حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينٍ أَبُو الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ، أَنَّهُ تَوَضَّأَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ خَرَجَ، فَقُلْتُ لأَلْزَمَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَلأَكُونَنَّ مَعَهُ يَوْمِي هَذَا. قَالَ فَجَاءَ الْمَسْجِدَ، فَسَأَلَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا خَرَجَ وَوَجَّهَ هَا هُنَا، فَخَرَجْتُ عَلَى إِثْرِهِ أَسْأَلُ عَنْهُ، حَتَّى دَخَلَ بِئْرَ أَرِيسٍ، فَجَلَسْتُ عِنْدَ الْبَابِ، وَبَابُهَا مِنْ جَرِيدٍ حَتَّى قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاجَتَهُ، فَتَوَضَّأَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى بِئْرِ أَرِيسٍ، وَتَوَسَّطَ قُفَّهَا، وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ وَدَلاَّهُمَا فِي الْبِئْرِ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْصَرَفْتُ، فَجَلَسْتُ عِنْدَ الْبَابِ، فَقُلْتُ لأَكُونَنَّ بَوَّابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْيَوْمَ، فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَدَفَعَ الْبَابَ. فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ. فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ. ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا أَبُو بَكْرٍ يَسْتَأْذِنُ. فَقَالَ " ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ". فَأَقْبَلْتُ حَتَّى قُلْتُ لأَبِي بَكْرٍ ادْخُلْ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُبَشِّرُكَ بِالْجَنَّةِ. فَدَخَلَ أَبُو بَكْرٍ فَجَلَسَ عَنْ يَمِينِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ فِي الْقُفِّ، وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ، كَمَا صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ، ثُمَّ رَجَعْتُ فَجَلَسْتُ وَقَدْ تَرَكْتُ أَخِي يَتَوَضَّأُ وَيَلْحَقُنِي، فَقُلْتُ إِنْ يُرِدِ اللَّهُ بِفُلاَنٍ خَيْرًا ـ يُرِيدُ أَخَاهُ ـ يَأْتِ بِهِ. فَإِذَا إِنْسَانٌ يُحَرِّكُ الْبَابَ. فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ. فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ. ثُمَّ جِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقُلْتُ هَذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَسْتَأْذِنُ. فَقَالَ " ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ". فَجِئْتُ فَقُلْتُ ادْخُلْ وَبَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْجَنَّةِ. فَدَخَلَ، فَجَلَسَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْقُفِّ عَنْ يَسَارِهِ، وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ، ثُمَّ رَجَعْتُ فَجَلَسْتُ، فَقُلْتُ إِنْ يُرِدِ اللَّهُ بِفُلاَنٍ خَيْرًا يَأْتِ بِهِ. فَجَاءَ إِنْسَانٌ يُحَرِّكُ الْبَابَ، فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ. فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ. فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ. فَقَالَ " ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ عَلَى بَلْوَى تُصِيبُهُ " فَجِئْتُهُ فَقُلْتُ لَهُ ادْخُلْ وَبَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْجَنَّةِ عَلَى بَلْوَى تُصِيبُكَ. فَدَخَلَ فَوَجَدَ الْقُفَّ قَدْ مُلِئَ، فَجَلَسَ وُجَاهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ. قَالَ شَرِيكٌ قَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ فَأَوَّلْتُهَا قُبُورَهُمْ.
Men uyimda tahorat qilib, soʻng chiqdim va: «Bugun men Rasululloh ﷺga (xizmatda) yopishaman va shu kunimni u zot bilan oʻtkazaman», dedim. U zot masjidga keldilar (men keldim). Men Paygʻambar ﷺni soʻradim, ular: «(U zot) chiqib, u yoqqa yoʻl oldilar», deyishdi. Men u zotni soʻrab, ortlaridan chiqdim, to u zot Bir Aris (degan quduq)ga kirdilar. Men eshik oldida oʻtirdim — uning eshigi xurmo shoxlaridan edi — to Rasululloh ﷺ hojatlarini bajarib, tahorat qilgunlaricha. Soʻng men u zotning oldilariga turib bordim, u zot Bir Aris quduqning chetida, oʻrtasiga oʻtirib, boldirlarini ochib, ikkovini quduqqa solib (osiltirib) oʻtirgan edilar. Men u zotga salom berib, soʻng qaytdim va eshik oldida oʻtirib: «Bugun men Rasululloh ﷺning eshik posboni boʻlaman», dedim. Shunda Abu Bakr kelib, eshikni (turtib) ochmoqchi boʻldi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Abu Bakr», dedi. Men: «Shoshmay tur», dedim. Soʻng borib: «Ey Allohning Rasuli, mana Abu Bakr (kirishga) izn soʻrayapti», dedim. U zot: «Unga izn ber va uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Men kelib, Abu Bakrga: «Kir, Rasululloh ﷺ seni jannat bilan xushxabarlamoqdalar», dedim. Abu Bakr