حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ حَدِيثِ، عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنَ الْحَدِيثِ، وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا، وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ، فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ، قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا، فَخَرَجَ سَهْمِي، فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا نَزَلَ الْحِجَابُ، فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ، وَدَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ، فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ، فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ، فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي، فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي، فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي، فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ، وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ، وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ، إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ، وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ، فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا، فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ، فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ، وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ، فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ، وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ، فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي، فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ، فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي، وَكَانَ يَرَانِي قَبْلَ الْحِجَابِ، فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي، وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ، حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ، بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ، فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ، فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا، وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الإِفْكِ، لاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ، وَهْوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي، إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ " كَيْفَ تِيكُمْ ". ثُمَّ يَنْصَرِفُ، فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي، وَلاَ أَشْعُرُ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَ مَا نَقَهْتُ، فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ، وَهْوَ مُتَبَرَّزُنَا، وَكُنَّا لاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا، وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ، فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ، وَهْىَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ، فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي، قَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا، فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلاً شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَىْ هَنْتَاهُ، أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ " كَيْفَ تِيكُمْ ". فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا، قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُ أَبَوَىَّ فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ، مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ، هَوِّنِي عَلَيْكَ فَوَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةً عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا. قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ، يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ، قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنَ الْوُدِّ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَهْلَكَ، وَمَا نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَإِنْ تَسْأَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ، قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ " أَىْ بَرِيرَةُ، هَلْ رَأَيْتِ عَلَيْهَا مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ". قَالَتْ بَرِيرَةُ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ، تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا، فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ ابْنِ سَلُولَ، قَالَتْ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ عَلَى الْمِنْبَرِ " يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ، قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي، فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا، وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً، مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي ". فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الأَنْصَارِيُّ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ، إِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ، ضَرَبْتُ عُنُقَهُ، وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنَ الْخَزْرَجِ، أَمَرْتَنَا، فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ، قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهْوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ، وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلاً صَالِحًا، وَلَكِنِ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ، لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ، وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ، فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدٍ، فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ، لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ، فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ، فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ، قَالَتْ فَمَكُثْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي ـ وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ ـ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي، قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي، فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَأَذِنْتُ لَهَا، فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي، قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا، وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا، لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي، قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا، فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ، وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ". قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ، قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً، فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ. قَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لأُمِّي أَجِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَتْ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنَ الْقُرْآنِ، إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَقَدْ سَمِعْتُمْ هَذَا الْحَدِيثَ حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي أَنْفُسِكُمْ، وَصَدَّقْتُمْ بِهِ فَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ، وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي مِنْهُ بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي، وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ قَوْلَ أَبِي يُوسُفَ قَالَ [quran sura="12" aya_start="18" aya_end="18"]{فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ} قَالَتْ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ فَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي، قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ، وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي، وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ مُنْزِلٌ فِي شَأْنِي وَحْيًا يُتْلَى، وَلَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ يُتْلَى، وَلَكِنْ كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا، قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ حَتَّى أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِثْلُ الْجُمَانِ مِنَ الْعَرَقِ، وَهْوَ فِي يَوْمٍ شَاتٍ مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي يُنْزَلُ عَلَيْهِ، قَالَتْ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُرِّيَ عَنْهُ وَهْوَ يَضْحَكُ، فَكَانَتْ أَوَّلُ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا " يَا عَائِشَةُ، أَمَّا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَقَدْ بَرَّأَكِ ". فَقَالَتْ أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ. قَالَتْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ، لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ. وَأَنْزَلَ اللَّهُ [quran sura="24" aya_start="11" aya_end="11"]{إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لاَ تَحْسِبُوهُ} الْعَشْرَ الآيَاتِ كُلَّهَا، فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا فِي بَرَاءَتِي قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحِ بْنِ أُثَاثَةَ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ، وَفَقْرِهِ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى، وَاللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي، فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ، وَقَالَ وَاللَّهِ لاَ أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا. قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُ زَيْنَبَ ابْنَةَ جَحْشٍ عَنْ أَمْرِي، فَقَالَ " يَا زَيْنَبُ مَاذَا عَلِمْتِ أَوْ رَأَيْتِ ". فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي، مَا عَلِمْتُ إِلاَّ خَيْرًا. قَالَتْ وَهْىَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ، وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ مِنْ أَصْحَابِ الإِفْكِ.
(Ibn Shihob az-Zuhriy aytdi:) Menga Urva ibn Zubayr, Saʼid ibnul-Musayyab, Alqama ibn Vaqqos va Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba ibn Masʼud — Paygʻambar ﷺning zavjasi Oisha (roziyallohu anho)ning hadisi haqida, ifk (boʻ hton) ahli unga oʻ z (toʻ hmat)larini aytganida va Alloh uni ular aytgan (narsa)dan pok (deb) chiqargan (voqea haqida) — xabar berdi. Har biri menga hadisning bir qismini soʻzlab berdi; ularning baʼzi hadisi baʼzisini tasdiqlaydi — garchand baʼzilari uni baʼzisidan koʻ ra yaxshiroq saqlagan (boʻ lsa ham). Urva menga Oishadan soʻzlab berdi(ki, Oisha shunday) dedi: «Rasululloh ﷺ (safarga) chiqmoqchi boʻ lganlarida, zavjalari orasida qurʼa (chek) tashlar edilar; qaysisining chegi chiqsa, Rasululloh ﷺ uni oʻ zlari bilan (safarga) olib chiqar edilar. Bir gʻazotda oramizda qurʼa tashladilar; mening chegim chiqdi va men Rasululloh ﷺ bilan (safarga) chiqdim — bu hijob (oyati) nozil boʻ lganidan keyin (edi). Men hovdaj (kajava)imda koʻ tarilar va unda tushirilar edim. Biz yurib ketdik; Rasululloh ﷺ oʻ sha gʻazotlaridan qaytgach, biz Madinaga yaqinlashib (qaytib) kelayotganimizda, u zot bir kechasi (yana) yurishga (joʻnashga) ruxsat berdilar. Yurishga ruxsat berilgan paytda men (oʻrnimdan) turib, (qisalgan hojatim uchun) yurib, qoʻ shindan oʻ tib ketdim. Hojatimni bitirgach, manzilimga (yuk-ulovimga) qaytdim — birdan zafor (yaman) marvarididan (boʻ lgan) marjonim uzilib (tush)gan edi. Men marjonimni izlab qoldim; uni izlash meni (oʻ sha yerda) ushlab qoldi.» «Menga (hovdajni) yuklaydigan guruh kelib, hovdajimni koʻ tardi va uni — men mingan tuyamga — yukladi; ular meni uning ichida (deb) oʻylar edilar. Oʻ sha paytlarda ayollar yengil edi — ularni goʻ sht (semizlik) ogʻ irlashtirmas edi, ular taomdan (faqat) ozgina (luqma) yer edi. Shu sababli qavm hovdajni koʻ targanida, uning yengilligini (sezib) gʻalati (deb) bilmadi; men yosh juvon edim. Ular tuyani (haydab) joʻnatdi va yurib ketdi. Men marjonimni — qoʻ shin oʻ tib ketganidan keyin — topdim va ularning manziliga keldim, (lekin) u yerda na (meni) chaqiruvchi, na javob beruvchi (hech kim) yoʻq edi. Men oʻ zim (avval) boʻ lgan joyimga keldim va ular meni yoʻqotib, mening oldimga qaytishadi deb oʻyladim. Men manzilimda oʻ tirgan paytimda, koʻ zim (uyquga) gʻolib keldi va uxlab qoldim. Safvon ibn Muattal as-Sulamiy — soʻng az-Zakvoniy — qoʻ shinning ortida (yurar) edi; u kechasi yoʻ lga tushib, tongda mening manzilim yonida boʻ ldi. U uxlab yotgan bir inson(ning) qorasini koʻ rdi va mening oldimga keldi; meni koʻ rganida tanidi — chunki u meni hijobdan oldin koʻ rgan edi. Men uning ‹inna lillahi va inna ilayhi rojiun› deganida — meni taniganida — uygʻ onib ketdim va yuzimni jilbobim bilan yopdim. Allohga qasamki, u menga bir ogʻ iz (ham) gapirmadi va men undan — ‹inna lillah...› (degani)dan boshqa bir ogʻ iz (ham) eshitmadim. U ulovini choʻ ktirdi va uning (oldingi) oyoqlariga bosdi (uni turgʻazdi); men unga mindim. U meni — ulovni yetaklab — joʻnadi, to biz qoʻ shinga — ular kun qizigan (peshin) paytda tushib (toʻ xtab turgan) da — yetib keldik. Bas, halok boʻ lgan (gunohga botgan) kishi halok boʻ ldi; ifkni oʻ z zimmasiga olgan (kishi) — Abdulloh ibn Ubayy ibn Salul edi.» «Biz Madinaga keldik; men kelganimdan keyin bir oy kasal boʻ ldim — odamlar ifk ahlining gapiga (shoʻngʻib) berilgan edi, men esa bundan hech narsani sezmas edim. Kasalligimda meni shubhaga solgan (narsa) — Rasululloh ﷺdan men kasal boʻ lganimda koʻ radigan (odatdagi) mehribonlikni (endi) koʻ rmaganim edi: Rasululloh ﷺ mening oldimga kirib, salom berar, soʻng: ‹U (kasaling) qanday?