حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَ أَنْبَأَنَا النَّهَّاسُ عَنْ شَدَّادٍ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَكُونُ لَهُ ثَلَاثُ بَنَاتٍ فَأَنْفَقَ عَلَيْهِنَّ حَتَّى يَبِنَّ أَوْ يَمُتْنَ إِلَّا كُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنْ النَّارِ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ اثْنَتَانِ قَالَ أَوْ اثْنَتَانِ

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon bandaning uchta qizi boʻlib, ular (turmushga chiqib) ajralgunlariga yoki vafot etgunlariga qadar ularga nafaqa qilsa, albatta ular u uchun doʻzaxdan toʻsiq boʻladilar», dedilar. Shunda bir ayol: «Ey Allohning Rasuli, ikkita boʻlsa-chi?» dedi. U zot: «Ikkita boʻlsa ham», dedilar.Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон банданинг учта қизи бўлиб, улар (турмушга чиқиб) ажралгунларига ёки вафот этгунларига қадар уларга нафақа қилса, албатта улар у учун дўзахдан тўсиқ бўладилар», дедилар. Шунда бир аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, иккита бўлса-чи?» деди. У зот: «Иккита бўлса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ النَّهَّاسِ عَنْ شَدَّادٍ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَامْرَأَةٌ سَفْعَاءُ فِي الْجَنَّةِ كَهَاتَيْنِ امْرَأَةٌ آمَتْ مِنْ زَوْجِهَا فَحَبَسَتْ نَفْسَهَا عَلَى يَتَامَاهَا حَتَّى بَانُوا أَوْ مَاتُواحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ فِي تَفْسِيرِ شَيْبَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا صَاحِبٌ لَنَا أَظُنُّهُ أَبَا الْمَلِيحِ الْهُذَلِيَّ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ فَذَكَرَهُ وَقَالَ بَيْنَ أَنْ يَدْخُلَ نِصْفُ أُمَّتِي الْجَنَّةَ آخِرُ مُسْنَدِ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّ وَهُوَ تَمَامُ مُسْنَدِ الْأَنْصَارِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men va yuzi qoraygan bir ayol jannatda mana bu ikkitaday boʻlamiz: u — eridan judo boʻlgan, yetimlari (oʻz yoʻllariga) ketgunlariga yoki vafot etgunlariga qadar oʻzini ularga bagʻishlagan ayoldir», dedilar. Qatoda esa: bizga bir sherigimiz — oʻylashimcha, Abul Malih al-Huzaliy — Avf ibn Molikdan soʻzlab berdi, deb uni zikr qildi va: «ummatimning yarmi jannatga kirishi bilan», dedi. Bu — Avf ibn Molik al-Ansoriy musnadining oxiri boʻlib, ansorlar (roziyallohu anhum) musnadining ham tugashidir.Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ва юзи қорайган бир аёл жаннатда мана бу иккитадай бўламиз: у — эридан жудо бўлган, етимлари (ўз йўлларига) кетгунларига ёки вафот этгунларига қадар ўзини уларга бағишлаган аёлдир», дедилар. Қатода эса: бизга бир шеригимиз — ўйлашимча, Абул Малиҳ ал-Ҳузалий — Авф ибн Моликдан сўзлаб берди, деб уни зикр қилди ва: «умматимнинг ярми жаннатга кириши билан», деди. Бу — Авф ибн Молик ал-Ансорий муснадининг охири бўлиб, ансорлар (розияллоҳу анҳум) муснадининг ҳам тугашидир.

قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي سَمِعْتُهُ وَحْدِي قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ قَتْلِ حَيَّاتِ الْبُيُوتِ إِلَّا الْأَبْتَرَ وَذَا الطُّفْيَتَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَخْتَطِفَانِ أَوْ قَالَ يَطْمِسَانِ الْأَبْصَارَ وَيَطْرَحَانِ الْحَمْلَ مِنْ بُطُونِ النِّسَاءِ وَمَنْ تَرَكَهُمَا فَلَيْسَ مِنَّا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uy ilonlarini oʻldirishdan qaytardilar, faqat dumi kalta ilon bilan orqasida ikki oq chiziq boʻlgan ilon bundan mustasno; chunki bu ikkisi koʻzlarni ilib ketadi — yoki: koʻrlik qiladi, dedilar — va ayollarning qorinlaridagi homilani tushiradi. Kim ularni tark qilsa (oʻldirmasa), bizdan emas.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уй илонларини ўлдиришдан қайтардилар, фақат думи калта илон билан орқасида икки оқ чизиқ бўлган илон бундан мустасно; чунки бу иккиси кўзларни илиб кетади — ёки: кўрлик қилади, дедилар — ва аёлларнинг қоринларидаги ҳомилани туширади. Ким уларни тарк қилса (ўлдирмаса), биздан эмас.

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ يَوْمًا يَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُهُ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ فَلَمَّا نَزَلَتْ فَرِيضَةُ شَهْرِ رَمَضَانَ كَانَ رَمَضَانُ هُوَ الَّذِي يَصُومُهُ وَتَرَكَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ashuro kuni johiliyatda Quraysh roʻza tutadigan kun edi, Rasululloh ﷺ ham oʻsha kuni roʻza tutar edilar. Madinaga kelganlarida ham oʻsha kuni roʻza tutdilar va uni roʻza tutishga buyurdilar. Ramazon oyi roʻzasi farz qilib tushirilganda esa, u zot Ramazonni roʻza tutadigan boʻldilar va Ashuro kunini tark etdilar. Endi kim xohlasa uni roʻza tutadi, kim xohlasa tutmaydi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ашуро куни жоҳилиятда Қурайш рўза тутадиган кун эди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам ўша куни рўза тутар эдилар. Мадинага келганларида ҳам ўша куни рўза тутдилар ва уни рўза тутишга буюрдилар. Рамазон ойи рўзаси фарз қилиб туширилганда эса, у зот Рамазонни рўза тутадиган бўлдилар ва Ашуро кунини тарк этдилар. Энди ким хоҳласа уни рўза тутади, ким хоҳласа тутмайди.

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ لَهَا إِنِّي أَعْرِفُ غَضَبَكِ إِذَا غَضِبْتِ وَرِضَاكِ إِذَا رَضِيتِ قَالَتْ وَكَيْفَ تَعْرِفُ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا غَضِبْتِ قُلْتِ يَا مُحَمَّدُ وَإِذَا رَضِيتِ قُلْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga: «Men gʻazablanganingda gʻazabingni, rozi boʻlganingda rizoingni bilaman», der edilar. U: «Buni qanday bilasiz, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Gʻazablanganingda: ‹Ey Muhammad!› deysan, rozi boʻlganingda esa: ‹Ey Allohning Rasuli!› deysan», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Мен ғазабланганингда ғазабингни, рози бўлганингда ризоингни биламан», дер эдилар. У: «Буни қандай биласиз, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Ғазабланганингда: ‹Эй Муҳаммад!› дейсан, рози бўлганингда эса: ‹Эй Аллоҳнинг Расули!› дейсан», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا نَزَلَ عُذْرِي مِنْ السَّمَاءِ جَاءَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَنِي بِذَلِكَ فَقُلْتُ نَحْمَدُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا نَحْمَدُكَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Mening uzrim (pokligim haqidagi oyat) osmondan nozil boʻlganda, Nabiy ﷺ oldimga kelib, buni menga xabar berdilar. Men: «Biz Alloh azza va jallaga hamd aytamiz, Sizga hamd aytmaymiz», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Менинг узрим (поклигим ҳақидаги оят) осмондан нозил бўлганда, Набий ﷺ олдимга келиб, буни менга хабар бердилар. Мен: «Биз Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд айтамиз, Сизга ҳамд айтмаймиз», дедим.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ مِنْ الْجَنَابَةِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan bitta idishdan janobat gʻuslini qilar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан битта идишдан жанобат ғуслини қилар эдим.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنَّمَا أَذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ فِي الْإِفَاضَةِ قَبْلَ الصُّبْحِ مِنْ جَمْعٍ لِأَنَّهَا كَانَتْ امْرَأَةً ثَبِطَةً

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Savda bint Zamʼaga Muzdalifadan tongdan oldin qaytishga izn berdilar, chunki u vazmin ayol edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Савда бинт Замъага Муздалифадан тонгдан олдин қайтишга изн бердилар, чунки у вазмин аёл эди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حُجْرَتِي وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِهِ مِنْ وَرَاءِ الْحُجْرَةِ يُصَلُّونَ بِصَلَاتِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mening hujramda namoz oʻqidilar, odamlar esa hujraning ortidan u zotga iqtido qilib, u zot bilan namoz oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ менинг ҳужрамда намоз ўқидилар, одамлар эса ҳужранинг ортидан у зотга иқтидо қилиб, у зот билан намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي حُرَّةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ مِنْ اللَّيْلِ يُصَلِّي افْتَتَحَ صَلَاتَهُ بِرَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi namoz oʻqish uchun turganlarida, namozlarini ikki yengil rakaat bilan boshlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси намоз ўқиш учун турганларида, намозларини икки енгил ракаат билан бошлар эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَنْبَأَنَا مُغِيرَةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ لِأَهْلِ بَيْتٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فِي الرُّقْيَةِ مِنْ كُلِّ ذِي حُمَةٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir oila ahliga har qanday zaharli (jonzot chaqishi)dan ruqya qilishga ruxsat berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир оила аҳлига ҳар қандай заҳарли (жонзот чақиши)дан руқя қилишга рухсат бердилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَعَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ التَّطَوُّعِ فَقَالَتْ كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ أَرْبَعًا فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ فَيُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى بَيْتِي فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ الْمَغْرِبَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى بَيْتِهِ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ يُصَلِّي بِهِمْ الْعِشَاءَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتِي فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ تِسْعَ رَكَعَاتٍ فِيهِنَّ الْوَتْرُ وَكَانَ يُصَلِّي لَيْلًا طَوِيلًا قَائِمًا وَلَيْلًا طَوِيلًا جَالِسًا فَإِذَا قَرَأَ وَهُوَ قَائِمٌ رَكَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَائِمٌ وَإِذَا قَرَأَ وَهُوَ قَاعِدٌ رَكَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَاعِدٌ وَكَانَ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَخْرُجُ فَيُصَلِّي بِالنَّاسِ صَلَاةَ الْفَجْرِ

Abdulloh ibn Shaqiq aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning nafl namozlari haqida soʻradim. Shunda u: «U zot peshindan oldin uyimda toʻrt rakaat oʻqir, soʻng chiqib odamlarga (imom boʻlib) namoz oʻqir, soʻng uyimga qaytib ikki rakaat oʻqir edilar. Shomni odamlarga oʻqir, soʻng uylariga qaytib ikki rakaat oʻqir edilar. Xuftonni ularga oʻqir, soʻng uyimga kirib ikki rakaat oʻqir edilar. Kechasi toʻqqiz rakaat oʻqir, ularning ichida vitr ham bor edi. Kechasi uzoq vaqt tik turib, kechasi uzoq vaqt oʻtirib oʻqir edilar. Tik turib qiroat qilsalar, tik turgan holda ruku va sajda qilar, oʻtirib qiroat qilsalar, oʻtirgan holda ruku va sajda qilar edilar. Tong otganda ikki rakaat oʻqir, soʻng chiqib odamlarga bomdod namozini oʻqir edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг нафл намозлари ҳақида сўрадим. Шунда у: «У зот пешиндан олдин уйимда тўрт ракаат ўқир, сўнг чиқиб одамларга (имом бўлиб) намоз ўқир, сўнг уйимга қайтиб икки ракаат ўқир эдилар. Шомни одамларга ўқир, сўнг уйларига қайтиб икки ракаат ўқир эдилар. Хуфтонни уларга ўқир, сўнг уйимга кириб икки ракаат ўқир эдилар. Кечаси тўққиз ракаат ўқир, уларнинг ичида витр ҳам бор эди. Кечаси узоқ вақт тик туриб, кечаси узоқ вақт ўтириб ўқир эдилар. Тик туриб қироат қилсалар, тик турган ҳолда руку ва сажда қилар, ўтириб қироат қилсалар, ўтирган ҳолда руку ва сажда қилар эдилар. Тонг отганда икки ракаат ўқир, сўнг чиқиб одамларга бомдод намозини ўқир эдилар», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ هَدْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيَّقَالَ مَسْرُوقٌ فَسَمِعْتُ تَصْفِيقَهَا بِيَدَيْهَا مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ وَهِيَ تُحَدِّثُ بِذَلِكَ ثُمَّ تُقِيمُ فِينَا حَلَالًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ qurbonliklarining qiladalarini (boʻyinbogʻlarini) oʻz qoʻllarim bilan toʻqir edim». Masruq dedi: Men uning parda ortida buni soʻzlab, qoʻllarini bir-biriga urganini eshitdim; soʻng u oramizda ehromsiz (halol) holida turaverdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ қурбонликларининг қиладаларини (бўйинбоғларини) ўз қўлларим билан тўқир эдим». Масруқ деди: Мен унинг парда ортида буни сўзлаб, қўлларини бир-бирига урганини эшитдим; сўнг у орамизда эҳромсиз (ҳалол) ҳолида тураверди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَنْبَأَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ الرُّكْبَانُ يَمُرُّونَ بِنَا وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحْرِمَاتٌ فَإِذَا حَاذَوْا بِنَا أَسْدَلَتْ إِحْدَانَا جِلْبَابَهَا مِنْ رَأْسِهَا عَلَى وَجْهِهَا فَإِذَا جَاوَزَنَا كَشَفْنَاهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga ehrom holatida boʻlganimizda, yonimizdan otliqlar oʻtib turardi. Ular bizning roʻparamizga kelganlarida, har birimiz boshidan yuziga jilbobini tushirib olardik. Ular bizdan oʻtib ketganlaridan keyin esa uni ochib qoʻyardik».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эҳром ҳолатида бўлганимизда, ёнимиздан отлиқлар ўтиб турарди. Улар бизнинг рўпарамизга келганларида, ҳар биримиз бошидан юзига жилбобини тушириб олардик. Улар биздан ўтиб кетганларидан кейин эса уни очиб қўярдик».

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي سُجُودِ الْقُرْآنِ سَجَدَ وَجْهِي لِمَنْ خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Qurʼon sajdasida: «Yuzim uni yaratgan, eshitishi va koʻrishini Oʻzining qudrati va kuchi bilan yorgan Zotga sajda qildi», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қуръон саждасида: «Юзим уни яратган, эшитиши ва кўришини Ўзининг қудрати ва кучи билан ёрган Зотга сажда қилди», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَنْبَأَنَا مُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَرَاثَ الْخَبَرَ تَمَثَّلَ فِيهِ بِبَيْتِ طَرَفَةَ وَيَأْتِيكَ بِالْأَخْبَارِ مَنْ لَمْ تُزَوِّدِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xabar kechikkanda, Tarafaning: «Sen zod-rohila bermagan kishi senga xabarlarni keltirur», degan baytini misol qilib aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хабар кечикканда, Тарафанинг: «Сен зод-роҳила бермаган киши сенга хабарларни келтирур», деган байтини мисол қилиб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ إِسْحَاقَ يَعْنِي ابْنَ سُوَيْدٍ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ النَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ naqiyr, muqayyar, dubbo va hantamdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ нақийр, муқайяр, дуббо ва ҳантамдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ سَمِعْتُ خَالِدًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّ الضُّحَى إِلَّا أَنْ يَقْدَمَ مِنْ سَفَرٍ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Men Rasululloh ﷺni zuho namozini oʻqiganlarini hech koʻrmadim, faqat safardan kelganlarida ikki rakaat oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺни зуҳо намозини ўқиганларини ҳеч кўрмадим, фақат сафардан келганларида икки ракаат ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ وَالْمَصَّتَانِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Bir marta yoki ikki marta emizish (nikohni) harom qilmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бир марта ёки икки марта эмизиш (никоҳни) ҳаром қилмайди», дедилар.

أَنْبَأَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا بُرْدٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي الْبَيْتِ وَالْبَابُ عَلَيْهِ مُغْلَقٌ فَجِئْتُ فَمَشَى حَتَّى فَتَحَ لِي ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مَقَامِهِوَوَصَفَتْ أَنَّ الْبَابَ فِي الْقِبْلَةِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uyda namoz oʻqiyotgan edilar, eshik esa yopiq edi. Men keldim, u zot yurib borib, menga eshikni ochdilar, soʻng oʻz joylariga qaytdilar. U eshik qibla tomonda ekanini taʼrifladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уйда намоз ўқиётган эдилар, эшик эса ёпиқ эди. Мен келдим, у зот юриб бориб, менга эшикни очдилар, сўнг ўз жойларига қайтдилар. У эшик қибла томонда эканини таърифлади.

أَنْبَأَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَأَخْبَرَتْنَا أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَنْ الْغُلَامِ شَاتَانِ مُكَافَأَتَانِ وَعَنْ الْجَارِيَةِ شَاةٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Oʻgʻil bola uchun bir-biriga teng ikkita qoʻy, qiz bola uchun esa bitta qoʻy», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ўғил бола учун бир-бирига тенг иккита қўй, қиз бола учун эса битта қўй», дедилар.

حَدَّثَنَا مَرْحُومُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ بَابَنُوسَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاتِهِ فَوَضَعَ فَمَهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى صُدْغَيْهِ وَقَالَ وَا نَبِيَّاهْ وَا خَلِيلَاهْ وَا صَفِيَّاهْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ vafot etganlaridan soʻng u zotning huzurlariga kirdi va ogʻzini u zotning ikki koʻzlari orasiga qoʻydi, qoʻllarini esa u zotning chakkalariga qoʻyib: «Voy Nabiyim! Voy xalilim! Voy safiyim!» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ вафот этганларидан сўнг у зотнинг ҳузурларига кирди ва оғзини у зотнинг икки кўзлари орасига қўйди, қўлларини эса у зотнинг чаккаларига қўйиб: «Вой Набийим! Вой халилим! Вой сафийим!» деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ يَعْنِي الْأَزْرَقَ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ الْمُكْتَبِ عَنْ بُدَيْلٍ عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْتَتِحُ الصَّلَاةَ بِالتَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ بِ {الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ} وَكَانَ إِذَا رَكَعَ لَمْ يَرْفَعْ رَأْسَهُ وَقَالَ يَحْيَى يُشْخِصُ رَأْسَهُ وَلَمْ يُصَوِّبْهُ وَلَكِنْ بَيْنَ ذَلِكَ وَكَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ قَائِمًا وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السُّجُودِ لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ جَالِسًا قَالَتْ وَكَانَ يَقُولُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ التَّحِيَّةَ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ عَقِبِ الشَّيْطَانِ وَكَانَ يَفْتَرِشُ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَيَنْصِبُ رِجْلَهُ الْيُمْنَى وَكَانَ يَنْهَى أَنْ يَفْتَرِشَ أَحَدُنَا ذِرَاعَيْهِ كَالْكَلْبِ وَكَانَ يَخْتِمُ الصَّلَاةَ بِالتَّسْلِيمِ قَالَ يَحْيَى وَكَانَ يَكْرَهُ أَنْ يَفْتَرِشَ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ السَّبُعِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ بُدَيْلٍ عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ وَقَالَ يُشْخِصُ رَأْسَهُ وَقَالَ افْتِرَاشَ السَّبُعِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozni takbir bilan, qiroatni esa {Alhamdu lillahi Robbil aalamiyn} bilan boshlar edilar. Ruku qilganlarida boshlarini (orqaga) koʻtarib ham yubormas, (pastga) egib ham yubormas, balki shu ikkisining oʻrtasida tutar edilar. Rukudan boshlarini koʻtarganlarida tik turib olmagunlaricha sajda qilmas edilar. Sajdadan boshlarini koʻtarganlarida yaxshilab oʻtirib olmagunlaricha (ikkinchi) sajdaga ketmas edilar. Har ikki rakatda «Attahiyyatu»ni oʻqir edilar. Shaytonning oʻtirishidek oʻtirishdan qaytarar, chap oyoqlarini yozib, oʻng oyoqlarini tikka qilar edilar. Birortamiz itga oʻxshab bilaklarini yerga yozishidan ham qaytarar edilar. Namozni salom berish bilan tugatar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозни такбир билан, қироатни эса {Алҳамду лиллаҳи Роббил ааламийн} билан бошлар эдилар. Руку қилганларида бошларини (орқага) кўтариб ҳам юбормас, (пастга) эгиб ҳам юбормас, балки шу иккисининг ўртасида тутар эдилар. Рукудан бошларини кўтарганларида тик туриб олмагунларича сажда қилмас эдилар. Саждадан бошларини кўтарганларида яхшилаб ўтириб олмагунларича (иккинчи) саждага кетмас эдилар. Ҳар икки ракатда «Аттаҳийяту»ни ўқир эдилар. Шайтоннинг ўтиришидек ўтиришдан қайтарар, чап оёқларини ёзиб, ўнг оёқларини тикка қилар эдилар. Бирортамиз итга ўхшаб билакларини ерга ёзишидан ҳам қайтарар эдилар. Намозни салом бериш билан тугатар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ وَيَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ أَطْيَبَ مَا أَكَلَ الرَّجُلُ مِنْ كَسْبِهِ وَإِنَّ وَلَدَهُ مِنْ كَسْبِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, kishi yegan narsalarning eng pokizasi — oʻz kasbidan (yegani)dir, uning farzandi ham oʻzining kasbidandir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, киши еган нарсаларнинг энг покизаси — ўз касбидан (егани)дир, унинг фарзанди ҳам ўзининг касбидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ فَرْوَةَ بْنِ نَوْفَلٍ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَعَنْ دُعَاءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا عَمِلَتْهُ نَفْسِي

Farva ibn Navfal aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺning duolari haqida soʻradim. U: «U zot: ‹Allohumma, men nafsim qilgan ishning yomonligidan Senga panoh soʻrayman›, der edilar», dedi.Фарва ибн Навфал айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺнинг дуолари ҳақида сўрадим. У: «У зот: ‹Аллоҳумма, мен нафсим қилган ишнинг ёмонлигидан Сенга паноҳ сўрайман›, дер эдилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَادِمًا لَهُ قَطُّ وَلَا امْرَأَةً لَهُ قَطُّ وَلَا ضَرَبَ بِيَدِهِ إِلَّا أَنْ يُجَاهِدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا نِيلَ مِنْهُ شَيْءٌ فَانْتَقَمَهُ مِنْ صَاحِبِهِ إِلَّا أَنْ تُنْتَهَكَ مَحَارِمُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَيَنْتَقِمُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَا عُرِضَ عَلَيْهِ أَمْرَانِ أَحَدُهُمَا أَيْسَرُ مِنْ الْآخَرِ إِلَّا أَخَذَ بِأَيْسَرِهِمَا إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَأْثَمًا فَإِنْ كَانَ مَأْثَمًا كَانَ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنْهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hech qachon xizmatkorlarini ham, ayollarini ham urmaganlar, Alloh yoʻlida jihod qilishdan boʻlak qoʻllari bilan (biror narsani) urmaganlar. U zotga biror ozor yetkazilsa, uning egasidan intiqom olmaganlar; faqat Alloh azza va jallaning haromlari buzilsa, Alloh azza va jalla uchun intiqom olar edilar. U zotga ikki ish taklif qilinsa, biri ikkinchisidan yengilroq boʻlsa, albatta yengilrogʻini olar edilar — u gunoh boʻlmasa; agar gunoh boʻlsa, odamlarning undan eng uzogʻi u zot boʻlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон хизматкорларини ҳам, аёлларини ҳам урмаганлар, Аллоҳ йўлида жиҳод қилишдан бўлак қўллари билан (бирор нарсани) урмаганлар. У зотга бирор озор етказилса, унинг эгасидан интиқом олмаганлар; фақат Аллоҳ азза ва жалланинг ҳаромлари бузилса, Аллоҳ азза ва жалла учун интиқом олар эдилар. У зотга икки иш таклиф қилинса, бири иккинчисидан енгилроқ бўлса, албатта енгилроғини олар эдилар — у гуноҳ бўлмаса; агар гуноҳ бўлса, одамларнинг ундан энг узоғи у зот бўлар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَخَذَ أَهْلَهُ الْوَعْكُ أَمَرَ بِالْحَسَاءِ فَصُنِعَ ثُمَّ أَمَرَهُمْ فَحَسَوْا مِنْهُ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّهُ يَعْنِي لَيَرْتُو فُؤَادَ الْحَزِينِ وَيَسْرُو عَنْ فُؤَادِ السَّقِيمِ كَمَا تَسْرُو إِحْدَاكُنَّ الْوَسَخَ بِالْمَاءِ عَنْ وَجْهِهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning ahllaridan birini isitma tutsa, u zot shoʻrva tayyorlashga buyurar edilar, soʻng ularga buyurib, undan hoʻplatib ichirar edilar. Va u zot: «Albatta u gʻamgin (kishi)ning yuragini mustahkamlaydi va kasal (kishi)ning yuragidan (gʻam-tashvishni), xuddi sizlardan biringiz suv bilan yuzidan kirni ketkazganidek, ketkazadi», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг аҳлларидан бирини иситма тутса, у зот шўрва тайёрлашга буюрар эдилар, сўнг уларга буюриб, ундан ҳўплатиб ичирар эдилар. Ва у зот: «Албатта у ғамгин (киши)нинг юрагини мустаҳкамлайди ва касал (киши)нинг юрагидан (ғам-ташвишни), худди сизлардан бирингиз сув билан юзидан кирни кетказганидек, кетказади», дер эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مُعَاذَةَ قَالَتْسَأَلَتْ امْرَأَةٌ عَائِشَةَ أَتَقْضِي الْحَائِضُ الصَّلَاةَ فَقَالَتْ أَحَرُورِيَّةٌ أَنْتِ قَدْ كُنَّا نَحِيضُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا نَقْضِي وَلَا نُؤْمَرُ بِقَضَاءٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: bir ayol undan: «Hayzli ayol oʻqiy olmagan namozini qazo qiladimi?» deb soʻraganda, u: «Sen haruriyamisan? Biz Rasululloh ﷺ davrida hayz koʻrar edik, ammo qazo qilmas edik va bizga qazo qilish ham buyurilmas edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: бир аёл ундан: «Ҳайзли аёл ўқий олмаган намозини қазо қиладими?» деб сўраганда, у: «Сен ҳаруриямисан? Биз Расулуллоҳ ﷺ даврида ҳайз кўрар эдик, аммо қазо қилмас эдик ва бизга қазо қилиш ҳам буюрилмас эди», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ قَالَأَخْرَجَتْ إِلَيْنَا عَائِشَةُ كِسَاءً مُلَبَّدًا وَإِزَارًا غَلِيظًا فَقَالَتْ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَيْنِ

Abu Burda (rahimahulloh) aytdi: Oisha (roziyallohu anho) bizga yamalgan bir kisoʼ (chopon) va dagʻal bir izorni chiqarib keltirdi va: «Rasululloh ﷺ mana shu ikki (kiyim)da vafot etdilar», dedi.Абу Бурда (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) бизга ямалган бир кисў (чопон) ва дағал бир изорни чиқариб келтирди ва: «Расулуллоҳ ﷺ мана шу икки (кийим)да вафот этдилар», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ رَضِيعًا كَانَ لِعَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَمُوتُ أَحَدٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَيُصَلِّي عَلَيْهِ أُمَّةٌ مِنْ النَّاسِ يَبْلُغُونَ أَنْ يَكُونُوا مِائَةً فَيَشْفَعُوا لَهُ إِلَّا شُفِّعُوا فِيهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Musulmonlardan biror kishi vafot etib, uning ustiga odamlardan yuz kishiga yetadigan bir jamoa namoz oʻqisa va unga shafoat qilsalar, albatta ularning shafoati uning haqida qabul qilinadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Мусулмонлардан бирор киши вафот этиб, унинг устига одамлардан юз кишига етадиган бир жамоа намоз ўқиса ва унга шафоат қилсалар, албатта уларнинг шафоати унинг ҳақида қабул қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ قَالَذَكَرُوا عِنْدَ عَائِشَةَ أَنَّ عَلِيًّا كَانَ وَصِيًّا فَقَالَتْ مَتَى أَوْصَى إِلَيْهِ فَقَدْ كُنْتُ مُسْنِدَتَهُ إِلَى صَدْرِي أَوْ قَالَتْ فِي حِجْرِي فَدَعَا بِالطَّسْتِ فَلَقَدْ انْخَنَثَ فِي حِجْرِي وَمَا شَعَرْتُ أَنَّهُ مَاتَ فَمَتَى أَوْصَى إِلَيْهِ

