al-Asvad ibn Yazid

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، سَأَلْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ مَا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ فِي الْبَيْتِ قَالَتْ كَانَ فِي مِهْنَةِ أَهْلِهِ، فَإِذَا سَمِعَ الأَذَانَ خَرَجَ‏.‏

(al-Asvad ibn Yazid aytdi:) Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Paygʻambar ﷺ uyida nima qilar edilar?» deb soʻradim. U: «(U zot) oʻ z ahlining xizmati (mehnati)da boʻ lar edilar; azonni eshitganlarida esa, (namozga) chiqar edilar» dedi.(ал-Асвад ибн Язид айтди:) Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Пайғамбар ﷺ уйида нима қилар эдилар?» деб сўрадим. У: «(У зот) ў з аҳлининг хизмати (меҳнати)да бў лар эдилар; азонни эшитганларида эса, (намозга) чиқар эдилар» деди.

حَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، شَيْبَانُ عَنْ أَشْعَثَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ أَتَانَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِالْيَمَنِ مُعَلِّمًا وَأَمِيرًا، فَسَأَلْنَاهُ عَنْ رَجُلٍ، تُوُفِّيَ وَتَرَكَ ابْنَتَهُ وَأُخْتَهُ، فَأَعْطَى الاِبْنَةَ النِّصْفَ وَالأُخْتَ النِّصْفَ‏.‏

(Asvad ibn Yazid rivoyat qildiki, u aytdi:) Bizga Muoz ibn Jabal Yamanga muallim va amir boʻlib keldi. Biz undan — vafot etib, (ortida) qizi va singlisini qoldirgan bir kishi haqida soʻradik. U qizga (molning) yarmini, singilga yarmini berdi.(Асвад ибн Язид ривоят қилдики, у айтди:) Бизга Муоз ибн Жабал Яманга муаллим ва амир бўлиб келди. Биз ундан — вафот этиб, (ортида) қизи ва синглисини қолдирган бир киши ҳақида сўрадик. У қизга (молнинг) ярмини, сингилга ярмини берди.

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ ذَكَرُوا عِنْدَ عَائِشَةَ أَنَّ عَلِيًّا كَانَ وَصِيًّا فَقَالَتْ مَتَى أَوْصَى إِلَيْهِ فَقَدْ كُنْتُ مُسْنِدَتَهُ إِلَى صَدْرِي - أَوْ قَالَتْ حَجْرِي - فَدَعَا بِالطَّسْتِ فَلَقَدِ انْخَنَثَ فِي حَجْرِي وَمَا شَعَرْتُ أَنَّهُ مَاتَ فَمَتَى أَوْصَى إِلَيْهِ.

Asvad ibn Yazid (rahimahulloh) aytadi: Oishaning oldida Alining (Rasulullohga) vasiy boʻlganini zikr qildilar. Shunda u: «(Rasululloh ﷺ) unga qachon vasiyat qildilar? Holbuki men u zotni koʻkragimga — yoki: bagʻrimga, dedi — suyab turgan edim. (U zot) tos soʻradilar, soʻng bagʻrimda gavdalari boʻshashib egildi, men u zotning vafot etganlarini ham sezmay qoldim. Bas, unga qachon vasiyat qildilar?» dedi.Асвад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Оишанинг олдида Алининг (Расулуллоҳга) васий бўлганини зикр қилдилар. Шунда у: «(Расулуллоҳ ﷺ) унга қачон васият қилдилар? Ҳолбуки мен у зотни кўкрагимга — ёки: бағримга, деди — суяб турган эдим. (У зот) тос сўрадилар, сўнг бағримда гавдалари бўшашиб эгилди, мен у зотнинг вафот этганларини ҳам сезмай қолдим. Бас, унга қачон васият қилдилар?» деди.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ أَىُّ شَيْءٍ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ إِذَا دَخَلَ بَيْتَهُ قَالَتْ كَانَ يَكُونُ فِي مِهْنَةِ أَهْلِهِ فَإِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ قَامَ فَصَلَّى ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Asvad ibn Yazid (rahimahulloh) aytadi: Men Oisha (roziyallohu anho)dan: «Paygʻambar ﷺ uylariga kirganlarida nima qilar edilar?» deb soʻradim. U: «U zot ahli oilasining xizmatida boʻlar edilar, namoz vaqti kelganda esa turib namoz oʻqir edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Асвад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан: «Пайғамбар ﷺ уйларига кирганларида нима қилар эдилар?» деб сўрадим. У: «У зот аҳли оиласининг хизматида бўлар эдилар, намоз вақти келганда эса туриб намоз ўқир эдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ، قَالَ لَهُ حَدِّثْنِي بِمَا، كَانَتْ تُفْضِي إِلَيْكَ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ يَعْنِي عَائِشَةَ فَقَالَ حَدَّثَتْنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا ‏"‏ لَوْلاَ أَنَّ قَوْمَكِ حَدِيثُو عَهْدٍ بِالْجَاهِلِيَّةِ لَهَدَمْتُ الْكَعْبَةَ وَجَعَلْتُ لَهَا بَابَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا مَلَكَ ابْنُ الزُّبَيْرِ هَدَمَهَا وَجَعَلَ لَهَا بَابَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Aswad ibn Yazid (rahimahulloh) aytadi: «Ibn Zubayr menga: ‹Muminlarning onasi — yaʼni Oisha senga sir tutib aytgan narsalardan menga gapirib ber›, dedi. Shunda u (Aswad) aytdi: U menga Rasululloh ﷺ Oishaga: ‹Agar qavming johiliyatga yaqin (yangi musulmon boʻlgan) boʻlmaganida, men Kaʼbani buzib, unga ikkita eshik qilgan boʻlardim›, deganlarini rivoyat qildi.» (Roviy) aytdi: Ibn Zubayr hukmronlik qilganda Kaʼbani buzib, unga ikkita eshik qildi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Асwад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ) айтади: «Ибн Зубайр менга: ‹Муминларнинг онаси — яъни Оиша сенга сир тутиб айтган нарсалардан менга гапириб бер›, деди. Шунда у (Асwад) айтди: У менга Расулуллоҳ ﷺ Оишага: ‹Агар қавминг жоҳилиятга яқин (янги мусулмон бўлган) бўлмаганида, мен Каъбани бузиб, унга иккита эшик қилган бўлардим›, деганларини ривоят қилди.» (Ровий) айтди: Ибн Зубайр ҳукмронлик қилганда Каъбани бузиб, унга иккита эшик қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنِي أَبُو حَسَّانَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ، وَرَّثَ أُخْتًا وَابْنَةً فَجَعَلَ لِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا النِّصْفَ وَهُوَ بِالْيَمَنِ وَنَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ حَىٌّ ‏.‏