› der, soʻng (chiqib) ketar edilar. Mana shu meni shubhaga solar edi, (lekin) men (yomonlikni) sezmas edim, to men sogʻ ayganimdan keyin (uydan) chiqdim. Men bilan Ummu Mistah Manosiʼ tomonga chiqdi — u bizning hojatxonamiz (joyimiz) edi; biz faqat kechadan-kechaga chiqar edik — bu — uylarimizning yaqinida tuvalet (qulflar) qilib olishimizdan oldin (edi); bizning ishimiz — qadimgi arablarning ishidek — sahroda (ochiq joyda) hojat bitkazish edi. Biz qulflarni uylarimiz yonida qilishdan (ularning hididan) ozor topar edik. Men va Ummu Mistah — u Abu Ruhm ibn Abdumanofning qizi, onasi esa Saxr ibn Omirning qizi, Abu Bakr Siddiqning xolasi; oʻgʻ li esa Mistah ibn Usosa — (birga) joʻnadik. Men va Ummu Mistah — ishimizni bitirgach — uyim tomonga qaytdik. Ummu Mistah oʻ z roʻ molida (etagida) qoqildi va: ‹Mistah halok boʻ lsin (sharmanda boʻ lsin)!› dedi. Men unga: ‹Yomon (gap) aytding; Badrda (jangda) qatnashgan kishini soʻ kayapsanmi?› dedim. U: ‹Ey sodda(jon), u aytgan (gap)ni eshitmadingmi?› dedi. Men: ‹U nima dedi?› dedim. Shunda u menga ifk ahlining gapini aytdi; men kasalligim ustiga (yana) kasal qoʻ shdim.» «Uyimga qaytgach, Rasululloh ﷺ mening oldimga kirdilar — yaʼni salom berdilar — soʻng: ‹U (kasaling) qanday?› dedilar. Men: ‹Ota-onamning oldiga borishimga ruxsat berasizmi?› dedim — men oʻ sha paytda xabarni ular tomonidan aniqlab (yaqindan bilib) olmoqchi edim. Rasululloh ﷺ menga ruxsat berdilar; men ota-onamning oldiga kelib, onamga: ‹Ey onajon, odamlar nima (gap) gapirayotir?› dedim. U: ‹Ey qizalogʻ im, oʻ zingga yengillik qil; Allohga qasamki, kam (hollarda) boʻ ladiki, bir chiroyli ayol — uni sevadigan bir erning huzurida, uning kundoshlari boʻ lsa — ular unga (gap) koʻ paytirmay (qoʻ ymaydi)› dedi. Men: ‹Subhanalloh! Odamlar buni gapirdimi?› dedim. Men oʻ sha kechasi — tongga qadar — yigʻ lab chiqdim; koʻ z yoshim tinmas, koʻ zimga uyqu surma (qoʻ ndirmas) edi. Tongda (ham) yigʻ lab (turgan) edim. Vahy kechikganida, Rasululloh ﷺ — ahlidan ajralish (taloq) haqida ular bilan maslahat qilish uchun — Ali ibn Abu Tolib va Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)ni chaqirdilar. Usoma ibn Zayd Rasululloh ﷺga — u zotning ahli pok ekanini bilgani va oʻ z koʻ nglida ularga (boʻ lgan) muhabbatini (bilgani) bilan — ishora (maslahat) qildi va: ‹Ey Allohning Rasuli, (u) sizning ahlingiz; biz faqat yaxshilik bilamiz› dedi. Ali ibn Abu Tolib esa: ‹Ey Allohning Rasuli, Alloh sizga torlik qilmagan; undan boshqa ayollar koʻ p; (lekin) chorini (xizmatkor qizni) soʻrab koʻ ring — u sizga rost (gapni) aytadi› dedi. Shunda Rasululloh ﷺ Barirani chaqirib: ‹Ey Barira, sen unda seni shubhaga soladigan biror narsani koʻ rdingmi?› dedilar. Barira: ‹Yoʻq — seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki — men unda ayblab boʻ ladigan (biror) ishni — uning yosh juvon ekani, oilasining xamiri (ustida) uxlab qolib, echki (kelib) uni yeb ketishidan boshqa — koʻ rmaganman› dedi.» «Soʻng Rasululloh ﷺ (oʻrnidan) turib, oʻ sha kuni Abdulloh ibn Ubayy ibn Salul (sababli oʻ zlariga) uzr (yordamchi) izladilar. Rasululloh ﷺ — minbar ustida (turgan holda) — (shunday) dedilar: ‹Ey musulmonlar jamoasi, oilam haqida menga ozori (gapi) yetgan bir kishidan meni kim (himoya qilib) maʼzur (oqlaydi)? Allohga qasamki, men oilamda faqat yaxshilik bilaman; ular bir kishini (ham) zikr qildi — men u haqda faqat yaxshilik bilaman; u mening oilam huzuriga faqat men bilan birga kirar edi›. Shunda Saʼd ibn Muoz al-Ansoriy (oʻrnidan) turib: ‹Ey Allohning Rasuli, men sizni undan (himoya qilib) maʼzur qilaman: agar u Avs(qabilasi)dan boʻ lsa, men uning boʻ ynini uraman; agar u bizning birodarlarimizdan — Xazraj(qabilasi)dan — boʻ lsa, bizga buyuring — biz amringizni bajaramiz› dedi. Shunda Saʼd ibn Uboda (oʻrnidan) turdi — u Xazrajning sayyidi edi va bundan oldin solih kishi edi, lekin uni (qabilaviy) hamiyat (gʻ ayrat) qamrab oldi — va Saʼd(ibn Muoz)ga: ‹Yolgʻon aytding! Allohning umriga qasamki, sen uni