Asvad ibn Yazid (rahimahulloh) aytadi: Oishaning oldida Alining (Rasulullohga) vasiy boʻlganini zikr qildilar. Shunda u: «(Rasululloh ﷺ) unga qachon vasiyat qildilar? Holbuki men u zotni koʻkragimga — yoki: bagʻrimga, dedi — suyab turgan edim. (U zot) tos soʻradilar, soʻng bagʻrimda gavdalari boʻshashib egildi, men u zotning vafot etganlarini ham sezmay qoldim. Bas, unga qachon vasiyat qildilar?» dedi.Асвад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Оишанинг олдида Алининг (Расулуллоҳга) васий бўлганини зикр қилдилар. Шунда у: «(Расулуллоҳ ﷺ) унга қачон васият қилдилар? Ҳолбуки мен у зотни кўкрагимга — ёки: бағримга, деди — суяб турган эдим. (У зот) тос сўрадилар, сўнг бағримда гавдалари бўшашиб эгилди, мен у зотнинг вафот этганларини ҳам сезмай қолдим. Бас, унга қачон васият қилдилар?» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُإِنِّي لَأَعْلَمُ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَبِّي قَالَ ثُمَّ سَمِعْتُهَا تُلَبِّي تَقُولُ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ qanday talbiya aytganlarini yaxshi bilaman». (Rovi) aytdi: Soʻng men uning talbiya aytib: ‹Labbayk, Allohumma labbayk, la sharika laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, la sharika lak (Mana men huzuringdaman, ey Alloh, mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman; albatta, hamd ham, neʼmat ham Senikidir, mulk ham; Sening sheriging yoʻq)› deb aytayotganini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ қандай талбия айтганларини яхши биламан». (Рови) айтди: Сўнг мен унинг талбия айтиб: ‹Лаббайк, Аллоҳумма лаббайк, ла шарика лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ла шарика лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳ, мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман; албатта, ҳамд ҳам, неъмат ҳам Сеникидир, мулк ҳам; Сенинг шеригинг йўқ)› деб айтаётганини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ تَمِيمِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْتَكِفُ فَيُخْرِجُ إِلَيَّ رَأْسَهُ مِنْ الْمَسْجِدِ فَأَغْسِلُهُ وَأَنَا حَائِضٌ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ eʼtikofda boʻlar edilar, boshlarini masjiddan menga chiqarar edilar, men hayzda boʻlsam ham uni yuvar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ эътикофда бўлар эдилар, бошларини масжиддан менга чиқарар эдилар, мен ҳайзда бўлсам ҳам уни ювар эдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ الجَزَّارِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ بِتِسْعٍ فَلَمَّا أَسَنَّ وَثَقُلَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ toʻqqiz (rakaat) bilan vitr oʻqir edilar, yoshlari ulgʻayib, vaznlari ogʻirlashganda esa yetti (rakaat) bilan vitr oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ тўққиз (ракаат) билан витр ўқир эдилар, ёшлари улғайиб, вазнлари оғирлашганда эса етти (ракаат) билан витр ўқидилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ سُئِلَتْ عَائِشَةُ وَأُمُّ سَلَمَةَأَيُّ الْعَمَلِ كَانَ أَعْجَبَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتَا مَا دَامَ وَإِنْ قَلَّ

Abu Solih (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Oisha va Umm Salama (roziyallohu anhumo)dan: «Nabiy ﷺga qaysi amal eng yoqimli edi?» deb soʻralganda, ikkovlari: «Kam boʻlsa-da, doimiy (bardavom) bajariladigani», deb javob berdilar.Абу Солиҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Оиша ва Умм Салама (розияллоҳу анҳумо)дан: «Набий ﷺга қайси амал энг ёқимли эди?» деб сўралганда, икковлари: «Кам бўлса-да, доимий (бардавом) бажариладигани», деб жавоб бердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُمَرٍو عَنِ الْعَيْزَارِ بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ وَيُصَلِّي وَعَلَيْهِ طَرَفُ اللِّحَافِ وَعَلَى عَائِشَةَ طَرَفُهُ ثُمَّ يُصَلِّي

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ turib namoz oʻqir edilar; ustlarida choyshabning bir chekkasi, Oishaning ustida esa uning ikkinchi chekkasi boʻlar edi, shu holda namoz oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ туриб намоз ўқир эдилар; устларида чойшабнинг бир чеккаси, Оишанинг устида эса унинг иккинчи чеккаси бўлар эди, шу ҳолда намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّها قَالَتْانْكَسَفَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ قَبْلَ أَنْ يَسْجُدَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ فَعَلَ مِثْلَ مَا فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَى غَيْرَ أَنَّ أَوَّلَ قِيَامِهِ أَطْوَلُ مِنْ آخِرِهِ وَأَوَّلَ رُكُوعِهِ أَطْوَلُ مِنْ آخِرِهِ فَقَضَى صَلَاتَهُ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Quyosh tutildi va Nabiy ﷺ namoz oʻqidilar: qiyomni uzoq qildilar, soʻng rukuʼga bordilar va rukuʼni uzoq qildilar, soʻng sajdaga bormasdan (boshlarini) koʻtardilar va qiyomni uzoq qildilar, lekin u birinchi qiyomdan qisqaroq edi; soʻng rukuʼga bordilar va uni birinchi rukuʼdan qisqaroq qilib uzoq oʻtkazdilar; soʻng sajda qildilar. Soʻng ikkinchi (rakaatga) turdilar va birinchi rakaatda qilgan ishlarini qildilar, faqat qiyomlarining avvali oxiridan uzunroq, rukuʼlarining avvali oxiridan uzunroq edi. Namozlarini tugatganlarida quyosh ochilgan edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Қуёш тутилди ва Набий ﷺ намоз ўқидилар: қиёмни узоқ қилдилар, сўнг рукуъга бордилар ва рукуъни узоқ қилдилар, сўнг саждага бормасдан (бошларини) кўтардилар ва қиёмни узоқ қилдилар, лекин у биринчи қиёмдан қисқароқ эди; сўнг рукуъга бордилар ва уни биринчи рукуъдан қисқароқ қилиб узоқ ўтказдилар; сўнг сажда қилдилар. Сўнг иккинчи (ракаатга) турдилар ва биринчи ракаатда қилган ишларини қилдилар, фақат қиёмларининг аввали охиридан узунроқ, рукуъларининг аввали охиридан узунроқ эди. Намозларини тугатганларида қуёш очилган эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبَاشِرُ نِسَاءَهُ فَوْقَ الْإِزَارِ وَهُنَّ حُيَّضٌ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ ayollari hayzda boʻlgan paytlarida ular bilan izor (belbogʻ) ustidan badaniy yaqinlik qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ аёллари ҳайзда бўлган пайтларида улар билан изор (белбоғ) устидан баданий яқинлик қилар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ خُصَيْفٍ وَمَرْوَانَ بْنِ شُجَاعٍ قَالَ حَدَّثَنِي خُصَيْفٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَائِشَةَ وَقَالَ مَرْوَانُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ قَالَتْ لَمَّانَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ الذَّهَبِ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نَرْبِطُ الْمِسْكَ بِشَيْءٍ مِنْ ذَهَبٍ قَالَ أَفَلَا تَرْبِطُونَهُ بِالْفِضَّةِ ثُمَّ تَلْطَخُونَهُ بِزَعْفَرَانَ فَيَكُونَ مِثْلَ الذَّهَبِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ خُصَيْفٍ وَحَدَّثَنَا مَرْوَانُ قَالَ حَدَّثَنَا خُصَيْفٌ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ أُمِّ سَلَمَةَ مِثْلَ ذَلِكَ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ oltin taqishni man qilganlarida, biz: «Yo Rasululloh, miskni ozgina oltin bilan bogʻlamaylikmi?» dedik. U zot: «Uni kumush bilan bogʻlab, soʻng zaʼfaron surtib qoʻysangiz, oltinga oʻxshab qolmaydimi?» dedilar. Muhammad ibn Salama Xusayfdan, Marvon esa Xusayfdan, u Atodan, u Umm Salamadan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ олтин тақишни ман қилганларида, биз: «Ё Расулуллоҳ, мискни озгина олтин билан боғламайликми?» дедик. У зот: «Уни кумуш билан боғлаб, сўнг заъфарон суртиб қўйсангиз, олтинга ўхшаб қолмайдими?» дедилар. Муҳаммад ибн Салама Хусайфдан, Марвон эса Хусайфдан, у Атодан, у Умм Саламадан шунга ўхшашини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا جَارِيَتَانِ تَضْرِبَانِ بِدُفَّيْنِ فَانْتَهَرَهُمَا أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُنَّ فَإِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr uning huzuriga kirdi, uning yonida ikki choʻri doira chalayotgan edi. Abu Bakr ularni jerkib berdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ularni qoʻyib ber, chunki har bir qavmning hayiti bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр унинг ҳузурига кирди, унинг ёнида икки чўри доира чалаётган эди. Абу Бакр уларни жеркиб берди. Шунда Набий ﷺ: «Уларни қўйиб бер, чунки ҳар бир қавмнинг ҳайити бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْأَقْسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَى نِسَائِهِ شَهْرًا قَالَتْ فَلَبِثَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ قَالَتْ فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ بَدَأَ بِهِ فَقُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَيْسَ كُنْتَ أَقْسَمْتَ شَهْرًا فَعَدَّتْ الْأَيَّامُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ bir oy ayollari huzuriga kirmaslikka qasam ichdilar va yigirma toʻqqiz (kun) turdilar. U zot avval mening oldimga kirdilar. Men Nabiy ﷺga: «Siz bir oy deb qasam ichmagan edingizmi? Holbuki kunlar yigirma toʻqqiz boʻldi», dedim. Shunda Nabiy ﷺ: «Oy yigirma toʻqqiz (kun ham) boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бир ой аёллари ҳузурига кирмасликка қасам ичдилар ва йигирма тўққиз (кун) турдилар. У зот аввал менинг олдимга кирдилар. Мен Набий ﷺга: «Сиз бир ой деб қасам ичмаган эдингизми? Ҳолбуки кунлар йигирма тўққиз бўлди», дедим. Шунда Набий ﷺ: «Ой йигирма тўққиз (кун ҳам) бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنَّ النِّسَاءُ يُصَلِّينَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَاةَ ثُمَّ يَخْرُجْنَ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ لَا يُعْرَفْنَ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Ayollar Nabiy ﷺ bilan bomdod namozini oʻqir, soʻng choyshablariga oʻralgan holda chiqib ketar edilar, ular tanilmas edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Аёллар Набий ﷺ билан бомдод намозини ўқир, сўнг чойшабларига ўралган ҳолда чиқиб кетар эдилар, улар танилмас эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحَرَمِ الْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ وَالْحُدَيَّا وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْغُرَابُ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Beshtasi fosiq (zararkunanda)dir, ular Haramda oʻldiriladi: chayon, sichqon, kalxat, talovchi (quturgan) it va qargʻa», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бештаси фосиқ (зараркунанда)дир, улар Ҳарамда ўлдирилади: чаён, сичқон, калхат, таловчи (қутурган) ит ва қарға», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ بَرِيرَةَ أَتَتْهَا تَسْتَعِينُهَا وَكَانَتْ مُكَاتَبَةً فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ أَيَبِيعُكِ أَهْلُكِ فَأَتَتْ أَهْلَهَا فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُمْ فَقَالُوا لَا إِلَّا أَنْ تَشْتَرِطَ لَنَا وَلَاءَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْتَرِيهَا فَأَعْتِقِيهَا فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Barira uning huzuriga yordam soʻrab keldi, u mukotaba (ozodlik puliga kelishgan choʻri) edi. Oisha unga: «Ahling seni sotadimi?» dedi. U ahlining oldiga borib, buni ularga aytdi. Ular: «Yoʻq, faqat uning valosini bizga shart qilib qoʻysang (sotamiz)», dedilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni sotib ol va ozod qil, chunki valo ozod qilgan kishiga tegishlidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Барира унинг ҳузурига ёрдам сўраб келди, у мукотаба (озодлик пулига келишган чўри) эди. Оиша унга: «Аҳлинг сени сотадими?» деди. У аҳлининг олдига бориб, буни уларга айтди. Улар: «Йўқ, фақат унинг валосини бизга шарт қилиб қўйсанг (сотамиз)», дедилар. Шунда Набий ﷺ: «Уни сотиб ол ва озод қил, чунки вало озод қилган кишига тегишлидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِأَنَّ أَفْلَحَ أَخَا أَبِي قُعَيْسٍ اسْتَأْذَنَ عَلَى عَائِشَةَ فَأَبَتْ أَنْ تَأْذَنَ لَهُ فَلَمَّا أَنْ جَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَفْلَحَ أَخَا أَبِي قُعَيْسٍ اسْتَأْذَنَ عَلَيَّ فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ فَقَالَ ائْذَنِي لَهُ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَرْضَعَتْنِي الْمَرْأَةُ وَلَمْ يُرْضِعْنِي الرَّجُلُ قَالَ ائْذَنِي لَهُ فَإِنَّهُ عَمُّكِ تَرِبَتْ يَمِينُكِ

Urva ibn az-Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Quaysning ukasi Aflah Oishaning huzuriga kirishga izn soʻradi, u esa unga izn berishdan bosh tortdi. Nabiy ﷺ kelganlarida u: «Yo Rasululloh, Abu Quaysning ukasi Aflah mening oldimga kirishga izn soʻradi, men unga izn berishdan bosh tortdim», dedi. U zot: «Unga izn ber», dedilar. U: «Yo Rasululloh, meni ayol emizgan, erkak emizmagan-ku», dedi. U zot: «Unga izn ber, chunki u sening amakingdir. Qoʻling tuproqqa belansin», dedilar.Урва ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Қуайснинг укаси Афлаҳ Оишанинг ҳузурига киришга изн сўради, у эса унга изн беришдан бош тортди. Набий ﷺ келганларида у: «Ё Расулуллоҳ, Абу Қуайснинг укаси Афлаҳ менинг олдимга киришга изн сўради, мен унга изн беришдан бош тортдим», деди. У зот: «Унга изн бер», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, мени аёл эмизган, эркак эмизмаган-ку», деди. У зот: «Унга изн бер, чунки у сенинг амакингдир. Қўлинг тупроққа белансин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ امْرَأَةً دَخَلَتْ عَلَيْهَا وَمَعَهَا ابْنَتَانِ لَهَا فَأَعْطَيْتُهَا تَمْرَةً فَشَقَّتْهَا بَيْنَهُمَا فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ ابْتُلِيَ بِشَيْءٍ مِنْ هَذِهِ الْبَنَاتِ فَأَحْسَنَ إِلَيْهِنَّ كُنَّ لَهُ سِتْرًا مِنْ النَّارِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol uning huzuriga ikki qizi bilan kirdi. Men unga bir dona xurmo berdim, u uni ikkovining orasida boʻlib berdi. Men buni Rasululloh ﷺga aytdim. Shunda u zot: «Kim mana shu qizlardan biror narsa bilan sinalsa-yu, ularga yaxshilik qilsa, ular u uchun doʻzaxdan toʻsiq boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл унинг ҳузурига икки қизи билан кирди. Мен унга бир дона хурмо бердим, у уни икковининг орасида бўлиб берди. Мен буни Расулуллоҳ ﷺга айтдим. Шунда у зот: «Ким мана шу қизлардан бирор нарса билан синалса-ю, уларга яхшилик қилса, улар у учун дўзахдан тўсиқ бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتْرُكُ الْعَمَلَ وَهُوَ يُحِبُّ أَنْ يَعْمَلَهُ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَسْتَنَّ النَّاسُ بِهِ فَيُفْرَضَ عَلَيْهِمْ فَكَانَ يُحِبُّ مَا خُفِّفَ عَلَيْهِمْ مِنْ الْفَرَائِضِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ oʻzlari qilishni yoqtirgan amalni — odamlar unga ergashib, u ularga farz qilib qoʻyilishidan xavfsirab — tark qilar edilar. U zot farzlardan ularga yengillashtirilgan narsani sevar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ ўзлари қилишни ёқтирган амални — одамлар унга эргашиб, у уларга фарз қилиб қўйилишидан хавфсираб — тарк қилар эдилар. У зот фарзлардан уларга енгиллаштирилган нарсани севар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بَعْدَ الْعِشَاءِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً فَإِذَا أَصْبَحَ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ فَيُؤْذِنَهُ بِالصَّلَاةِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xufton namozidan keyin oʻn bir rakaat namoz oʻqir edilar. Tong otganda ikki rakaat yengil namoz oʻqir, soʻng muazzin kelib u zotga namozni bildirgunicha oʻng yonboshlariga yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозидан кейин ўн бир ракаат намоз ўқир эдилар. Тонг отганда икки ракаат енгил намоз ўқир, сўнг муаззин келиб у зотга намозни билдиргунича ўнг ёнбошларига ётар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْدَخَلَتْ امْرَأَةُ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ وَأَنَا وَأَبُو بَكْرٍ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ رِفَاعَةَ طَلَّقَنِي الْبَتَّةَ وَإِنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزُّبَيْرِ تَزَوَّجَنِي وَإِنَّمَا عِنْدَهُ مِثْلُ هُدْبَتِي وَأَخَذَتْ هُدْبَةً مِنْ جِلْبَابِهَا وَخَالِدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ بِالْبَابِ لَمْ يُؤْذَنْ لَهُ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَا تَنْهَى هَذِهِ عَمَّا تَجْهَرُ بِهِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا زَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى التَّبَسُّمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَأَنَّكِ تُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ لَا حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rifoa al-Qurazining xotini — men va Abu Bakr Nabiy ﷺ huzurlarida boʻlgan holda — kirib keldi va: «Rifoa meni qatʼiy taloq bilan taloq qildi, Abdurrahmon ibn az-Zabir esa menga uylandi, ammo uning oʻzida faqat mana shu popugimga oʻxshash narsa bor», dedi va koʻylagidan bir popukni ushlab koʻrsatdi. Xolid ibn Said ibn al-Os esa eshik oldida edi, unga izn berilmagan edi. U: «Ey Abu Bakr, bu (ayol)ni Rasululloh ﷺ huzurlarida oshkora aytayotgan gapidan qaytarmaysanmi?» dedi. Rasululloh ﷺ esa tabassum qilishdan boshqa narsa qilmadilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Sen Rifoaga qaytishni istayapsan shekilli? Yoʻq, toki sen uning asalchasini totmaguningcha va u sening asalchangni totmaguncha (boʻlmaydi)», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Рифоа ал-Қуразининг хотини — мен ва Абу Бакр Набий ﷺ ҳузурларида бўлган ҳолда — кириб келди ва: «Рифоа мени қатъий талоқ билан талоқ қилди, Абдурраҳмон ибн аз-Забир эса менга уйланди, аммо унинг ўзида фақат мана шу попугимга ўхшаш нарса бор», деди ва кўйлагидан бир попукни ушлаб кўрсатди. Холид ибн Саид ибн ал-Ос эса эшик олдида эди, унга изн берилмаган эди. У: «Эй Абу Бакр, бу (аёл)ни Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ошкора айтаётган гапидан қайтармайсанми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ эса табассум қилишдан бошқа нарса қилмадилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Сен Рифоага қайтишни истаяпсан шекилли? Йўқ, токи сен унинг асалчасини тотмагунингча ва у сенинг асалчангни тотмагунча (бўлмайди)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعِشَاءِ حَتَّى نَادَاهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَدْ نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ يُصَلِّي هَذِهِ الصَّلَاةَ غَيْرَكُمْ وَلَمْ يَكُنْ أَحَدٌ يُصَلِّي يَوْمَئِذٍ غَيْرَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ

Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ xufton namozini Umar ibn al-Xattob: «Ayollar va bolalar uxlab qoldi», — deb nido qilgunicha kechiktirdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ chiqib: «Yer ahlidan bu namozni sizlardan boshqa hech kim oʻqiyotgani yoʻq», — dedilar. Oʻsha kunlarda Madina ahlidan boshqa hech kim namoz oʻqimas edi.Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини Умар ибн ал-Хаттоб: «Аёллар ва болалар ухлаб қолди», — деб нидо қилгунича кечиктирдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ чиқиб: «Ер аҳлидан бу намозни сизлардан бошқа ҳеч ким ўқиётгани йўқ», — дедилар. Ўша кунларда Мадина аҳлидан бошқа ҳеч ким намоз ўқимас эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّهُمَا قَالَالَمَّا نَزَلَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَفِقَ يُلْقِي خَمِيصَتَهُ عَلَى وَجْهِهِ فَإِذَا اغْتَمَّ رَفَعْنَاهَا عَنْهُ وَهُوَ يَقُولُ لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَتَقُولُ عَائِشَةُ يُحَذِّرُهُمْ مِثْلَ الَّذِي صَنَعُوا

Abdulloh ibn Abbos va Oisha (roziyallohu anhum) shunday dedilar: Rasululloh ﷺga (vafot holati) tushganida, u zot xamisalarini yuzlariga tashlay boshladilar; nafaslari siqilganda esa biz uni u zotdan koʻtarar edik. U zot shu holda: «Alloh yahudiylar va nasorolarni laʼnatlasin, ular oʻz paygʻambarlarining qabrlarini masjid (sajdagoh) qilib olishdi», der edilar. Oisha: «U zot ular qilgan ishning misliga (ummatlarini) ogohlantirar edilar», deydi.Абдуллоҳ ибн Аббос ва Оиша (розияллоҳу анҳум) шундай дедилар: Расулуллоҳ ﷺга (вафот ҳолати) тушганида, у зот хамисаларини юзларига ташлай бошладилар; нафаслари сиқилганда эса биз уни у зотдан кўтарар эдик. У зот шу ҳолда: «Аллоҳ яҳудийлар ва насороларни лаънатласин, улар ўз пайғамбарларининг қабрларини масжид (саждагоҳ) қилиб олишди», дер эдилар. Оиша: «У зот улар қилган ишнинг мислига (умматларини) огоҳлантирар эдилар», дейди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَاسْتَأْذَنَ نِسَاءَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي فَأَذِنَّ لَهُ فَخَرَجَ رَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُعْتَمِدًا عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلَى رَجُلٍ آخَرَ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَتَدْرِي مَنْ ذَلِكَ الرَّجُلُ هُوَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَلَكِنَّ عَائِشَةَ لَا تَطِيبُ لَهَا نَفْسًا قَالَ الزُّهْرِيُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ مُرْ النَّاسَ فَلْيُصَلُّوا فَلَقِيَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالَ يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ فَصَلَّى بِهِمْ فَسَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَوْتَهُ فَعَرَفَهُ وَكَانَ جَهِيرَ الصَّوْتِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَيْسَ هَذَا صَوْتَ عُمَرَ قَالُوا بَلَى قَالَ يَأْبَى اللَّهُ جَلَّ وَعَزَّ ذَلِكَ وَالْمُؤْمِنُونَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ لَا يَمْلِكُ دَمْعَهُ وَإِنَّهُ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ بَكَى قَالَ وَمَا قُلْتِ ذَلِكَ إِلَّا كَرَاهِيَةَ أَنْ يَتَأَثَّمَ النَّاسُ بِأَبِي بَكْرٍ أَنْ يَكُونَ أَوَّلَ مَنْ قَامَ مَقَامَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَرَاجَعَتْهُ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ إِنَّكُمْ صَوَاحِبُ يُوسُفَ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ Maymunaning uyida kasal boʻlib qolganlarida, ayollaridan mening uyimda parvarish qilinishga izn soʻradilar, ular izn berdilar. Rasululloh ﷺ Abbosga va boshqa bir kishiga suyangan, oyoqlari yerda sudralgan holda chiqdilar. Ubaydulloh aytdi: Ibn Abbos: «Bilasanmi, u kishi kim edi? U Ali ibn Abu Tolib edi, lekin Oishaning koʻngli unga xush emas edi», dedi. Zuhriy aytdi: Nabiy ﷺ Maymunaning uyida boʻlganlarida Abdulloh ibn Zamʼaga: «Odamlarga ayt, namoz oʻqisinlar», dedilar. U Umar ibn al-Xattobni uchratib: «Ey Umar, odamlarga namoz oʻqib ber», dedi. U ularga namoz oʻqib berdi. Rasululloh ﷺ uning ovozini eshitib, uni tanidilar — u baland ovozli edi. Rasululloh ﷺ: «Bu Umarning ovozi emasmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Alloh (jalla va azza) ham, moʻminlar ham buni rad etadilar. Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. Oisha: «Yo Rasululloh, Abu Bakr yumshoq koʻngil kishi, koʻz yoshini tutolmaydi, Qurʼon oʻqisa yigʻlab yuboradi», dedi. U zot: «Sen buni faqat odamlar Abu Bakrni — Rasululloh ﷺning oʻrnida turgan birinchi kishi boʻlgani sababli — yomon koʻrib qolishlarini istamaganingdan aytyapsan», dedilar va: «Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin», dedilar. U (Oisha) yana takrorladi. U zot: «Abu Bakrga aytinglar, odamlarga namoz oʻqib bersin, sizlar Yusufning (atrofidagi) ayollarisiz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ Маймунанинг уйида касал бўлиб қолганларида, аёлларидан менинг уйимда парвариш қилинишга изн сўрадилар, улар изн бердилар. Расулуллоҳ ﷺ Аббосга ва бошқа бир кишига суянган, оёқлари ерда судралган ҳолда чиқдилар. Убайдуллоҳ айтди: Ибн Аббос: «Биласанми, у киши ким эди? У Али ибн Абу Толиб эди, лекин Оишанинг кўнгли унга хуш эмас эди», деди. Зуҳрий айтди: Набий ﷺ Маймунанинг уйида бўлганларида Абдуллоҳ ибн Замъага: «Одамларга айт, намоз ўқисинлар», дедилар. У Умар ибн ал-Хаттобни учратиб: «Эй Умар, одамларга намоз ўқиб бер», деди. У уларга намоз ўқиб берди. Расулуллоҳ ﷺ унинг овозини эшитиб, уни танидилар — у баланд овозли эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу Умарнинг овози эмасми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Аллоҳ (жалла ва азза) ҳам, мўминлар ҳам буни рад этадилар. Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. Оиша: «Ё Расулуллоҳ, Абу Бакр юмшоқ кўнгил киши, кўз ёшини тутолмайди, Қуръон ўқиса йиғлаб юборади», деди. У зот: «Сен буни фақат одамлар Абу Бакрни — Расулуллоҳ ﷺнинг ўрнида турган биринчи киши бўлгани сабабли — ёмон кўриб қолишларини истамаганингдан айтяпсан», дедилар ва: «Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин», дедилар. У (Оиша) яна такрорлади. У зот: «Абу Бакрга айтинглар, одамларга намоз ўқиб берсин, сизлар Юсуфнинг (атрофидаги) аёлларисиз», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَأَبِي عَلَى عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَتَاإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا ثُمَّ يَصُومُ

