حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلَحْمٍ، فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ، وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ، فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً ثُمَّ قَالَ " أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَهَلْ تَدْرُونَ مِمَّ ذَلِكَ يُجْمَعُ النَّاسُ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ، يُسْمِعُهُمُ الدَّاعِي، وَيَنْفُذُهُمُ الْبَصَرُ، وَتَدْنُو الشَّمْسُ، فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنَ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لاَ يُطِيقُونَ وَلاَ يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ النَّاسُ أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلاَ تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ عَلَيْكُمْ بِآدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ عليه السلام فَيَقُولُونَ لَهُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ. وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ، وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ، أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنِ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ، نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ، فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ إِنَّكَ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ، وَقَدْ سَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ، أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ، فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ، فَيَقُولُونَ يَا إِبْرَاهِيمُ، أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنِّي قَدْ كُنْتُ كَذَبْتُ ثَلاَثَ كَذَبَاتٍ ـ فَذَكَرَهُنَّ أَبُو حَيَّانَ فِي الْحَدِيثِ ـ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى، فَيَأْتُونَ مُوسَى، فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ، فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ عَلَى النَّاسِ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا، نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى، فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ، وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا اشْفَعْ لَنَا أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ عِيسَى إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ ـ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَنْبًا ـ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الأَنْبِيَاءِ، وَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ، فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَىَّ مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى أَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، سَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَرْفَعُ رَأْسِي، فَأَقُولُ أُمَّتِي يَا رَبِّ، أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لاَ حِسَابَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْبَابِ الأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنَ الأَبْوَابِ، ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَحِمْيَرَ، أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى ".
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺga goʻ sht keltirildi; ularga (qoʻ ylning) kuragi koʻ tarib berildi — u (kurak) u zotga yoqar edi. U zot undan bir tishlab oldilar, soʻng (shunday) dedilar: «Men qiyomat kuni odamlarning sayyidiman; bu nimadan ekanini bilasizmi? Alloh avvalgilarni va keyingilarni — bir tekislikda toʻ playdi — (shunchaki)ki, (bir) chaqiruvchi ularning (barchasiga) (ovozini) eshittiradi, koʻ z (esa hammasini) teshib oʻ tadi (qamrab koʻ radi); quyosh yaqinlashadi va odamlarga — toqat qilolmas, koʻ tarolmas darajada — gʻam va shiddat yetadi. Shunda odamlar: ‹Sizlarga yetgan (azob)ni koʻ rmaysizmi? Robbingiz huzurida sizlarga shafoat qiladigan (kim)ni izlab koʻ rmaysizmi?› deydi. Baʼzi odamlar baʼzisiga: ‹Odam (Atoga) boring› deydi. Ular Odam alayhissalomning oldiga kelib: ‹Sen — basharning otasisan; Alloh seni Oʻ z qoʻ li bilan yaratdi, senga Oʻ z ruhidan pufladi, farishtalarga buyurdi — ular senga sajda qildi; bizga Robbing huzurida shafoat qil; biz qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. Odam: ‹Albatta Robbim bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin (hech qachon) bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin (ham) bunday gʻ azablanmaydi; u meni daraxtdan qaytargan edi, men unga osiy boʻ ldim; nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Nuhga boringlar› deydi. Ular Nuhga kelib: ‹Ey Nuh, sen — yer ahliga (yuborilgan) paygʻambarlarning birinchisisan; Alloh seni ‹koʻ p shukr qiluvchi banda› deb atadi; bizga Robbing huzurida shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. U: ‹Albatta Robbim azza va jalla bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin bunday gʻ azablanmaydi; menga bir duo bor edi, men uni oʻ z qavmimga (qarshi) qilgan edim; nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Ibrohimga boringlar› deydi. Ular Ibrohimga kelib: ‹Ey Ibrohim, sen — Allohning paygʻambari va yer ahlidan Uning xalili (doʻ sti)san; bizga Robbing huzurida shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. U ularga: ‹Albatta Robbim bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin bunday gʻ azablanmaydi; men uch marta yolgʻon (deb tushuniladigan gap) aytgan edim (Abu Hayyon ularni hadisda zikr qildi); nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Musoga boringlar› deydi. Ular Musoga kelib: ‹Ey Muso, sen — Allohning Rasulisan; Alloh seni Oʻ z risolati va kalomi bilan odamlardan afzal qildi; bizga Robbing huzurida shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. U: ‹Albatta Robbim bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin bunday gʻ azablanmaydi; men oʻ ldirishga