oʻ ldirmaysan va uni oʻ ldirishga qodir (ham) emassan› dedi. Shunda Usayd ibn Huzayr (oʻrnidan) turdi — u Saʼdning amakivachchasi edi — va Saʼd ibn Ubodaga: ‹Yolgʻon aytding! Allohning umriga qasamki, biz uni albatta oʻ ldiramiz; sen — munofiqsan, munofiqlar tomonidan jidallashyapsan› dedi. Avs va Xazraj — ikki qabila — bir-biriga qoʻ zgʻ aldi, hatto janjal qilishga (urishga) shaylandi; Rasululloh ﷺ esa minbar ustida turar edilar. Rasululloh ﷺ ularni — tinchlangunlaricha — bosib (yumshatib) turaverdilar, soʻng (oʻ zlari ham) jim boʻ ldilar.» «Men oʻ sha kunimni — koʻ z yoshim tinmay, koʻ zimga uyqu surma qoʻ nmay — oʻ tkazdim. Ota-onam mening oldimda (tunni) tongga uladi — men ikki kecha va bir kun — koʻ zimga uyqu (surma) qoʻ nmay, koʻ z yoshim tinmay — yigʻ lagan edim; ular yigʻ i jigarimni yorib yuboradi (oʻ ldiradi) deb oʻylar edi. Ular mening oldimda oʻ tirgan, men esa yigʻ lab turgan paytimda, ansorlardan bir ayol mendan (kirishga) ruxsat soʻradi; men unga ruxsat berdim; u (kelib) men bilan birga yigʻ lab oʻ tirdi. Biz shu holda ekanimizda, Rasululloh ﷺ bizning oldimizga kirdilar va salom berib, soʻng oʻ tirdilar. U zot — shu (gaplar) aytilganidan beri mening yonimda oʻ tirmagan edilar; u zotga mening (ishim) haqida bir oy davomida vahy kelmagan edi. Rasululloh ﷺ oʻ tirgach, tashahhud (shahodat) aytdilar, soʻng: ‹Ammo baʼd, ey Oisha, menga sen haqda shunday-shunday (gap) yetdi; agar pok boʻ lsang, tezda Alloh seni pok (deb) chiqaradi; agar bir gunoh qilgan boʻ lsang, Allohdan magʻ firat soʻra va Unga tavba qil; chunki banda gunohini iqror etib, soʻng Allohga tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi› dedilar. Rasululloh ﷺ gaplarini tugatgach, mening koʻ z yoshim — undan bir tomchi (ham) sezmaydigan darajada — qurib qoldi. Men otamga: ‹Rasululloh ﷺga u aytgan (gap) haqida javob bering› dedim. U: ‹Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺga nima deyishimni bilmayman› dedi. Men onamga: ‹Rasululloh ﷺga javob bering› dedim. U: ‹Rasululloh ﷺga nima deyishimni bilmayman› dedi. Shunda men — koʻ p Qurʼon oʻqimaydigan yosh juvon (boʻ lganim holda) — (shunday) dedim: ‹Allohga qasamki, men sizlar bu hadisni eshitib, u koʻ nglingizda qaror topgan va uni tasdiqlaganingizni (yaxshi) bilaman; agar men sizlarga: ‹Men pokman› desam — Alloh men pok ekanimni biladi — sizlar meni tasdiqlamaysiz; agar bir ishni iqror etsam — Alloh men undan pok ekanimni biladi — sizlar meni (albatta) tasdiqlaysiz. Allohga qasamki, men sizlarga — Abu Yusuf (Yaʼqub) aytgan soʻzdan boshqa — misol topmayman; u: ‹...Bas, (menga) chiroyli sabr (lozim); va siz vasf qilayotgan (ishda) yordam soʻraladigan — Allohdir› (Yusuf surasi, 18) degan›. Soʻng men oʻ girilib, oʻ rnimda yotib oldim.» «Oʻ sha paytda men oʻ z pokligimni va Alloh meni pokligim bilan (albatta) oqlashini bilar edim; lekin Allohga qasamki, men Alloh mening ishimda — (doimo) tilovat qilinadigan vahy nozil qiladi deb oʻylamas edim; mening ishim oʻ z nazarimda — Alloh u haqda tilovat qilinadigan bir soʻz aytishidan koʻ ra — kichikroq (arzimasroq) edi; lekin men Rasululloh ﷺ tushida — Alloh meni u bilan oqlaydigan — bir tush koʻ rishini umid qilar edim. Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ oʻ z (oʻrni)dan jilmadilar va uy ahlidan biror kishi (ham) chiqmadi, to u zotga (vahy) nozil qilindi. U zotni — odatda tutadigan — ogʻ ir holat tutdi, hatto u zotdan — sovuq kun boʻ lishiga qaramay — nozil qilinayotgan soʻzning ogʻ irligidan marvarid (donlari) kabi ter quyildi. Rasululloh ﷺdan (bu holat) koʻ tarilganida, u zot kulib turgan holda koʻ tarildi; u zot aytgan birinchi soʻz: ‹Ey Oisha, Alloh azza va jalla seni pok (deb) chiqardi!› (degani) boʻ ldi. Onam: ‹U zotning oldiga tur (bor)!› dedi. Men: ‹Allohga qasamki, men u zotning oldiga turmayman va faqat Alloh azza va jallaga hamd aytaman› dedim. Alloh ‹Albatta ifk (boʻ hton)ni keltirganlar — sizlardan bir guruhdir; uni (oʻ zingizga) yomonlik deb oʻylamanglar...