Abu Bakr ibn Abdurrahmon (rahimahulloh) aytdi: Men va otam Oisha va Umm Salama (roziyallohu anhumo)ning huzurlariga kirdik. Ikkovlari: «Nabiy ﷺ junub holda tongni qarshilar, soʻng roʻza tutar edilar», dedilar.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен ва отам Оиша ва Умм Салама (розияллоҳу анҳумо)нинг ҳузурларига кирдик. Икковлари: «Набий ﷺ жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўза тутар эдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْهَيْثَمِ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلَائِكَةِ وَالرُّوحِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼ va sajdalarida: «Subbuhun quddusun, robbul-malaikati var-ruh (Tasbeh aytilguvchi, eng pok Zot, farishtalar va Ruhning Robbi)», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъ ва саждаларида: «Суббуҳун қуддусун, роббул-малаикати вар-руҳ (Тасбеҳ айтилгувчи, энг пок Зот, фаришталар ва Руҳнинг Робби)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنِ النَّخَعِيِّ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَفْرُكُهُ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا رَأَيْتَهُ فَاغْسِلْهُ وَإِلَّا فَرُشَّهُ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Men uni (maniyni) Rasululloh ﷺning kiyimlaridan ishqalab tozalar edim. Agar uni koʻrsang, yuvgin; boʻlmasa, ustiga suv sepgin.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Мен уни (манийни) Расулуллоҳ ﷺнинг кийимларидан ишқалаб тозалар эдим. Агар уни кўрсанг, ювгин; бўлмаса, устига сув сепгин.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ وَرِبْعِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ فِي آخِرِ أَمْرِهِ مِنْ قَوْلِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لِي أَرَاكَ تُكْثِرُ مِنْ قَوْلِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ قَالَ إِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ كَانَ أَخْبَرَنِي أَنِّي سَأَرَى عَلَامَةً فِي أُمَّتِي وَأَمَرَنِي إِذَا رَأَيْتُهَا أَنْ أُسَبِّحَ بِحَمْدِهِ وَأَسْتَغْفِرَهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا فَقَدْ رَأَيْتُهَا {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا}

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ umrlarining oxirida: «Subhonalloh va bihamdih, astagʻfirulloh va atubu ilayh (Allohni poklab yodga olaman va Unga hamd aytaman, Allohdan magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman)», deb koʻp aytar edilar. Men: «Yo Rasululloh, nega sizni ‹subhonalloh va bihamdih, astagʻfirulloh va atubu ilayh› deb koʻp aytayotganingizni koʻraman?» dedim. U zot: «Albatta, Robbim (azza va jalla) menga ummatim ichida bir alomatni koʻrishimni xabar bergan va uni koʻrganimda Unga hamd aytib tasbeh aytishimni hamda Undan magʻfirat soʻrashimni buyurgan edi; albatta, U tavbalarni koʻp qabul qilguvchidir. Mana, men uni koʻrdim: {Allohning nusrati va fath kelganda va odamlarni Alloh dinida toʻp-toʻp boʻlib kirayotganlarini koʻrganingda, Robbingga hamd aytib, Uni poklagin va Undan magʻfirat soʻragin. Albatta, U tavbalarni koʻp qabul qilguvchidir}», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ умрларининг охирида: «Субҳоналлоҳ ва биҳамдиҳ, астағфируллоҳ ва атубу илайҳ (Аллоҳни поклаб ёдга оламан ва Унга ҳамд айтаман, Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан)», деб кўп айтар эдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, нега сизни ‹субҳоналлоҳ ва биҳамдиҳ, астағфируллоҳ ва атубу илайҳ› деб кўп айтаётганингизни кўраман?» дедим. У зот: «Албатта, Роббим (азза ва жалла) менга умматим ичида бир аломатни кўришимни хабар берган ва уни кўрганимда Унга ҳамд айтиб тасбеҳ айтишимни ҳамда Ундан мағфират сўрашимни буюрган эди; албатта, У тавбаларни кўп қабул қилгувчидир. Мана, мен уни кўрдим: {Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келганда ва одамларни Аллоҳ динида тўп-тўп бўлиб кираётганларини кўрганингда, Роббингга ҳамд айтиб, Уни поклагин ва Ундан мағфират сўрагин. Албатта, У тавбаларни кўп қабул қилгувчидир}», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا نَزَلَ عُذْرِي قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَذَكَرَ ذَلِكَ وَتَلَا الْقُرْآنَ فَلَمَّا نَزَلَ أَمَرَ بِرَجُلَيْنِ وَامْرَأَةٍ فَضُرِبُوا حَدَّهُمْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, mening uzrim (poklikni izhor etuvchi vahiy) nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ minbar ustida turib, buni zikr qildilar va Qurʼonni tilovat qildilar. Minbardan tushganlarida, ikki erkak va bir ayolga (had) buyurdilar, ularga hadlari urildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтдики, менинг узрим (покликни изҳор этувчи ваҳий) нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ минбар устида туриб, буни зикр қилдилар ва Қуръонни тиловат қилдилар. Минбардан тушганларида, икки эркак ва бир аёлга (ҳад) буюрдилар, уларга ҳадлари урилди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ وَكَانَتْ امْرَأَتُهُ أُمَّ وَلَدٍ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ حَدَّثَتْهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ابْتَاعَ جَارِيَةً بِطَرِيقِ مَكَّةَ فَأَعْتَقَهَا وَأَمَرَهَا أَنْ تَحُجَّ مَعَهُ فَابْتَغَى لَهَا نَعْلَيْنِ فَلَمْ يَجِدْهُمَا فَقَطَعَ لَهَا خُفَّيْنِ أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِابْنِ شِهَابٍ فَقَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ كَانَ يَصْنَعُ ذَلِكَ ثُمَّ حَدَّثَتْهُ صَفِيَّةُ بِنْتُ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُرَخِّصُ لِلنِّسَاءِ فِي الْخُفَّيْنِ فَتَرَكَ ذَلِكَ

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar Makka yoʻlida bir choʻrini sotib olib, uni ozod qildi va oʻzi bilan haj qilishga buyurdi. Unga kavush qidirdi, topolmadi, shunda unga mahsini toʻpiqdan pastroqdan kesib berdi. Ibn Ishoq aytdi: Men buni Ibn Shihobga aytdim, u: «Menga Solim xabar berdiki, Abdulloh shunday qilar edi. Soʻng Safiyya binti Abu Ubayd unga Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilib: Rasululloh ﷺ ayollarga mahsi (kiyish) borasida ruxsat berar edilar, deb aytdi. Shundan soʻng u buni tark qildi», dedi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар Макка йўлида бир чўрини сотиб олиб, уни озод қилди ва ўзи билан ҳаж қилишга буюрди. Унга кавуш қидирди, тополмади, шунда унга маҳсини тўпиқдан пастроқдан кесиб берди. Ибн Ишоқ айтди: Мен буни Ибн Шиҳобга айтдим, у: «Менга Солим хабар бердики, Абдуллоҳ шундай қилар эди. Сўнг Сафийя бинти Абу Убайд унга Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилиб: Расулуллоҳ ﷺ аёлларга маҳси (кийиш) борасида рухсат берар эдилар, деб айтди. Шундан сўнг у буни тарк қилди», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبْعَثُ بِالْبُدْنِ مِنْ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ وَأَفْتِلُ قَلَائِدَ الْبُدْنِ بِيَدَيَّ ثُمَّ يَأْتِي مَا يَأْتِي الْحَلَالُ قَبْلَ أَنْ تَبْلُغَ الْبُدْنُ مَكَّةَ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ qurbonlik tuyalarini Madinadan Makkaga yuborar edilar, men esa qurbonlik tuyalarining marjonlarini oʻz qoʻllarim bilan eshar edim. Soʻng u zot tuyalar Makkaga yetib borgunicha ehromdan chiqqan kishi qiladigan ishlarni qilaverar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик туяларини Мадинадан Маккага юборар эдилар, мен эса қурбонлик туяларининг маржонларини ўз қўлларим билан эшар эдим. Сўнг у зот туялар Маккага етиб боргунича эҳромдан чиққан киши қиладиган ишларни қилаверар эдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُأَنَا أَوَّلُ النَّاسِ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَالسَّمَوَاتُ وَبَرَزُوا لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ} قَالَتْ فَقُلْتُ أَيْنَ النَّاسُ يَوْمَئِذٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ عَلَى الصِّرَاطِ

Masruq (rahimahulloh) aytdi: Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: «Rasululloh ﷺdan mana shu oyat: {Yer boshqa yerga, osmonlar (ham boshqasiga) almashtiriladigan va (barcha xaloyiq) yagona, Qahhor Alloh (huzurida) hozir boʻladigan kunda} haqida odamlar ichidan birinchi boʻlib men soʻradim. Men: ‹Yo Rasululloh, oʻsha kuni odamlar qayerda boʻladi?› dedim. U zot: ‹Sirot ustida›, dedilar».Масруқ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺдан мана шу оят: {Ер бошқа ерга, осмонлар (ҳам бошқасига) алмаштириладиган ва (барча халойиқ) ягона, Қаҳҳор Аллоҳ (ҳузурида) ҳозир бўладиган кунда} ҳақида одамлар ичидан биринчи бўлиб мен сўрадим. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, ўша куни одамлар қаерда бўлади?› дедим. У зот: ‹Сирот устида›, дедилар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مَالِكٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يُوتِرُ مِنْهَا بِوَاحِدَةٍ فَإِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi oʻn bir rakaat namoz oʻqir, ulardan bittasi bilan vitr qilar edilar. Namozlarini tugatganlarida oʻng biqinlariga yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси ўн бир ракаат намоз ўқир, улардан биттаси билан витр қилар эдилар. Намозларини тугатганларида ўнг биқинларига ётар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِينَ أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ طَافُوا بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ طَافُوا بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى لِحَجِّهِمْ وَالَّذِينَ قَرَنُوا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning ashoblaridan umra bilan ehrom bogʻlaganlar Baytni hamda Safo va Marvani tavof qildilar, soʻng Minodan qaytganlaridan keyin hajlari uchun (yana) tavof qildilar. Qiron qilganlar esa bitta tavof qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан умра билан эҳром боғлаганлар Байтни ҳамда Сафо ва Марвани тавоф қилдилар, сўнг Минодан қайтганларидан кейин ҳажлари учун (яна) тавоф қилдилар. Қирон қилганлар эса битта тавоф қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ فَإِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ اضْطَجَعَ فَإِنْ كُنْتُ يَقْظَانَةً تَحَدَّثَ مَعِي وَإِنْ كُنْتُ نَائِمَةً نَامَ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi namoz oʻqir edilar. Namozlarini tugatganlarida yonboshlab yotar edilar. Agar men uygʻoq boʻlsam, men bilan suhbatlashar edilar; agar uxlayotgan boʻlsam, muazzin kelgunicha uxlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси намоз ўқир эдилар. Намозларини тугатганларида ёнбошлаб ётар эдилар. Агар мен уйғоқ бўлсам, мен билан суҳбатлашар эдилар; агар ухлаётган бўлсам, муаззин келгунича ухлар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَعَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ فَقَالَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَزِيدُ فِي رَمَضَانَ وَلَا غَيْرِهِ عَلَى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ ثُمَّ يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ ثُمَّ يُصَلِّي ثَلَاثًا قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَنَامُ قَبْلَ أَنْ تُوتِرَ قَالَ يَا عَائِشَةُ إِنَّهُ أَوْ إِنِّي تَنَامُ عَيْنَايَ وَلَا يَنَامُ قَلْبِي

Abu Salama (rahimahulloh) aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning Ramazondagi namozlari haqida soʻradim. U: «Rasululloh ﷺ Ramazonda ham, undan boshqasida ham oʻn bir rakaatdan ziyoda (namoz) oʻqimas edilar: toʻrt rakaat oʻqir edilar — ularning chiroyliligi va uzunligini soʻramagin; soʻng toʻrt rakaat oʻqir edilar — ularning chiroyliligi va uzunligini soʻramagin; soʻng uch rakaat oʻqir edilar», dedi. Men: «Yo Rasululloh, vitr oʻqishdan oldin uxlaysizmi?» dedim. U zot: «Ey Oisha, koʻzlarim uxlaydi, lekin qalbim uxlamaydi», dedilar.Абу Салама (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг Рамазондаги намозлари ҳақида сўрадим. У: «Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда ҳам, ундан бошқасида ҳам ўн бир ракаатдан зиёда (намоз) ўқимас эдилар: тўрт ракаат ўқир эдилар — уларнинг чиройлилиги ва узунлигини сўрамагин; сўнг тўрт ракаат ўқир эдилар — уларнинг чиройлилиги ва узунлигини сўрамагин; сўнг уч ракаат ўқир эдилар», деди. Мен: «Ё Расулуллоҳ, витр ўқишдан олдин ухлайсизми?» дедим. У зот: «Эй Оиша, кўзларим ухлайди, лекин қалбим ухламайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُمَيٍّ وَعَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ جِمَاعٍ غَيْرَ احْتِلَامٍ ثُمَّ يَصُومُ وَقَالَتْ فِي حَدِيثِ عَبْدِ رَبِّهِ فِي رَمَضَانَ

Oisha va Umm Salama (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehtilomdan emas, jimoʼdan junub boʻlgan holda tongni qarshilar, soʻng roʻza tutar edilar. Abdu Robbihining hadisida u: «Ramazonda», dedi.Оиша ва Умм Салама (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳтиломдан эмас, жимўдан жунуб бўлган ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўза тутар эдилар. Абду Роббиҳининг ҳадисида у: «Рамазонда», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ فَلَا يَعْصِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishni nazr qilsa, Unga itoat qilsin. Kim Allohga isyon qilishni nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишни назр қилса, Унга итоат қилсин. Ким Аллоҳга исён қилишни назр қилса, Унга исён қилмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ وَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ فَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ فَأَحَلُّوا حِينَ طَافُوا بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ أَوْ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَلَمْ يُحِلُّوا إِلَى يَوْمِ النَّحْرِ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan (safarga) chiqdik. Bizdan baʼzimiz haj bilan, baʼzimiz umra bilan, baʼzimiz haj va umra (ikkovi) bilan ehrom bogʻladik; Rasululloh ﷺ esa haj bilan ehrom bogʻladilar. Umra bilan ehrom bogʻlaganlar Baytni hamda Safo va Marvani tavof qilganlarida ehromdan chiqdilar. Haj bilan yoki haj va umra bilan ehrom bogʻlaganlar esa Nahr (qurbonlik) kunigacha ehromdan chiqmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (сафарга) чиқдик. Биздан баъзимиз ҳаж билан, баъзимиз умра билан, баъзимиз ҳаж ва умра (иккови) билан эҳром боғладик; Расулуллоҳ ﷺ эса ҳаж билан эҳром боғладилар. Умра билан эҳром боғлаганлар Байтни ҳамда Сафо ва Марвани тавоф қилганларида эҳромдан чиқдилар. Ҳаж билан ёки ҳаж ва умра билан эҳром боғлаганлар эса Наҳр (қурбонлик) кунигача эҳромдан чиқмадилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْرَدَ بِالْحَجِّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hajni ifrod (yolgʻiz haj) qilib ado etdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳажни ифрод (ёлғиз ҳаж) қилиб адо этдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعْتُهُ مِنَ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْطَعُ فِي رُبُعِ الدِّينَارِ فَصَاعِدًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ chorak dinor va undan yuqorisi uchun (qoʻlni) kesar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ чорак динор ва ундан юқориси учун (қўлни) кесар эдилар.

حَدَّثَنَا عَتَّابٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَتْ عَمْرَةُ بِنْتُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُقْطَعُ يَدُ السَّارِقِ فِي رُبُعِ دِينَارٍ فَصَاعِدًا

Oisha (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺ orqali rivoyat qilinadi: Oʻgʻrining qoʻli chorak dinor va undan yuqorisi uchun kesiladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺ орқали ривоят қилинади: Ўғрининг қўли чорак динор ва ундан юқориси учун кесилади.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَسَمِعْتُ فِيهَا قِرَاءَةً قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا حَارِثَةُ بْنُ النُّعْمَانِ كَذَاكُمْ الْبِرُّ كَذَاكُمْ الْبِرُّوَقَالَ مَرَّةً عَنْ عَائِشَةَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺ orqali rivoyat qilinadi: «Men jannatga kirdim va unda qiroat (ovozini) eshitdim. ‹Bu kim?› dedim. Ular: ‹Horisa ibn an-Nuʼmon›, dedilar. Yaxshilik mana shunday, yaxshilik mana shunday». (Rovi) bir marta: «Oishadan, in shaa Alloh», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺ орқали ривоят қилинади: «Мен жаннатга кирдим ва унда қироат (овозини) эшитдим. ‹Бу ким?› дедим. Улар: ‹Ҳориса ибн ан-Нуъмон›, дедилар. Яхшилик мана шундай, яхшилик мана шундай». (Рови) бир марта: «Оишадан, ин шаа Аллоҳ», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ اسْتَتَرْتُ بِقِرَامٍ فِيهِ تَمَاثِيلُ فَلَمَّا رَآهُ تَلَوَّنَ وَجْهُهُ وَقَالَ مَرَّةً تَغَيَّرَ وَجْهُهُ وَهَتَكَهُ بِيَدِهِ وَقَالَ أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُونَ بِخَلْقِ اللَّهِ جَلَّ وَعَزَّ أَوْ يُشَبِّهُونَقَالَ سُفْيَانُ سَوَاءٌ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ mening huzurimga kirdilar, men esa suratlari bor bir parda bilan (uyni) toʻsib qoʻygan edim. U zot uni koʻrganlarida yuzlari oʻzgardi — (rovi) bir marta: «yuzlari boshqa tusga kirdi», dedi — va uni qoʻllari bilan yirtib tashladilar hamda: «Qiyomat kuni Alloh (azza va jalla) huzurida odamlarning eng qattiq azoblanadigani — Allohning yaratganiga oʻxshatib yasaydiganlardir», dedilar — yoki: «oʻxshatadiganlardir» (dedilar). Sufyon: «Ikkovi bir xil», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ менинг ҳузуримга кирдилар, мен эса суратлари бор бир парда билан (уйни) тўсиб қўйган эдим. У зот уни кўрганларида юзлари ўзгарди — (рови) бир марта: «юзлари бошқа тусга кирди», деди — ва уни қўллари билан йиртиб ташладилар ҳамда: «Қиёмат куни Аллоҳ (азза ва жалла) ҳузурида одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — Аллоҳнинг яратганига ўхшатиб ясайдиганлардир», дедилар — ёки: «ўхшатадиганлардир» (дедилар). Суфён: «Иккови бир хил», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan Paygʻambar ﷺ orqali rivoyat qilinadi. U zot ﷺ: «Mast qiladigan har qanday ichimlik haromdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Пайғамбар ﷺ орқали ривоят қилинади. У зот ﷺ: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَهُوَ جُنُبٌ تَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ junub holatda uxlamoqchi boʻlganlarida, namozga (oladigan) tahoratlari(dek) tahorat olar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жунуб ҳолатда ухламоқчи бўлганларида, намозга (оладиган) таҳоратлари(дек) таҳорат олар эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَكُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ هَدْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيَّ ثُمَّ لَا يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُ الْمُحْرِمُ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Men Rasululloh ﷺning hadiylarining marjonlarini oʻz qoʻllarim bilan eshar edim, soʻng u zot muhrim (ehromdagi kishi) parhez qiladigan narsalarning hech biridan parhez qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадийларининг маржонларини ўз қўлларим билан эшар эдим, сўнг у зот муҳрим (эҳромдаги киши) парҳез қиладиган нарсаларнинг ҳеч биридан парҳез қилмас эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَجَاءَ عَمِّي بَعْدَ مَا ضُرِبَ الْحِجَابُ فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ ائْذَنِي لَهُ فَإِنَّهُ عَمُّكِ قُلْتُ إِنَّمَا أَرْضَعَتْنِي الْمَرْأَةُ وَلَمْ يُرْضِعْنِي الرَّجُلُ قَالَ تَرِبَتْ يَمِينُكِ ائْذَنِي لَهُ فَإِنَّمَا هُوَ عَمُّكِ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Hijob (parda tutish) buyrugʻi kelganidan keyin (emizishlik) amakim keldi, men unga izn berishdan bosh tortdim va u zotdan soʻradim. U zot: «Unga izn ber, chunki u sening amakingdir», dedilar. Men: «Meni ayol emizgan, erkak emizmagan-ku», dedim. U zot: «Qoʻling tuproqqa belansin, unga izn ber, chunki u sening amakingdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Ҳижоб (парда тутиш) буйруғи келганидан кейин (эмизишлик) амаким келди, мен унга изн беришдан бош тортдим ва у зотдан сўрадим. У зот: «Унга изн бер, чунки у сенинг амакингдир», дедилар. Мен: «Мени аёл эмизган, эркак эмизмаган-ку», дедим. У зот: «Қўлинг тупроққа белансин, унга изн бер, чунки у сенинг амакингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَاخْتَصَمَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ وَسَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ قَالَ عَبْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخِي ابْنُ أَمَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ وَقَالَ سَعْدٌ أَوْصَانِي أَخِي إِذَا قَدِمْتَ مَكَّةَ فَانْظُرْ ابْنَ أَمَةِ زَمْعَةَ فَاقْبِضْهُ فَإِنَّهُ ابْنِي فَرَأَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَبَهًا بَيِّنًا بِعُتْبَةَ قَالَ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَاحْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Abd ibn Zamʼa bilan Saʼd ibn Abu Vaqqos Zamʼaning choriyasining oʻgʻli haqida Nabiy ﷺ huzurlarida daʼvolashdilar. Abd: «Yo Rasululloh, u mening akam, otamning choriyasining oʻgʻli, otamning toʻshagida tugʻilgan», dedi. Saʼd esa: «Akam menga: ‹Makkaga borsang, Zamʼaning choriyasining oʻgʻlini koʻrib, uni oʻz qaramogʻingga ol, chunki u mening oʻgʻlim›, deb vasiyat qilgan edi», dedi. Nabiy ﷺ (bolada) Utbaga ochiq oʻxshashlik koʻrdilar, shunday boʻlsa-da: «U seniki, ey Abd. Farzand toʻshak (egasi)nikidir. Sen esa, ey Savda, undan (oʻzingni) toʻsib yur», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Абд ибн Замъа билан Саъд ибн Абу Ваққос Замъанинг чориясининг ўғли ҳақида Набий ﷺ ҳузурларида даъволашдилар. Абд: «Ё Расулуллоҳ, у менинг акам, отамнинг чориясининг ўғли, отамнинг тўшагида туғилган», деди. Саъд эса: «Акам менга: ‹Маккага борсанг, Замъанинг чориясининг ўғлини кўриб, уни ўз қарамоғингга ол, чунки у менинг ўғлим›, деб васият қилган эди», деди. Набий ﷺ (болада) Утбага очиқ ўхшашлик кўрдилар, шундай бўлса-да: «У сеники, эй Абд. Фарзанд тўшак (эгаси)никидир. Сен эса, эй Савда, ундан (ўзингни) тўсиб юр», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي خَمِيصَةٍ لَهَا أَعْلَامٌ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ شَغَلَنِي أَعْلَامُهَا اذْهَبُوا بِهَا إِلَى أَبِي جَهْمٍ وَأْتُونِي بِأَنْبِجَانِيَّتِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ naqshlari bor xamisada namoz oʻqidilar. Namozlarini tugatganlarida: «Uning naqshlari eʼtiborimni boʻldi. Buni Abu Jahmga olib boringlar va menga uning anbijoniyasini (naqshsiz kiyimini) olib kelinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нақшлари бор хамисада намоз ўқидилар. Намозларини тугатганларида: «Унинг нақшлари эътиборимни бўлди. Буни Абу Жаҳмга олиб боринглар ва менга унинг анбижониясини (нақшсиз кийимини) олиб келинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي صَلَاتَهُ مِنْ اللَّيْلِ وَأَنَا مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ كَاعْتِرَاضِ الْجِنَازَةِ

Oisha (roziyallohu anho) dedi: Rasululloh ﷺ kechasi namozlarini oʻqir edilar, men esa u zot bilan qibla orasida janoza (qoʻyilgani) kabi koʻndalang (yotgan) boʻlar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо) деди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси намозларини ўқир эдилар, мен эса у зот билан қибла орасида жаноза (қўйилгани) каби кўндаланг (ётган) бўлар эдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَكُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ وَكَانَ يَغْتَسِلُ مِنْ الْقَدَحِ وَهُوَ الْفَرَقُ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Men Rasululloh ﷺ bilan bitta idishdan gʻusl qilar edim. U zot qadahdan gʻusl qilar edilar, u faraq (oʻlchovi) edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан битта идишдан ғусл қилар эдим. У зот қадаҳдан ғусл қилар эдилар, у фарақ (ўлчови) эди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَاسْتَأْذَنَ رَهْطٌ مِنْ الْيَهُودِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ بَلْ السَّامُ عَلَيْكُمْ وَاللَّعْنَةُ قَالَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الْأَمْرِ كُلِّهِ قَالَتْ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا قَالَ فَقَدْ قُلْتُ وَعَلَيْكُمْ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Yahudiylardan bir guruh Nabiy ﷺ huzurlariga kirishga izn soʻradi va: «Assomu alayka (senga oʻlim boʻlsin)», dedilar. Oisha: «Balki sizlarga oʻlim va laʼnat boʻlsin!» dedi. U zot: «Ey Oisha, albatta, Alloh (azza va jalla) har bir ishda yumshoqlikni sevadi», dedilar. U: «Ular nima deganini eshitmadingizmi?» dedi. U zot: «Men ‹va alaykum (sizlarga ham)› dedim-ku», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Яҳудийлардан бир гуруҳ Набий ﷺ ҳузурларига киришга изн сўради ва: «Ассому алайка (сенга ўлим бўлсин)», дедилар. Оиша: «Балки сизларга ўлим ва лаънат бўлсин!» деди. У зот: «Эй Оиша, албатта, Аллоҳ (азза ва жалла) ҳар бир ишда юмшоқликни севади», дедилар. У: «Улар нима деганини эшитмадингизми?» деди. У зот: «Мен ‹ва алайкум (сизларга ҳам)› дедим-ку», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الْأَمْرِ كُلِّهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh (azza va jalla) har bir ishda yumshoqlikni sevadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ (азза ва жалла) ҳар бир ишда юмшоқликни севади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَحِلُّ لِامْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلَاثٍ إِلَّا عَلَى زَوْجٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohga va Oxirat kuniga imon keltirgan ayolga bir marhum uchun uch kundan ortiq motam tutish halol emas, faqat eri bundan mustasno», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳга ва Охират кунига имон келтирган аёлга бир марҳум учун уч кундан ортиқ мотам тутиш ҳалол эмас, фақат эри бундан мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ وَأَهَلَّ نَاسٌ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ وَأَهَلَّ نَاسٌ بِالْعُمْرَةِ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rasululloh ﷺ haj bilan ehrom bogʻladilar, baʼzi odamlar haj va umra bilan ehrom bogʻladilar, baʼzi odamlar esa umra bilan ehrom bogʻladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ ҳаж билан эҳром боғладилар, баъзи одамлар ҳаж ва умра билан эҳром боғладилар, баъзи одамлар эса умра билан эҳром боғладилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ

Oisha (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺ orqali rivoyat qilinadi. U zot: «Bola toʻshak (egasi)nikidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺ орқали ривоят қилинади. У зот: «Бола тўшак (эгаси)никидир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ طَالِعَةٌ فِي حُجْرَتِي لَمْ يَظْهَرْ الْفَيْءُ بَعْدُ

