حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَبَسَ رَجُلاً فِي تُهْمَةٍ ثُمَّ خَلَّى عَنْهُ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بَهْزٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَى إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ هَذَا الْحَدِيثَ أَتَمَّ مِنْ هَذَا وَأَطْوَلَ .
Bahz ibn Hakim otasidan, u bobosidan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ bir kishini tuhmat (ayblov) sababli ushlab turdilar, soʻng uni qoʻyib yubordilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bahzning otasidan, u bobosidan (rivoyat qilgan) hadisi hasandir. Ismoil ibn Ibrohim bu hadisni Bahz ibn Hakimdan bundan toʻliqroq va uzunroq qilib rivoyat qilgan.Баҳз ибн Ҳаким отасидан, у бобосидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Набий ﷺ бир кишини туҳмат (айблов) сабабли ушлаб турдилар, сўнг уни қўйиб юбордилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Баҳзнинг отасидан, у бобосидан (ривоят қилган) ҳадиси ҳасандир. Исмоил ибн Иброҳим бу ҳадисни Баҳз ибн Ҳакимдан бундан тўлиқроқ ва узунроқ қилиб ривоят қилган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبَرُّ قَالَ " أُمَّكَ " . قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ " أُمَّكَ " . قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ " أُمَّكَ " . قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ " ثُمَّ أَبَاكَ ثُمَّ الأَقْرَبَ فَالأَقْرَبَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَبَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ هُوَ ابْنُ مُعَاوِيَةَ بْنِ حَيْدَةَ الْقُشَيْرِيُّ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَرَوَى عَنْهُ مَعْمَرٌ وَالثَّوْرِيُّ وَحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الأَئِمَّةِ .
Muoviya ibn Haydah (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Yo Rasululloh, kimga yaxshilik qilay?» dedim. U zot: «Onangga», dedilar. «Soʻng kimga?» dedim. «Onangga», dedilar. «Soʻng kimga?» dedim. «Onangga», dedilar. «Soʻng kimga?» dedim. «Soʻng otangga, soʻng eng yaqin, soʻng undan keyingi (qarindoshlaringga)», dedilar. Bu bobda Abu Hurayra, Abdulloh ibn Umar, Oisha va Abu Dardodan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Bahz ibn Hakim — u Muoviya ibn Haydah al-Qushayriyning (nabirasi)dir. Bu hadis hasandir. Shuʼba Bahz ibn Hakim haqida gapirgan, biroq u hadis ahli nazdida ishonchli (siqa)dir; undan Maʼmar, Savriy, Hammod ibn Salama va imomlardan koʻplari rivoyat qilishgan.Муовия ибн Ҳайдаҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Ё Расулуллоҳ, кимга яхшилик қилай?» дедим. У зот: «Онангга», дедилар. «Сўнг кимга?» дедим. «Онангга», дедилар. «Сўнг кимга?» дедим. «Онангга», дедилар. «Сўнг кимга?» дедим. «Сўнг отангга, сўнг энг яқин, сўнг ундан кейинги (қариндошларингга)», дедилар. Бу бобда Абу Ҳурайра, Абдуллоҳ ибн Умар, Оиша ва Абу Дардодан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Баҳз ибн Ҳаким — у Муовия ибн Ҳайдаҳ ал-Қушайрийнинг (набираси)дир. Бу ҳадис ҳасандир. Шуъба Баҳз ибн Ҳаким ҳақида гапирган, бироқ у ҳадис аҳли наздида ишончли (сиқа)дир; ундан Маъмар, Саврий, Ҳаммод ибн Салама ва имомлардан кўплари ривоят қилишган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ بِالْحَدِيثِ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ فَيَكْذِبُ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Bahz ibn Hakim otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi: Men Paygʻambar ﷺni: «Bir qavmni kuldirish uchun gap soʻzlab, (shunda) yolgʻon aytadigan kishiga voy boʻlsin! Unga voy boʻlsin, unga voy boʻlsin!» deyayotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Баҳз ибн Ҳаким отасидан, у бобосидан ривоят қилади: Мен Пайғамбар ﷺни: «Бир қавмни кулдириш учун гап сўзлаб, (шунда) ёлғон айтадиган кишига вой бўлсин! Унга вой бўлсин, унга вой бўлсин!» деяётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ رِجَالاً وَرُكْبَانًا وَتُجَرُّونَ عَلَى وُجُوهِكُمْ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Rasululloh ﷺning shunday deyotganlarini eshitdim: ‹Albatta, sizlar piyoda, ulovli holda va yuzlaringiz bilan sudralgan holda hashr qilinasizlar›», dedi. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деётганларини эшитдим: ‹Албатта, сизлар пиёда, уловли ҳолда ва юзларингиз билан судралган ҳолда ҳашр қилинасизлар›», деди. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَوْرَاتُنَا مَا نَأْتِي مِنْهَا وَمَا نَذَرُ قَالَ " احْفَظْ عَوْرَتَكَ إِلاَّ مِنْ زَوْجَتِكَ أَوْ مِمَّا مَلَكَتْ يَمِينُكَ " . فَقَالَ الرَّجُلُ يَكُونُ مَعَ الرَّجُلِ قَالَ " إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لاَ يَرَاهَا أَحَدٌ فَافْعَلْ " . قُلْتُ وَالرَّجُلُ يَكُونُ خَالِيًا . قَالَ " فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ يُسْتَحْيَا مِنْهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَجَدُّ بَهْزٍ اسْمُهُ مُعَاوِيَةُ بْنُ حَيْدَةَ الْقُشَيْرِيُّ وَقَدْ رَوَى الْجُرَيْرِيُّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ مُعَاوِيَةَ وَهُوَ وَالِدُ بَهْزٍ .