› (Nur surasi, 11) (degan) oʻn oyatning hammasini nozil qildi. Alloh bularni mening pokligim haqida nozil qilgach, Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu) — u Mistah ibn Usosaga — qarindoshligi va kambagʻ alligi sababli — nafaqa berar edi — : ‹Allohga qasamki, Mistah Oishaga aytgan (gap)ni aytganidan keyin, men unga aslo hech narsa bermayman› dedi. Shunda Alloh: ‹Sizlardan fazl va kenglik egalari boʻ lganlar — qarindoshlarga, miskinlarga va Alloh yoʻ lida hijrat qilganlarga (sadaqa) bermaslikka qasam ichmasinlar; afv etsinlar va kechirsinlar; Allohning sizlarni magʻ firat qilishini yoqtirmaysizmi? Alloh — Magʻ firatli, Rahmli(dir)› (Nur surasi, 22) (oyatini) nozil qildi. Abu Bakr: ‹Ha, Allohga qasamki, men Allohning meni magʻ firat qilishini yoqtiraman› dedi va Mistahga — unga berar edigan — nafaqani qaytardi va: ‹Allohga qasamki, men uni undan aslo tortib olmayman› dedi. Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ Zaynab bint Jahshdan (ham) mening ishim haqida soʻrar edilar; u zot: ‹Ey Zaynab, nima bilasan yoki koʻ rding?› dedilar. U: ‹Ey Allohning Rasuli, men quloqim va koʻ zimni (yolgʻondan) saqlayman; men faqat yaxshilik bilaman› dedi. U — Rasululloh ﷺning zavjalari ichida men bilan (husnda) bahslashadigan (tenglashadigan) (ayol) edi; Alloh uni taqvo (varaʼ) bilan saqladi. Uning singlisi Hamna esa uning uchun (men bilan) urishishga tushdi; bas, u (Hamna) ifk ahlidan halok boʻ lganlar qatorida halok boʻ ldi (gunohga botdi).»(Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий айтди:) Менга Урва ибн Зубайр, Саъид ибнул-Мусайяб, Алқама ибн Ваққос ва Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба ибн Масъуд — Пайғамбар ﷺнинг завжаси Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳадиси ҳақида, ифк (бў ҳтон) аҳли унга ў з (тў ҳмат)ларини айтганида ва Аллоҳ уни улар айтган (нарса)дан пок (деб) чиқарган (воқеа ҳақида) — хабар берди. Ҳар бири менга ҳадиснинг бир қисмини сўзлаб берди; уларнинг баъзи ҳадиси баъзисини тасдиқлайди — гарчанд баъзилари уни баъзисидан кў ра яхшироқ сақлаган (бў лса ҳам). Урва менга Оишадан сўзлаб берди(ки, Оиша шундай) деди: «Расулуллоҳ ﷺ (сафарга) чиқмоқчи бў лганларида, завжалари орасида қуръа (чек) ташлар эдилар; қайсисининг чеги чиқса, Расулуллоҳ ﷺ уни ў злари билан (сафарга) олиб чиқар эдилар. Бир ғазотда орамизда қуръа ташладилар; менинг чегим чиқди ва мен Расулуллоҳ ﷺ билан (сафарга) чиқдим — бу ҳижоб (ояти) нозил бў лганидан кейин (эди). Мен ҳовдаж (кажава)имда кў тарилар ва унда туширилар эдим. Биз юриб кетдик; Расулуллоҳ ﷺ ў ша ғазотларидан қайтгач, биз Мадинага яқинлашиб (қайтиб) келаётганимизда, у зот бир кечаси (яна) юришга (жўнашга) рухсат бердилар. Юришга рухсат берилган пайтда мен (ўрнимдан) туриб, (қисалган ҳожатим учун) юриб, қў шиндан ў тиб кетдим. Ҳожатимни битиргач, манзилимга (юк-уловимга) қайтдим — бирдан зафор (яман) марваридидан (бў лган) маржоним узилиб (туш)ган эди. Мен маржонимни излаб қолдим; уни излаш мени (ў ша ерда) ушлаб қолди.» «Менга (ҳовдажни) юклайдиган гуруҳ келиб, ҳовдажимни кў тарди ва уни — мен минган туямга — юклади; улар мени унинг ичида (деб) ўйлар эдилар. Ў ша пайтларда аёллар енгил эди — уларни гў шт (семизлик) оғ ирлаштирмас эди, улар таомдан (фақат) озгина (луқма) ер эди. Шу сабабли қавм ҳовдажни кў тарганида, унинг енгиллигини (сезиб) ғалати (деб) билмади; мен ёш жувон эдим. Улар туяни (ҳайдаб) жўнатди ва юриб кетди. Мен маржонимни — қў шин ў тиб кетганидан кейин — топдим ва уларнинг манзилига келдим, (лекин) у ерда на (мени) чақирувчи, на жавоб берувчи (ҳеч ким) йўқ эди. Мен ў зим (аввал) бў лган жойимга келдим ва улар мени йўқотиб, менинг олдимга қайтишади деб ўйладим. Мен манзилимда ў тирган пайтимда, кў зим (уйқуга) ғолиб келди ва ухлаб қолдим. Сафвон ибн Муаттал ас-Суламий — сўнг аз-Заквоний — қў шиннинг ортида (юрар) эди; у кечаси йў лга тушиб, тонгда менинг манзилим ёнида бў лди. У ухлаб ётган бир инсон(нинг) қорасини кў рди ва менинг олдимга келди; мени кў рганида таниди — чунки у мени ҳижобдан олдин кў рган эди. Мен унинг ‹инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиун› деганида — мени таниганида — уйғ ониб кетдим ва юзимни жилбобим билан ёпдим. Аллоҳга қасамки, у менга бир оғ из (ҳам) гапирмади ва мен ундан — ‹инна лиллаҳ...