Asvad ibn Yazid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, Muoz ibn Jabal bir singil va bir qizga meros ajratib, ularning har biriga yarmini berdi. Bu paytda u Yamanda edi, Allohning Nabiysi ﷺ esa oʻsha kunlarda hayot edilar.Асвад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, Муоз ибн Жабал бир сингил ва бир қизга мерос ажратиб, уларнинг ҳар бирига ярмини берди. Бу пайтда у Яманда эди, Аллоҳнинг Набийси ﷺ эса ўша кунларда ҳаёт эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ كَانَ يَنَامُ أَوَّلَ اللَّيْلِ ثُمَّ يَقُومُ فَإِذَا كَانَ مِنَ السَّحَرِ أَوْتَرَ ثُمَّ أَتَى فِرَاشَهُ فَإِذَا كَانَ لَهُ حَاجَةٌ أَلَمَّ بِأَهْلِهِ فَإِذَا سَمِعَ الأَذَانَ وَثَبَ فَإِنْ كَانَ جُنُبًا أَفَاضَ عَلَيْهِ مِنَ الْمَاءِ وَإِلاَّ تَوَضَّأَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏

Aswad ibn Yazid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradim. U: ‹U zot kechaning avvalida uxlar, soʻng turar, sahar payti kelganida vitr oʻqir, soʻng oʻrniga qaytar edilar. Agar ehtiyoj boʻlsa, ahllariga yaqinlik qilar edilar. Azonni eshitganlarida esa sakrab turar, agar junub boʻlsalar ustlaridan suv quyar, boʻlmasa taharat qilar, soʻng namozga chiqar edilar›, dedi», dedi.Асwад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўрадим. У: ‹У зот кечанинг аввалида ухлар, сўнг турар, саҳар пайти келганида витр ўқир, сўнг ўрнига қайтар эдилар. Агар эҳтиёж бўлса, аҳлларига яқинлик қилар эдилар. Азонни эшитганларида эса сакраб турар, агар жунуб бўлсалар устларидан сув қуяр, бўлмаса таҳарат қилар, сўнг намозга чиқар эдилар›, деди», деди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ بَيَانٍ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي فَاخِتَةَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ إِذَا صَلَّيْتُمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَحْسِنُوا الصَّلاَةَ عَلَيْهِ فَإِنَّكُمْ لاَ تَدْرُونَ لَعَلَّ ذَلِكَ يُعْرَضُ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ فَقَالُوا لَهُ فَعَلِّمْنَا ‏.‏ قَالَ قُولُوا اللَّهُمَّ اجْعَلْ صَلاَتَكَ وَرَحْمَتَكَ وَبَرَكَاتِكَ عَلَى سَيِّدِ الْمُرْسَلِينَ وَإِمَامِ الْمُتَّقِينَ وَخَاتَمِ النَّبِيِّينَ مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَرَسُولِكَ إِمَامِ الْخَيْرِ وَقَائِدِ الْخَيْرِ وَرَسُولِ الرَّحْمَةِ اللَّهُمَّ ابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا يَغْبِطُهُ بِهِ الأَوَّلُونَ وَالآخِرُونَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ ga salavot aytganingizda, unga chiroyli salavot aytinglar, chunki bilmaysiz, balki u unga koʻrsatilar», dedi. Shunda unga: «Bizga oʻrgat», dedilar. U dedi: «Aytinglar: ‹Allohummajʼal solataka va rohmataka va barokatika alo sayyidil mursaliyna va imamil muttaqiyna va xotaminnabiyyiyna Muhammadin abdika va rasulika imamil xayri va qoidil xayri va rasulir rohmah. Allohummabʼashhu maqoman mahmudan yagʻbituhu bihil avvaluna val oxirun. Allohumma solli alo Muhammadin va alo ali Muhammadin kama sollayta alo Ibrohiyma va alo ali Ibrohiyma innaka hamiydun majiyd. Allohumma barik alo Muhammadin va alo ali Muhammadin kama barakta alo Ibrohiyma va alo ali Ibrohiyma innaka hamiydun majiyd›».