Bahz ibn Hakim otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi: U (bobosi) aytdi: «Yo Rasululloh, avratlarimizni — qaysisini ochsak boʻladi-yu, qaysisini qoldiramiz?» dedim. U zot: «Avratingni saqla, faqat xotiningdan yoxud qoʻlingdagi choʻrilaringdan boshqadan», dedilar. Haligi kishi: «Kishi kishi bilan birga boʻlsa-chi?» dedi. U zot: «Agar uni hech kim koʻrmasligiga qodir boʻlsang, shunday qil», dedilar. «Kishi yolgʻiz boʻlsa-chi?» dedim. U zot: «Allohdan uyalishga (Uning haqi) haqliroqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Bahzning bobosining ismi Muoviya ibn Hayda al-Qushayriydir. Jurayriy esa Hakim ibn Muoviyadan rivoyat qilgan, u — Bahzning otasidir.Баҳз ибн Ҳаким отасидан, у бобосидан ривоят қилади: У (бобоси) айтди: «Ё Расулуллоҳ, авратларимизни — қайсисини очсак бўлади-ю, қайсисини қолдирамиз?» дедим. У зот: «Авратингни сақла, фақат хотинингдан ёхуд қўлингдаги чўриларингдан бошқадан», дедилар. Ҳалиги киши: «Киши киши билан бирга бўлса-чи?» деди. У зот: «Агар уни ҳеч ким кўрмаслигига қодир бўлсанг, шундай қил», дедилар. «Киши ёлғиз бўлса-чи?» дедим. У зот: «Аллоҳдан уялишга (Унинг ҳақи) ҳақлироқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Баҳзнинг бобосининг исми Муовия ибн Ҳайда ал-Қушайрийдир. Журайрий эса Ҳаким ибн Муовиядан ривоят қилган, у — Баҳзнинг отасидир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالاَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ عَوْرَاتُنَا مَا نَأْتِي مِنْهَا وَمَا نَذَرُ قَالَ " احْفَظْ عَوْرَتَكَ إِلاَّ مِنْ زَوْجَتِكَ أَوْ مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا كَانَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ قَالَ " إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لاَ يَرَاهَا أَحَدٌ فَلاَ يَرَيَنَّهَا " . قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِذَا كَانَ أَحَدُنَا خَالِيًا قَالَ " فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ يَسْتَحْيِيَ مِنْهُ النَّاسُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Ey Allohning Paygʻambari, avratlarimizning qaysisini ochishimiz, qaysisini berkitishimiz mumkin?» dedim. U zot: «Avratingni xotiningdan yoki qoʻling ostidagi choridan boshqa (hammadan) berkit», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, odamlar bir-birlarining ichida (jamlangan) boʻlsa-chi?» dedim. U zot: «Agar uni hech kim koʻrmasligiga qodir boʻlsang, hech kim uni koʻrmasin», dedilar. «Ey Allohning Paygʻambari, birovimiz yolgʻiz boʻlsa-chi?» dedim. U zot: «Alloh undan uyalishga odamlardan koʻra haqliroqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, авратларимизнинг қайсисини очишимиз, қайсисини беркитишимиз мумкин?» дедим. У зот: «Авратингни хотинингдан ёки қўлинг остидаги чоридан бошқа (ҳаммадан) беркит», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, одамлар бир-бирларининг ичида (жамланган) бўлса-чи?» дедим. У зот: «Агар уни ҳеч ким кўрмаслигига қодир бўлсанг, ҳеч ким уни кўрмасин», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, бировимиз ёлғиз бўлса-чи?» дедим. У зот: «Аллоҳ ундан уялишга одамлардан кўра ҳақлироқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي قَوْلِهِ : ( كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ ) قَالَ " إِنَّكُمْ تُتِمُّونَ سَبْعِينَ أُمَّةً أَنْتُمْ خَيْرُهَا وَأَكْرَمُهَا عَلَى اللَّهِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ ( كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ ) .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺning Alloh taoloning: {Sizlar odamlar uchun chiqarilgan eng yaxshi ummat boʻldingiz} (Oli Imron 110) degan oyati haqida shunday deganlarini eshitdi: «Albatta, sizlar yetmish ummatni toʻldiruvchidirsizlar (yakunlovchidirsizlar). Sizlar ularning eng yaxshisi va Allohning huzurida eng karamlisidirsizlar». Bu hadis hasandir. Bu hadisni bir necha (roviy) Bahz ibn Hakimdan shunga oʻxshash rivoyat qilishgan, lekin ularda {Sizlar odamlar uchun chiqarilgan eng yaxshi ummat boʻldingiz} (oyatini) zikr qilishmagan.