› (дегани)дан бошқа бир оғ из (ҳам) эшитмадим. У уловини чў ктирди ва унинг (олдинги) оёқларига босди (уни турғазди); мен унга миндим. У мени — уловни етаклаб — жўнади, то биз қў шинга — улар кун қизиган (пешин) пайтда тушиб (тў хтаб турган) да — етиб келдик. Бас, ҳалок бў лган (гуноҳга ботган) киши ҳалок бў лди; ифкни ў з зиммасига олган (киши) — Абдуллоҳ ибн Убайй ибн Салул эди.» «Биз Мадинага келдик; мен келганимдан кейин бир ой касал бў лдим — одамлар ифк аҳлининг гапига (шўнғиб) берилган эди, мен эса бундан ҳеч нарсани сезмас эдим. Касаллигимда мени шубҳага солган (нарса) — Расулуллоҳ ﷺдан мен касал бў лганимда кў радиган (одатдаги) меҳрибонликни (энди) кў рмаганим эди: Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга кириб, салом берар, сўнг: ‹У (касалинг) қандай?› дер, сўнг (чиқиб) кетар эдилар. Мана шу мени шубҳага солар эди, (лекин) мен (ёмонликни) сезмас эдим, то мен соғ айганимдан кейин (уйдан) чиқдим. Мен билан Умму Мистаҳ Маносиъ томонга чиқди — у бизнинг ҳожатхонамиз (жойимиз) эди; биз фақат кечадан-кечага чиқар эдик — бу — уйларимизнинг яқинида тувалет (қулфлар) қилиб олишимиздан олдин (эди); бизнинг ишимиз — қадимги арабларнинг ишидек — саҳрода (очиқ жойда) ҳожат битказиш эди. Биз қулфларни уйларимиз ёнида қилишдан (уларнинг ҳидидан) озор топар эдик. Мен ва Умму Мистаҳ — у Абу Руҳм ибн Абдуманофнинг қизи, онаси эса Сахр ибн Омирнинг қизи, Абу Бакр Сиддиқнинг холаси; ўғ ли эса Мистаҳ ибн Усоса — (бирга) жўнадик. Мен ва Умму Мистаҳ — ишимизни битиргач — уйим томонга қайтдик. Умму Мистаҳ ў з рў молида (этагида) қоқилди ва: ‹Мистаҳ ҳалок бў лсин (шарманда бў лсин)!› деди. Мен унга: ‹Ёмон (гап) айтдинг; Бадрда (жангда) қатнашган кишини сў каяпсанми?› дедим. У: ‹Эй содда(жон), у айтган (гап)ни эшитмадингми?› деди. Мен: ‹У нима деди?› дедим. Шунда у менга ифк аҳлининг гапини айтди; мен касаллигим устига (яна) касал қў шдим.» «Уйимга қайтгач, Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга кирдилар — яъни салом бердилар — сўнг: ‹У (касалинг) қандай?› дедилар. Мен: ‹Ота-онамнинг олдига боришимга рухсат берасизми?› дедим — мен ў ша пайтда хабарни улар томонидан аниқлаб (яқиндан билиб) олмоқчи эдим. Расулуллоҳ ﷺ менга рухсат бердилар; мен ота-онамнинг олдига келиб, онамга: ‹Эй онажон, одамлар нима (гап) гапираётир?› дедим. У: ‹Эй қизалоғ им, ў зингга енгиллик қил; Аллоҳга қасамки, кам (ҳолларда) бў ладики, бир чиройли аёл — уни севадиган бир эрнинг ҳузурида, унинг кундошлари бў лса — улар унга (гап) кў пайтирмай (қў ймайди)› деди. Мен: ‹Субҳаналлоҳ! Одамлар буни гапирдими?› дедим. Мен ў ша кечаси — тонгга қадар — йиғ лаб чиқдим; кў з ёшим тинмас, кў зимга уйқу сурма (қў ндирмас) эди. Тонгда (ҳам) йиғ лаб (турган) эдим. Ваҳй кечикганида, Расулуллоҳ ﷺ — аҳлидан ажралиш (талоқ) ҳақида улар билан маслаҳат қилиш учун — Али ибн Абу Толиб ва Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)ни чақирдилар. Усома ибн Зайд Расулуллоҳ ﷺга — у зотнинг аҳли пок эканини билгани ва ў з кў нглида уларга (бў лган) муҳаббатини (билгани) билан — ишора (маслаҳат) қилди ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, (у) сизнинг аҳлингиз; биз фақат яхшилик биламиз› деди. Али ибн Абу Толиб эса: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ сизга торлик қилмаган; ундан бошқа аёллар кў п; (лекин) чорини (хизматкор қизни) сўраб кў ринг — у сизга рост (гапни) айтади› деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Барирани чақириб: ‹Эй Барира, сен унда сени шубҳага соладиган бирор нарсани кў рдингми?› дедилар. Барира: ‹Йўқ — сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки — мен унда айблаб бў ладиган (бирор) ишни — унинг ёш жувон экани, оиласининг хамири (устида) ухлаб қолиб, эчки (келиб) уни еб кетишидан бошқа — кў рмаганман› деди.» «Сўнг Расулуллоҳ ﷺ (ўрнидан) туриб, ў ша куни Абдуллоҳ ибн Убайй ибн Салул (сабабли ў зларига) узр (ёрдамчи) изладилар. Расулуллоҳ ﷺ — минбар устида (турган ҳолда) — (шундай) дедилар: ‹Эй мусулмонлар жамоаси, оилам ҳақида менга озори (гапи) етган бир кишидан мени ким (ҳимоя қилиб) маъзур (оқлайди)? Аллоҳга қасамки, мен оиламда фақат яхшилик биламан; улар бир кишини (ҳам) зикр қилди — мен у ҳақда фақат яхшилик биламан; у менинг оилам ҳузурига фақат мен билан бирга кирар эди›. Шунда Саъд ибн Муоз ал-Ансорий (ўрнидан) туриб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мен сизни ундан (ҳимоя қилиб) маъзур қиламан: агар у Авс(қабиласи)дан бў лса, мен унинг бў йнини ураман; агар у бизнинг