buyurilmagan bir jonni oʻ ldirgan edim; nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Isoga boringlar› deydi. Ular Isoga kelib: ‹Ey Iso, sen — Allohning Rasuli va Uning kalimasisan — uni Maryamga tashlagan — hamda Undan (boʻ lgan) ruhsan; sen beshikda (goʻ dak holda) odamlar bilan gapirgansan; bizga shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. Iso: ‹Albatta Robbim bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin bunday gʻ azablanmaydi› deydi (u hech bir gunoh zikr qilmadi); ‹nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Muhammadga ﷺ boringlar› deydi. Ular Muhammadning ﷺ oldiga kelib: ‹Ey Muhammad, sen — Allohning Rasuli va paygʻambarlarning xotamisan; Alloh sening avvalgi va keyingi gunohlaringni magʻ firat qilgan; bizga Robbing huzurida shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. Shunda men joʻnab, Arsh ostiga kelaman va Robbim azza va jallaga sajda qilib yiqilaman; soʻng Alloh menga — Oʻ zining hamd va goʻzal sanolaridan — mendan oldin hech kimga ochmagan (bir) narsani ochadi; soʻng: ‹Ey Muhammad, boshing(ni) koʻ tar; soʻra — berilasan; shafoat qil — shafoating qabul qilinadi› deyiladi. Men boshimni koʻ taraman va: ‹Ummatim, ey Robbim, ummatim, ey Robbim› deyman. Shunda: ‹Ey Muhammad, ummatingdan hisobsiz (kiritiladigan)larni jannat eshiklaridan oʻ ng eshikdan kiritgin; ular bundan boshqa eshiklarda (ham) odamlar bilan sherikdir› deyiladi.» Soʻng u zot: «Nafsim qoʻ lida (boʻ lgan) Zotga qasamki, jannat eshiklaridan (bir eshik)ning ikki tabaqasi orasi — Makka bilan Himyar (yoki: Makka bilan Busro) orasidek (uzoq)dir», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺга гў шт келтирилди; уларга (қў йлнинг) кураги кў тариб берилди — у (курак) у зотга ёқар эди. У зот ундан бир тишлаб олдилар, сўнг (шундай) дедилар: «Мен қиёмат куни одамларнинг саййидиман; бу нимадан эканини биласизми? Аллоҳ аввалгиларни ва кейингиларни — бир текисликда тў плайди — (шунчаки)ки, (бир) чақирувчи уларнинг (барчасига) (овозини) эшиттиради, кў з (эса ҳаммасини) тешиб ў тади (қамраб кў ради); қуёш яқинлашади ва одамларга — тоқат қилолмас, кў таролмас даражада — ғам ва шиддат етади. Шунда одамлар: ‹Сизларга етган (азоб)ни кў рмайсизми? Роббингиз ҳузурида сизларга шафоат қиладиган (ким)ни излаб кў рмайсизми?› дейди. Баъзи одамлар баъзисига: ‹Одам (Атога) боринг› дейди. Улар Одам алайҳиссаломнинг олдига келиб: ‹Сен — башарнинг отасисан; Аллоҳ сени Ў з қў ли билан яратди, сенга Ў з руҳидан пуфлади, фаришталарга буюрди — улар сенга сажда қилди; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; биз қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. Одам: ‹Албатта Роббим бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин (ҳеч қачон) бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин (ҳам) бундай ғ азабланмайди; у мени дарахтдан қайтарган эди, мен унга осий бў лдим; нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Нуҳга боринглар› дейди. Улар Нуҳга келиб: ‹Эй Нуҳ, сен — ер аҳлига (юборилган) пайғамбарларнинг биринчисисан; Аллоҳ сени ‹кў п шукр қилувчи банда› деб атади; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. У: ‹Албатта Роббим азза ва жалла бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин бундай ғ азабланмайди; менга бир дуо бор эди, мен уни ў з қавмимга (қарши) қилган эдим; нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Иброҳимга боринглар› дейди. Улар Иброҳимга келиб: ‹Эй Иброҳим, сен — Аллоҳнинг пайғамбари ва ер аҳлидан Унинг халили (дў сти)сан; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. У уларга: ‹Албатта Роббим бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин бундай ғ азабланмайди; мен уч марта ёлғон (деб тушуниладиган гап) айтган эдим (Абу Ҳайён уларни ҳадисда зикр қилди); нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Мусога боринглар› дейди. Улар Мусога келиб: ‹Эй Мусо, сен — Аллоҳнинг Расулисан; Аллоҳ сени Ў з рисолати ва каломи билан одамлардан афзал қилди; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. У: ‹Албатта Роббим бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин бундай ғ азабланмайди; мен ў лдиришга буюрилмаган бир жонни ў лдирган эдим; нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Исога боринглар› дейди. Улар Исога келиб: ‹Эй Исо, сен — Аллоҳнинг Расули ва Унинг калимасисан — уни Марямга ташлаган — ҳамда Ундан (бў лган) руҳсан; сен бешикда (гў дак ҳолда) одамлар билан гапиргансан; бизга шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. Исо: ‹Албатта Роббим бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин бундай ғ азабланмайди› дейди (у ҳеч бир гуноҳ зикр қилмади); ‹нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Муҳаммадга ﷺ боринглар› дейди. Улар Муҳаммаднинг ﷺ олдига келиб: ‹Эй Муҳаммад, сен — Аллоҳнинг Расули ва пайғамбарларнинг хотамисан; Аллоҳ сенинг аввалги ва кейинги гуноҳларингни мағ фират қилган; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. Шунда мен жўнаб, Арш остига келаман ва Роббим азза ва жаллага сажда қилиб йиқиламан; сўнг Аллоҳ менга — Ў зининг ҳамд ва гўзал саноларидан — мендан олдин ҳеч кимга очмаган (бир) нарсани очади; сўнг: ‹Эй Муҳаммад, бошинг(ни) кў тар; сўра — бериласан; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади› дейилади. Мен бошимни кў тараман ва: ‹Умматим, эй Роббим, умматим, эй Роббим› дейман. Шунда: ‹Эй Муҳаммад, умматингдан ҳисобсиз (киритиладиган)ларни жаннат эшикларидан ў нг эшикдан киритгин; улар бундан бошқа эшикларда (ҳам) одамлар билан шерикдир› дейилади.» Сўнг у зот: «Нафсим қў лида (бў лган) Зотга қасамки, жаннат эшикларидан (бир эшик)нинг икки табақаси ораси — Макка билан Ҳимяр (ёки: Макка билан Бусро) орасидек (узоқ)дир», дедилар.