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺнинг Аллоҳ таолонинг: {Сизлар одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз} (Оли Имрон 110) деган ояти ҳақида шундай деганларини эшитди: «Албатта, сизлар етмиш умматни тўлдирувчидирсизлар (якунловчидирсизлар). Сизлар уларнинг энг яхшиси ва Аллоҳнинг ҳузурида энг карамлисидирсизлар». Бу ҳадис ҳасандир. Бу ҳадисни бир неча (ровий) Баҳз ибн Ҳакимдан шунга ўхшаш ривоят қилишган, лекин уларда {Сизлар одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз} (оятини) зикр қилишмаган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ رِجَالاً وَرُكْبَانًا وَيُجَرُّونَ عَلَى وُجُوهِكُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, sizlar piyoda va minib mahshar qilinasizlar hamda yuzlaringiz bilan sudralasizlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сизлар пиёда ва миниб маҳшар қилинасизлар ҳамда юзларингиз билан судраласизлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَيُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ الضُّبَعِيُّ السَّدُوسِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أُتِيَ بِشَيْءٍ سَأَلَ " أَصَدَقَةٌ هِيَ أَمْ هَدِيَّةٌ " . فَإِنْ قَالُوا صَدَقَةٌ لَمْ يَأْكُلْ وَإِنْ قَالُوا هَدِيَّةٌ أَكَلَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَلْمَانَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَالْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ وَأَبِي عَمِيرَةَ جَدُّ مُعَرَّفِ بْنِ وَاصِلٍ وَاسْمُهُ رُشَيْدُ بْنُ مَالِكٍ وَمَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي رَافِعٍ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَلْقَمَةَ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَقِيلٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَجَدُّ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ اسْمُهُ مُعَاوِيَةُ بْنُ حَيْدَةَ الْقُشَيْرِيُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Bahz ibn Hakim otasidan, u bobosi (Muoviya ibn Hayda al-Qushayriy roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U: «Rasululloh ﷺga biror narsa keltirilsa, u zot: ‹Bu sadaqami yoki hadyami?› deb soʻrar edilar. Agar: ‹Sadaqa›, desalar, yemas edilar, agar: ‹Hadya›, desalar, yer edilar», dedi. (Rovi) aytdi: Bu bobda Salmon, Abu Hurayra, Anas, Hasan ibn Ali, Muarrif ibn Vosilning bobosi Abu Amira — uning ismi Rushayd ibn Molik —, Maymun ibn Mehron, Ibn Abbos, Abdulloh ibn Amr, Abu Rofiʼ va Abdurrahmon ibn Alqamadan (ham hadis) bor. Bahz ibn Hakimning bobosining ismi Muoviya ibn Hayda al-Qushayriydir. Abu Iso aytdi: Bahz ibn Hakimning hadisi hasan gʻaribdir.Баҳз ибн Ҳаким отасидан, у бобоси (Муовия ибн Ҳайда ал-Қушайрий розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У: «Расулуллоҳ ﷺга бирор нарса келтирилса, у зот: ‹Бу садақами ёки ҳадями?› деб сўрар эдилар. Агар: ‹Садақа›, десалар, емас эдилар, агар: ‹Ҳадя›, десалар, ер эдилар», деди. (Рови) айтди: Бу бобда Салмон, Абу Ҳурайра, Анас, Ҳасан ибн Али, Муарриф ибн Восилнинг бобоси Абу Амира — унинг исми Рушайд ибн Молик —, Маймун ибн Меҳрон, Ибн Аббос, Абдуллоҳ ибн Амр, Абу Рофиъ ва Абдурраҳмон ибн Алқамадан (ҳам ҳадис) бор. Баҳз ибн Ҳакимнинг бобосининг исми Муовия ибн Ҳайда ал-Қушайрийдир. Абу Исо айтди: Баҳз ибн Ҳакимнинг ҳадиси ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نِسَاؤُنَا مَا نَأْتِي مِنْهُنَّ وَمَا نَذَرُ قَالَ " ائْتِ حَرْثَكَ أَنَّى شِئْتَ وَأَطْعِمْهَا إِذَا طَعِمْتَ وَاكْسُهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ وَلاَ تُقَبِّحِ الْوَجْهَ وَلاَ تَضْرِبْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى شُعْبَةُ " تُطْعِمُهَا إِذَا طَعِمْتَ وَتَكْسُوهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ " .
Ibn Bashshor Yahyo ibn Saiddan, u Bahz ibn Hakimdan, u otasidan, u bobosi (Muoviya ibn Hayda) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U dedi: «Men: ‹Ey Rasululloh, xotinlarimizga qanday yaqinlashamiz va ulardan nimani tark etamiz?› dedim. U zot: «Ekinzoringga (yaʼni xotiningga) xohlaganingcha (yoʻl orqali) kelgin, oʻzing yeganingda unga taom bergin, oʻzing kiyganingda unga kiydirgin, yuzini qabihlama va urma», dedilar. Abu Dovud aytdi: Shuʼba: «Oʻzing yeganingda unga taom berishing va oʻzing kiyganingda unga kiydirishing», deb rivoyat qildi.Ибн Башшор Яҳё ибн Саиддан, у Баҳз ибн Ҳакимдан, у отасидан, у бобоси (Муовия ибн Ҳайда) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У деди: «Мен: ‹Эй Расулуллоҳ, хотинларимизга қандай яқинлашамиз ва улардан нимани тарк этамиз?› дедим. У зот: «Экинзорингга (яъни хотинингга) хоҳлаганингча (йўл орқали) келгин, ўзинг еганингда унга таом бергин, ўзинг кийганингда унга кийдиргин, юзини қабиҳлама ва урма», дедилар. Абу Довуд айтди: Шуъба: «Ўзинг еганингда унга таом беришинг ва ўзинг кийганингда унга кийдиришинг», деб ривоят қилди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَبَسَ رَجُلاً فِي تُهْمَةٍ .
Bahz ibn Hakim otasidan, u bobosidan rivoyat qilishicha, Paygʻambar ﷺ bir kishini gumon (ayb taqalishi) sababli hibsga oldilar.Баҳз ибн Ҳаким отасидан, у бобосидан ривоят қилишича, Пайғамбар ﷺ бир кишини гумон (айб тақалиши) сабабли ҳибсга олдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، وَمُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، - قَالَ ابْنُ قُدَامَةَ - حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، - قَالَ ابْنُ قُدَامَةَ - إِنَّ أَخَاهُ أَوْ عَمَّهُ وَقَالَ مُؤَمَّلٌ - إِنَّهُ قَامَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَخْطُبُ فَقَالَ جِيرَانِي بِمَا أَخَذُوا . فَأَعْرَضَ عَنْهُ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ ذَكَرَ شَيْئًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خَلُّوا لَهُ عَنْ جِيرَانِهِ " . لَمْ يَذْكُرْ مُؤَمَّلٌ وَهُوَ يَخْطُبُ .
Bahz ibn Hakim otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi — Ibn Qudoma (rivoyatida): «uning (bobosining) birodari yoki amakisi» dedi, Muammal esa: «u (kishi)» dedi — u (kishi) Paygʻambar ﷺ xutba qilib turgan paytlarida oʻrnidan turib: «Qoʻshnilarimni nima sababdan (ushlab) olib ketishdi?» dedi. U zot ﷺ undan ikki marta yuz oʻgirdilar. Soʻngra u (kishi) bir narsani eslatdi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Uning qoʻshnilarini qoʻyib yuboringlar», dedilar. Muammal «xutba qilib turgan paytlarida» (degan soʻzlarni) zikr qilmadi.Баҳз ибн Ҳаким отасидан, у бобосидан ривоят қилади — Ибн Қудома (ривоятида): «унинг (бобосининг) биродари ёки амакиси» деди, Муаммал эса: «у (киши)» деди — у (киши) Пайғамбар ﷺ хутба қилиб турган пайтларида ўрнидан туриб: «Қўшниларимни нима сабабдан (ушлаб) олиб кетишди?» деди. У зот ﷺ ундан икки марта юз ўгирдилар. Сўнгра у (киши) бир нарсани эслатди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Унинг қўшниларини қўйиб юборинглар», дедилар. Муаммал «хутба қилиб турган пайтларида» (деган сўзларни) зикр қилмади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، نَحْوَهُ عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَوْرَاتُنَا مَا نَأْتِي مِنْهَا وَمَا نَذَرُ قَالَ " احْفَظْ عَوْرَتَكَ إِلاَّ مِنْ زَوْجَتِكَ أَوْ مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا كَانَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ قَالَ " إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لاَ يَرَيَنَّهَا أَحَدٌ فَلاَ يَرَيَنَّهَا " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا كَانَ أَحَدُنَا خَالِيًا قَالَ " اللَّهُ أَحَقُّ أَنْ يُسْتَحْيَا مِنْهُ مِنَ النَّاسِ " .