Urva Oishadan (roziyallohu anho) rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ asr namozini quyosh mening hujramda turgan, soya hali zohir boʻlmagan holda oʻqir edilar.Урва Оишадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қиладики, Набий ﷺ аср намозини қуёш менинг ҳужрамда турган, соя ҳали зоҳир бўлмаган ҳолда ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ نِسَاءً مِنْ الْمُؤْمِنَاتِ كُنَّ يُصَلِّينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصُّبْحَ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ ثُمَّ يَرْجِعْنَ إِلَى أَهْلِهِنَّ وَمَا يَعْرِفُهُنَّ أَحَدٌ مِنْ الْغَلَسِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Moʻmina ayollar Rasululloh ﷺ bilan bomdod namozini choyshablariga oʻralgan holda oʻqir, soʻng ahllariga qaytar edilar. Qorongʻilik sababli ularni hech kim tanimas edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мўмина аёллар Расулуллоҳ ﷺ билан бомдод намозини чойшабларига ўралган ҳолда ўқир, сўнг аҳлларига қайтар эдилар. Қоронғилик сабабли уларни ҳеч ким танимас эди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِرَاءَةَ أَبِي مُوسَى فَقَالَ لَقَدْ أُوتِيَ هَذَا مِنْ مَزَامِيرِ آلِ دَاوُدَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abu Musoning qiroatini eshitib: «Bunga Dovud alayhissalom oilasining nagʻmalaridan berilibdi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абу Мусонинг қироатини эшитиб: «Бунга Довуд алайҳиссалом оиласининг нағмаларидан берилибди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَجَاءَتْ امْرَأَةُ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي كُنْتُ عِنْدَ رِفَاعَةَ فَطَلَّقَنِي فَبَتَّ طَلَاقِي فَتَزَوَّجْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَإِنَّمَا مَعَهُ مِثْلُ هُدْبَةِ الثَّوْبِ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ تُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ لَا حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ وَأَبُو بَكْرٍ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَالِدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ عَلَى الْبَابِ يَنْتَظِرُ أَنْ يُؤْذَنَ لَهُ فَسَمِعَ كَلَامَهَا فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَا تَسْمَعُ هَذِهِ مَا تَجْهَرُ بِهِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ مَرَّةً مَا تَرَى هَذِهِ تَرْفُثُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Rifoa al-Qurazining xotini Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Men Rifoaning nikohida edim, u meni taloq qildi va taloqimni qatʼiy qilib qoʻydi. Soʻng men Abdurrahmon ibn az-Zabirga turmushga chiqdim, ammo uning oʻzida faqat libosning popugiga oʻxshash narsa bor», dedi. Rasululloh ﷺ tabassum qildilar-da: «Sen Rifoaga qaytishni istayapsanmi? Yoʻq, toki sen uning asalchasini totmaguningcha va u sening asalchangni totmaguncha (boʻlmaydi)», dedilar. Abu Bakr esa Rasululloh ﷺning huzurlarida edi, Xolid ibn Said ibn al-Os eshik oldida oʻziga izn berilishini kutib turardi. U (ayolning) gapini eshitib: «Ey Abu Bakr, bu (ayol) Rasululloh ﷺ huzurlarida oshkora aytayotgan gapini eshitmayapsanmi?» dedi. (Rovi) bir marta: «Bu (ayol)ning Rasululloh ﷺ huzurlarida beadab soʻzlayotganini koʻrmayapsanmi?» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Рифоа ал-Қуразининг хотини Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Мен Рифоанинг никоҳида эдим, у мени талоқ қилди ва талоқимни қатъий қилиб қўйди. Сўнг мен Абдурраҳмон ибн аз-Забирга турмушга чиқдим, аммо унинг ўзида фақат либоснинг попугига ўхшаш нарса бор», деди. Расулуллоҳ ﷺ табассум қилдилар-да: «Сен Рифоага қайтишни истаяпсанми? Йўқ, токи сен унинг асалчасини тотмагунингча ва у сенинг асалчангни тотмагунча (бўлмайди)», дедилар. Абу Бакр эса Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эди, Холид ибн Саид ибн ал-Ос эшик олдида ўзига изн берилишини кутиб турарди. У (аёлнинг) гапини эшитиб: «Эй Абу Бакр, бу (аёл) Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ошкора айтаётган гапини эшитмаяпсанми?» деди. (Рови) бир марта: «Бу (аёл)нинг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида беадаб сўзлаётганини кўрмаяпсанми?» деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَدَخَلَ مُجَزِّزٌ الْمُدْلِجِيُّ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَأَى أُسَامَةَ وَزَيْدًا وَعَلَيْهِمَا قَطِيفَةٌ وَقَدْ غَطَّيَا رُءُوسَهُمَا وَبَدَتْ أَقْدَامُهُمَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ الْأَقْدَامَ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَقَالَ مَرَّةً دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسْرُورًا

Oisha (roziyallohu anho) shunday dedi: Mujazziz al-Mudlijiy Rasululloh ﷺ huzurlariga kirdi va Usoma bilan Zaydni — ustlarida choyshab boʻlib, boshlarini yopgan, oyoqlari ochilib qolgan holda — koʻrib: «Bu oyoqlarning baʼzisi baʼzisidandir», dedi. (Rovi) bir marta: «Rasululloh ﷺ huzurimga xursand holda kirdilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Мужаззиз ал-Мудлижий Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига кирди ва Усома билан Зайдни — устларида чойшаб бўлиб, бошларини ёпган, оёқлари очилиб қолган ҳолда — кўриб: «Бу оёқларнинг баъзиси баъзисидандир», деди. (Рови) бир марта: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга хурсанд ҳолда кирдилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَكَانَ أَحَبُّ الشَّرَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحُلْوَ الْبَارِدَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺga ichimliklarning eng yoqimlisi shirin va sovuq (ichimlik) edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺга ичимликларнинг энг ёқимлиси ширин ва совуқ (ичимлик) эди», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاحَاضَتْ صَفِيَّةُ بَعْدَمَا أَفَاضَتْ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحَابِسَتُنَا هِيَ قُلْتُ حَاضَتْ بَعْدَ مَا أَفَاضَتْ قَالَ فَلْتَنْفِرْ إِذًا أَوْ قَالَ فَلَا إِذًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Safiyya tavofi ifozani ado etganidan keyin hayz koʻrdi. Men buni Rasululloh ﷺga aytdim. U zot: «U bizni ushlab qoladigan boʻldimi?» dedilar. Men: «U tavofi ifozani ado etgan, soʻng hayz koʻrdi», dedim. U zot: «Unda jilaversin», dedilar, yoki: «Unda yoʻq», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Сафийя тавофи ифозани адо этганидан кейин ҳайз кўрди. Мен буни Расулуллоҳ ﷺга айтдим. У зот: «У бизни ушлаб қоладиган бўлдими?» дедилар. Мен: «У тавофи ифозани адо этган, сўнг ҳайз кўрди», дедим. У зот: «Унда жилаверсин», дедилар, ёки: «Унда йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا هِشَامٌ وَالزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَنِي أَفْلَحُ بْنُ أَبِي الْقُعَيْسِ يَسْتَأْذِنُ عَلَيَّ بَعْدَمَا ضُرِبَ الْحِجَابُ وَالَّذِي أُرْضِعَتْ عَائِشَةُ مِنْ لَبَنِهِ هُوَ أَخُوهُ فَجَاءَ يَسْتَأْذِنُ عَلَيَّ فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ائْذَنِي لَهُ فَإِنَّمَا هُوَ عَمُّكِ قُلْتُ إِنَّمَا أَرْضَعَتْنِي الْمَرْأَةُ وَلَمْ يُرْضِعْنِي الرَّجُلُ قَالَ تَرِبَتْ يَمِينُكِ هُوَ عَمُّكِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Hijob (parda) tortilganidan keyin Aflah ibn Abul-Quays huzurimga kelib, mendan izn soʻradi — Oisha sutini emgan kishi uning akasi edi. U kelib mendan izn soʻradi, men esa unga izn berishdan bosh tortdim. Shunda Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar va: «Unga izn ber, chunki u sening amakingdir», dedilar. Men: «Meni ayol emizgan, erkak emizgani yoʻq», dedim. U zot: «Qoʻling tuproqqa belansin! U sening amakingdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Ҳижоб (парда) тортилганидан кейин Афлаҳ ибн Абул-Қуайс ҳузуримга келиб, мендан изн сўради — Оиша сутини эмган киши унинг акаси эди. У келиб мендан изн сўради, мен эса унга изн беришдан бош тортдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар ва: «Унга изн бер, чунки у сенинг амакингдир», дедилар. Мен: «Мени аёл эмизган, эркак эмизгани йўқ», дедим. У зот: «Қўлинг тупроққа белансин! У сенинг амакингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ سُفْيَانُ سَمِعْتُ مِنْهُ حَدِيثًا طَوِيلًا لَيْسَ أَحْفَظُهُ مِنْ أَوَّلِهِ إِلَّا قَلِيلًادَخَلْنَا عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْنَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَخْبِرِينَا عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ اشْتَكَى فَجَعَلَ يَنْفُثُ فَجَعَلْنَا نُشَبِّهُ نَفْثَهُ نَفْثَ آكِلِ الزَّبِيبِ وَكَانَ يَدُورُ عَلَى نِسَائِهِ فَلَمَّا اشْتَكَى شَكْوَاهُ اسْتَأْذَنَهُنَّ أَنَّ يَكُونَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ وَيَدُرْنَ عَلَيْهِ فَأَذِنَّ لَهُ فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ مُتَّكِئًا عَلَيْهِمَا أَحَدُهُمَا عَبَّاسٌ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَفَمَا أَخْبَرَتْكَ مَنْ الْآخَرُ قَالَ لَا قَالَ هُوَ عَلِيٌّ

Sufyon aytdi: Men undan uzun bir hadis eshitdim, uning avvalidan ozginasidan boshqasini yodlamayman. Biz Oishaning huzuriga kirib: «Ey moʻminlar onasi, bizga Rasululloh ﷺning kasalliklari haqida xabar bering», dedik. U aytdi: U zot betob boʻldilar va puflay boshladilar; biz u zotning puflashlarini mayiz yeguvchining puflashiga oʻxshatar edik. U zot ayollari orasida navbat bilan aylanar edilar. Kasalliklari ogʻirlashgach, Oishaning uyida boʻlishga va ayollari u zotning oldiga navbat bilan kelib turishlariga ulardan izn soʻradilar, ular esa izn berdilar. Bas, Rasululloh ﷺ ikki kishining orasida, ularga suyangan holda kirdilar — ularning biri Abbos edi — oyoqlari yerda sudralar edi. Ibn Abbos: «U senga boshqasi kim ekanini aytmadimi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. Ibn Abbos: «U — Ali», dedi.Суфён айтди: Мен ундан узун бир ҳадис эшитдим, унинг аввалидан озгинасидан бошқасини ёдламайман. Биз Оишанинг ҳузурига кириб: «Эй мўминлар онаси, бизга Расулуллоҳ ﷺнинг касалликлари ҳақида хабар беринг», дедик. У айтди: У зот бетоб бўлдилар ва пуфлай бошладилар; биз у зотнинг пуфлашларини майиз егувчининг пуфлашига ўхшатар эдик. У зот аёллари орасида навбат билан айланар эдилар. Касалликлари оғирлашгач, Оишанинг уйида бўлишга ва аёллари у зотнинг олдига навбат билан келиб туришларига улардан изн сўрадилар, улар эса изн бердилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ икки кишининг орасида, уларга суянган ҳолда кирдилар — уларнинг бири Аббос эди — оёқлари ерда судралар эди. Ибн Аббос: «У сенга бошқаси ким эканини айтмадими?» деди. У: «Йўқ», деди. Ибн Аббос: «У — Али», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُدْرِكُهُ الصُّبْحُ وَهُوَ جُنُبٌ فَيَغْتَسِلُ وَيَصُومُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺni junub holatlarida tong topar edi, soʻng u zot gʻusl qilib, roʻza tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺни жунуб ҳолатларида тонг топар эди, сўнг у зот ғусл қилиб, рўза тутар эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُرْوَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ يَقُولُ سَأَلْتُ عَائِشَةَبِأَيِّ شَيْءٍ طَيَّبْتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ بِأَطْيَبِ الطِّيبِ

Urva aytdi: Men Oishadan: «Nabiy ﷺni qaysi narsa bilan atirlagan eding?» deb soʻradim. U: «Eng xushboʻy atir bilan», dedi.Урва айтди: Мен Оишадан: «Набий ﷺни қайси нарса билан атирлаган эдинг?» деб сўрадим. У: «Энг хушбўй атир билан», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَجُلًا اسْتَأْذَنَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ائْذَنُوا لَهُ فَبِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ أَوْ بِئْسَ أَخُو الْعَشِيرَةِ وَقَالَ مَرَّةً رَجُلٌ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ أَلَانَ لَهُ الْقَوْلَ فَلَمَّا خَرَجَ قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتَ لَهُ الَّذِي قُلْتَ ثُمَّ أَلَنْتَ لَهُ الْقَوْلَ فَقَالَ أَيْ عَائِشَةُ شَرُّ النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ وَدَعَهُ النَّاسُ أَوْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ فُحْشِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺdan (kirishga) izn soʻradi. U zot: «Unga izn beringlar, u qabilaning yomon farzandi yoki qabilaning yomon kishisidir», dedilar. U (huzurlariga) kirgach, u zot unga mayin soʻz aytdilar. U chiqib ketgach, Oisha: «Siz unga aytadiganingizni aytdingiz, soʻng unga mayin soʻz aytdingiz?» dedi. U zot: «Ey Oisha! Qiyomat kunida Alloh huzurida martabasi eng yomon kishi — odamlar uning qabihligidan ehtiyot boʻlib, uni tark etgan yoki undan voz kechgan kishidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺдан (киришга) изн сўради. У зот: «Унга изн беринглар, у қабиланинг ёмон фарзанди ёки қабиланинг ёмон кишисидир», дедилар. У (ҳузурларига) киргач, у зот унга майин сўз айтдилар. У чиқиб кетгач, Оиша: «Сиз унга айтадиганингизни айтдингиз, сўнг унга майин сўз айтдингиз?» деди. У зот: «Эй Оиша! Қиёмат кунида Аллоҳ ҳузурида мартабаси энг ёмон киши — одамлар унинг қабиҳлигидан эҳтиёт бўлиб, уни тарк этган ёки ундан воз кечган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الْمِسْكِ فِي رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Goʻyo men Rasululloh ﷺning boshlaridagi mushkning yaltirashiga qarab turgandayman, holbuki u zot ehromda edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг бошларидаги мушкнинг ялтирашига қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», дедилар.

عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَجَاءَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِ أَبِي حُذَيْفَةَ شَيْئًا مِنْ دُخُولِ سَالِمٍ عَلَيَّ فَقَالَ أَرْضِعِيهِ فَقَالَتْ كَيْفَ أُرْضِعُهُ وَهُوَ رَجُلٌ كَبِيرٌ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَسْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ رَجُلٌ كَبِيرٌ ثُمَّ جَاءَتْ فَقَالَتْ مَا رَأَيْتُ فِي وَجْهِ أَبِي حُذَيْفَةَ شَيْئًا أَكْرَهُهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sahla bint Suhayl kelib: «Yo Rasululloh, Solim mening oldimga kirganida Abu Huzayfaning yuzida bir narsani koʻryapman», dedi. U zot: «Uni emiz», dedilar. U: «Uni qanday emizaman, axir u katta odam-ku?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kulib: «Men uning katta odam ekanini bilmaymanmi?» dedilar. Soʻng u kelib: «Abu Huzayfaning yuzida menga yoqmaydigan biror narsani koʻrmadim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Саҳла бинт Суҳайл келиб: «Ё Расулуллоҳ, Солим менинг олдимга кирганида Абу Ҳузайфанинг юзида бир нарсани кўряпман», деди. У зот: «Уни эмиз», дедилар. У: «Уни қандай эмизаман, ахир у катта одам-ку?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулиб: «Мен унинг катта одам эканини билмайманми?» дедилар. Сўнг у келиб: «Абу Ҳузайфанинг юзида менга ёқмайдиган бирор нарсани кўрмадим», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا وَحَاضَتْ بِسَرِفٍ قَبْلَ أَنْ تَدْخُلَ مَكَّةَ قَالَ لَهَا اقْضِي مَا يَقْضِي الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ قَالَتْ فَلَمَّا كُنَّا بِمِنًى أُتِيتُ بِلَحْمِ بَقَرٍ قُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا ضَحَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَزْوَاجِهِ بِالْبَقَرِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga aytdilar — u Makkaga kirishdan oldin Sarifda hayz koʻrgan edi — u zot unga: «Hoji bajaradigan (amal)larni bajar, faqat Baytni tavof qilma», dedilar. U aytdi: Biz Minoda boʻlganimizda menga sigir goʻshti keltirildi. Men: «Bu nima?» dedim. Ular: «Nabiy ﷺ oʻz zavjalari nomidan sigir soʻyib qurbonlik qildilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга айтдилар — у Маккага киришдан олдин Сарифда ҳайз кўрган эди — у зот унга: «Ҳожи бажарадиган (амал)ларни бажар, фақат Байтни тавоф қилма», дедилар. У айтди: Биз Минода бўлганимизда менга сигир гўшти келтирилди. Мен: «Бу нима?» дедим. Улар: «Набий ﷺ ўз завжалари номидан сигир сўйиб қурбонлик қилдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قُلْتُ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ أَسَمِعْتَ أَبَاكَ يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ فَسَكَتَ عَنِّي هُنَيَّةً ثُمَّ قَالَ نَعَمْ

Sufyon aytdi: Men Abdurrahmon ibn Qosimga: «Sen otangning Oishadan (rivoyat qilib): Rasululloh ﷺ roʻzador holda u (Oisha)ni oʻpar edilar, deb soʻzlaganini eshitdingmi?» dedim. U bir oz jim qoldi, soʻng: «Ha», dedi.Суфён айтди: Мен Абдурраҳмон ибн Қосимга: «Сен отангнинг Оишадан (ривоят қилиб): Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда у (Оиша)ни ўпар эдилар, деб сўзлаганини эшитдингми?» дедим. У бир оз жим қолди, сўнг: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ سَمِعَ أَبَاهُ يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُطَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيَّ هَاتَيْنِ لِحُرْمِهِ حِينَ أَحْرَمَ وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ

al-Qosim Oishaning: «Men Rasululloh ﷺga mana shu ikki qoʻlim bilan ehromga kirganlarida ehromlari uchun va Baytni tavof qilishlaridan oldin ehromdan chiqishlari uchun atir surdim», deyotganini eshitdi.ал-Қосим Оишанинг: «Мен Расулуллоҳ ﷺга мана шу икки қўлим билан эҳромга кирганларида эҳромлари учун ва Байтни тавоф қилишларидан олдин эҳромдан чиқишлари учун атир сурдим», деётганини эшитди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَخَرَجْنَا لَا نَرَى إِلَّا الْحَجَّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga faqat hajni niyat qilib chiqdik», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга фақат ҳажни ният қилиб чиқдик», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْحَاضَتْ صَفِيَّةُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحَابِسَتُنَا هِيَ قُلْتُ إِنَّهَا قَدْ أَفَاضَتْ قَبْلَ ذَلِكَ قَالَ فَلَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Safiyya hayz koʻrdi. Men buni Rasululloh ﷺga aytdim. U zot: «U bizni ushlab qoladigan boʻldimi?» dedilar. Men: «U bundan oldin tavofi ifozani ado etgan», dedim. U zot: «Unda yoʻq», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Сафийя ҳайз кўрди. Мен буни Расулуллоҳ ﷺга айтдим. У зот: «У бизни ушлаб қоладиган бўлдими?» дедилар. Мен: «У бундан олдин тавофи ифозани адо этган», дедим. У зот: «Унда йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُشَاكُ بِشَوْكَةٍ فَمَا فَوْقَهَا إِلَّا حَطَّتْ مِنْ خَطِيئَتِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi bir musulmonga tikan yoki undan ortigʻroq (aziyat) yetsa, albatta, u sababli uning xatosidan (bir qismi) toʻkiladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси бир мусулмонга тикан ёки ундан ортиғроқ (азият) етса, албатта, у сабабли унинг хатосидан (бир қисми) тўкилади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِيهِسَمِعَ ابْنَ عُمَرَ حِينَ مَاتَ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ أَنَّ بُكَاءَ الْحَيِّ عَلَى الْمَيِّتِ عَذَابٌ لِلْمَيِّتِ فَأَتَيْتُ عَمْرَةَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَهُودِيَّةٍ إِنَّكُمْ لَتَبْكُونَ عَلَيْهَا وَإِنَّهَا لَتُعَذَّبُ وَقَرَأَتْ {وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى}

Abdulloh ibn Abu Bakr otasidan (rivoyat qiladi): U Rofeʼ ibn Xadij vafot etganida Ibn Umarning: tiriklarning mayyit ustida yigʻlashi mayyitga azobdir, deganini eshitdi. Men Amraning oldiga borib, buni unga aytdim. Shunda Oisha (roziyallohu anho): «Rasululloh ﷺ bir yahudiy ayol haqida: ‹Sizlar uning ustida yigʻlayapsizlar, u esa azoblanmoqda›, deb aytganlar, xolos», dedi va: {Hech bir koʻtaruvchi (jon) boshqasining yukini koʻtarmas}, (oyatini) oʻqidi.Абдуллоҳ ибн Абу Бакр отасидан (ривоят қилади): У Рофеъ ибн Хадиж вафот этганида Ибн Умарнинг: тирикларнинг маййит устида йиғлаши маййитга азобдир, деганини эшитди. Мен Амранинг олдига бориб, буни унга айтдим. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо): «Расулуллоҳ ﷺ бир яҳудий аёл ҳақида: ‹Сизлар унинг устида йиғлаяпсизлар, у эса азобланмоқда›, деб айтганлар, холос», деди ва: {Ҳеч бир кўтарувчи (жон) бошқасининг юкини кўтармас}, (оятини) ўқиди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ قُلْتُ لِعَائِشَةَأَيْ أُمَّتْ أَخْبِرِينِي عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَتْ صَلَاتُهُ فِي رَمَضَانَ وَغَيْرِهِ سَوَاءً ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً فِيهَا رَكْعَتَا الْفَجْرِ قُلْتُ فَأَخْبِرِينِي عَنْ صِيَامِهِ قَالَتْ كَانَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ وَمَا رَأَيْتُهُ صَامَ شَهْرًا أَكْثَرَ مِنْ صِيَامِهِ فِي شَعْبَانَ كَانَ يَصُومُهُ إِلَّا قَلِيلًا

Abu Salama aytdi: Men Oishaga: «Ey ona, menga Rasululloh ﷺning namozlari haqida xabar bering», dedim. U: «U zotning namozlari Ramazonda ham, undan boshqa (oy)da ham bir xil — oʻn uch rakʼat boʻlar, uning ichida bomdodning ikki rakʼati ham bor edi», dedi. Men: «Menga u zotning roʻzalari haqida xabar bering», dedim. U: «U zot (shunchalik) roʻza tutar edilarki, biz: ‹Roʻza tutdilar›, der edik; va (shunchalik) roʻza tutmas edilarki, biz: ‹Roʻzani ochdilar›, der edik. Men u zotni Shaʼbondagidan koʻproq roʻza tutgan biror oyni koʻrmadim — u zot Shaʼbonni ozgina (kunidan) tashqari roʻza tutar edilar», dedi.Абу Салама айтди: Мен Оишага: «Эй она, менга Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида хабар беринг», дедим. У: «У зотнинг намозлари Рамазонда ҳам, ундан бошқа (ой)да ҳам бир хил — ўн уч ракъат бўлар, унинг ичида бомдоднинг икки ракъати ҳам бор эди», деди. Мен: «Менга у зотнинг рўзалари ҳақида хабар беринг», дедим. У: «У зот (шунчалик) рўза тутар эдиларки, биз: ‹Рўза тутдилар›, дер эдик; ва (шунчалик) рўза тутмас эдиларки, биз: ‹Рўзани очдилар›, дер эдик. Мен у зотни Шаъбондагидан кўпроқ рўза тутган бирор ойни кўрмадим — у зот Шаъбонни озгина (кунидан) ташқари рўза тутар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ هِنْدَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ وَلَيْسَ لِي إِلَّا مَا يَدْخُلُ بَيْتِي قَالَ خُذِي مَا يَكْفِيكِ وَوَلَدَكِ بِالْمَعْرُوفِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hind: «Yo Rasululloh, Abu Sufyon xasis kishi; menda uyimga kiradigan (narsa)dan boshqasi yoʻq», dedi. U zot: «Oʻzingga va bolangga yetadiganini maʼruf (oʻrinli) yoʻsinda ol», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳинд: «Ё Расулуллоҳ, Абу Суфён хасис киши; менда уйимга кирадиган (нарса)дан бошқаси йўқ», деди. У зот: «Ўзингга ва болангга етадиганини маъруф (ўринли) йўсинда ол», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَابَقَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَبَقْتُهُ فَلَبِثْنَا حَتَّى إِذَا رَهِقَنِي اللَّحْمُ سَابَقَنِي فَسَبَقَنِي فَقَالَ هَذِهِ بِتِيكِحَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ أَنَّهَا كَانَتْ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَهِيَ جَارِيَةٌ فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ تَقَدَّمُوا فَتَقَدَّمُوا ثُمَّ قَالَ لَهَا تَعَالَيْ أُسَابِقْكِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ men bilan poyga qildilar, men u zotdan oʻzib ketdim. Soʻng (bir muddat) turdik; menga et bitib, ogʻirlashganimda u zot men bilan poyga qildilar va mendan oʻzib ketdilar-da: «Bu — oʻshanisi uchun», dedilar. Bizga Muoviya aytdi: bizga Abu Ishoq aytdi, u Hishom ibn Urvadan, u Abu Salama ibn Abdurrahmondan (rivoyat qildi): Menga Oisha xabar berdiki, u Nabiy ﷺ bilan birga safarda edi va u yosh qiz edi. U zot sahobalariga: «Oldinga oʻtinglar», dedilar, ular oldinga oʻtdilar. Soʻng u zot unga: «Kel, sen bilan poyga qilay», dedilar — soʻng hadisni zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ мен билан пойга қилдилар, мен у зотдан ўзиб кетдим. Сўнг (бир муддат) турдик; менга эт битиб, оғирлашганимда у зот мен билан пойга қилдилар ва мендан ўзиб кетдилар-да: «Бу — ўшаниси учун», дедилар. Бизга Муовия айтди: бизга Абу Ишоқ айтди, у Ҳишом ибн Урвадан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан (ривоят қилди): Менга Оиша хабар бердики, у Набий ﷺ билан бирга сафарда эди ва у ёш қиз эди. У зот саҳобаларига: «Олдинга ўтинглар», дедилар, улар олдинга ўтдилар. Сўнг у зот унга: «Кел, сен билан пойга қилай», дедилар — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَتَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وُضِعَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u buni Nabiy ﷺga yetkazadi: «Kechki taom qoʻyilib, namozga iqoma aytilsa, avval taomdan boshlanglar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у буни Набий ﷺга етказади: «Кечки таом қўйилиб, намозга иқома айтилса, аввал таомдан бошланглар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَل مَكَّةَ مِنْ أَعْلَى مَكَّةَ وَخَرَجَ مِنْ أَسْفَلِهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Makkaga uning yuqori tomonidan kirdilar va quyi tomonidan chiqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Маккага унинг юқори томонидан кирдилар ва қуйи томонидан чиқдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُفِّنَ فِي ثَلَاثَةِ أَثْوَابٍ سُحُولِيَّةٍ بِيضٍ وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي أَيِّ شَيْءٍ كُفِّنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ فِي ثَلَاثَةِ أَثْوَابٍقَالَ كَفِّنُونِي فِي ثَوْبَيَّ هَذَيْنِ وَاشْتَرُوا ثَوْبًا آخَرَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uchta oq suhuliy kiyimga kafanlandilar. Abu Bakr: «Rasululloh ﷺ nimaga kafanlandilar?» dedi. Men: «Uchta kiyimga», dedim. U: «Meni mana shu ikki kiyimimga kafanlanglar va yana bitta kiyim sotib olinglar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ учта оқ суҳулий кийимга кафанландилар. Абу Бакр: «Расулуллоҳ ﷺ нимага кафанландилар?» деди. Мен: «Учта кийимга», дедим. У: «Мени мана шу икки кийимимга кафанланглар ва яна битта кийим сотиб олинглар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَتَوَضَّأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ عِنْدَ عَائِشَةَ فَقَالَتْ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَسْبِغْ الْوُضُوءَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ وَيْلٌ لِلْعَرَاقِيبِ مِنْ النَّارِ

