حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ حُذَيْفَةَ فَنَزَلَ عَلَى ابْنِ أَخِيهِ الْحُرِّ بْنِ قَيْسٍ، وَكَانَ مِنَ النَّفَرِ الَّذِينَ يُدْنِيهِمْ عُمَرُ، وَكَانَ الْقُرَّاءُ أَصْحَابَ مَجَالِسِ عُمَرَ وَمُشَاوَرَتِهِ كُهُولاً كَانُوا أَوْ شُبَّانًا. فَقَالَ عُيَيْنَةُ لاِبْنِ أَخِيهِ يَا ابْنَ أَخِي، لَكَ وَجْهٌ عِنْدَ هَذَا الأَمِيرِ فَاسْتَأْذِنْ لِي عَلَيْهِ. قَالَ سَأَسْتَأْذِنُ لَكَ عَلَيْهِ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَاسْتَأْذَنَ الْحُرُّ لِعُيَيْنَةَ فَأَذِنَ لَهُ عُمَرُ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ هِيْ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ، فَوَاللَّهِ مَا تُعْطِينَا الْجَزْلَ، وَلاَ تَحْكُمُ بَيْنَنَا بِالْعَدْلِ. فَغَضِبَ عُمَرُ حَتَّى هَمَّ بِهِ، فَقَالَ لَهُ الْحُرُّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم [quran sura="7" aya_start="199" aya_end="199"]{خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ} وَإِنَّ هَذَا مِنَ الْجَاهِلِينَ. وَاللَّهِ مَا جَاوَزَهَا عُمَرُ حِينَ تَلاَهَا عَلَيْهِ، وَكَانَ وَقَّافًا عِنْدَ كِتَابِ اللَّهِ.
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Uyayna ibn Hisn ibn Huzayfa kelib, jiyani Hurr ibn Qaysning oldiga tushdi — u (Hurr) Umar (oʻ ziga) yaqin tutadigan (kishilar)dan edi; qorilar (Qurʼon biluvchilar) — keksa boʻ lsin, yosh boʻ lsin — Umarning majlisdoshlari va maslahatdoshlari edilar. Uyayna oʻ z jiyaniga: «Ey jiyanim, sening bu amir (Umar) huzurida yuzing (eʼtiboring) bor; menga uning oldiga (kirishga) izn olib ber», dedi. U: «Senga izn olib beraman», dedi. Ibn Abbos aytdi: Hurr Uyayna uchun izn soʻradi, Umar unga izn berdi. U (Uyayna) kirganida: «Hoy, ey Xattob oʻgʻ li! Allohga qasamki, sen bizga koʻ p (mol) bermaysan, oramizda adolat bilan ham hukm qilmaysan», dedi. Umar shunchali gʻ azablandiki, unga (jazo bermoqchi boʻ lib) qasd qildi. Shunda Hurr unga: «Ey moʻminlar amiri! Albatta Alloh taolo oʻ z Paygʻambariga ﷺ: ‹Afvni ol, yaxshilikka buyur va johillardan yuz oʻ gir› (Aʼrof surasi, 199) degan; bu (kishi) esa johillardandir», dedi. Allohga qasamki, Umar uni (oyatni) oʻ ziga tilovat qilganida, undan oʻ tmadi (toʻ xtadi); u Allohning Kitobi oldida (juda) toʻ xtaydigan (unga amal qiladigan) (kishi) edi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Уяйна ибн Ҳисн ибн Ҳузайфа келиб, жияни Ҳурр ибн Қайснинг олдига тушди — у (Ҳурр) Умар (ў зига) яқин тутадиган (кишилар)дан эди; қорилар (Қуръон билувчилар) — кекса бў лсин, ёш бў лсин — Умарнинг мажлисдошлари ва маслаҳатдошлари эдилар. Уяйна ў з жиянига: «Эй жияним, сенинг бу амир (Умар) ҳузурида юзинг (эътиборинг) бор; менга унинг олдига (киришга) изн олиб бер», деди. У: «Сенга изн олиб бераман», деди. Ибн Аббос айтди: Ҳурр Уяйна учун изн сўради, Умар унга изн берди. У (Уяйна) кирганида: «Ҳой, эй Хаттоб ўғ ли! Аллоҳга қасамки, сен бизга кў п (мол) бермайсан, орамизда адолат билан ҳам ҳукм қилмайсан», деди. Умар шунчали ғ азабландики, унга (жазо бермоқчи бў либ) қасд қилди. Шунда Ҳурр унга: «Эй мўминлар амири! Албатта Аллоҳ таоло ў з Пайғамбарига ﷺ: ‹Афвни ол, яхшиликка буюр ва жоҳиллардан юз ў гир› (Аъроф сураси, 199) деган; бу (киши) эса жоҳиллардандир», деди. Аллоҳга қасамки, Умар уни (оятни) ў зига тиловат қилганида, ундан ў тмади (тў хтади); у Аллоҳнинг Китоби олдида (жуда) тў хтайдиган (унга амал қиладиган) (киши) эди.