Bahz ibn Hakim otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi, u aytadi: Men: «Yo Rasululloh, avratlarimizni qaysisidan ochaylik-u qaysisini yashiraylik?» dedim. (U zot): «Avratingni saqla, faqat ayoling yoki qoʻl ostingdagi (chorisi)dan boshqadan», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, qavm bir-birining ichida (bir joyda) boʻlsachi?» dedim. (U zot): «Agar uni hech kim koʻrmasligiga qodir boʻlsang, hech kim uni koʻrmasin», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, birimiz yolgʻiz boʻlsachi?» dedim. (U zot): «Alloh Undan hayo qilinishga odamlardan koʻra haqliroqdir», dedilar.Баҳз ибн Ҳаким отасидан, у бобосидан ривоят қилади, у айтади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, авратларимизни қайсисидан очайлик-у қайсисини яширайлик?» дедим. (У зот): «Авратингни сақла, фақат аёлинг ёки қўл остингдаги (чориси)дан бошқадан», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, қавм бир-бирининг ичида (бир жойда) бўлсачи?» дедим. (У зот): «Агар уни ҳеч ким кўрмаслигига қодир бўлсанг, ҳеч ким уни кўрмасин», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, биримиз ёлғиз бўлсачи?» дедим. (У зот): «Аллоҳ Ундан ҳаё қилинишга одамлардан кўра ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي كُلِّ سَائِمَةِ إِبِلٍ فِي أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَلاَ يُفَرَّقُ إِبِلٌ عَنْ حِسَابِهَا مَنْ أَعْطَاهَا مُؤْتَجِرًا " . قَالَ ابْنُ الْعَلاَءِ " مُؤْتَجِرًا بِهَا " . " فَلَهُ أَجْرُهَا وَمَنْ مَنَعَهَا فَإِنَّا آخِذُوهَا وَشَطْرَ مَالِهِ عَزْمَةً مِنْ عَزَمَاتِ رَبِّنَا عَزَّ وَجَلَّ لَيْسَ لآلِ مُحَمَّدٍ مِنْهَا شَىْءٌ " .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Yaylovda boqiladigan har qirq tuyada bitta ikki yashar urgʻochi tuya (binta labun) boʻladi, tuyalar oʻz hisobidan ajratilmaydi. Kim uni (zakotni) savob umid qilib bersa…» — Ibn al-Aloʼ: «uning evaziga savob umid qilib» dedi — «…unga uning ajri boʻladi. Kim uni bermay (taqib) qoʻysa, biz uni va molining yarmini olamiz, bu Robbimiz azza va jallaning hukmlaridan bir hukmdir. Muhammad oilasiga undan hech narsa (yaʼni zakotdan) yoʻq».Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Яйловда боқиладиган ҳар қирқ туяда битта икки яшар урғочи туя (бинта лабун) бўлади, туялар ўз ҳисобидан ажратилмайди. Ким уни (закотни) савоб умид қилиб берса…» — Ибн ал-Алў: «унинг эвазига савоб умид қилиб» деди — «…унга унинг ажри бўлади. Ким уни бермай (тақиб) қўйса, биз уни ва молининг ярмини оламиз, бу Роббимиз азза ва жалланинг ҳукмларидан бир ҳукмдир. Муҳаммад оиласига ундан ҳеч нарса (яъни закотдан) йўқ».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ بَهْزَ بْنَ حَكِيمٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا أَتَيْتُكَ حَتَّى حَلَفْتُ أَكْثَرَ مِنْ عَدَدِهِنَّ - لأَصَابِعِ يَدَيْهِ - أَنْ لاَ آتِيَكَ وَلاَ آتِيَ دِينَكَ وَإِنِّي كُنْتُ امْرَأً لاَ أَعْقِلُ شَيْئًا إِلاَّ مَا عَلَّمَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولُهُ وَإِنِّي أَسْأَلُكَ بِوَحْىِ اللَّهِ بِمَا بَعَثَكَ رَبُّكَ إِلَيْنَا قَالَ " بِالإِسْلاَمِ " . قُلْتُ وَمَا آيَاتُ الإِسْلاَمِ قَالَ " أَنْ تَقُولَ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ إِلَى اللَّهِ وَتَخَلَّيْتُ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ " .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men dedim: «Ey Allohning Nabiysi, men sizning huzuringizga kelmaslikka va diningizga ergashmaslikka — qoʻllarimning barmoqlari sonidan koʻra koʻproq marta qasam ichgan holimda keldim. Men Alloh azza va jalla hamda Uning Rasuli oʻrgatgan narsadan boshqasini uqmaydigan kishi edim. Men sizdan Allohning vahiysi haqi soʻrayman: Robbingiz sizni bizga nima bilan yubordi?» U zot: «Islom bilan», dedilar. Men: «Islomning belgilari nima?» dedim. U zot: «Yuzimni Allohga taslim qildim, deb aytishing va shirkdan uzoqlashishing, namozni toʻkis ado etishing hamda zakotni berishingdir», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен дедим: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мен сизнинг ҳузурингизга келмасликка ва динингизга эргашмасликка — қўлларимнинг бармоқлари сонидан кўра кўпроқ марта қасам ичган ҳолимда келдим. Мен Аллоҳ азза ва жалла ҳамда Унинг Расули ўргатган нарсадан бошқасини уқмайдиган киши эдим. Мен сиздан Аллоҳнинг ваҳийси ҳақи сўрайман: Роббингиз сизни бизга нима билан юборди?» У зот: «Ислом билан», дедилар. Мен: «Исломнинг белгилари нима?» дедим. У зот: «Юзимни Аллоҳга таслим қилдим, деб айтишинг ва ширкдан узоқлашишинг, намозни тўкис адо этишинг ҳамда закотни беришингдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " فِي كُلِّ إِبِلٍ سَائِمَةٍ فِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ لاَ يُفَرَّقُ إِبِلٌ عَنْ حِسَابِهَا مَنْ أَعْطَاهَا مُؤْتَجِرًا فَلَهُ أَجْرُهَا وَمَنْ أَبَى فَإِنَّا آخِذُوهَا وَشَطْرَ إِبِلِهِ عَزْمَةٌ مِنْ عَزَمَاتِ رَبِّنَا لاَ يَحِلُّ لآلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مِنْهَا شَىْءٌ " .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni shunday deyayotganlarini eshitdim: «Oʻtlab yuruvchi har qirq tuyada bitta ikki yashar urgʻochi tuya (bintu labun) bordir. Tuyalar hisobidan (adolatsizlik uchun) ajratilmaydi. Kim uni ajr umid qilib bersa, uning ajri boʻladi. Kim (berishdan) bosh tortsa, biz uni va uning tuyalarining yarmini olamiz — bu Robbimizning azmlaridan bir azmdir. Undan Muhammad ﷺ ning oilasiga bir narsa (olish) halol emasdir», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни шундай деяётганларини эшитдим: «Ўтлаб юрувчи ҳар қирқ туяда битта икки яшар урғочи туя (бинту лабун) бордир. Туялар ҳисобидан (адолатсизлик учун) ажратилмайди. Ким уни ажр умид қилиб берса, унинг ажри бўлади. Ким (беришдан) бош тортса, биз уни ва унинг туяларининг ярмини оламиз — бу Роббимизнинг азмларидан бир азмдир. Ундан Муҳаммад ﷺ нинг оиласига бир нарса (олиш) ҳалол эмасдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ بَهْزَ بْنَ حَكِيمٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " فِي كُلِّ إِبِلٍ سَائِمَةٍ مِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ لاَ تُفَرَّقُ إِبِلٌ عَنْ حِسَابِهَا مَنْ أَعْطَاهَا مُؤْتَجِرًا لَهُ أَجْرُهَا وَمَنْ مَنَعَهَا فَإِنَّا آخِذُوهَا وَشَطْرَ إِبِلِهِ عَزْمَةً مِنْ عَزَمَاتِ رَبِّنَا لاَ يَحِلُّ لآلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مِنْهَا شَىْءٌ " .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Oʻtlab yuruvchi tuyalarning har qirqtasidan bittadan bint labun (ikki yoshga toʻlgan tuya) zakot beriladi. Zakotni hisoblashda tuyalar bir-biridan ajratilmaydi. Kim uni savob umidida bersa, unga ajr bordir. Kim uni bermay tortsa, biz uni va tuyalarining yarmini olamiz — bu Robbimizning haqlaridan biri sifatida. Undan Muhammad ﷺ oilasiga esa hech narsa halol emasdir», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Ўтлаб юрувчи туяларнинг ҳар қирқтасидан биттадан бинт лабун (икки ёшга тўлган туя) закот берилади. Закотни ҳисоблашда туялар бир-биридан ажратилмайди. Ким уни савоб умидида берса, унга ажр бордир. Ким уни бермай тортса, биз уни ва туяларининг ярмини оламиз — бу Роббимизнинг ҳақларидан бири сифатида. Ундан Муҳаммад ﷺ оиласига эса ҳеч нарса ҳалол эмасдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ بَهْزَ بْنَ حَكِيمٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَأْتِي رَجُلٌ مَوْلاَهُ يَسْأَلُهُ مِنْ فَضْلٍ عِنْدَهُ فَيَمْنَعُهُ إِيَّاهُ إِلاَّ دُعِيَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعٌ أَقْرَعُ يَتَلَمَّظُ فَضْلَهُ الَّذِي مَنَعَ " .