Abu Salamadan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon Oisha (roziyallohu anho)ning huzurida tahorat qildi. Shunda u: «Ey Abdurrahmon, tahoratni mukammal qil, chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Doʻzax oʻtidan tovon paylariga voy boʻlsin!›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Саламадан ривоят қилинади: Абдурраҳмон Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурида таҳорат қилди. Шунда у: «Эй Абдурраҳмон, таҳоратни мукаммал қил, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Дўзах ўтидан товон пайларига вой бўлсин!›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ لَنَا حَصِيرَةٌ نَبْسُطُهَا بِالنَّهَارِ وَنَتَحَجَّرُهَا بِاللَّيْلِ خَفِيَ عَلَيَّ شَيْءٌ لَمْ أَفْهَمْهُ مِنْ سُفْيَانَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُونَ يُصَلُّونَ بِصَلَاتِهِ فَقَالَ اكْلَفُوا مِنْ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلَاةً أَثْبَتَهَا وَكَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَيْهِ أَدْوَمَهُ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Bizda bir boʻyra bor edi, uni kunduzi yozar edik, kechasi esa undan (hujra qilib) toʻsar edik. — Sufyondan menga tushunmagan bir narsa yashirin qoldi. — Musulmonlar u zotning namozlari bilan namoz oʻqidilar. Shunda u zot: «Amaldan qoʻlingizdan kelganini oʻz zimmangizga olinglar; chunki sizlar zerikmagunlaringizcha Alloh azza va jalla zerikmaydi», dedilar. U zot bir namozni oʻqisalar, uni mahkam tutar edilar; u zotga amallarning eng sevimlisi — eng davomlisi edi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Бизда бир бўйра бор эди, уни кундузи ёзар эдик, кечаси эса ундан (ҳужра қилиб) тўсар эдик. — Суфёндан менга тушунмаган бир нарса яширин қолди. — Мусулмонлар у зотнинг намозлари билан намоз ўқидилар. Шунда у зот: «Амалдан қўлингиздан келганини ўз зиммангизга олинглар; чунки сизлар зерикмагунларингизча Аллоҳ азза ва жалла зерикмайди», дедилар. У зот бир намозни ўқисалар, уни маҳкам тутар эдилар; у зотга амалларнинг энг севимлиси — энг давомлиси эди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ أَخِي عَمْرَةَ يَعْنِي هَذَا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخِفُّ الرَّكْعَتَيْنِ حَتَّى أَقُولَ قَرَأَ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ أَمْ لَا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ (bomdodning) ikki rakʼatini shu qadar yengil oʻqir edilarki, men: «Fotihatul-kitobni oʻqidilarmi yoki yoʻqmi?» der edim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ (бомдоднинг) икки ракъатини шу қадар енгил ўқир эдиларки, мен: «Фотиҳатул-китобни ўқидиларми ёки йўқми?» дер эдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ أَخِي عَمْرَةَ وَلَا أَدْرِي هَذَا أَوْ غَيْرَهُ عَنْ عَمْرَةَ قَالَتْاشْتَكَتْ عَائِشَةُ فَطَالَ شَكْوَاهَا فَقَدِمَ إِنْسَانٌ الْمَدِينَةَ يَتَطَبَّبُ فَذَهَبَ بَنُو أَخِيهَا يَسْأَلُونَهُ عَنْ وَجَعِهَا فَقَالَ وَاللَّهِ إِنَّكُمْ تَنْعَتُونَ نَعْتَ امْرَأَةٍ مَطْبُوبَةٍ قَالَ هَذِهِ امْرَأَةٌ مَسْحُورَةٌ سَحَرَتْهَا جَارِيَةٌ لَهَا قَالَتْ نَعَمْ أَرَدْتُ أَنْ تَمُوتِي فَأُعْتَقَ قَالَ وَكَانَتْ مُدَبَّرَةً قَالَتْ بِيعُوهَا فِي أَشَدِّ الْعَرَبِ مَلَكَةً وَاجْعَلُوا ثَمَنَهَا فِي مِثْلِهَا

Amra aytdi: Oisha (roziyallohu anho) betob boʻldi va kasalligi choʻzilib ketdi. Madinaga tabiblik qiladigan bir kishi keldi. Uning akasining oʻgʻillari borib, undan (Oishaning) ogʻrigʻi haqida soʻradilar. U: «Allohga qasamki, sizlar sehrlangan ayolning tavsifini aytyapsizlar. Bu — sehrlangan ayol, uni oʻzining bir choʻrisi sehrlagan», dedi. (Choʻri): «Ha, men sening oʻlishingni istadim, shunda ozod boʻlar edim», dedi. (Roviy) aytdi: U mudabbara edi. (Oisha): «Uni arablarning egaligi eng ogʻirlariga sotinglar va uning pulini oʻshanga oʻxshaganiga sarflanglar», dedi.Амра айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) бетоб бўлди ва касаллиги чўзилиб кетди. Мадинага табиблик қиладиган бир киши келди. Унинг акасининг ўғиллари бориб, ундан (Оишанинг) оғриғи ҳақида сўрадилар. У: «Аллоҳга қасамки, сизлар сеҳрланган аёлнинг тавсифини айтяпсизлар. Бу — сеҳрланган аёл, уни ўзининг бир чўриси сеҳрлаган», деди. (Чўри): «Ҳа, мен сенинг ўлишингни истадим, шунда озод бўлар эдим», деди. (Ровий) айтди: У мудаббара эди. (Оиша): «Уни арабларнинг эгалиги энг оғирларига сотинглар ва унинг пулини ўшанга ўхшаганига сарфланглар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ رَضِيعِ عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يُصَلِّي عَلَيْهِ أُمَّةٌ مِنْ النَّاسِ يَبْلُغُونَ أَنْ يَكُونُوا مِائَةً فَيَشْفَعُونَ فِيهِ إِلَّا شُفِّعُوا فِيهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yuz kishiga yetadigan bir jamoa qaysi bir mayyitga janoza namozini oʻqib, unga shafoat qilsalar, albatta uning haqidagi shafoatlari qabul qilinadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Юз кишига етадиган бир жамоа қайси бир маййитга жаноза намозини ўқиб, унга шафоат қилсалар, албатта унинг ҳақидаги шафоатлари қабул қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ الْجَدَلِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَائِشَةَأُهْدِيَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشِيقَةُ ظَبْيٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَرَدَّهَاقَالَ سُفْيَانُ الْوَشِيقَةُ مَا طُبِخَ وَقُدِّدَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga u zot ehromda ekanlarida kiyikning vashiqasi hadya qilindi, u zot esa uni qaytardilar. Sufyon aytdi: Vashiqa — pishirilib, quritilgan (goʻsht)dir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга у зот эҳромда эканларида кийикнинг вашиқаси ҳадя қилинди, у зот эса уни қайтардилар. Суфён айтди: Вашиқа — пиширилиб, қуритилган (гўшт)дир.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ أَحَبُّ الشَّرَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحُلْوَ الْبَارِدَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺga ichimliklarning eng yoqimlisi shirin va sovuq (ichimlik) edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺга ичимликларнинг энг ёқимлиси ширин ва совуқ (ичимлик) эди», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَخَرَجَ عَلْقَمَةُ وَأَصْحَابُهُ حُجَّاجًا فَذَكَرَ بَعْضُهُمْ الصَّائِمَ يُقَبِّلُ وَيُبَاشِرُ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ قَدْ قَامَ سَنَتَيْنِ وَصَامَهُمَا هَمَمْتُ أَنْ آخُذَ قَوْسِي فَأَضْرِبَكَ بِهَا قَالَ فَكُفُّوا حَتَّى تَأْتُوا عَائِشَةَ فَدَخَلُوا عَلَى عَائِشَةَ فَسَأَلُوهَا عَنْ ذَلِكَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَيُبَاشِرُ وَكَانَ أَمْلَكَكُمْ لِإِرْبِهِ قَالُوا يَا أَبَا شِبْلٍ سَلْهَا قَالَ لَا أَرْفُثُ عِنْدَهَا الْيَوْمَ فَسَأَلُوهَا فَقَالَتْ كَانَ يُقَبِّلُ وَيُبَاشِرُ وَهُوَ صَائِمٌ

Alqama va sheriklari haj qilib chiqdilar. Ulardan baʼzilari roʻzador kishining oʻpishi va (ayoliga) tana yaqinlashtirishini tilga oldi. Shunda ulardan ikki yil (kechalarini) qoim va (kunduzlarini) roʻza bilan oʻtkazgan bir kishi turib: «Kamonimni olib, sen bilan urishga jazm qildim», dedi. (Alqama): «Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga borgunlaringizcha tiyilinglar», dedi. Ular Oishaning huzuriga kirib, bu haqda soʻradilar. Oisha: «Rasululloh ﷺ oʻpar va (ayollariga) tana yaqinlashtirar edilar, u zot sizlarning oranglarda nafsiga eng koʻp egalik qila oladigan kishi edilar», dedi. Ular: «Ey Abu Shibl, undan soʻra», dedilar. U: «Bugun uning huzurida behayo soʻz aytmayman», dedi. Bas, ular undan soʻradilar, u: «U zot roʻzador holda oʻpar va tana yaqinlashtirar edilar», dedi.Алқама ва шериклари ҳаж қилиб чиқдилар. Улардан баъзилари рўзадор кишининг ўпиши ва (аёлига) тана яқинлаштиришини тилга олди. Шунда улардан икки йил (кечаларини) қоим ва (кундузларини) рўза билан ўтказган бир киши туриб: «Камонимни олиб, сен билан уришга жазм қилдим», деди. (Алқама): «Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига боргунларингизча тийилинглар», деди. Улар Оишанинг ҳузурига кириб, бу ҳақда сўрадилар. Оиша: «Расулуллоҳ ﷺ ўпар ва (аёлларига) тана яқинлаштирар эдилар, у зот сизларнинг орангларда нафсига энг кўп эгалик қила оладиган киши эдилар», деди. Улар: «Эй Абу Шибл, ундан сўра», дедилар. У: «Бугун унинг ҳузурида беҳаё сўз айтмайман», деди. Бас, улар ундан сўрадилар, у: «У зот рўзадор ҳолда ўпар ва тана яқинлаштирар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ يَعْنِي أَبَا يَعْفُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ تَذْكُرُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ أَحْيَا اللَّيْلَ وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ وَشَدَّ الْمِئْزَرَقَالَ سُفْيَانُ وَاحِدَةٌ مِنْ آخِرِ وَجَدَّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (Ramazonning oxirgi) oʻn (kecha)si kirganda, kechani jonlantirar, ahli-oilasini uygʻotar va izorni mahkam bogʻlar edilar. Sufyon aytdi: Oxirgilaridan bittasida: «va jiddiy kirishar edilar», (deb keladi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (Рамазоннинг охирги) ўн (кеча)си кирганда, кечани жонлантирар, аҳли-оиласини уйғотар ва изорни маҳкам боғлар эдилар. Суфён айтди: Охиргиларидан биттасида: «ва жиддий киришар эдилар», (деб келади).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ صَبِيًّا لِلْأَنْصَارِ لَمْ يَبْلُغْ السِّنَّ عُصْفُورٌ مِنْ عَصَافِيرِ الْجَنَّةِ قَالَ أَوْ غَيْرَ ذَلِكَ يَا عَائِشَةُ خَلَقَ اللَّهُ الْجَنَّةَ وَخَلَقَ لَهَا أَهْلًا وَخَلَقَ النَّارَ وَخَلَقَ لَهَا أَهْلًا وَهُمْ فِي أَصْلَابِ آبَائِهِمْ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, ansorlarning yoshi yetmagan bir goʻdagi — jannat qushchalaridan bir qushchadir», dedim. U zot: «Yoki boshqachami, ey Oisha? Alloh jannatni yaratdi va unga ahl yaratdi, doʻzaxni yaratdi va unga ahl yaratdi, holbuki ular otalarining pushtlarida edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, ансорларнинг ёши етмаган бир гўдаги — жаннат қушчаларидан бир қушчадир», дедим. У зот: «Ёки бошқачами, эй Оиша? Аллоҳ жаннатни яратди ва унга аҳл яратди, дўзахни яратди ва унга аҳл яратди, ҳолбуки улар оталарининг пуштларида эдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ جَامِعِ بْنِ أَبِي رَاشِدٍ عَنْ مُنْذِرٍ عَنْ حَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ امْرَأَتِهِ عَنْ عَائِشَةَتَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا ظَهَرَ السُّوءُ فِي الْأَرْضِ أَنْزَلَ اللَّهُ بِأَهْلِ الْأَرْضِ بَأْسَهُ قَالَتْ وَفِيهِمْ أَهْلُ طَاعَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ نَعَمْ ثُمَّ يَصِيرُونَ إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ تَعَالَى

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi, u buni Nabiy ﷺga yetkazadi: «Yer yuzida yomonlik zohir boʻlsa, Alloh yer ahliga Oʻz azobini tushiradi». U: «Ularning ichida Alloh azza va jallaga itoat qiluvchilar boʻlsa ham-a?» dedi. U zot: «Ha, soʻng ular Alloh taoloning rahmatiga qaytadilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади, у буни Набий ﷺга етказади: «Ер юзида ёмонлик зоҳир бўлса, Аллоҳ ер аҳлига Ўз азобини туширади». У: «Уларнинг ичида Аллоҳ азза ва жаллага итоат қилувчилар бўлса ҳам-а?» деди. У зот: «Ҳа, сўнг улар Аллоҳ таолонинг раҳматига қайтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَرَأَيْتُ وَبِيصَ الطِّيبِوَقُرِئَ عَلَى سُفْيَانَ سَمِعْتُ عَطَاءَ بْنَ السَّائِبِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ثَلَاثٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning soch orolaridagi atirning yaltirashini uch (kun)dan keyin ham koʻrdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг соч ороларидаги атирнинг ялтирашини уч (кун)дан кейин ҳам кўрдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عُمَارَةَ عَنْ عَمَّةٍ لَهُ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَوْلَادَكُمْ مِنْ أَطْيَبِ كَسْبِكُمْ فَكُلُوا مِنْ كَسْبِ أَوْلَادِكُمْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, farzandlaringiz eng pok kasblaringizdandir, bas, farzandlaringizning kasbidan yenglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, фарзандларингиз энг пок касбларингиздандир, бас, фарзандларингизнинг касбидан енглар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْدَى مَرَّةً غَنَمًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir marta qoʻylarni hadiy qilib joʻnatdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир марта қўйларни ҳадий қилиб жўнатдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَمْرٌو عَنْ عَطَاءٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أُحِلَّ لَهُ النِّسَاءُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollar u zotga halol qilinmaguncha vafot etmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёллар у зотга ҳалол қилинмагунча вафот этмадилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِسَارِقٍ فَأَمَرَ بِهِ فَقُطِعَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كُنَّا نَرَى أَنْ يَبْلُغَ مِنْهُ هَذَا قَالَ لَوْ كَانَتْ فَاطِمَةُ لَقَطَعْتُهَاثُمَّ قَالَ سُفْيَانُ لَا أَدْرِي كَيْفَ هُوَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺning huzurlariga bir oʻgʻri keltirildi, u zot buyurdilar va uning (qoʻli) kesildi. (Odamlar): «Yo Rasululloh, biz uning (ishi) shu darajaga yetadi deb oʻylamagan edik», dedilar. U zot: «Agar Fotima boʻlganida ham, albatta uning (qoʻlini) kesardim», dedilar. Soʻng Sufyon aytdi: Uning qandayligini bilmayman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺнинг ҳузурларига бир ўғри келтирилди, у зот буюрдилар ва унинг (қўли) кесилди. (Одамлар): «Ё Расулуллоҳ, биз унинг (иши) шу даражага етади деб ўйламаган эдик», дедилар. У зот: «Агар Фотима бўлганида ҳам, албатта унинг (қўлини) кесардим», дедилар. Сўнг Суфён айтди: Унинг қандайлигини билмайман.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَأَنَا بَيْنَ يَدَيْهِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqir edilar, men esa u zotning roʻparalarida boʻlardim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқир эдилар, мен эса у зотнинг рўпараларида бўлардим.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا امْرَأَةٍ نَزَعَتْ ثِيَابَهَا فِي غَيْرِ بَيْتِ زَوْجِهَا هَتَكَتْ سِتْرَ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ رَبِّهَا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Qaysi bir ayol erining uyidan boshqa joyda kiyimini yechsa, u oʻzi bilan Robbi oʻrtasidagi pardani yirtibdi», deganlarini eshitganman.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қайси бир аёл эрининг уйидан бошқа жойда кийимини ечса, у ўзи билан Робби ўртасидаги пардани йиртибди», деганларини эшитганман.

حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَلَا يَعْصِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishga nazr qilsa, Unga itoat qilsin. Kim Allohga isyon qilishga nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишга назр қилса, Унга итоат қилсин. Ким Аллоҳга исён қилишга назр қилса, Унга исён қилмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ قَالَ سَمِعْتُ هِشَامًا عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيتُكِ فِي الْمَنَامِ مَرَّتَيْنِ وَرَجُلٌ يَحْمِلُكِ فِي سَرَقَةٍ مِنْ حَرِيرٍ فَيَقُولُ هَذِهِ امْرَأَتُكَ فَأَقُولُ إِنْ يَكُ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يُمْضِهِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Sen menga tushimda ikki marta koʻrsatilding: bir kishi seni ipak boʻlagida koʻtarib kelib: ‹Bu sening xotining›, dedi. Men esa: ‹Agar bu Alloh azza va jalla tomonidan boʻlsa, U buni amalga oshirur›, dedim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сен менга тушимда икки марта кўрсатилдинг: бир киши сени ипак бўлагида кўтариб келиб: ‹Бу сенинг хотининг›, деди. Мен эса: ‹Агар бу Аллоҳ азза ва жалла томонидан бўлса, У буни амалга оширур›, дедим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنَّ نُزُولَ الْأَبْطَحِ لَيْسَ بِسُنَّةٍ إِنَّمَا نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَنَّهُ كَانَ أَسْمَحَ لِخُرُوجِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Abtahda toʻxtash sunnat emas. Rasululloh ﷺ u yerda faqat (Minodan) chiqishlari osonroq boʻlgani uchun toʻxtaganlar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Абтаҳда тўхташ суннат эмас. Расулуллоҳ ﷺ у ерда фақат (Минодан) чиқишлари осонроқ бўлгани учун тўхтаганлар».

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا رَأَى الْمَطَرَ قَالَ اللَّهُمَّ صَيِّبًا نَافِعًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ yomgʻirni koʻrganlarida: «Allohumma sayyiban nofiʼan (Ey Alloh, (buni) foydali yomgʻir qilgin)», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ёмғирни кўрганларида: «Аллоҳумма саййибан нофиъан (Эй Аллоҳ, (буни) фойдали ёмғир қилгин)», дер эдилар.

قَالَ وَسَأَلْتُ عَائِشَةَبِأَيِّ شَيْءٍ كَانَ يَبْدَأُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ بَيْتَهُ قَالَتْ بِالسِّوَاكِ

Shurayhdan rivoyat qilinadi: Men Oishadan soʻrab: «Paygʻambar ﷺ uyiga kirganda, avvalo nima bilan boshlardilar?» dedim. U: «Misvok bilan», dedi.Шурайҳдан ривоят қилинади: Мен Оишадан сўраб: «Пайғамбар ﷺ уйига кирганда, аввало нима билан бошлардилар?» дедим. У: «Мисвок билан», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ هَاشِمٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَتَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي اسْتَحَضْتُ فَقَالَ دَعِي الصَّلَاةَ أَيَّامَ حَيْضِكِ ثُمَّ اغْتَسِلِي وَتَوَضَّئِي عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَإِنْ قَطَرَ عَلَى الْحَصِيرِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Fotima binti Abu Hubaysh Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Men istihoza koʻrdim», dedi. U zot: «Hayz kunlaringda namozni tark et, soʻng gʻusl qil va har namoz oldidan tahorat ol, garchi boʻyraga (qon) tomsa ham», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Фотима бинти Абу Ҳубайш Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Мен истиҳоза кўрдим», деди. У зот: «Ҳайз кунларингда намозни тарк эт, сўнг ғусл қил ва ҳар намоз олдидан таҳорат ол, гарчи бўйрага (қон) томса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْاشْتَرَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ يَهُودِيٍّ طَعَامًا نَسِيئَةً فَأَعْطَاهُ دِرْعًا لَهُ رَهْنًا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ bir yahudiydan nasiyaga taom sotib oldilar va unga oʻz sovutlarini garovga berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир яҳудийдан насияга таом сотиб олдилар ва унга ўз совутларини гаровга бердилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَيَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَائِمًا فِي الْعَشْرِ قَطُّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni (Zulhijjaning) oʻn kunligida hech qachon roʻza tutgan holda koʻrmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни (Зулҳижжанинг) ўн кунлигида ҳеч қачон рўза тутган ҳолда кўрмадим.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَيَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَطْيَبَ مَا أَكَلَ الرَّجُلُ مِنْ كَسْبِهِ وَوَلَدُهُ مِنْ كَسْبِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, kishi yeydigan eng pok narsa oʻz kasbidan yegan narsasidir. Uning farzandi ham uning kasbidandir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, киши ейдиган энг пок нарса ўз касбидан еган нарсасидир. Унинг фарзанди ҳам унинг касбидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبِي وَلَمْ يَرْفَعْهُ يَعْلَى عَنْ رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ فَتَزَوَّجَتْ زَوْجًا غَيْرَهُ فَدَخَل بِهَا ثُمَّ طَلَّقَهَا قَبْلَ أَنْ يُوَاقِعَهَا أَتَحِلُّ لِزَوْجِهَا الْأَوَّلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَحِلُّ لِلْأَوَّلِ حَتَّى يَذُوقَ الْآخَرُ عُسَيْلَتَهَا وَتَذُوقَ عُسَيْلَتَهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan xotinini taloq qilgan, soʻng u ayol boshqa erga tekkan, u er u bilan qoʻshilgan, keyin unga yaqinlik qilishdan oldin uni taloq qilgan kishi haqida — u ayol birinchi eriga halol boʻladimi, deb soʻraldi. Rasululloh ﷺ: «Toki ikkinchisi uning shirinligini totib, u ham buning shirinligini totmagunicha, birinchisiga halol boʻlmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан хотинини талоқ қилган, сўнг у аёл бошқа эрга теккан, у эр у билан қўшилган, кейин унга яқинлик қилишдан олдин уни талоқ қилган киши ҳақида — у аёл биринчи эрига ҳалол бўладими, деб сўралди. Расулуллоҳ ﷺ: «Токи иккинчиси унинг ширинлигини тотиб, у ҳам бунинг ширинлигини тотмагунича, биринчисига ҳалол бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ زَوْجُ بَرِيرَةَ حُرًّا فَلَمَّا أُعْتِقَتْ وَقَالَ مَرَّةً عُتِقَتْ خَيَّرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا قَالَتْ وَأَرَادَ أَهْلُهَا أَنْ يَبِيعُوهَا وَيَشْتَرِطُوا الْوَلَاءَ قَالَتْ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اشْتَرِيهَا فَأَعْتِقِيهَا فَالْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Bariraning eri ozod (kishi) edi. U ozod qilinganida Rasululloh ﷺ uni ixtiyoriga qoʻydilar, u esa oʻzini ixtiyor qildi. U aytdi: Uning egalari uni sotib, valoni shart qilmoqchi boʻldilar. U aytdi: Men buni Nabiy ﷺga aytdim. U zot: «Uni sotib ol va ozod qil, valo esa ozod qilgan kishiga tegishlidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Бариранинг эри озод (киши) эди. У озод қилинганида Расулуллоҳ ﷺ уни ихтиёрига қўйдилар, у эса ўзини ихтиёр қилди. У айтди: Унинг эгалари уни сотиб, валони шарт қилмоқчи бўлдилар. У айтди: Мен буни Набий ﷺга айтдим. У зот: «Уни сотиб ол ва озод қил, вало эса озод қилган кишига тегишлидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا شَبِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ تِبَاعًا مِنْ خُبْزِ بُرٍّ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ u zot dunyodan oʻtgunlariga qadar uch kun ketma-ket bugʻdoy nonidan toʻyib (yegan) emaslar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ у зот дунёдан ўтгунларига қадар уч кун кетма-кет буғдой нонидан тўйиб (еган) эмаслар».

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْتَزَوَّجَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ بِنْتُ تِسْعِ سِنِينَ وَمَاتَ عَنْهَا وَهِيَ بِنْتُ ثَمَانِ عَشْرَةَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga u toʻqqiz yoshli qiz boʻlganida uylandilar va u oʻn sakkiz yoshli boʻlganida u zot vafot etdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга у тўққиз ёшли қиз бўлганида уйландилар ва у ўн саккиз ёшли бўлганида у зот вафот этдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَبَلَغَهَا أَنَّ نَاسًا يَقُولُونَ إِنَّ الصَّلَاةَ يَقْطَعُهَا الْكَلْبُ وَالْحِمَارُ وَالْمَرْأَةُ قَالَتْ أَلَا أَرَاهُمْ قَدْ عَدَلُونَا بِالْكِلَابِ وَالْحُمُرِ رُبَّمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِاللَّيْلِ وَأَنَا عَلَى السَّرِيرِ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَتَكُونُ لِي الْحَاجَةُ فَأَنْسَلُّ مِنْ قِبَلِ رِجْلِ السَّرِيرِ كَرَاهِيَةَ أَنْ أَسْتَقْبِلَهُ بِوَجْهِي

Oisha (roziyallohu anho)ga baʼzi odamlarning: «Namozni it, eshak va ayol kesadi», deyayotgani yetib bordi. U: «Ular bizni itlar va eshaklarga tenglashtiribdilar-a! Baʼzan Rasululloh ﷺni kechasi namoz oʻqiyotganlarini koʻrardim, men esa karavotda u zot bilan qibla orasida boʻlardim. Hojatim boʻlsa, yuzim bilan u zotga roʻpara boʻlishni yoqtirmay, karavotning oyoq tomonidan sirgʻalib chiqardim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)га баъзи одамларнинг: «Намозни ит, эшак ва аёл кесади», деяётгани етиб борди. У: «Улар бизни итлар ва эшакларга тенглаштирибдилар-а! Баъзан Расулуллоҳ ﷺни кечаси намоз ўқиётганларини кўрардим, мен эса каравотда у зот билан қибла орасида бўлардим. Ҳожатим бўлса, юзим билан у зотга рўпара бўлишни ёқтирмай, каравотнинг оёқ томонидан сирғалиб чиқардим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ وَيُبَاشِرُ وَهُوَ صَائِمٌ وَلَكِنَّهُ كَانَ أَمْلَكَكُمْ لِإِرْبِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador holatlarida oʻpar va roʻzador holatlarida (ayollariga) tana yaqinlashtirar edilar, lekin u zot sizlarning oranglarda nafsiga eng koʻp egalik qila oladigan kishi edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолатларида ўпар ва рўзадор ҳолатларида (аёлларига) тана яқинлаштирар эдилар, лекин у зот сизларнинг орангларда нафсига энг кўп эгалик қила оладиган киши эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَهْدَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّةً غَنَمًا إِلَى الْبَيْتِ فَقَلَّدَهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir marta Baytga qoʻylar joʻnatib, ularga boʻyintumor taqdilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир марта Байтга қўйлар жўнатиб, уларга бўйинтумор тақдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ شَوْكَةٌ فَمَا فَوْقَهَا إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْه بِهَا خَطِيئَةً

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muminga tikan yoki undan ortigʻroq (aziyat) yetsa, albatta, Alloh azza va jalla u sababli uning darajasini koʻtaradi va u sababli undan bir xatosini oʻchiradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муминга тикан ёки ундан ортиғроқ (азият) етса, албатта, Аллоҳ азза ва жалла у сабабли унинг даражасини кўтаради ва у сабабли ундан бир хатосини ўчиради», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يُشَاكُ بِشَوْكَةٍ فَمَا فَوْقَهَا إِلَّا كُتِبَ لَهُ بِهَا دَرَجَةٌ وَكُفِّرَ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةٌ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Qaysi bir muminga tikan yoki undan ortigʻroq (aziyat) yetsa, albatta, u sababli unga bir daraja yoziladi va u sababli undan bir xatosi kechiriladi», deganlarini eshitganman.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қайси бир муминга тикан ёки ундан ортиғроқ (азият) етса, албатта, у сабабли унга бир даража ёзилади ва у сабабли ундан бир хатоси кечирилади», деганларини эшитганман.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ قَالَنَزَلَ بِعَائِشَةَ ضَيْفٌ فَأَمَرَتْ لَهُ بِمِلْحَفَةٍ لَهَا صَفْرَاءَ فَنَامَ فِيهَا فَاحْتَلَمَ فَاسْتَحَى أَنْ يُرْسِلَ بِهَا وَفِيهَا أَثَرُ الِاحْتِلَامِ قَالَ فَغَمَسَهَا فِي الْمَاءِ ثُمَّ أَرْسَلَ بِهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ لِمَ أَفْسَدَ عَلَيْنَا ثَوْبَنَا إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَفْرُكَهُ بِأَصَابِعِهِ لَرُبَّمَا فَرَكْتُهُ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصَابِعِي

Hammom (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Oisha (roziyallohu anho)nikiga bir mehmon tushdi. U (Oisha) unga oʻzining sariq choyshabini buyurdi. U unda uxlab, ihtilom boʻldi. Unda ihtilom asari boʻlgan holda uni qaytarib yuborishdan uyaldi-da, uni suvga botirdi, soʻng uni qaytarib yubordi. Shunda Oisha (roziyallohu anho): ‹Nega u bizning kiyimimizni buzdi? Unga barmoqlari bilan ishqalashi kifoya qilar edi. Men Rasululloh ﷺning kiyimidan uni barmoqlarim bilan koʻp marta ishqalaganman›, dedi».Ҳаммом (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Оиша (розияллоҳу анҳо)никига бир меҳмон тушди. У (Оиша) унга ўзининг сариқ чойшабини буюрди. У унда ухлаб, иҳтилом бўлди. Унда иҳтилом асари бўлган ҳолда уни қайтариб юборишдан уялди-да, уни сувга ботирди, сўнг уни қайтариб юборди. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо): ‹Нега у бизнинг кийимимизни бузди? Унга бармоқлари билан ишқалаши кифоя қилар эди. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг кийимидан уни бармоқларим билан кўп марта ишқалаганман›, деди».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ وَعَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ يُحَدِّثَانِ ذَاكَ عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ لَا أَحْفَظُ حَدِيثَ هَذَا مِنْ حَدِيثِ هَذَا قَالَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَصْدُرُ النَّاسُ بِنُسُكَيْنِ وَأَصْدُرُ بِنُسُكٍ وَاحِدٍ قَالَ انْتَظِرِي فَإِذَا طَهُرْتِ فَاخْرُجِي إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّي مِنْهُ ثُمَّ الْقَيْنَا وَقَالَ مَرَّةً ثُمَّ وَافِينَا بِجَبَلِ كَذَا وَكَذَا قَالَ أَظُنُّهُ قَالَ كَذَا وَلَكِنَّهَا عَلَى قَدْرِ نَصَبِكِ أَوْ قَدْرِ نَفَقَتِكِ أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Yo Rasululloh, odamlar ikki ibodat bilan qaytadilaru men bitta ibodat bilan qaytamanmi?» dedim. U zot: «Kutib tur; poklanganingda Tanʼimga chiq va u yerdan ehromga kir, soʻng bizga uchra», — bir marta: «soʻng bizga falon-falon togʻ oldida yetib kel», — dedilar. (Roviy) aytdi: Oʻylashimcha, u shunday dedi. «Lekin u (savob) chekkan mashaqqating miqdoricha», yoki: «sarflagan xarajating miqdoricha boʻladi», (dedilar), yoki Rasululloh ﷺ aytganlaridek.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Ё Расулуллоҳ, одамлар икки ибодат билан қайтадилару мен битта ибодат билан қайтаманми?» дедим. У зот: «Кутиб тур; покланганингда Танъимга чиқ ва у ердан эҳромга кир, сўнг бизга учра», — бир марта: «сўнг бизга фалон-фалон тоғ олдида етиб кел», — дедилар. (Ровий) айтди: Ўйлашимча, у шундай деди. «Лекин у (савоб) чеккан машаққатинг миқдорича», ёки: «сарфлаган харажатинг миқдорича бўлади», (дедилар), ёки Расулуллоҳ ﷺ айтганларидек.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَبَلَغَ عَائِشَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو يَأْمُرُ النِّسَاءَ إِذَا اغْتَسَلْنَ أَنْ يَنْقُضْنَ رُءُوسَهُنَّ فَقَالَتْ يَا عَجَبًا لِابْنِ عَمْرٍو وَهُوَ يَأْمُرُ النِّسَاءَ إِذَا اغْتَسَلْنَ أَنْ يَنْقُضْنَ رُءُوسَهُنَّ أَفَلَا يَأْمُرُهُنَّ أَنْ يَحْلِقْنَ لَقَدْ كُنْتُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَغْتَسِلُ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ فَمَا أَزِيدُ عَلَى أَنْ أُفْرِغَ عَلَى رَأْسِي ثَلَاثَ إِفْرَاغَاتٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Unga — Abdulloh ibn Amr ayollarni, ular gʻusl qilganlarida, boshlaridagi (oʻrimlarni) yozishga buyurayapti degan (xabar) — yetdi. Shunda u: «Ibn Amrdan hayron qoldim! U ayollarni, gʻusl qilganlarida, boshlarini yozishga buyurayapti; ularni boshlarini qirishga buyurmaydimi?! Albatta men va Rasululloh ﷺ bitta idishdan gʻusl qilar edik; va men boshimga uch marta (suv) quyishdan ortiq (narsa) qilmas edim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унга — Абдуллоҳ ибн Амр аёлларни, улар ғусл қилганларида, бошларидаги (ўримларни) ёзишга буюраяпти деган (хабар) — етди. Шунда у: «Ибн Амрдан ҳайрон қолдим! У аёлларни, ғусл қилганларида, бошларини ёзишга буюраяпти; уларни бошларини қиришга буюрмайдими?! Албатта мен ва Расулуллоҳ ﷺ битта идишдан ғусл қилар эдик; ва мен бошимга уч марта (сув) қуйишдан ортиқ (нарса) қилмас эдим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجْنِبُ ثُمَّ يَنَامُ وَلَا يَمَسُّ مَاءً حَتَّى يَقُومَ بَعْدَ ذَلِكَ فَيَغْتَسِلَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ junub boʻlar, soʻng suvga tegmasdan uxlar, keyinroq turib gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жунуб бўлар, сўнг сувга тегмасдан ухлар, кейинроқ туриб ғусл қилар эдилар.

حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ كَيْفَ كَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ وَأَيُّكُمْ يَسْتَطِيعُ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَطِيعُ كَانَ عَمَلُهُ دِيمَةً

Alqama aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺning namozlari qanday edi?» deb soʻradim. U: «Sizlardan qaysingiz Rasululloh ﷺ qodir boʻlgan narsaga qodir boʻla olasiz? Uning ameli doimiy (bir meʼyorda) edi», dedi.Алқама айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари қандай эди?» деб сўрадим. У: «Сизлардан қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ қодир бўлган нарсага қодир бўла оласиз? Унинг амели доимий (бир меъёрда) эди», деди.

حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي يَتَأَوَّلُ الْقُرْآنَ

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ rukuʼ va sajdalarida «Subhonaka-llohumma robbano va bihamdik, allohummagʻfirlii (Pokim Sen, ey Allohim, Robbimiz, va Senga hamd bilan (tasbeh aytaman); Allohim, meni magʻfirat qil)» (deb) koʻp aytar edilar — (bu bilan u zot) Qurʼonni taʼvil (ado) qilar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ рукуъ ва саждаларида «Субҳонака-ллоҳумма роббано ва биҳамдик, аллоҳуммағфирлии (Поким Сен, эй Аллоҳим, Роббимиз, ва Сенга ҳамд билан (тасбеҳ айтаман); Аллоҳим, мени мағфират қил)» (деб) кўп айтар эдилар — (бу билан у зот) Қуръонни таъвил (адо) қилар эдилар.

حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ قَابُوسَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَرْسَلَ أَبِي امْرَأَةً إِلَى عَائِشَةَيَسْأَلُهَا أَيُّ الصَّلَاةِ كَانَتْ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُوَاظِبَ عَلَيْهَا قَالَتْ كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ أَرْبَعًا يُطِيلُ فِيهِنَّ الْقِيَامَ وَيُحْسِنُ فِيهِنَّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ فَأَمَّا مَا لَمْ يَكُنْ يَدَعُ صَحِيحًا وَلَا مَرِيضًا وَلَا غَائِبًا وَلَا شَاهِدًا فَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ

Qobusning otasi aytadi: Otam Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga bir ayolni yuborib, undan Rasululloh ﷺ qaysi namozni doimiy oʻqishni koʻproq yaxshi koʻrganlarini soʻratdi. U: «Peshindan oldin toʻrt rakaat oʻqir, ularda qiyomni uzoq qilib, rukuʼ va sajdalarini goʻzal bajarar edilar. Sogʻ boʻlsinlar yoki bemor, safarda boʻlsinlar yoki muqim — tark etmagan (namozlari) esa bomdoddan oldingi ikki rakaat edi», dedi.Қобуснинг отаси айтади: Отам Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига бир аёлни юбориб, ундан Расулуллоҳ ﷺ қайси намозни доимий ўқишни кўпроқ яхши кўрганларини сўратди. У: «Пешиндан олдин тўрт ракаат ўқир, уларда қиёмни узоқ қилиб, рукуъ ва саждаларини гўзал бажарар эдилар. Соғ бўлсинлар ёки бемор, сафарда бўлсинлар ёки муқим — тарк этмаган (намозлари) эса бомдоддан олдинги икки ракаат эди», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَقَبَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُثْمَانَ بْنَ مَظْعُونٍ وَهُوَ مَيِّتٌ حَتَّى رَأَيْتُ الدُّمُوعَ تَسِيلُ عَلَى وَجْهِهِ

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Men Rasululloh ﷺni Usmon ibn Mazʼunni vafot etgan holida oʻpayotganlarini koʻrdim, hatto koʻz yoshlari yuzlariga oqayotganini ham koʻrdim.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺни Усмон ибн Мазъунни вафот этган ҳолида ўпаётганларини кўрдим, ҳатто кўз ёшлари юзларига оқаётганини ҳам кўрдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أَبِي حَزْرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يُصَلَّى بِحَضْرَةِ الطَّعَامِ وَلَا وَهُوَ يُدَافِعُهُ الْأَخْبَثَانِ

Abdulloh ibn Muhammad aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deyayotganini eshitdim: Men Rasululloh ﷺning: «Taom hozir boʻlib turganda ham, kishini ikki nopok (siydik va axlat) qistab turganda ham namoz oʻqilmaydi», deb aytayotganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Муҳаммад айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деяётганини эшитдим: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Таом ҳозир бўлиб турганда ҳам, кишини икки нопок (сийдик ва ахлат) қистаб турганда ҳам намоз ўқилмайди», деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى شَيْءٍ مِنْ النَّوَافِلِ أَشَدَّ مُعَاهَدَةً مِنْ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الصُّبْحِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nafl namozlarning birortasiga ham bomdoddan oldingi ikki rakaatga rioya qilganlaridek qattiq rioya qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нафл намозларнинг бирортасига ҳам бомдоддан олдинги икки ракаатга риоя қилганларидек қаттиқ риоя қилмас эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَتْ فَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا كَانَ قَدْرَ مَا يَنْزِلُ هَذَا وَيَرْقَى هَذَا

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Albatta, Bilol kechasi azon aytadi. Bas, Ibn Ummu Maktum azon aytguncha yeb-ichaveringlar». (Oisha) aytdi: Men ularning ikkovi orasida faqat biri (minoradan) tushib, ikkinchisi koʻtariladigan qadar (vaqt) boʻlganini bilaman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Албатта, Билол кечаси азон айтади. Бас, Ибн Умму Мактум азон айтгунча еб-ичаверинглар». (Оиша) айтди: Мен уларнинг иккови орасида фақат бири (минорадан) тушиб, иккинчиси кўтариладиган қадар (вақт) бўлганини биламан.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْبِئْسَمَا عَدَلْتُمُونَا بِالْكَلْبِ وَالْحِمَارِ قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَأَنَا مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَ يَدَيْهِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ غَمَزَ يَعْنِي رِجْلِي فَضَمَمْتُهَا إِلَيَّ ثُمَّ يَسْجُدُ

Qosim (rahimahulloh) Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi. U (Oisha) aytadilar: Bizni eshak va itga tenglashtirganingiz qanchalik yomon! Darhaqiqat, men Rasululloh ﷺni namoz oʻqiyotganlarini, men esa u zotning oldida koʻndalang boʻlib (yotganimni) koʻrganman. U zot sajda qilmoqchi boʻlganlarida, oyogʻimga ishora qilardilar (yengilgina turtardilar), men uni oʻzimga tortib olardim, soʻng u zot sajda qilardilar.Қосим (раҳимаҳуллоҳ) Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади. У (Оиша) айтадилар: Бизни эшак ва итга тенглаштирганингиз қанчалик ёмон! Дарҳақиқат, мен Расулуллоҳ ﷺни намоз ўқиётганларини, мен эса у зотнинг олдида кўндаланг бўлиб (ётганимни) кўрганман. У зот сажда қилмоқчи бўлганларида, оёғимга ишора қилардилар (енгилгина туртардилар), мен уни ўзимга тортиб олардим, сўнг у зот сажда қилардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا مَالِكٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْرُمُ مِنْ الرَّضَاعِ مَا يَحْرُمُ مِنْ الْوِلَادَةِقَالَ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Tugʻilish sababli harom boʻlgan narsani emizish ham harom qiladi», dedilar. (Molik) aytdi: Menga Abdulloh ibn Abu Bakr Amradan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan shuning oʻxshashini hadis aytdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Туғилиш сабабли ҳаром бўлган нарсани эмизиш ҳам ҳаром қилади», дедилар. (Молик) айтди: Менга Абдуллоҳ ибн Абу Бакр Амрадан, у Оишадан, у Набий ﷺдан шунинг ўхшашини ҳадис айтди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَنْفَقَتْ وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ إِذَا أَطْعَمَتْ الْمَرْأَةُ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيةَ إِذَا أَنْفَقَتْ الْمَرْأَةُ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ كَانَ لَهَا أَجْرُهَا وَلَهُ مِثْلُ ذَلِكَ بِمَا كَسَبَ وَلَهَا بِمَا أَنْفَقَتْ وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayol xarj qilsa» — Ibn Numayr: «Ayol eri uyidan (birovga) yedirsa», dedi; Abu Muoviya esa: «Ayol buzgʻunchilik qilmagan holda eri uyidan xarj qilsa» — dedi — «unga oʻz ajri boʻladi, eriga esa kasb qilgani uchun shunga oʻxshash (ajr), ayolga xarj qilgani uchun (ajr), xazinabonga ham xuddi shunday (ajr) boʻladi», dedilar. Abu Muoviya: «Ularning ajrlaridan hech narsa kamaymagan holda», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл харж қилса» — Ибн Нумайр: «Аёл эри уйидан (бировга) едирса», деди; Абу Муовия эса: «Аёл бузғунчилик қилмаган ҳолда эри уйидан харж қилса» — деди — «унга ўз ажри бўлади, эрига эса касб қилгани учун шунга ўхшаш (ажр), аёлга харж қилгани учун (ажр), хазинабонга ҳам худди шундай (ажр) бўлади», дедилар. Абу Муовия: «Уларнинг ажрларидан ҳеч нарса камаймаган ҳолда», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ زَكَرِيَّا قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرٌ قَالَ حَدَّثَنِي شُرَيْحُ بْنُ هَانِئٍ قَالَ حَدَّثَتْنِى عَائِشَةُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَالْمَوْتُ قَبْلَ لِقَاءِ اللَّهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh azza va jallaga uchrashishni sevsa, Alloh ham unga uchrashishni sevadi. Kim Allohga uchrashishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga uchrashishni yomon koʻradi. Oʻlim esa Allohga uchrashishdan oldindir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жаллага учрашишни севса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни севади. Ким Аллоҳга учрашишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга учрашишни ёмон кўради. Ўлим эса Аллоҳга учрашишдан олдиндир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ جَابِرِ بْنِ صُبْحٍ قَالَ سَمِعْتُ خِلَاسًا قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَبِيتُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الشِّعَارِ الْوَاحِدِ وَأَنَا طَامِثٌ حَائِضٌ قَالَتْ فَإِنْ أَصَابَهُ مِنِّي شَيْءٌ غَسَلَهُ لَمْ يَعْدُ مَكَانَهُ وَصَلَّى فِيهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men hayzli, oyboshi vaqtida boʻlganimda ham men bilan Rasululloh ﷺ bitta ich kiyim (choyshab) ichida tunar edik. (Oisha) aytdi: Agar u zotga mendan biror narsa tegib qolsa, u zot faqat oʻsha joyini yuvar, undan oshirmas, soʻng oʻsha kiyimda namoz oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ҳайзли, ойбоши вақтида бўлганимда ҳам мен билан Расулуллоҳ ﷺ битта ич кийим (чойшаб) ичида тунар эдик. (Оиша) айтди: Агар у зотга мендан бирор нарса тегиб қолса, у зот фақат ўша жойини ювар, ундан оширмас, сўнг ўша кийимда намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ أَوْ يُقَبِّلُنِي وَهُوَ صَائِمٌ وَأَيُّكُمْ كَانَ أَمْلَكَ لِإِرْبِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador holda oʻpar edilar — yoki: meni oʻpar edilar. Sizlardan qaysingiz Rasululloh ﷺdan koʻra oʻz nafsini yaxshiroq tuta olardi?Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда ўпар эдилар — ёки: мени ўпар эдилар. Сизлардан қайсингиз Расулуллоҳ ﷺдан кўра ўз нафсини яхшироқ тута оларди?

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعَوِّذُ بَعْضَ أَهْلِهِ يَمْسَحُهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ أَذْهِبْ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ وَاشْفِ إِنَّكَ أَنْتَ الشَّافِي لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًاقَالَ فَذَكَرْتُهُ لِمَنْصُورٍ فَحَدَّثَنِي عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz ahlidan baʼzisiga oʻng qoʻllari bilan silagan holda panoh tilab: «Azhibil-baʼs, Robban-nos, vashfi, innaka Antash-Shofiy, lo shifoʼa illo shifoʼuk, shifoʼan lo yugʻodiru saqaman (Dardni ketkaz, ey odamlar Robbi, shifo ber; Shifo beruvchi Sensan, Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; hech qanday kasallik qoldirmaydigan shifo ber)», der edilar. (Roviy) aytdi: Men buni Mansurga aytdim, u menga Ibrohimdan, u Masruqdan, u Oishadan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз аҳлидан баъзисига ўнг қўллари билан силаган ҳолда паноҳ тилаб: «Азҳибил-баъс, Роббан-нос, вашфи, иннака Анташ-Шофий, ло шифўа илло шифўук, шифўан ло юғодиру сақаман (Дардни кетказ, эй одамлар Робби, шифо бер; Шифо берувчи Сенсан, Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; ҳеч қандай касаллик қолдирмайдиган шифо бер)», дер эдилар. (Ровий) айтди: Мен буни Мансурга айтдим, у менга Иброҳимдан, у Масруқдан, у Оишадан шунга ўхшашини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ نُمَيْرٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دِينَارًا وَلَا دِرْهَمًا وَلَا شَاةً وَلَا بَعِيرًا وَلَا أَوْصَى بِشَيْءٍحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَنْفَقَتْ الْمَرْأَةُ مِنْ طَعَامِ زَوْجِهَا فَذَكَرَ مَعْنَاهُ وَقَالَ لَا يَنْقُصُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ شَيْئًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ na bir dinor, na bir dirham, na bir qoʻy, na bir tuya qoldirdilar va biror narsa haqida vasiyat ham qilmadilar». Abdurrazzoq Sufyondan, u Aʼmashdan, u Shaqiqdan, u Masruqdan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan: «Ayol eri taomidan xarj qilsa...» deb, uning maʼnosini zikr qildi va: «Ularning biri ikkinchisining (ajridan) hech narsani kamaytirmaydi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ на бир динор, на бир дирҳам, на бир қўй, на бир туя қолдирдилар ва бирор нарса ҳақида васият ҳам қилмадилар». Абдурраззоқ Суфёндан, у Аъмашдан, у Шақиқдан, у Масруқдан, у Оишадан, у Набий ﷺдан: «Аёл эри таомидан харж қилса...» деб, унинг маъносини зикр қилди ва: «Уларнинг бири иккинчисининг (ажридан) ҳеч нарсани камайтирмайди», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْدَخَلَتْ عَلَيْهَا يَهُودِيَّةٌ اسْتَوْهَبَتْهَا طِيبًا فَوَهَبَتْ لَهَا عَائِشَةُ فَقَالَتْ أَجَارَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ قَالَتْ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ حَتَّى جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِلْقَبْرِ عَذَابًا قَالَ نَعَمْ إِنَّهُمْ لَيُعَذَّبُونَ فِي قُبُورِهِمْ عَذَابًا تَسْمَعُهُ الْبَهَائِمُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Uning huzuriga bir yahudiy ayol kirib, undan atir soʻradi. Oisha unga (atir) berdi. Shunda u ayol: «Alloh seni qabr azobidan asrasin», dedi. (Oisha) aytdi: Bu narsa qalbimga tushib qoldi; nihoyat Rasululloh ﷺ kelganlarida buni u zotga aytdim va: «Yo Rasululloh, qabrning azobi bormi?» dedim. U zot: «Ha, albatta ular oʻz qabrlarida shunday azoblanadilarki, uni hayvonlar eshitadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унинг ҳузурига бир яҳудий аёл кириб, ундан атир сўради. Оиша унга (атир) берди. Шунда у аёл: «Аллоҳ сени қабр азобидан асрасин», деди. (Оиша) айтди: Бу нарса қалбимга тушиб қолди; ниҳоят Расулуллоҳ ﷺ келганларида буни у зотга айтдим ва: «Ё Расулуллоҳ, қабрнинг азоби борми?» дедим. У зот: «Ҳа, албатта улар ўз қабрларида шундай азобланадиларки, уни ҳайвонлар эшитади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْدَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلَانِ فَأَغْلَظَ لَهُمَا وَسَبَّهُمَا قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمَنْ أَصَابَ مِنْكَ خَيْرًا مَا أَصَابَ هَذَانِ مِنْكَ خَيْرًا قَالَتْ فَقَالَ أَوَمَا عَلِمْتِ مَا عَاهَدْتُ عَلَيْهِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ أَيُّمَا مُؤْمِنٍ سَبَبْتُهُ أَوْ جَلَدْتُهُ أَوْ لَعَنْتُهُ فَاجْعَلْهَا لَهُ مَغْفِرَةً وَعَافِيَةً وَكَذَا وَكَذَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlariga ikki kishi kirdi, u zot ularga qattiq muomala qilib, ularni soʻkdilar. (Oisha) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, sizdan yaxshilik topgan kishilar (bor); bu ikkovi esa sizdan yaxshilik topmadi», dedim. Shunda u zot: «Men Robbim azza va jalla bilan nimaga ahdlashganimni bilmaysanmi? Men: ‹Allohim, qaysi bir moʻminni soʻkkan yoki uni urgan yoxud laʼnat qilgan boʻlsam, buni unga magʻfirat va ofiyat qil, va shunday-shunday (qil)›, deb aytganman», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларига икки киши кирди, у зот уларга қаттиқ муомала қилиб, уларни сўкдилар. (Оиша) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, сиздан яхшилик топган кишилар (бор); бу иккови эса сиздан яхшилик топмади», дедим. Шунда у зот: «Мен Роббим азза ва жалла билан нимага аҳдлашганимни билмайсанми? Мен: ‹Аллоҳим, қайси бир мўминни сўккан ёки уни урган ёхуд лаънат қилган бўлсам, буни унга мағфират ва офият қил, ва шундай-шундай (қил)›, деб айтганман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَمْرٍ فَتَنَزَّهَ عَنْهُ نَاسٌ مِنْ النَّاسِ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَضِبَ حَتَّى بَانَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ مَا بَالُ قَوْمٍ يَرْغَبُونَ عَمَّا رُخِّصَ لِي فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأَنَا أَعْلَمُهُمْ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَأَشَدُّهُمْ لَهُ خَشْيَةً

