حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَوُادَ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَقُلْتُ أَرَأَيْتِ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا} قَالَ فَقُلْتُ فَوَاللَّهِ مَا عَلَى أَحَدٍ جُنَاحٌ أَنْ لَا يَطَّوَّفَ بِهِمَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ بِئْسَمَا قُلْتَ يَا ابْنَ أُخْتِي إِنَّهَا لَوْ كَانَتْ عَلَى مَا أَوَّلْتَهَا كَانَتْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ لَا يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَلَكِنَّهَا إِنَّمَا أُنْزِلَتْ أَنَّ الْأَنْصَارَ كَانُوا قَبْلَ أَنْ يُسْلِمُوا يُهِلُّونَ لِمَنَاةَ الطَّاغِيَةِ الَّتِي كَانُوا يَعْبُدُونَ عِنْدَ الْمُشَلَّلِ وَكَانَ مَنْ أَهَلَّ لَهَا تَحَرَّجَ أَنْ يَطَّوَّفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَسَأَلُوا عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَتَحَرَّجُ أَنْ نَطَّوَّفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ إِلَى قَوْلِهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا} قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ قَدْ سَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الطَّوَافَ بِهِمَا فَلَيْسَ يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَدَعَ الطَّوَافَ بِهِمَا
Urva (rahimahulloh) aytadi: Men (Oishaga): «Alloh azza va jallaning: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir. Bas, kim Baytni haj yoki umra qilsa, ularning ikkovi orasida saʼy qilishida unga gunoh yoʻqdir} degan soʻzi haqida nima deysiz?» dedim va: «Vallohi, ularning ikkovi orasida saʼy qilmagan kishiga hech qanday gunoh yoʻqdir», dedim. Shunda Oisha: «Ey jiyanim, naqadar yomon gap aytding! Agar bu oyat sen taʼvil qilganingdek boʻlganida, ‹ularning ikkovi orasida saʼy qilmasligida unga gunoh yoʻqdir› boʻlar edi. Lekin bu oyat ansorlar musulmon boʻlishlaridan avval, ular haqida nozil boʻldi. Ular Mushallal degan joyda oʻzlari ibodat qiladigan Manot degan butga talbiya aytar edilar. Kim unga talbiya aytgan boʻlsa, Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan qochar edi. Ular buni Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Ey Allohning Rasuli, biz johiliyatda Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan qochar edik›, dedilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir} — {ularning ikkovi orasida saʼy qilishida unga gunoh yoʻqdir} degan soʻzigacha (boʻlgan oyatni) nozil qildi», dedi. Oisha aytdi: «Soʻng Rasululloh ﷺ ularning ikkovi orasida saʼy qilishni sunnat qildilar. Bas, hech kimga ularning ikkovi orasida saʼy qilishni tark etish joiz emas».Урва (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен (Оишага): «Аллоҳ азза ва жалланинг: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир. Бас, ким Байтни ҳаж ёки умра қилса, уларнинг иккови орасида саъй қилишида унга гуноҳ йўқдир} деган сўзи ҳақида нима дейсиз?» дедим ва: «Валлоҳи, уларнинг иккови орасида саъй қилмаган кишига ҳеч қандай гуноҳ йўқдир», дедим. Шунда Оиша: «Эй жияним, нақадар ёмон гап айтдинг! Агар бу оят сен таъвил қилганингдек бўлганида, ‹уларнинг иккови орасида саъй қилмаслигида унга гуноҳ йўқдир› бўлар эди. Лекин бу оят ансорлар мусулмон бўлишларидан аввал, улар ҳақида нозил бўлди. Улар Мушаллал деган жойда ўзлари ибодат қиладиган Манот деган бутга талбия айтар эдилар. Ким унга талбия айтган бўлса, Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан қочар эди. Улар буни Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, биз жоҳилиятда Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан қочар эдик›, дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир} — {уларнинг иккови орасида саъй қилишида унга гуноҳ йўқдир} деган сўзигача (бўлган оятни) нозил қилди», деди. Оиша айтди: «Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларнинг иккови орасида саъй қилишни суннат қилдилар. Бас, ҳеч кимга уларнинг иккови орасида саъй қилишни тарк этиш жоиз эмас».