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Bir kishi doʻsti oldiga kelib, undan qoʻlidagi ortiqcha narsadan soʻrasa-yu, u undan man qilsa, qiyomat kuni oʻsha man qilgan ortiqcha narsasini yalab turgan kal ilon uning oldiga chaqiriladi».Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Бир киши дўсти олдига келиб, ундан қўлидаги ортиқча нарсадан сўраса-ю, у ундан ман қилса, қиёмат куни ўша ман қилган ортиқча нарсасини ялаб турган кал илон унинг олдига чақирилади».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ بَهْزَ بْنَ حَكِيمٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا أَتَيْتُكَ حَتَّى حَلَفْتُ أَكْثَرَ مِنْ عَدَدِهِنَّ - لأَصَابِعِ يَدَيْهِ - أَلاَّ آتِيَكَ وَلاَ آتِيَ دِينَكَ وَإِنِّي كُنْتُ امْرَأً لاَ أَعْقِلُ شَيْئًا إِلاَّ مَا عَلَّمَنِي اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَإِنِّي أَسْأَلُكَ بِوَجْهِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِمَا بَعَثَكَ رَبُّكَ إِلَيْنَا قَالَ " بِالإِسْلاَمِ " . قَالَ قُلْتُ وَمَا آيَاتُ الإِسْلاَمِ قَالَ " أَنْ تَقُولَ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَتَخَلَّيْتُ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ كُلُّ مُسْلِمٍ عَلَى مُسْلِمٍ مُحَرَّمٌ أَخَوَانِ نَصِيرَانِ لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ مُشْرِكٍ بَعْدَ مَا أَسْلَمَ عَمَلاً أَوْ يُفَارِقَ الْمُشْرِكِينَ إِلَى الْمُسْلِمِينَ " .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Nabiysi, men huzuringizga kelmaslikka va sizning diningizga ergashmaslikka qoʻllarimning barmoqlaridan koʻra koʻproq qasam ichmagunimcha sizning oldingizga kelmagan edim. Men Alloh va Uning Rasuli oʻrgatgan narsadan boshqasini bilmaydigan kishi edim. Rabbingiz sizni bizga nima bilan yuborganini Alloh azza va jallaning yuzi bilan soʻrayman», dedim. U zot: «Islom bilan», dedilar. Men: «Islomning belgilari nima?» dedim. U zot: «Yuzimni Alloh azza va jallaga taslim qildim va shirkni tark etdim, deyishing, namozni toʻkis ado etishing va zakot berishing. Har bir musulmon ikkinchi musulmonga harom, ular oʻzaro yordamchi ikki birodardir. Alloh azza va jalla shirk keltirgan kishi Islomga kirganidan soʻng yo amalini qabul qiladi, yo u mushriklardan musulmonlar tomon ajralib chiqadi», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мен ҳузурингизга келмасликка ва сизнинг динингизга эргашмасликка қўлларимнинг бармоқларидан кўра кўпроқ қасам ичмагунимча сизнинг олдингизга келмаган эдим. Мен Аллоҳ ва Унинг Расули ўргатган нарсадан бошқасини билмайдиган киши эдим. Раббингиз сизни бизга нима билан юборганини Аллоҳ азза ва жалланинг юзи билан сўрайман», дедим. У зот: «Ислом билан», дедилар. Мен: «Исломнинг белгилари нима?» дедим. У зот: «Юзимни Аллоҳ азза ва жаллага таслим қилдим ва ширкни тарк этдим, дейишинг, намозни тўкис адо этишинг ва закот беришинг. Ҳар бир мусулмон иккинчи мусулмонга ҳаром, улар ўзаро ёрдамчи икки биродардир. Аллоҳ азза ва жалла ширк келтирган киши Исломга кирганидан сўнг ё амалини қабул қилади, ё у мушриклардан мусулмонлар томон ажралиб чиқади», дедилар.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ وَاصِلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أُتِيَ بِشَىْءٍ سَأَلَ عَنْهُ " أَهَدِيَّةٌ أَمْ صَدَقَةٌ " . فَإِنْ قِيلَ صَدَقَةٌ لَمْ يَأْكُلْ وَإِنْ قِيلَ هَدِيَّةٌ بَسَطَ يَدَهُ .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga bir narsa keltirilsa, u zot bu haqda: «Bu hadyami yoki sadaqami?» deb soʻrardilar. Agar «Sadaqa», deyilsa, yemas edilar, agar «Hadya», deyilsa, qoʻllarini uzatardilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга бир нарса келтирилса, у зот бу ҳақда: «Бу ҳадями ёки садақами?» деб сўрардилар. Агар «Садақа», дейилса, емас эдилар, агар «Ҳадя», дейилса, қўлларини узатардилар.
حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ النَّحَّاسِ الرَّمْلِيُّ، وَأَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الرَّقِّيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنِ ابْنِ شَوْذَبٍ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " نُكْمِلُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ سَبْعِينَ أُمَّةً نَحْنُ آخِرُهَا وَخَيْرُهَا " .
Muʼoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biz qiyomat kuni yetmishta ummatni toʻldiramiz. Biz ularning eng oxirgisi va eng yaxshisimiz», dedilar.Муъовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз қиёмат куни етмишта умматни тўлдирамиз. Биз уларнинг энг охиргиси ва энг яхшисимиз», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خِدَاشٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " إِنَّكُمْ وَفَّيْتُمْ سَبْعِينَ أُمَّةً أَنْتُمْ خَيْرُهَا وَأَكْرَمُهَا عَلَى اللَّهِ " .
Muʼoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Sizlar yetmishta ummatni toʻldirasizlar. Sizlar ularning eng yaxshisi va Alloh huzurida eng ulugʻisisizlar».Муъовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Сизлар етмишта умматни тўлдирасизлар. Сизлар уларнинг энг яхшиси ва Аллоҳ ҳузурида энг улуғисисизлар».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، وَأَبُو أُسَامَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَوْرَاتُنَا مَا نَأْتِي مِنْهَا وَمَا نَذَرُ قَالَ " احْفَظْ عَوْرَتَكَ إِلاَّ مِنْ زَوْجَتِكَ أَوْ مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ قَالَ " إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لاَ تُرِيَهَا أَحَدًا فَلاَ تُرِيَنَّهَا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنْ كَانَ أَحَدُنَا خَالِيًا قَالَ " فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ يُسْتَحْيَى مِنْهُ مِنَ النَّاسِ " .
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Rasululloh, avratlarimizning qaysisini ochamiz va qaysisini yopamiz?» dedim. U zot: «Xotiningdan yoki qoʻl ostingdagi choʻridan boshqa hammadan avratingni saqla», dedilar. «Ey Rasululloh, agar odamlar bir joyda birga boʻlsalar-chi?» dedim. U zot: «Uni hech kimga koʻrsatmaslikka qodir boʻlsang, aslo koʻrsatma», dedilar. «Ey Rasululloh, agar birimiz yolgʻiz boʻlsa-chi?» dedim. U zot: «Alloh — undan uyalishga odamlardan koʻra haqliroqdir», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Расулуллоҳ, авратларимизнинг қайсисини очамиз ва қайсисини ёпамиз?» дедим. У зот: «Хотинингдан ёки қўл остингдаги чўридан бошқа ҳаммадан авратингни сақла», дедилар. «Эй Расулуллоҳ, агар одамлар бир жойда бирга бўлсалар-чи?» дедим. У зот: «Уни ҳеч кимга кўрсатмасликка қодир бўлсанг, асло кўрсатма», дедилар. «Эй Расулуллоҳ, агар биримиз ёлғиз бўлса-чи?» дедим. У зот: «Аллоҳ — ундан уялишга одамлардан кўра ҳақлироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، مُعَاوِيَةَ الْقُشَيْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " أَلاَ لِيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ " .
Muoviya al-Qushayriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar! Hozir boʻlganingiz hozir boʻlmaganga yetkazsin!», dedilar.Муовия ал-Қушайрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар! Ҳозир бўлганингиз ҳозир бўлмаганга етказсин!», дедилар.
وَعَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «احْفَظْ عَوْرَتَكَ إِلَّا مِنْ زَوْجَتِكَ أَو مَا ملكت يَمِينك» فَقلت: يَا رَسُول الله أَفَرَأَيْت إِن كَانَ الرَّجُلُ خَالِيًا؟ قَالَ: «فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ يستحيى مِنْهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, sizlar piyoda va minib mahshar qilinasizlar hamda yuzlaringiz bilan sudralasizlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сизлар пиёда ва миниб маҳшар қилинасизлар ҳамда юзларингиз билан судраласизлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
وَعَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَبَسَ رَجُلًا فِي تُهْمَةٍ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وزادَ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ: ثمَّ خَلّى عَنهُ
Bahz ibn Hakim otasidan, u bobosidan rivoyat qilishicha, Paygʻambar ﷺ bir kishini gumon (ayb taqalishi) sababli hibsga oldilar.Баҳз ибн Ҳаким отасидан, у бобосидан ривоят қилишича, Пайғамбар ﷺ бир кишини гумон (айб тақалиши) сабабли ҳибсга олдилар.