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir ishga (uni qilishga) ruxsat berdilar, lekin odamlardan baʼzilari undan (taqvo niyatida) tiyilib qoldilar. Bu xabar Nabiy ﷺga yetib bordi, shunda u zot shu qadar gʻazablandilarki, hatto gʻazab yuzlarida bilinib qoldi. Soʻng (u zot): «Menga ruxsat berilgan narsadan baʼzi qavmlar tiyilishlariga nima boʻldi? Allohga qasamki, men ulardan koʻra Allohni yaxshiroq bilaman va undan koʻproq qoʻrqaman», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ишга (уни қилишга) рухсат бердилар, лекин одамлардан баъзилари ундан (тақво ниятида) тийилиб қолдилар. Бу хабар Набий ﷺга етиб борди, шунда у зот шу қадар ғазабландиларки, ҳатто ғазаб юзларида билиниб қолди. Сўнг (у зот): «Менга рухсат берилган нарсадан баъзи қавмлар тийилишларига нима бўлди? Аллоҳга қасамки, мен улардан кўра Аллоҳни яхшироқ биламан ва ундан кўпроқ қўрқаман», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَرْنَاهُ فَلَمْ يَعْدُدْهَا عَلَيْنَا شَيْئًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni ixtiyor qilishga (qoʻydilar), biz u zotni ixtiyor qildik, u zot bunda bizning zimmamizga hech narsani (taloq deb) hisoblamadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни ихтиёр қилишга (қўйдилар), биз у зотни ихтиёр қилдик, у зот бунда бизнинг зиммамизга ҳеч нарсани (талоқ деб) ҳисобламадилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَوِّذُ بِهَذِهِ الْكَلِمَاتِ أَذْهِبْ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ اشْفِ وَأَنْتَ الشَّافِي لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا قَالَتْ فَلَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ أَخَذْتُ بِيَدِهِ فَجَعَلْتُ أَمْسَحُهُ بِهَا وَأَقُولُهَا قَالَتْ فَنَزَعَ يَدَهُ مِنِّي ثُمَّ قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَأَلْحِقْنِي بِالرَّفِيقِ قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَتْ فَكَانَ هَذَا آخِرَ مَا سَمِعْتُ مِنْ كَلَامِهِ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا عَادَ مَرِيضًا مَسَحَهُ بِيَدِهِ وَقَالَ أَذْهِبْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ushbu kalimalar bilan panoh tilar edilar: «Azhibil-baʼs, Robban-nos, ishfi, va Antash-Shofiy, lo shifoʼa illo shifoʼuk, shifoʼan lo yugʻodiru saqaman (Dardni ketkaz, ey odamlar Robbi; shifo ber, Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻqdir; hech qanday kasallik qoldirmaydigan shifo ber)». (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida ogʻirlashganlarida, men u zotning qoʻllaridan ushlab, uni silar va shu (duo)ni oʻqir edim. (Oisha) aytdi: U zot qoʻllarini mendan tortib olib: «Robbim, meni magʻfirat qil va meni (oliy) hamrohga qoʻshgin», dedilar. Abu Muoviya aytdi: (Oisha) dedi: Mana shu men u zotning soʻzlaridan eshitgan eng oxirgisi boʻldi. Ibn Jaʼfar aytdi: Nabiy ﷺ bemorni koʻrgani borganlarida uni qoʻllari bilan silar va: «Azhib...» — der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ушбу калималар билан паноҳ тилар эдилар: «Азҳибил-баъс, Роббан-нос, ишфи, ва Анташ-Шофий, ло шифўа илло шифўук, шифўан ло юғодиру сақаман (Дардни кетказ, эй одамлар Робби; шифо бер, Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқдир; ҳеч қандай касаллик қолдирмайдиган шифо бер)». (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида оғирлашганларида, мен у зотнинг қўлларидан ушлаб, уни силар ва шу (дуо)ни ўқир эдим. (Оиша) айтди: У зот қўлларини мендан тортиб олиб: «Роббим, мени мағфират қил ва мени (олий) ҳамроҳга қўшгин», дедилар. Абу Муовия айтди: (Оиша) деди: Мана шу мен у зотнинг сўзларидан эшитган энг охиргиси бўлди. Ибн Жаъфар айтди: Набий ﷺ беморни кўргани борганларида уни қўллари билан силар ва: «Азҳиб...» — дер эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَرَقَهَا سَارِقٌ فَدَعَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُسَبِّخِي عَنْهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Uning biror narsasi oʻgʻirlanib, u (oʻgʻrining) yomonligini tilab, qargʻay boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uning (gunohini) yengillatib yuborma», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унинг бирор нарсаси ўғирланиб, у (ўғрининг) ёмонлигини тилаб, қарғай бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Унинг (гуноҳини) енгиллатиб юборма», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Masjiddan menga xumra (joynamoz)ni olib ber», dedilar. (Oisha) aytdi: Men: «Men hayzliman», dedim. U zot: «Hayzing qoʻlingda emas-ku», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Масжиддан менга хумра (жойнамоз)ни олиб бер», дедилар. (Оиша) айтди: Мен: «Мен ҳайзлиман», дедим. У зот: «Ҳайзинг қўлингда эмас-ку», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَيَحْيَى الْمَعْنَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي عَمْرٍو مَوْلَى عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَأْمِرُوا النِّسَاءَ فِي أَبْضَاعِهِنَّ قَالَ قِيلَ فَإِنَّ الْبِكْرَ تَسْتَحْيِي أَنْ تَكَلَّمَ قَالَ سُكُوتُهَا إِذْنُهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayollardan oʻz (nikohlari) haqida izn soʻranglar», dedilar. (Roviy) aytdi: «Bokira qiz gapirishdan uyaladi-ku», deyildi. U zot: «Uning sukuti — uning iznidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёллардан ўз (никоҳлари) ҳақида изн сўранглар», дедилар. (Ровий) айтди: «Бокира қиз гапиришдан уялади-ку», дейилди. У зот: «Унинг сукути — унинг изнидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا ثَقُلَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قُلْنَا يَوْمُ الِاثْنَيْنِ قَالَ فَأَيُّ يَوْمٍ قُبِضَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْنَا قُبِضَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِقَالَ فَإِنِّي أَرْجُو مَا بَيْنِي وَبَيْنَ اللَّيْلِ قَالَتْ وَكَانَ عَلَيْهِ ثَوْبٌ فِيهِ رَدْعٌ مِنْ مِشْقٍ فَقَالَ إِذَا أَنَا مِتُّ فَاغْسِلُوا ثَوْبِي هَذَا وَضُمُّوا إِلَيْهِ ثَوْبَيْنِ جَدِيدَيْنِ فَكَفِّنُونِي فِي ثَلَاثَةِ أَثْوَابٍ فَقُلْنَا أَفَلَا نَجْعَلُهَا جُدُدًا كُلَّهَا قَالَ فَقَالَ لَا إِنَّمَا هُوَ لِلْمُهْلَةِ قَالَتْ فَمَاتَ لَيْلَةَ الثُّلَاثَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakrning holi ogʻirlashganida, u: «Bugun qaysi kun?» dedi. Biz: «Dushanba kuni», dedik. U: «Rasululloh ﷺ qaysi kuni vafot etgan edilar?» dedi. Biz: «Dushanba kuni vafot etganlar», dedik. U: «Men oʻzim bilan kecha orasidagi (vaqtdan) umid qilaman», dedi. (Oisha) aytdi: Uning ustida qizil boʻyoq izi bor bir kiyim bor edi. U: «Men oʻlsam, mana shu kiyimimni yuvinglar va unga ikkita yangi kiyim qoʻshib, meni uch kiyimga kafanlanglar», dedi. Biz: «Hammasini yangi qilsak boʻlmaydimi?» dedik. U: «Yoʻq, u faqat (tuproqda) chirish uchundir», dedi. (Oisha) aytdi: U seshanba kechasi vafot etdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакрнинг ҳоли оғирлашганида, у: «Бугун қайси кун?» деди. Биз: «Душанба куни», дедик. У: «Расулуллоҳ ﷺ қайси куни вафот этган эдилар?» деди. Биз: «Душанба куни вафот этганлар», дедик. У: «Мен ўзим билан кеча орасидаги (вақтдан) умид қиламан», деди. (Оиша) айтди: Унинг устида қизил бўёқ изи бор бир кийим бор эди. У: «Мен ўлсам, мана шу кийимимни ювинглар ва унга иккита янги кийим қўшиб, мени уч кийимга кафанланглар», деди. Биз: «Ҳаммасини янги қилсак бўлмайдими?» дедик. У: «Йўқ, у фақат (тупроқда) чириш учундир», деди. (Оиша) айтди: У сешанба кечаси вафот этди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ فِي بَرِيرَةَ ثَلَاثُ قَضِيَّاتٍ أَرَادَ أَهْلُهَا أَنْ يَبِيعُوهَا وَيَشْتَرِطُوا الْوَلَاءَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اشْتَرِيهَا فَأَعْتِقِيهَا فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ قَالَ وَعُتِقَتْ فَخَيَّرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا قَالَتْ وَكَانَ النَّاسُ يَتَصَدَّقُونَ عَلَيْهَا فَتُهْدِي لَنَا فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَيْهَا صَدَقَةٌ وَهُوَ لَكُمْ هَدِيَّةٌ فَكُلُوهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Barirada uchta masala boʻldi: egalari uni sotib, valosini shart qilmoqchi boʻldilar. Men buni Nabiy ﷺga aytdim. (U zot): «Uni sotib ol va ozod qil, chunki valo faqat ozod qilgan kishiga tegishli», dedilar. (Roviy) aytdi: U ozod boʻldi va Rasululloh ﷺ uni (eri bilan nikohda qolish-qolmaslik) ixtiyoriga qoʻydilar, u oʻzini ixtiyor qildi. (Oisha) aytdi: Odamlar unga sadaqa berar, u esa bizga hadya qilar edi. Men buni Nabiy ﷺga aytdim. (U zot): «U (taom) unga sadaqa, sizlarga esa hadyadir, shuni yenglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Барирада учта масала бўлди: эгалари уни сотиб, валосини шарт қилмоқчи бўлдилар. Мен буни Набий ﷺга айтдим. (У зот): «Уни сотиб ол ва озод қил, чунки вало фақат озод қилган кишига тегишли», дедилар. (Ровий) айтди: У озод бўлди ва Расулуллоҳ ﷺ уни (эри билан никоҳда қолиш-қолмаслик) ихтиёрига қўйдилар, у ўзини ихтиёр қилди. (Оиша) айтди: Одамлар унга садақа берар, у эса бизга ҳадя қилар эди. Мен буни Набий ﷺга айтдим. (У зот): «У (таом) унга садақа, сизларга эса ҳадядир, шуни енглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمِنْ كُلِّ اللَّيْلِ قَدْ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْتَهَى وِتْرُهُ إِلَى السَّحَرِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kechaning har bir (qismi)da vitr oʻqigan — vitrlari sahar (vaqti)ga (qadar) yetib borgan».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кечанинг ҳар бир (қисми)да витр ўқиган — витрлари саҳар (вақти)га (қадар) етиб борган».

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ امْرَأَةٌ تَدْخُلُ عَلَيْهَا تَذْكُرُ مِنْ اجْتِهَادِهَا قَالَ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مَا دُووِمَ عَلَيْهِ وَإِنْ قَلَّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Uning huzuriga bir ayol kirib turar, uning (koʻp) ibodat qilishi zikr qilinar edi. (Roviy) aytdi: Buni Nabiy ﷺga aytishdi. Shunda u zot: «Albatta, Alloh azza va jallaga eng suyukli din (amal) — oz boʻlsa ham, unga doimiy amal qilinganidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унинг ҳузурига бир аёл кириб турар, унинг (кўп) ибодат қилиши зикр қилинар эди. (Ровий) айтди: Буни Набий ﷺга айтишди. Шунда у зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жаллага энг суюкли дин (амал) — оз бўлса ҳам, унга доимий амал қилинганидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمِيصَةٌ فَأَعْطَاهَا أَبَا جَهْمَةَ وَأَخَذَ أَنْبِجَانِيَّةً لَهُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْخَمِيصَةَ هِيَ خَيْرٌ مِنْ الْأَنْبِجَانِيَّةِ قَالَ فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ أَنْظُرُ إِلَى عَلَمِهَا فِي الصَّلَاةِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning naqshli bir xamisa (chopon)lari bor edi; u zot uni Abu Jahmga berib, uning anbijoniysini (naqshsiz qoʻpol matosini) oldilar. Shunda: «Yo Rasululloh, xamisa anbijoniydan yaxshiroq edi-ku», deyishdi. (Roviy) aytdi: U zot: «Men namozda uning naqshiga qarab qoldim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг нақшли бир хамиса (чопон)лари бор эди; у зот уни Абу Жаҳмга бериб, унинг анбижонийсини (нақшсиз қўпол матосини) олдилар. Шунда: «Ё Расулуллоҳ, хамиса анбижонийдан яхшироқ эди-ку», дейишди. (Ровий) айтди: У зот: «Мен намозда унинг нақшига қараб қолдим», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَدَّنَ وَثَقُلَ يَقْرَأُ مَا شَاءَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ جَالِسٌ فَإِذَا غَبَرَ مِنْ السُّورَةِ ثَلَاثُونَ أَوْ أَرْبَعُونَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَهَا ثُمَّ سَجَدَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tanalari toʻlishib, ogʻirlashib qolganlarida, oʻtirgan holda Alloh azza va jalla xohlagan (miqdorda) qiroat qilar, suradan oʻttiz yoki qirq oyat qolganda tik turib, uni qiroat qilar, soʻng sajda qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таналари тўлишиб, оғирлашиб қолганларида, ўтирган ҳолда Аллоҳ азза ва жалла хоҳлаган (миқдорда) қироат қилар, сурадан ўттиз ёки қирқ оят қолганда тик туриб, уни қироат қилар, сўнг сажда қилар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُؤْتَى بِالصِّبْيَانَ فَيَدْعُو لَهُمْ وَإِنَّهُ أُتِيَ بِصَبِيٍّ فَبَالَ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُبُّوا عَلَيْهِ الْمَاءَ صَبًّا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlariga bolalar keltirilar, u zot ularga duo qilar edilar. Bir bola keltirilib, u zotning ustlariga siyib yubordi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning ustiga suv quyib yuboringlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига болалар келтирилар, у зот уларга дуо қилар эдилар. Бир бола келтирилиб, у зотнинг устларига сийиб юборди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг устига сув қуйиб юборинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا نَزَلَتْ الْآيَاتُ مِنْ آخِرِ الْبَقَرَةِ فِي الرِّبَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَسْجِدِ وَحَرَّمَ التِّجَارَةَ فِي الْخَمْرِحَدَّثَنَا ابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ سَمِعْتُ أَبَا الضُّحَى مَعْنَاهُ يَعْنِي لَمَّا نَزَلَتْ الْآيَاتُ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Baqara surasining oxiridagi ribo haqidagi oyatlar nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ masjidga chiqib, xamr savdosini harom qildilar. Ibn Jaʼfar Shuʼbadan, u Sulaymondan, u Abu Zuhodan shuning maʼnosini rivoyat qildi, yaʼni: Baqara surasining oxiridagi oyatlar nozil boʻlganida (deb aytdi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бақара сурасининг охиридаги рибо ҳақидаги оятлар нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ масжидга чиқиб, хамр савдосини ҳаром қилдилар. Ибн Жаъфар Шуъбадан, у Сулаймондан, у Абу Зуҳодан шунинг маъносини ривоят қилди, яъни: Бақара сурасининг охиридаги оятлар нозил бўлганида (деб айтди).

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ تَمِيمِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَسِعَ سَمْعُهُ الْأَصْوَاتَ لَقَدْ جَاءَتْ الْمُجَادِلَةُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُكَلِّمُهُ وَأَنَا فِي نَاحِيَةِ الْبَيْتِ مَا أَسْمَعُ مَا تَقُولُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجَادِلُكَ فِي زَوْجِهَا} إِلَى آخِرِ الْآيَةِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ovozlarni oʻz eshitishi bilan qamrab olgan Allohga hamd boʻlsin! Mujodala qiluvchi ayol Nabiy ﷺ huzuriga kelib, u zot bilan gaplashdi, men esa uy chetida edim va uning nima deyayotganini eshitmasdim. Shunda Alloh azza va jalla: {Alloh eri toʻgʻrisida sen bilan bahslashgan (ayol)ning soʻzini eshitdi} — oyatning oxirigacha — (oyatni) nozil qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Овозларни ўз эшитиши билан қамраб олган Аллоҳга ҳамд бўлсин! Мужодала қилувчи аёл Набий ﷺ ҳузурига келиб, у зот билан гаплашди, мен эса уй четида эдим ва унинг нима деяётганини эшитмасдим. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Аллоҳ эри тўғрисида сен билан баҳслашган (аёл)нинг сўзини эшитди} — оятнинг охиригача — (оятни) нозил қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَ حَمْزَةُ الْأَسْلَمِيُّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَجُلٌ أَسْرُدُ الصَّوْمَ أَفَأَصُومُ فِي السَّفَرِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hamza al-Aslamiy Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men roʻzani uzluksiz tutadigan kishiman, safarda roʻza tutaveraymi?» dedi. (Roviy) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Xohlasang tut, xohlasang roʻzangni och», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳамза ал-Асламий Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен рўзани узлуксиз тутадиган кишиман, сафарда рўза тутаверайми?» деди. (Ровий) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Хоҳласанг тут, хоҳласанг рўзангни оч», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ مَادَّةً وَإِنَّ مَوَادَّ قُرَيْشٍ مَوَالِيهِمْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, har bir qavmning bir madadi (suyanchigʻi) bor; Qurayshning madadlari esa ularning mavlolaridir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳар бир қавмнинг бир мадади (суянчиғи) бор; Қурайшнинг мададлари эса уларнинг мавлоларидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ تُبَالَةَ بِنْتِ يَزِيدَ الْعَبْشَمِيَّةِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنَّا نَنْبِذُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سِقَاءٍ فَنَأْخُذُ قَبْضَةً مِنْ زَبِيبٍ أَوْ قَبْضَةً مِنْ تَمْرٍ فَنَطْرَحُهَا فِي السِّقَاءِ ثُمَّ نَصُبُّ عَلَيْهَا الْمَاءَ لَيْلًا فَيَشْرَبُهُ نَهَارًا أَوْ نَهَارًا فَيَشْرَبُهُ لَيْلًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ uchun meshda nabiz (sharbat) tayyorlar edik: bir siqim mayiz yoki bir siqim xurmo olib, uni meshga solar, soʻng ustiga kechasi suv quyar edik — u zot uni kunduzi ichardilar; yoki kunduzi (quyar edik) — u zot uni kechasi ichardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ учун мешда набиз (шарбат) тайёрлар эдик: бир сиқим майиз ёки бир сиқим хурмо олиб, уни мешга солар, сўнг устига кечаси сув қуяр эдик — у зот уни кундузи ичардилар; ёки кундузи (қуяр эдик) — у зот уни кечаси ичардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْقُرَشِيُّ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ ائْتِنِي بِكَتِفٍ أَوْ لَوْحٍ حَتَّى أَكْتُبَ لِأَبِي بَكْرٍ كِتَابًا لَا يُخْتَلَفُ عَلَيْهِ فَلَمَّا ذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لِيَقُومَ قَالَ أَبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ أَنْ يُخْتَلَفَ عَلَيْكَ يَا أَبَا بَكْرٍ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning hollari ogʻirlashganida, u zot Abdurrahmon ibn Abu Bakrga: «Menga bir kurak suyagi yoki taxta keltir, Abu Bakr uchun bir yozuv yozay — unga (uning haqida) ixtilof qilinmasin», dedilar. Abdurrahmon turmoqchi boʻlganida, u zot: «Alloh ham, moʻminlar ham senga qarshi ixtilof qilinishidan bosh tortadilar, ey Abu Bakr», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳоллари оғирлашганида, у зот Абдурраҳмон ибн Абу Бакрга: «Менга бир курак суяги ёки тахта келтир, Абу Бакр учун бир ёзув ёзай — унга (унинг ҳақида) ихтилоф қилинмасин», дедилар. Абдурраҳмон турмоқчи бўлганида, у зот: «Аллоҳ ҳам, мўминлар ҳам сенга қарши ихтилоф қилинишидан бош тортадилар, эй Абу Бакр», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حُوسِبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عُذِّبَ قَالَتْ فَقُلْتُ أَلَيْسَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا} قَالَ لَيْسَ ذَلِكَ بِالْحِسَابِ وَلَكِنَّ ذَلِكَ الْعَرْضُ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عُذِّبَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kim qiyomat kuni hisob-kitob qilinsa, azoblanadi». Men: «Alloh azza va jalla: {Tezda unga oson hisob bilan hisob qilinur} demaganmidi?» dedim. U zot dedilar: «Bu (oyatdagi) hisob emas, balki bu faqat (amallarni) koʻrsatishdir. Kim qiyomat kuni hisob-kitobda qattiq surishtirilsa, azoblanadi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ким қиёмат куни ҳисоб-китоб қилинса, азобланади». Мен: «Аллоҳ азза ва жалла: {Тезда унга осон ҳисоб билан ҳисоб қилинур} демаганмиди?» дедим. У зот дедилар: «Бу (оятдаги) ҳисоб эмас, балки бу фақат (амалларни) кўрсатишдир. Ким қиёмат куни ҳисоб-китобда қаттиқ суриштирилса, азобланади».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ يَعْنِي ابْنَ سُوَيْدٍ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), hantam, naqir va muzaffatdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), ҳантам, нақир ва музаффатдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا بُرْدُ بْنُ سِنَانٍ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَيٍّ عَنْ غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَقُلْتُ لِعَائِشَةَ أَرَأَيْتِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَغْتَسِلُ مِنْ الْجَنَابَةِ فِي أَوَّلِ اللَّيْلِ أَوْ فِي آخِرِهِ قَالَتْ رُبَّمَا اغْتَسَلَ فِي أَوَّلِ اللَّيْلِ وَرُبَّمَا اغْتَسَلَ فِي آخِرِهِ قُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي الْأَمْرِ سَعَةً قُلْتُ أَرَأَيْتِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُوتِرُ فِي أَوَّلِ اللَّيْلِ أَوْ فِي آخِرِهِ قَالَتْ رُبَّمَا أَوْتَرَ فِي أَوَّلِ اللَّيْلِ وَرُبَّمَا أَوْتَرَ فِي آخِرِهِ قُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي الْأَمْرِ سَعَةً قُلْتُ أَرَأَيْتِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَجْهَرُ بِالْقُرْآنِ أَوْ يُخَافِتُ بِهِ قَالَتْ رُبَّمَا جَهَرَ بِهِ وَرُبَّمَا خَافَتَ قُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي الْأَمْرِ سَعَةً

Gʻudayf ibn al-Horis aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Aytingchi, Rasululloh ﷺ janobatdan kechaning avvalida gʻusl qilarmidilar yoki oxirida?» — deb soʻradim. U: «Baʼzan kechaning avvalida gʻusl qilar, baʼzan oxirida gʻusl qilar edilar», — dedi. Men: «Allohu akbar! Bu ishni keng (qulay) qilgan Allohga hamd boʻlsin», — dedim. Men: «Aytingchi, Rasululloh ﷺ vitrni kechaning avvalida oʻqirmidilar yoki oxirida?» — dedim. U: «Baʼzan kechaning avvalida vitr oʻqir, baʼzan oxirida oʻqir edilar», — dedi. Men: «Allohu akbar! Bu ishni keng qilgan Allohga hamd boʻlsin», — dedim. Men: «Aytingchi, Rasululloh ﷺ Qurʼonni ovoz chiqarib oʻqirmidilar yoki past (ovozda)?» — dedim. U: «Baʼzan ovoz chiqarib oʻqir, baʼzan past (ovozda) oʻqir edilar», — dedi. Men: «Allohu akbar! Bu ishni keng qilgan Allohga hamd boʻlsin», — dedim.Ғудайф ибн ал-Ҳорис айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Айтингчи, Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан кечанинг аввалида ғусл қилармидилар ёки охирида?» — деб сўрадим. У: «Баъзан кечанинг аввалида ғусл қилар, баъзан охирида ғусл қилар эдилар», — деди. Мен: «Аллоҳу акбар! Бу ишни кенг (қулай) қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», — дедим. Мен: «Айтингчи, Расулуллоҳ ﷺ витрни кечанинг аввалида ўқирмидилар ёки охирида?» — дедим. У: «Баъзан кечанинг аввалида витр ўқир, баъзан охирида ўқир эдилар», — деди. Мен: «Аллоҳу акбар! Бу ишни кенг қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», — дедим. Мен: «Айтингчи, Расулуллоҳ ﷺ Қуръонни овоз чиқариб ўқирмидилар ёки паст (овозда)?» — дедим. У: «Баъзан овоз чиқариб ўқир, баъзан паст (овозда) ўқир эдилар», — деди. Мен: «Аллоҳу акбар! Бу ишни кенг қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», — дедим.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Misvok — ogʻiz uchun poklovchi, Robb uchun rozilik (sababi)dir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мисвок — оғиз учун покловчи, Робб учун розилик (сабаби)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَكْمَلِ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنَهُمْ خُلُقًا وَأَلْطَفَهُمْ بِأَهْلِهِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, iymoni eng mukammal moʻminlardan biri xulqi eng yaxshisi va oʻz ahliga eng mehribonidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, иймони энг мукаммал мўминлардан бири хулқи энг яхшиси ва ўз аҳлига энг меҳрибонидир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نُكِحَتْ الْمَرْأَةُ بِغَيْرِ أَمْرِ مَوْلَاهَا فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَإِنْ أَصَابَهَا فَلَهَا مَهْرُهَا بِمَا أَصَابَ مِنْهَا فَإِنْ اشْتَجَرُوا فَالسُّلْطَانُ وَلِيُّ مَنْ لَا وَلِيَّ لَهُقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ فَلَقِيتُ الزُّهْرِيَّ فَسَأَلْتُهُ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعْرِفْهُ قَالَ وَكَانَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى وَكَانَ فَأَثْنَى عَلَيْهِ السُّلْطَانُ الْقَاضِي لِأَنَّ إِلَيْهِ أَمْرَ الْفُرُوجِ وَالْأَحْكَامِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir ayol valiysining iznisiz nikohlansa, uning nikohi botildir, uning nikohi botildir, uning nikohi botildir. Agar (er) unga yaqinlik qilgan boʻlsa, undan bahramand boʻlgani evaziga unga mahri tegishlidir. Agar ular tortishib qolsalar, valiysi yoʻq kishining valiysi sultondir», dedilar. Ibn Jurayj aytdi: Men Zuhriy bilan uchrashib, undan bu hadis haqida soʻradim, u uni tanimadi. (Roviy) aytdi: Sulaymon ibn Muso esa — va uni maqtadi. Sulton — qozidir, chunki furujlar va hukmlar ishi unga (havoladir).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир аёл валийсининг изнисиз никоҳланса, унинг никоҳи ботилдир, унинг никоҳи ботилдир, унинг никоҳи ботилдир. Агар (эр) унга яқинлик қилган бўлса, ундан баҳраманд бўлгани эвазига унга маҳри тегишлидир. Агар улар тортишиб қолсалар, валийси йўқ кишининг валийси султондир», дедилар. Ибн Журайж айтди: Мен Зуҳрий билан учрашиб, ундан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у уни танимади. (Ровий) айтди: Сулаймон ибн Мусо эса — ва уни мақтади. Султон — қозидир, чунки фуружлар ва ҳукмлар иши унга (ҳаволадир).

قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَعَدَ بَيْنَ الشُّعَبِ الْأَرْبَعِ ثُمَّ أَلْزَقَ الْخِتَانَ بِالْخِتَانِ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Er) toʻrt shoxob (aʼzo) orasiga oʻtirib, soʻng xatna (joyi)ni xatna (joyi)ga tekkizsa, gʻusl vojib boʻladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Эр) тўрт шохоб (аъзо) орасига ўтириб, сўнг хатна (жойи)ни хатна (жойи)га теккизса, ғусл вожиб бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَاغَسَلَتْ مَنِيًّا أَصَابَ ثَوْبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺning kiyimlariga tekkan maniyni yuvdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺнинг кийимларига теккан манийни ювди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَرْنَاهُ وَلَمْ يَعْدُدْهَا عَلَيْنَا شَيْئًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni ixtiyor qilishga (qoʻydilar), biz u zotni ixtiyor qildik, u zot bunda bizning zimmamizga hech narsani (taloq deb) hisoblamadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни ихтиёр қилишга (қўйдилар), биз у зотни ихтиёр қилдик, у зот бунда бизнинг зиммамизга ҳеч нарсани (талоқ деб) ҳисобламадилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ ضِجَاعُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَنَامُ عَلَيْهِ بِاللَّيْلِ مِنْ أَدَمٍ مَحْشُوًّا لِيفًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning kechasi ustida uxlaydigan toʻshaklari xurmo tolasi bilan toʻldirilgan teridan edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг кечаси устида ухлайдиган тўшаклари хурмо толаси билан тўлдирилган теридан эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ} فَإِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِيهِ فَهُمْ الَّذِينَ عَنَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَاحْذَرُوهُمْ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ {U senga Kitobni nozil qildi. Uning baʼzi oyatlari muhkam (maʼnosi aniq) boʻlib, ular Kitobning asosidir, boshqalari esa mutashobih (maʼnosi koʻp)dir. Qalblarida ogʻish (egrilik) boʻlganlar fitna izlab va uni (oʻzicha) taʼvil qilish istagida undagi mutashobih (oyat)larga ergashadilar. Holbuki, uning taʼvilini Allohdan boshqa hech kim bilmaydi. Ilmda barqaror boʻlganlar esa: ‹Biz unga iymon keltirdik, hammasi Robbimiz huzuridandir›, deydilar. (Bundan) faqat aql egalarigina ibrat oladilar} (oyatini) tilovat qildilar (va): «Undagi (mutashobih oyatlar) haqida bahslashadiganlarni koʻrsangiz, bilingki, ular Alloh azza va jalla (oyatda) zikr qilgan kishilardir. Bas, ulardan ehtiyot boʻlinglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ {У сенга Китобни нозил қилди. Унинг баъзи оятлари муҳкам (маъноси аниқ) бўлиб, улар Китобнинг асосидир, бошқалари эса муташобиҳ (маъноси кўп)дир. Қалбларида оғиш (эгрилик) бўлганлар фитна излаб ва уни (ўзича) таъвил қилиш истагида ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадилар. Ҳолбуки, унинг таъвилини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Илмда барқарор бўлганлар эса: ‹Биз унга иймон келтирдик, ҳаммаси Роббимиз ҳузуридандир›, дейдилар. (Бундан) фақат ақл эгаларигина ибрат оладилар} (оятини) тиловат қилдилар (ва): «Ундаги (муташобиҳ оятлар) ҳақида баҳслашадиганларни кўрсангиз, билингки, улар Аллоҳ азза ва жалла (оятда) зикр қилган кишилардир. Бас, улардан эҳтиёт бўлинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَهُوَ مَاهِرٌ بِهِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَالَّذِي يَقْرَؤُهُ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ فَلَهُ أَجْرَانِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni mohirona oʻqiydigan kishi ulugʻ va yaxshi (farishta) elchilar bilan birga boʻladi. Qurʼonni qiynalib oʻqiydigan kishiga esa ikki ajr bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни моҳирона ўқийдиган киши улуғ ва яхши (фаришта) элчилар билан бирга бўлади. Қуръонни қийналиб ўқийдиган кишига эса икки ажр бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْنَا لَهَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ رَجُلَانِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلَاةَ وَالْآخَرُ يُؤَخِّرُ الْإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ الصَّلَاةَ قَالَ فَقَالَتْ أَيُّهُمَا يُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلَاةَ قَالَ قُلْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ قَالَتْ كَذَاكَ كَانَ يَصْنَعُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْآخَرُ أَبُو مُوسَىحَدَّثَنَا ابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ خَيْثَمَةَ وَقَالَ يُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ السَّحُورَ حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ قَالَ قُلْنَا لِعَائِشَةَ رَجُلَانِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الْمَغْرِبَ وَيُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَالْآخَرُ يُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ وَيُؤَخِّرُ الْإِفْطَارَ فَذَكَرَهُ