kirib, Rasululloh ﷺning oʻng tomonlarida, quduq chetida u zot bilan birga oʻtirdi va Paygʻambar ﷺ qilganlaridek oyoqlarini quduqqa solib, boldirlarini ochdi. Soʻng men qaytib oʻtirdim — men birodarimni tahorat qilayotgan holda qoldirgandim, u menga yetib kelmoqchi edi. Men: «Agar Alloh falonchiga — yaʼni birodariga — yaxshilikni iroda qilsa, uni (shu yerga) keltiradi», dedim. Birdan bir kishi eshikni qimirlatdi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Umar ibn Xattob», dedi. Men: «Shoshmay tur», dedim. Soʻng Rasululloh ﷺning oldilariga kelib, salom berib: «Mana Umar ibn Xattob izn soʻrayapti», dedim. U zot: «Unga izn ber va uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Men kelib: «Kir, Rasululloh ﷺ seni jannat bilan xushxabarladilar», dedim. U kirib, Rasululloh ﷺ bilan quduq chetida, chap tomonlarida oʻtirdi va oyoqlarini quduqqa soldi. Soʻng men qaytib oʻtirdim va: «Agar Alloh falonchiga yaxshilikni iroda qilsa, uni keltiradi», dedim. Birdan bir kishi kelib eshikni qimirlatdi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Usmon ibn Affon», dedi. Men: «Shoshmay tur», dedim. Soʻng Rasululloh ﷺning oldilariga kelib, xabar berdim. U zot: «Unga izn ber va unga yetadigan bir balo (musibat) bilan birga jannat bilan xushxabarla», dedilar. Men u zotning oldiga kelib: «Kir, Rasululloh ﷺ senga yetadigan bir balo bilan birga seni jannat bilan xushxabarladilar», dedim. U kirib, quduq cheti toʻlganini koʻrdi va u zotning roʻparalarida boshqa tomonda oʻtirdi. Sharik aytdi: Saʼid ibnul-Musayyab: «Men buni ularning qabrlariga (ishorat) deb taʼvil qildim», dedi.Мен уйимда таҳорат қилиб, сўнг чиқдим ва: «Бугун мен Расулуллоҳ ﷺга (хизматда) ёпишаман ва шу кунимни у зот билан ўтказаман», дедим. У зот масжидга келдилар (мен келдим). Мен Пайғамбар ﷺни сўрадим, улар: «(У зот) чиқиб, у ёққа йўл олдилар», дейишди. Мен у зотни сўраб, ортларидан чиқдим, то у зот Бир Арис (деган қудуқ)га кирдилар. Мен эшик олдида ўтирдим — унинг эшиги хурмо шохларидан эди — то Расулуллоҳ ﷺ ҳожатларини бажариб, таҳорат қилгунларича. Сўнг мен у зотнинг олдиларига туриб бордим, у зот Бир Арис қудуқнинг четида, ўртасига ўтириб, болдирларини очиб, икковини қудуққа солиб (осилтириб) ўтирган эдилар. Мен у зотга салом бериб, сўнг қайтдим ва эшик олдида ўтириб: «Бугун мен Расулуллоҳ ﷺнинг эшик посбони бўламан», дедим. Шунда Абу Бакр келиб, эшикни (туртиб) очмоқчи бўлди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Абу Бакр», деди. Мен: «Шошмай тур», дедим. Сўнг бориб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана Абу Бакр (киришга) изн сўраяпти», дедим. У зот: «Унга изн бер ва уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Мен келиб, Абу Бакрга: «Кир, Расулуллоҳ ﷺ сени жаннат билан хушхабарламоқдалар», дедим. Абу Бакр кириб, Расулуллоҳ ﷺнинг ўнг томонларида, қудуқ четида у зот билан бирга ўтирди ва Пайғамбар ﷺ қилганларидек оёқларини қудуққа солиб, болдирларини очди. Сўнг мен қайтиб ўтирдим — мен биродаримни таҳорат қилаётган ҳолда қолдиргандим, у менга етиб келмоқчи эди. Мен: «Агар Аллоҳ фалончига — яъни биродарига — яхшиликни ирода қилса, уни (шу ерга) келтиради», дедим. Бирдан бир киши эшикни қимирлатди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Умар ибн Хаттоб», деди. Мен: «Шошмай тур», дедим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб, салом бериб: «Мана Умар ибн Хаттоб изн сўраяпти», дедим. У зот: «Унга изн бер ва уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Мен келиб: «Кир, Расулуллоҳ ﷺ сени жаннат билан хушхабарладилар», дедим. У кириб, Расулуллоҳ ﷺ билан қудуқ четида, чап томонларида ўтирди ва оёқларини қудуққа солди. Сўнг мен қайтиб ўтирдим ва: «Агар Аллоҳ фалончига яхшиликни ирода қилса, уни келтиради», дедим. Бирдан бир киши келиб эшикни қимирлатди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Усмон ибн Аффон», деди. Мен: «Шошмай тур», дедим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб, хабар бердим. У зот: «Унга изн бер ва унга етадиган бир бало (мусибат) билан бирга жаннат билан хушхабарла», дедилар. Мен у зотнинг олдига келиб: «Кир, Расулуллоҳ ﷺ сенга етадиган бир бало билан бирга сени жаннат билан хушхабарладилар», дедим. У кириб, қудуқ чети тўлганини кўрди ва у зотнинг рўпараларида бошқа томонда ўтирди. Шарик айтди: Саъид ибнул-Мусайяб: «Мен буни уларнинг қабрларига (ишорат) деб таъвил қилдим», деди.