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ га салавот айтганингизда, унга чиройли салавот айтинглар, чунки билмайсиз, балки у унга кўрсатилар», деди. Шунда унга: «Бизга ўргат», дедилар. У деди: «Айтинглар: ‹Аллоҳуммажъал солатака ва роҳматака ва барокатика ало саййидил мурсалийна ва имамил муттақийна ва хотаминнабиййийна Муҳаммадин абдика ва расулика имамил хайри ва қоидил хайри ва расулир роҳмаҳ. Аллоҳуммабъашҳу мақоман маҳмудан яғбитуҳу биҳил аввалуна вал охирун. Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало али Муҳаммадин кама соллайта ало Иброҳийма ва ало али Иброҳийма иннака ҳамийдун мажийд. Аллоҳумма барик ало Муҳаммадин ва ало али Муҳаммадин кама баракта ало Иброҳийма ва ало али Иброҳийма иннака ҳамийдун мажийд›».

- وعن الأسود بن يزيد قال‏:‏ سئلت عائشة رضي الله عنها‏:‏ ما كان النبي صلى الله عليه وسلم يصنع فى بيته‏؟‏ قالت‏:‏ كان يكون فى مهنة أهله -يعنى‏:‏ خدمة أهله- فإذا حضرت الصلاة، خرج إلى الصلاة” ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Asvad (Oishadan) rivoyat qiladi: U Oishadan: «Paygʻambar ﷺ uyida nima qilar edilar?» — deb soʻradi. U: «U zot oilasiga xizmat qilish bilan band boʻlar, namoz vaqti kirsa, namozga chiqar edilar», — dedi.Асвад (Оишадан) ривоят қилади: У Оишадан: «Пайғамбар ﷺ уйида нима қилар эдилар?» — деб сўради. У: «У зот оиласига хизмат қилиш билан банд бўлар, намоз вақти кирса, намозга чиқар эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ‏:‏ سَأَلْتُ عَائِشَةَ، عَنْ صَلاةِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ‏؟‏ فَقَالَتْ‏:‏ كَانَ يَنَامُ أَوَّلَ اللَّيْلِ ثُمَّ يَقُومُ، فَإِذَا كَانَ مِنَ السَّحَرِ أَوْتَرَ، ثُمَّ أَتَى فِرَاشَهُ، فَإِذَا كَانَ لَهُ حَاجَةٌ أَلَمَّ بِأَهْلِهِ، فَإِذَا سَمِعَ الأَذَانَ وَثَبَ، فَإِنْ كَانَ جُنُبًا أَفَاضَ عَلَيْهِ مِنَ الْمَاءِ، وَإِلا تَوَضَّأَ وَخَرَجَ إِلَى الصَّلاةِ‏.‏

Aswad ibn Yazid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Oisha (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradim. U: ‹U zot kechaning avvalida uxlar, soʻng turar, sahar payti kelganida vitr oʻqir, soʻng oʻrniga qaytar edilar. Agar ehtiyoj boʻlsa, ahllariga yaqinlik qilar edilar. Azonni eshitganlarida esa sakrab turar, agar junub boʻlsalar ustlaridan suv quyar, boʻlmasa taharat qilar, soʻng namozga chiqar edilar›, dedi», dedi.Асwад ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Оиша (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўрадим. У: ‹У зот кечанинг аввалида ухлар, сўнг турар, саҳар пайти келганида витр ўқир, сўнг ўрнига қайтар эдилар. Агар эҳтиёж бўлса, аҳлларига яқинлик қилар эдилар. Азонни эшитганларида эса сакраб турар, агар жунуб бўлсалар устларидан сув қуяр, бўлмаса таҳарат қилар, сўнг намозга чиқар эдилар›, деди», деди.