Abu Atiyya aytadi: Men va Masruq Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib, unga: «Ey moʻminlarning onasi, Muhammad ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor: biri iftorni ham tezlashtiradi, namozni ham tezlashtiradi; ikkinchisi esa iftorni ham kechiktiradi, namozni ham kechiktiradi», dedik. (Roviy) aytdi: U: «Ulardan qaysi biri iftorni tezlashtirib, namozni tezlashtiradi?» dedi. Biz: «Abdulloh ibn Masʼud», dedik. U: «Rasululloh ﷺ ham ana shunday qilar edilar», dedi. Ikkinchisi esa Abu Muso edi. Shuʼba Sulaymondan (rivoyat qilib): Men Xaysamadan eshitdim, dedi va: «Iftorni tezlashtirar, saharlikni kechiktirar edi», dedi. Sufyon Aʼmashdan, u Umoradan, u Abu Atiyyadan (rivoyat qildi): Biz Oishaga: «Muhammad ﷺning sahobalaridan ikki kishi bor: biri magʻribni ham, iftorni ham tezlashtiradi; ikkinchisi esa magʻribni ham, iftorni ham kechiktiradi», dedik — va uni zikr qildi.Абу Атийя айтади: Мен ва Масруқ Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб, унга: «Эй мўминларнинг онаси, Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор: бири ифторни ҳам тезлаштиради, намозни ҳам тезлаштиради; иккинчиси эса ифторни ҳам кечиктиради, намозни ҳам кечиктиради», дедик. (Ровий) айтди: У: «Улардан қайси бири ифторни тезлаштириб, намозни тезлаштиради?» деди. Биз: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедик. У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам ана шундай қилар эдилар», деди. Иккинчиси эса Абу Мусо эди. Шуъба Сулаймондан (ривоят қилиб): Мен Хайсамадан эшитдим, деди ва: «Ифторни тезлаштирар, саҳарликни кечиктирар эди», деди. Суфён Аъмашдан, у Уморадан, у Абу Атийядан (ривоят қилди): Биз Оишага: «Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларидан икки киши бор: бири мағрибни ҳам, ифторни ҳам тезлаштиради; иккинчиси эса мағрибни ҳам, ифторни ҳам кечиктиради», дедик — ва уни зикр қилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي بَعْضِ صَلَاتِهِ اللَّهُمَّ حَاسِبْنِي حِسَابًا يَسِيرًا فَلَمَّا انْصَرَفَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا الْحِسَابُ الْيَسِيرُ قَالَ أَنْ يَنْظُرَ فِي كِتَابِهِ فَيَتَجَاوَزَ عَنْه إِنَّهُ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَوْمَئِذٍ يَا عَائِشَةُ هَلَكَ وَكُلُّ مَا يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ يُكَفِّرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهِ عَنْه حَتَّى الشَّوْكَةُ تَشُوكُهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning ayrim namozlarida: «Allohumma haasibnii hisaaban yasiiran (Ey Alloh, meni yengil hisob-kitob bilan hisob qilgin)», deb aytayotganlarini eshitdim. U zot (namozdan) chiqqanlarida men: «Ey Allohning Nabiysi, yengil hisob nima?» dedim. U zot: «(Alloh) uning kitobiga nazar soladi va undan oʻtib yuboradi. Albatta, oʻsha kuni kim hisob-kitobda qattiq surishtirilsa, ey Oisha, halok boʻladi. Moʻminga yetgan har bir narsa — hatto uni sanchgan tikan ham — Alloh azza va jalla u bilan uning (gunohlarini) kechiradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг айрим намозларида: «Аллоҳумма ҳаасибнии ҳисаабан ясииран (Эй Аллоҳ, мени енгил ҳисоб-китоб билан ҳисоб қилгин)», деб айтаётганларини эшитдим. У зот (намоздан) чиққанларида мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, енгил ҳисоб нима?» дедим. У зот: «(Аллоҳ) унинг китобига назар солади ва ундан ўтиб юборади. Албатта, ўша куни ким ҳисоб-китобда қаттиқ суриштирилса, эй Оиша, ҳалок бўлади. Мўминга етган ҳар бир нарса — ҳатто уни санчган тикан ҳам — Аллоҳ азза ва жалла у билан унинг (гуноҳларини) кечиради», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُمَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي وَيَوْمِي وَبَيْنَ سَحْرِي وَنَحْرِي فَدَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَهُ سِوَاكٌ رَطْبٌ فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ لَهُ فِيهِ حَاجَةً قَالَتْ فَأَخَذْتُهُ فَمَضَغْتُهُ وَنَفَضْتُهُ وَطَيَّبْتُهُ ثُمَّ دَفَعْتُهُ إِلَيْهِ فَاسْتَنَّ كَأَحْسَنِ مَا رَأَيْتُهُ مُسْتَنًّا قَطُّ ثُمَّ ذَهَبَ يَرْفَعُهُ إِلَيَّ فَسَقَطَ مِنْ يَدِهِ فَأَخَذْتُ أَدْعُو اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بِدُعَاءٍ كَانَ يَدْعُو لَهُ بِهِ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَكَانَ هُوَ يَدْعُو بِهِ إِذَا مَرِضَ فَلَمْ يَدْعُ بِهِ فِي مَرَضِهِ ذَلِكَ فَرَفَعَ بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَقَالَ الرَّفِيقُ الْأَعْلَى الرَّفِيقُ الْأَعْلَى يَعْنِي وَفَاضَتْ نَفْسُهُفَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَمَعَ بَيْنَ رِيقِي وَرِيقِهِ فِي آخِرِ يَوْمٍ مِنْ أَيَّامِ الدُّنْيَا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ mening uyimda, mening kunimda, koʻksim bilan boʻgʻzim orasida vafot etdilar. Abdurrahmon ibn Abu Bakr qoʻlida yangi (yumshoq) misvok bilan kirdi; u zot unga qaradilar, men u zotning unga ehtiyoji borligini angladim. (Oisha) aytdi: Men uni olib chaynadim, qoqdim va tozaladim, soʻng uni u zotga uzatdim. U zot u bilan shunday misvok qildilarki, men u zotning bundan goʻzalroq misvok qilganlarini hech koʻrmagan edim. Soʻng uni menga uzatmoqchi boʻldilar-u, u qoʻllaridan tushib ketdi. Men Allohga — Jibril alayhissalom u zot uchun qiladigan va u zot oʻzlari kasal boʻlganlarida qiladigan duo bilan — duo qila boshladim; u zot bu kasalliklarida u (duo)ni qilmagan edilar. Shunda u zot koʻzlarini osmonga koʻtarib: «Oliy hamroh (bilan), oliy hamroh (bilan)», dedilar — yaʼni u zotning jonlari chiqdi. Dunyo kunlarining oxirgi kunida mening soʻlagim bilan u zotning soʻlaklarini birlashtirgan Allohga hamd boʻlsin.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда, менинг кунимда, кўксим билан бўғзим орасида вафот этдилар. Абдурраҳмон ибн Абу Бакр қўлида янги (юмшоқ) мисвок билан кирди; у зот унга қарадилар, мен у зотнинг унга эҳтиёжи борлигини англадим. (Оиша) айтди: Мен уни олиб чайнадим, қоқдим ва тозаладим, сўнг уни у зотга узатдим. У зот у билан шундай мисвок қилдиларки, мен у зотнинг бундан гўзалроқ мисвок қилганларини ҳеч кўрмаган эдим. Сўнг уни менга узатмоқчи бўлдилар-у, у қўлларидан тушиб кетди. Мен Аллоҳга — Жибрил алайҳиссалом у зот учун қиладиган ва у зот ўзлари касал бўлганларида қиладиган дуо билан — дуо қила бошладим; у зот бу касалликларида у (дуо)ни қилмаган эдилар. Шунда у зот кўзларини осмонга кўтариб: «Олий ҳамроҳ (билан), олий ҳамроҳ (билан)», дедилар — яъни у зотнинг жонлари чиқди. Дунё кунларининг охирги кунида менинг сўлагим билан у зотнинг сўлакларини бирлаштирган Аллоҳга ҳамд бўлсин.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَكَعَ رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodning ikki rakaatini oʻqiganlarida, oʻng yonboshlariga yotar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдоднинг икки ракаатини ўқиганларида, ўнг ёнбошларига ётар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ لَنَا سِتْرٌ فِيهِ تِمْثَالُ طَائِرٍ فَكَانَ الدَّاخِلُ إِذَا دَخَلَ اسْتَقْبَلَهُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ حَوِّلِي هَذَا فَإِنِّي كُلَّمَا دَخَلْتُ فَرَأَيْتُهُ ذَكَرْتُ الدُّنْيَا وَكَانَتْ لَهُ قَطِيفَةٌ كُنَّا نَقُولُ عَلَمُهَا مِنْ حَرِيرٍ فَكُنَّا نَلْبَسُهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bizda ichida qush surati boʻlgan bir parda bor edi; kiruvchi kishi kirsa, oʻsha (surat) unga roʻbaroʻ kelar edi. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Ey Oisha, buni boshqa joyga koʻchir, chunki men har gal kirib, uni koʻrganimda dunyoni eslab qolaman», dedilar. U zotning bir baxmal (choponlari) ham bor ediki, biz uning hoshiyasi ipakdan deb aytar edik va uni kiyar edik.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бизда ичида қуш сурати бўлган бир парда бор эди; кирувчи киши кирса, ўша (сурат) унга рўбарў келар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Оиша, буни бошқа жойга кўчир, чунки мен ҳар гал кириб, уни кўрганимда дунёни эслаб қоламан», дедилар. У зотнинг бир бахмал (чопонлари) ҳам бор эдики, биз унинг ҳошияси ипакдан деб айтар эдик ва уни кияр эдик.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ وَمُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ سَائِبَةَ عَنْ عَائِشَةَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَتْلِ الْحَيَّاتِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الَّتِي تَكُونُ فِي الْبُيُوتِ وَأَمَرَنَا بِقَتْلِ الْأَبْتَرِ وَذِي الطُّفْيَتَيْنِ قَالَ إِنَّهُمَا يَلْتَمِسَانِ الْبَصَرَ وَيُسْقِطَانِ مَا فِي بُطُونِ النِّسَاءِ وَمَنْ تَرَكَهُمَا فَلَيْسَ مِنِّي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ilonlarni oʻldirishdan qaytardilar — Muhammad ibn Ubayd: «uylarda boʻladiganlarini», dedi — va bizni abtar (dumi kalta) hamda ikki chiziqli ilonni oʻldirishga buyurdilar. U zot: «Ular koʻzni oʻgʻirlaydi (koʻr qiladi) va ayollarning qorinlaridagini tushiradi. Kim ularni (oʻldirmay) tark etsa, u mendan emas», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ илонларни ўлдиришдан қайтардилар — Муҳаммад ибн Убайд: «уйларда бўладиганларини», деди — ва бизни абтар (думи калта) ҳамда икки чизиқли илонни ўлдиришга буюрдилар. У зот: «Улар кўзни ўғирлайди (кўр қилади) ва аёлларнинг қоринларидагини туширади. Ким уларни (ўлдирмай) тарк этса, у мендан эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْتِيهَا وَهُوَ صَائِمٌ فَيَقُولُ أَصْبَحَ عِنْدَكُمْ شَيْءٌ تُطْعِمُونِيهِ فَتَقُولُ لَا مَا أَصْبَحَ عِنْدَنَا شَيْءٌ كَذَاكَ فَيَقُولُ إِنِّي صَائِمٌ ثُمَّ جَاءَهَا بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَتْ أُهْدِيَتْ لَنَا هَدِيَّةٌ فَخَبَأْنَاهَا لَكَ قَالَ مَا هِيَ قَالَتْ حَيْسٌ قَالَ قَدْ أَصْبَحْتُ صَائِمًا فَأَكَلَ

Moʻminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ roʻzador holda uning huzuriga kelib: «Bugun tongda sizlarda menga yedirishga biror narsa bormi?» derdilar. U: «Yoʻq, bizda tongda hech narsa yoʻq», desa, u zot: «Unda men roʻzadorman», derdilar. Soʻng shundan keyin yana kelganlarida, u: «Bizga bir hadya qilindi, uni siz uchun yashirib qoʻydik», dedi. U zot: «U nima?» dedilar. U: «Hays», dedi. U zot: «Men roʻzador holda tongni qarshi olgan edim», dedilar-da, soʻng yedilar.Мўминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ рўзадор ҳолда унинг ҳузурига келиб: «Бугун тонгда сизларда менга едиришга бирор нарса борми?» дердилар. У: «Йўқ, бизда тонгда ҳеч нарса йўқ», деса, у зот: «Унда мен рўзадорман», дердилар. Сўнг шундан кейин яна келганларида, у: «Бизга бир ҳадя қилинди, уни сиз учун яшириб қўйдик», деди. У зот: «У нима?» дедилар. У: «Ҳайс», деди. У зот: «Мен рўзадор ҳолда тонгни қарши олган эдим», дедилар-да, сўнг едилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ أَبِي وَكَانَ ثِقَةً وَيُقَالُ لَهُ ابْنُ عَمَّارِ بْنِ أَبِي زَيْنَبَ مَدِينِيٌّ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فُضِّلَتْ الْجَمَاعَةُ عَلَى صَلَاةِ الْفَذِّ خَمْسًا وَعِشْرِينَ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Jamoat (bilan oʻqilgan namoz) yolgʻiz oʻqigan kishining namozidan yigirma besh (baravar) afzal qilindi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Жамоат (билан ўқилган намоз) ёлғиз ўқиган кишининг намозидан йигирма беш (баравар) афзал қилинди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ يَا عَائِشَةُ مَا فَعَلَتْ الذَّهَبُ فَجَاءَتْ مَا بَيْنَ الْخَمْسَةِ إِلَى السَّبْعَةِ أَوْ الثَّمَانِيَةِ أَوْ التِّسْعَةِ فَجَعَلَ يُقَلِّبُهَا بِيَدِهِ وَيَقُولُ مَا ظَنُّ مُحَمَّدٍ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَوْ لَقِيَهُ وَهَذِهِ عِنْدَهُ أَنْفِقِيهَا

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida: «Ey Oisha, oltin nima boʻldi?» dedilar. Beshtadan yettitagacha yoki sakkizta yoxud toʻqqizta (dinor) keltirildi. U zot uni qoʻllarida agʻdarib: «Agar Muhammad Allohga bular oʻzida turgan holda uchrashsa, u Alloh azza va jalla haqida qanday oʻylagan boʻladi? Buni xarj qilib yubor», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида: «Эй Оиша, олтин нима бўлди?» дедилар. Бештадан еттитагача ёки саккизта ёхуд тўққизта (динор) келтирилди. У зот уни қўлларида ағдариб: «Агар Муҳаммад Аллоҳга булар ўзида турган ҳолда учрашса, у Аллоҳ азза ва жалла ҳақида қандай ўйлаган бўлади? Буни харж қилиб юбор», дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ رَبِّ اغْفِرْ لِي يَتَأَوَّلُ الْقُرْآنَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ rukuʼlarida «Subhonaka-llohumma robbano va bihamdik, robbigʻfirlii (Pokim Sen, ey Allohim, Robbimiz, va Senga hamd bilan (tasbeh aytaman); Robbim, meni magʻfirat qil)» (deb) koʻp aytar edilar — (bu bilan u zot) Qurʼonni taʼvil (ado) qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ рукуъларида «Субҳонака-ллоҳумма роббано ва биҳамдик, роббиғфирлии (Поким Сен, эй Аллоҳим, Роббимиз, ва Сенга ҳамд билан (тасбеҳ айтаман); Роббим, мени мағфират қил)» (деб) кўп айтар эдилар — (бу билан у зот) Қуръонни таъвил (адо) қилар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَخْلَدُ بْنُ خُفَافِ بْنِ إِيمَاءَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْخَرَاجُ بِالضَّمَانِ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Foyda (mahsul) zomin boʻlish evazigadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Фойда (маҳсул) зомин бўлиш эвазигадир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ لَا يُصَلِّي إِلَّا رَكْعَتَيْنِ فَأَقُولُ قَرَأَ فِيهِمَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Tong otganida Rasululloh ﷺ ikki rakaatdan boshqa (hech narsa) oʻqimas edilar; men esa: ‹U ikkovida Fotihatul kitobni oʻqidilarmikin?› der edim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Тонг отганида Расулуллоҳ ﷺ икки ракаатдан бошқа (ҳеч нарса) ўқимас эдилар; мен эса: ‹У икковида Фотиҳатул китобни ўқидилармикин?› дер эдим».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْأَسْوَدِ قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ فِي أَهْلِهِ قَالَتْ كَانَ فِي مِهْنَةِ أَهْلِهِ فَإِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ

(Asvad aytdi:) Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Rasululloh ﷺ uylarida nima qilardilar?» deb soʻradim. U: «(U zot) oilasining (uy) ishlari bilan (mashgʻul) boʻlardilar; namoz (vaqti) kelganda esa, namozga chiqardilar», dedi.(Асвад айтди:) Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ уйларида нима қилардилар?» деб сўрадим. У: «(У зот) оиласининг (уй) ишлари билан (машғул) бўлардилар; намоз (вақти) келганда эса, намозга чиқардилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَامِرٌ قَالَ أَتَى مَسْرُوقٌ عَائِشَةَ فَقَالَيَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَبَّهُ قَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ لَقَدْ قَفَّ شَعْرِي لِمَا قُلْتَ أَيْنَ أَنْتَ مِنْ ثَلَاثٍ مَنْ حَدَّثَكَهُنَّ فَقَدْ كَذَبَ مَنْ حَدَّثَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَبَّهُ فَقَدْ كَذَبَ ثُمَّ قَرَأَتْ {لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ} {وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ} وَمَنْ أَخْبَرَكَ بِمَا فِي غَدٍ فَقَدْ كَذَبَ ثُمَّ قَرَأَتْ {إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ} هَذِهِ الْآيَةَ وَمَنْ أَخْبَرَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَمَ فَقَدْ كَذَبَ ثُمَّ قَرَأَتْ {يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ} وَلَكِنَّهُ رَأَى جِبْرِيلَ فِي صُورَتِهِ مَرَّتَيْنِ

(Masruq aytdi:) Men Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kelib: «Ey moʻminlar onasi, Muhammad ﷺ oʻz Robbini koʻrganmilar?» dedim. U: «Subhanalloh! Sen aytgan (gap)dan tuklarim tikka boʻldi. Sen uchta (gap)dan qayerdasan — kim ularni senga aytsa, albatta yolgʻon aytdi. Kim senga Muhammad ﷺ oʻz Robbini koʻrgan deb aytsa, albatta yolgʻon aytdi», dedi va ‹Koʻzlar Uni ilgʻamas, U esa koʻzlarni ilgʻar›, ‹Hech bir basharga Allohning gapirishi — vahy orqali yoki parda ortidan boʻlmasa — (mumkin) emas› (oyatlarini) oʻqidi. «Kim senga ertaga nima boʻlishini xabar bersa, albatta yolgʻon aytdi», dedi va ‹Albatta, soat (qiyomat) ilmi Allohning huzuridadir; U yomgʻirni yogʻdiradi va bachadonlardagi narsani biladi› degan shu oyatni oʻqidi. «Kim senga Muhammad ﷺ (biror narsani) yashirgan deb aytsa, albatta yolgʻon aytdi», dedi va ‹Ey Rasul! Robbingdan senga nozil qilingan (narsa)ni yetkaz› (oyatini) oʻqidi. «Lekin u zot Jibrilni oʻz suratida ikki marta koʻrganlar», dedi.(Масруқ айтди:) Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига келиб: «Эй мўминлар онаси, Муҳаммад ﷺ ўз Роббини кўрганмилар?» дедим. У: «Субҳаналлоҳ! Сен айтган (гап)дан тукларим тикка бўлди. Сен учта (гап)дан қаердасан — ким уларни сенга айтса, албатта ёлғон айтди. Ким сенга Муҳаммад ﷺ ўз Роббини кўрган деб айтса, албатта ёлғон айтди», деди ва ‹Кўзлар Уни илғамас, У эса кўзларни илғар›, ‹Ҳеч бир башарга Аллоҳнинг гапириши — ваҳй орқали ёки парда ортидан бўлмаса — (мумкин) эмас› (оятларини) ўқиди. «Ким сенга эртага нима бўлишини хабар берса, албатта ёлғон айтди», деди ва ‹Албатта, соат (қиёмат) илми Аллоҳнинг ҳузуридадир; У ёмғирни ёғдиради ва бачадонлардаги нарсани билади› деган шу оятни ўқиди. «Ким сенга Муҳаммад ﷺ (бирор нарсани) яширган деб айтса, албатта ёлғон айтди», деди ва ‹Эй Расул! Роббингдан сенга нозил қилинган (нарса)ни етказ› (оятини) ўқиди. «Лекин у зот Жибрилни ўз суратида икки марта кўрганлар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْحُمَّى أَوْ شِدَّةَ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Isitma — yoki isitmaning zoʻri — jahannamning qaynashidandir. Bas, uni suv bilan sovutinglar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Иситма — ёки иситманинг зўри — жаҳаннамнинг қайнашидандир. Бас, уни сув билан совутинглар».

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْحُمَّى أَوْ شِدَّةَ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Isitma — yoki isitmaning zoʻri — jahannamning qaynashidandir. Bas, uni suv bilan sovutinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иситма — ёки иситманинг зўри — жаҳаннамнинг қайнашидандир. Бас, уни сув билан совутинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَيَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ يَوْمًا تَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُهُ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ فَلَمَّا نَزَلَ صَوْمُ رَمَضَانَ كَانَ رَمَضَانُ هُوَ الْفَرِيضَةَ وَتَرَكَ عَاشُورَاءَ فَكَانَ مَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ لَمْ يَصُمْهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Oshuro kuni johiliyatda Quraysh roʻza tutadigan kun edi, Rasululloh ﷺ ham uni roʻza tutar edilar. U zot Madinaga kelganlarida uni roʻza tutdilar va uni roʻza tutishga buyurdilar. Ramazon nozil boʻlganidan keyin farz Ramazon boʻldi va Oshuro (roʻzasi) tark etildi: kim xohlasa uni tutar, kim xohlasa tutmas edi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у айтди: «Ошуро куни жоҳилиятда Қурайш рўза тутадиган кун эди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам уни рўза тутар эдилар. У зот Мадинага келганларида уни рўза тутдилар ва уни рўза тутишга буюрдилар. Рамазон нозил бўлганидан кейин фарз Рамазон бўлди ва Ошуро (рўзаси) тарк этилди: ким хоҳласа уни тутар, ким хоҳласа тутмас эди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى وَوَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ يَحْيَى قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ هِنْدَ بِنْتَ عُتْبَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ وَإِنَّهُ لَا يُعْطِينِي وَوَلَدِي مَا يَكْفِينَا إِلَّا مَا أَخَذْتُ مِنْ مَالِهِ وَهُوَ لَا يَعْلَمُ قَالَ خُذِي مَا يَكْفِيكِ وَوَلَدَكِ بِالْمَعْرُوفِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Hind bint Utba: «Ey Allohning Rasuli, Abu Sufyon xasis kishi; u menga va bolamga yetadigan (narsa)ni bermaydi — magar men uning molidan, u bilmagan holda olganim boʻlsa», dedi. U zot: «Oʻzingga va bolangga yetadigan (narsa)ni maʼruf (oʻrinli) yoʻsinda ol», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Ҳинд бинт Утба: «Эй Аллоҳнинг Расули, Абу Суфён хасис киши; у менга ва боламга етадиган (нарса)ни бермайди — магар мен унинг молидан, у билмаган ҳолда олганим бўлса», деди. У зот: «Ўзингга ва болангга етадиган (нарса)ни маъруф (ўринли) йўсинда ол», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ يَأْتِي عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّهْرُ مَا يُوقِدُونَ فِيهِ نَارًا لَيْسَ إِلَّا التَّمْرُ وَالْمَاءُ إِلَّا أَنْ نُؤْتَى بِاللَّحْمِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Muhammad ﷺ oilasiga shunday oy kelardiki, unda ular olov yoqmas edilar; xurmo va suvdan boshqa (narsa) yoʻq edi — bizga goʻsht keltirilgan boʻlsa, boshqa gap».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Муҳаммад ﷺ оиласига шундай ой келардики, унда улар олов ёқмас эдилар; хурмо ва сувдан бошқа (нарса) йўқ эди — бизга гўшт келтирилган бўлса, бошқа гап».

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْتَكِفُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وَيَقُولُ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ يَعْنِي لَيْلَةَ الْقَدْرِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oxirgi oʻn kunlikda eʼtikof qilar va: «Uni oxirgi oʻn kunlikda izlanglar», der edilar — yaʼni Laylatul qadrni.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ охирги ўн кунликда эътикоф қилар ва: «Уни охирги ўн кунликда изланглар», дер эдилар — яъни Лайлатул қадрни.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْقِي يَقُولُ امْسَحْ الْبَاسَ رَبَّ النَّاسِ بِيَدِكَ الشِّفَاءُ لَا يَكْشِفُ الْكَرْبَ إِلَّا أَنْتَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ruqya qilar va: «Imsahil-baʼs, Robban-nos; biyadikash-shifoʼ; lo yakshiful-karba illo anta» (Dardni art (ketkaz), ey odamlarning Robbi; shifo Sening qoʻlingda(dir); gʻam-anduhni Sendan boshqa hech kim ochmaydi (ketkazmaydi)), der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ руқя қилар ва: «Имсаҳил-баъс, Роббан-нос; биядикаш-шифў; ло якшифул-карба илло анта» (Дардни арт (кетказ), эй одамларнинг Робби; шифо Сенинг қўлингда(дир); ғам-андуҳни Сендан бошқа ҳеч ким очмайди (кетказмайди)), дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ عِنْدِي قَطُّ

Oisha (roziyallohu anho) menga: «Ey jiyanim, Rasululloh ﷺ mening huzurimda asrdan keyin ikki rakaat namozni hech qachon tark qilmaganlar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) менга: «Эй жияним, Расулуллоҳ ﷺ менинг ҳузуримда асрдан кейин икки ракаат намозни ҳеч қачон тарк қилмаганлар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ وَأَنَا مُعْتَرِضَةٌ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ عَلَى الْفِرَاشِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُوتِرَ أَيْقَظَنِي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi namoz oʻqirdilar, men esa u zot bilan qibla orasida, toʻshakda koʻndalang boʻlib yotardim. U zot vitr oʻqimoqchi boʻlganlarida meni uygʻotardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси намоз ўқирдилар, мен эса у зот билан қибла орасида, тўшакда кўндаланг бўлиб ётардим. У зот витр ўқимоқчи бўлганларида мени уйғотардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسُحِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ قَدْ صَنَعَ شَيْئًا وَلَمْ يَصْنَعْهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga sehr qilindi — shu (sabab) u zotga aslida qilmagan bir ishni qilgandek tuyulardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга сеҳр қилинди — шу (сабаб) у зотга аслида қилмаган бир ишни қилгандек туюларди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجَاوِرُ فِي الْمَسْجِدِ فَيُصْغِي إِلَيَّ رَأْسَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُرَجِّلُهُ وَأَنَا حَائِضٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ masjidda (eʼtikofda) turar edilar; u zot ﷺ boshlarini menga egardilar, men esa hayzli holimda sochlarini tarab qoʻyardim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ масжидда (эътикофда) турар эдилар; у зот ﷺ бошларини менга эгардилар, мен эса ҳайзли ҳолимда сочларини тараб қўярдим».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً يُوتِرُ بِخَمْسٍ لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي الْخَامِسَةِ فَيُسَلِّمُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi oʻn uch rakaat namoz oʻqir, besh (rakaat) bilan vitr qilar edilar; faqat beshinchisida oʻtirar va salom berar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўн уч ракаат намоз ўқир, беш (ракаат) билан витр қилар эдилар; фақат бешинчисида ўтирар ва салом берар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عَائِشَةَذَبَحُوا شَاةً قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا بَقِيَ إِلَّا كَتِفُهَا قَالَ كُلُّهَا قَدْ بَقِيَ إِلَّا كَتِفَهَا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ular bir qoʻy soʻyishdi. Men: «Ey Allohning Rasuli, uning kuragidan boshqa (hech narsa) qolmadi», dedim. U zot: «Uning kuragidan boshqa hammasi qoldi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Улар бир қўй сўйишди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, унинг курагидан бошқа (ҳеч нарса) қолмади», дедим. У зот: «Унинг курагидан бошқа ҳаммаси қолди», дедилар.