حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ زِيَادَ بْنَ ضَمْرَةَ بْنِ سَعْدٍ السُّلَمِيَّ يُحَدِّثُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي وَجَدِّي وَكَانَا قَدْ شَهِدَا حُنَيْنًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَاصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الظُّهْرَ ثُمَّ جَلَسَ إِلَى ظِلِّ شَجَرَةٍ فَقَامَ إِلَيْهِ الْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ وَعُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ بَدْرٍ يَطْلُبُ بِدَمِ الْأَشْجَعِيِّ عَامِرِ بْنِ الْأَضْبَطِ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ سَيِّدُ قَيْسٍ وَالْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ يَدْفَعُ عَنْ مُحَلِّمِ بْنِ جَثَّامَةَ لِخِنْدِفٍ فَاخْتَصَمَا بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تَأْخُذُونَ الدِّيَةَ خَمْسِينَ فِي سَفَرِنَا هَذَا وَخَمْسِينَ إِذَا رَجَعْنَا قَالَ يَقُولُ عُيَيْنَةُ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَدَعُهُ حَتَّى أُذِيقَ نِسَاءَهُ مِنْ الْحُزْنِ مَا أَذَاقَ نِسَائِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ تَأْخُذُونَ الدِّيَةَ فَأَبَى عُيَيْنَةُ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ لَيْثٍ يُقَالُ لَهُ مُكَيْتِلٌ رَجُلٌ قَصِيرٌ مَجْمُوعٌ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا وَجَدْتُ لِهَذَا الْقَتِيلِ شَبِيهًا فِي غُرَّةِ الْإِسْلَامِ إِلَّا كَغَنَمٍ وَرَدَتْ فَرُمِيَ أَوَّلُهَا فَنَفَرَ آخِرُهَا اسْنُنْ الْيَوْمَ وَغَيِّرْ غَدًا قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ بَلْ

Ziyod ibn Zamra ibn Saʼd as-Sulamiy Urva ibn Zubayrga soʻzlab berib aytdi: Menga otam va bobom — ikkalasi Rasululloh ﷺ bilan birga Hunaynda hozir boʻlgan edilar — soʻzlab berdilar: Rasululloh ﷺ bizga peshin namozini oʻqib berdilar, soʻng bir daraxt soyasiga oʻtirdilar. Shunda Aqraʼ ibn Hobis bilan Uyayna ibn Hisn ibn Badr u zotning oldiga turib keldilar: Uyayna — u kunlari Qaysning sayyidi edi — ashjaʼlik Omir ibn Azbatning qoni (qasosi)ni talab qilar, Aqraʼ ibn Hobis esa Xindif (qabilasi) uchun Muhallim ibn Jassomani himoya qilar edi. Ikkalasi Rasululloh ﷺning huzurlarida daʼvolashdilar. Biz Rasululloh ﷺning: «Diyatni olinglar — bu safarimizda ellikta, qaytganimizda ellikta», deganlarini eshitdik. Uyayna: «Allohga qasamki, yo Rasululloh, men uning ayollariga mening ayollarimga tatitgan gʻamni tatitmagunimcha uni qoʻymayman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Yoʻq, balki diyatni olasizlar», dedilar. Uyayna esa bosh tortdi. Shunda Lays (qabilasi)dan Mukaytil deb ataladigan, kalta boʻyli, gavdasi jam bir kishi turib: «Yo Allohning Nabiysi, men bu oʻldirilgan kishiga islomning boshlanishida faqat shunday misolni topaman: suvga kelgan bir qoʻy suruvi — birinchisi otildi, oxirgisi hurkib qochdi. Bugun (jazo) hukmini oʻrnat, ertaga oʻzgartirasan», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtarib: «Yoʻq, balki...» dedilar.Зиёд ибн Замра ибн Саъд ас-Суламий Урва ибн Зубайрга сўзлаб бериб айтди: Менга отам ва бобом — иккаласи Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳунайнда ҳозир бўлган эдилар — сўзлаб бердилар: Расулуллоҳ ﷺ бизга пешин намозини ўқиб бердилар, сўнг бир дарахт соясига ўтирдилар. Шунда Ақраъ ибн Ҳобис билан Уяйна ибн Ҳисн ибн Бадр у зотнинг олдига туриб келдилар: Уяйна — у кунлари Қайснинг саййиди эди — ашжаълик Омир ибн Азбатнинг қони (қасоси)ни талаб қилар, Ақраъ ибн Ҳобис эса Хиндиф (қабиласи) учун Муҳаллим ибн Жассомани ҳимоя қилар эди. Иккаласи Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида даъволашдилар. Биз Расулуллоҳ ﷺнинг: «Диятни олинглар — бу сафаримизда элликта, қайтганимизда элликта», деганларини эшитдик. Уяйна: «Аллоҳга қасамки, ё Расулуллоҳ, мен унинг аёлларига менинг аёлларимга татитган ғамни татитмагунимча уни қўймайман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқ, балки диятни оласизлар», дедилар. Уяйна эса бош тортди. Шунда Лайс (қабиласи)дан Мукайтил деб аталадиган, калта бўйли, гавдаси жам бир киши туриб: «Ё Аллоҳнинг Набийси, мен бу ўлдирилган кишига исломнинг бошланишида фақат шундай мисолни топаман: сувга келган бир қўй суруви — биринчиси отилди, охиргиси ҳуркиб қочди. Бугун (жазо) ҳукмини ўрнат, эртага ўзгартирасан», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтариб: «Йўқ, балки...» дедилар.