حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمِّهِ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، يُخْبِرَانِ خَبَرًا مِنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي عُمْرَةِ الْحُدَيْبِيَةِ فَكَانَ فِيمَا أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْهُمَا أَنَّهُ لَمَّا كَاتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُهَيْلَ بْنَ عَمْرٍو، يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى قَضِيَّةِ الْمُدَّةِ، وَكَانَ فِيمَا اشْتَرَطَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو أَنَّهُ قَالَ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا أَحَدٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا، وَخَلَّيْتَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ. وَأَبَى سُهَيْلٌ أَنْ يُقَاضِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ عَلَى ذَلِكَ، فَكَرِهَ الْمُؤْمِنُونَ ذَلِكَ وَامَّعَضُوا، فَتَكَلَّمُوا فِيهِ، فَلَمَّا أَبَى سُهَيْلٌ أَنْ يُقَاضِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ عَلَى ذَلِكَ، كَاتَبَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَا جَنْدَلِ بْنَ سُهَيْلٍ يَوْمَئِذٍ إِلَى أَبِيهِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، وَلَمْ يَأْتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَدٌ مِنَ الرِّجَالِ إِلاَّ رَدَّهُ فِي تِلْكَ الْمُدَّةِ، وَإِنْ كَانَ مُسْلِمًا، وَجَاءَتِ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ، فَكَانَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ بِنْتُ عُقْبَةَ بْنِ مُعَيْطٍ مِمَّنْ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْىَ عَاتِقٌ، فَجَاءَ أَهْلُهَا يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْجِعَهَا إِلَيْهِمْ، حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي الْمُؤْمِنَاتِ مَا أَنْزَلَ.
(Urva ibn Zubayr Marvon ibnul-Hakam va Misvar ibn Maxramaning Rasululloh ﷺning Hudaybiya umrasi haqidagi xabarini eshitdi. Urva ulardan menga xabar bergan narsalardan biri shuki:) Rasululloh ﷺ Hudaybiya kuni Suhayl ibn Amr bilan (sulh) muddati masalasida (shartnoma) bitishganda, Suhayl ibn Amr shart qilgan narsalar orasida shu (bor) ediki, u: «Bizdan senga — sening diningda boʻlsa ham — hech kim kelmasin, magar uni bizga qaytarasan va biz bilan uning orasini boʻsh qoʻyasan (bizga topshirasan)», dedi. Suhayl Rasululloh ﷺ bilan faqat shu (shart) ustiga bitishishga koʻ ndi (boshqasiga unamadi). Moʻminlar buni yoqtirmay, gʻazablandilar va bu haqda gapirdilar. Suhayl Rasululloh ﷺ bilan faqat shu ustiga bitishishga unaganidan keyin, Rasululloh ﷺ u bilan (shartnoma) yozishdilar. Rasululloh ﷺ oʻsha kuni Abu Jandal ibn Suhaylni otasi Suhayl ibn Amrga qaytardilar (topshirdilar). Oʻsha muddat (ichida) Rasululloh ﷺning oldilariga erkaklardan kim kelsa — musulmon boʻlsa ham — u zot uni (Qurayshga) qaytardilar. Moʻmina ayollar esa muhojir (hijrat qilib) kelishdi. Ummu Kulsum bint Uqba ibn Muayt — Rasululloh ﷺ tomon chiqqan (hijrat qilgan)lardan edi, u yosh (balogʻatga yetgan) qiz edi. Uning oilasi kelib, Rasululloh ﷺdan uni ularga qaytarishni soʻrashdi — to Alloh taolo moʻmina ayollar haqida nozil qiladiganini nozil qilguniga qadar (qaytarmadilar).(Урва ибн Зубайр Марвон ибнул-Ҳакам ва Мисвар ибн Махраманинг Расулуллоҳ ﷺнинг Ҳудайбия умраси ҳақидаги хабарини эшитди. Урва улардан менга хабар берган нарсалардан бири шуки:) Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбия куни Суҳайл ибн Амр билан (сулҳ) муддати масаласида (шартнома) битишганда, Суҳайл ибн Амр шарт қилган нарсалар орасида шу (бор) эдики, у: «Биздан сенга — сенинг динингда бўлса ҳам — ҳеч ким келмасин, магар уни бизга қайтарасан ва биз билан унинг орасини бўш қўясан (бизга топширасан)», деди. Суҳайл Расулуллоҳ ﷺ билан фақат шу (шарт) устига битишишга кў нди (бошқасига унамади). Мўминлар буни ёқтирмай, ғазабландилар ва бу ҳақда гапирдилар. Суҳайл Расулуллоҳ ﷺ билан фақат шу устига битишишга унаганидан кейин, Расулуллоҳ ﷺ у билан (шартнома) ёзишдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўша куни Абу Жандал ибн Суҳайлни отаси Суҳайл ибн Амрга қайтардилар (топширдилар). Ўша муддат (ичида) Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига эркаклардан ким келса — мусулмон бўлса ҳам — у зот уни (Қурайшга) қайтардилар. Мўмина аёллар эса муҳожир (ҳижрат қилиб) келишди. Умму Кулсум бинт Уқба ибн Муайт — Расулуллоҳ ﷺ томон чиққан (ҳижрат қилган)лардан эди, у ёш (балоғатга етган) қиз эди. Унинг оиласи келиб, Расулуллоҳ ﷺдан уни уларга қайтаришни сўрашди — то Аллоҳ таоло мўмина аёллар ҳақида нозил қиладиганини нозил қилгунига қадар (қайтармадилар).