биродарларимиздан — Хазраж(қабиласи)дан — бў лса, бизга буюринг — биз амрингизни бажарамиз› деди. Шунда Саъд ибн Убода (ўрнидан) турди — у Хазражнинг саййиди эди ва бундан олдин солиҳ киши эди, лекин уни (қабилавий) ҳамият (ғ айрат) қамраб олди — ва Саъд(ибн Муоз)га: ‹Ёлғон айтдинг! Аллоҳнинг умрига қасамки, сен уни ў лдирмайсан ва уни ў лдиришга қодир (ҳам) эмассан› деди. Шунда Усайд ибн Ҳузайр (ўрнидан) турди — у Саъднинг амакиваччаси эди — ва Саъд ибн Убодага: ‹Ёлғон айтдинг! Аллоҳнинг умрига қасамки, биз уни албатта ў лдирамиз; сен — мунофиқсан, мунофиқлар томонидан жидаллашяпсан› деди. Авс ва Хазраж — икки қабила — бир-бирига қў зғ алди, ҳатто жанжал қилишга (уришга) шайланди; Расулуллоҳ ﷺ эса минбар устида турар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларни — тинчлангунларича — босиб (юмшатиб) туравердилар, сўнг (ў злари ҳам) жим бў лдилар.» «Мен ў ша кунимни — кў з ёшим тинмай, кў зимга уйқу сурма қў нмай — ў тказдим. Ота-онам менинг олдимда (тунни) тонгга улади — мен икки кеча ва бир кун — кў зимга уйқу (сурма) қў нмай, кў з ёшим тинмай — йиғ лаган эдим; улар йиғ и жигаримни ёриб юборади (ў лдиради) деб ўйлар эди. Улар менинг олдимда ў тирган, мен эса йиғ лаб турган пайтимда, ансорлардан бир аёл мендан (киришга) рухсат сўради; мен унга рухсат бердим; у (келиб) мен билан бирга йиғ лаб ў тирди. Биз шу ҳолда эканимизда, Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга кирдилар ва салом бериб, сўнг ў тирдилар. У зот — шу (гаплар) айтилганидан бери менинг ёнимда ў тирмаган эдилар; у зотга менинг (ишим) ҳақида бир ой давомида ваҳй келмаган эди. Расулуллоҳ ﷺ ў тиргач, ташаҳҳуд (шаҳодат) айтдилар, сўнг: ‹Аммо баъд, эй Оиша, менга сен ҳақда шундай-шундай (гап) етди; агар пок бў лсанг, тезда Аллоҳ сени пок (деб) чиқаради; агар бир гуноҳ қилган бў лсанг, Аллоҳдан мағ фират сўра ва Унга тавба қил; чунки банда гуноҳини иқрор этиб, сўнг Аллоҳга тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади› дедилар. Расулуллоҳ ﷺ гапларини тугатгач, менинг кў з ёшим — ундан бир томчи (ҳам) сезмайдиган даражада — қуриб қолди. Мен отамга: ‹Расулуллоҳ ﷺга у айтган (гап) ҳақида жавоб беринг› дедим. У: ‹Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺга нима дейишимни билмайман› деди. Мен онамга: ‹Расулуллоҳ ﷺга жавоб беринг› дедим. У: ‹Расулуллоҳ ﷺга нима дейишимни билмайман› деди. Шунда мен — кў п Қуръон ўқимайдиган ёш жувон (бў лганим ҳолда) — (шундай) дедим: ‹Аллоҳга қасамки, мен сизлар бу ҳадисни эшитиб, у кў нглингизда қарор топган ва уни тасдиқлаганингизни (яхши) биламан; агар мен сизларга: ‹Мен покман› десам — Аллоҳ мен пок эканимни билади — сизлар мени тасдиқламайсиз; агар бир ишни иқрор эцам — Аллоҳ мен ундан пок эканимни билади — сизлар мени (албатта) тасдиқлайсиз. Аллоҳга қасамки, мен сизларга — Абу Юсуф (Яъқуб) айтган сўздан бошқа — мисол топмайман; у: ‹...Бас, (менга) чиройли сабр (лозим); ва сиз васф қилаётган (ишда) ёрдам сўраладиган — Аллоҳдир› (Юсуф сураси, 18) деган›. Сўнг мен ў гирилиб, ў рнимда ётиб олдим.» «Ў ша пайтда мен ў з поклигимни ва Аллоҳ мени поклигим билан (албатта) оқлашини билар эдим; лекин Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳ менинг ишимда — (доимо) тиловат қилинадиган ваҳй нозил қилади деб ўйламас эдим; менинг ишим ў з назаримда — Аллоҳ у ҳақда тиловат қилинадиган бир сўз айтишидан кў ра — кичикроқ (арзимасроқ) эди; лекин мен Расулуллоҳ ﷺ тушида — Аллоҳ мени у билан оқлайдиган — бир туш кў ришини умид қилар эдим. Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ ў з (ўрни)дан жилмадилар ва уй аҳлидан бирор киши (ҳам) чиқмади, то у зотга (ваҳй) нозил қилинди. У зотни — одатда тутадиган — оғ ир ҳолат тутди, ҳатто у зотдан — совуқ кун бў лишига қарамай — нозил қилинаётган сўзнинг оғ ирлигидан марварид (донлари) каби тер қуйилди. Расулуллоҳ ﷺдан (бу ҳолат) кў тарилганида, у зот кулиб турган ҳолда кў тарилди; у зот айтган биринчи сўз: ‹Эй Оиша, Аллоҳ азза ва жалла сени пок (деб) чиқарди!› (дегани) бў лди. Онам: ‹У зотнинг олдига тур (бор)!› деди. Мен: ‹Аллоҳга қасамки, мен у зотнинг олдига турмайман ва фақат Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд айтаман› дедим. Аллоҳ ‹Албатта ифк (бў ҳтон)ни келтирганлар — сизлардан бир гуруҳдир; уни (ў зингизга) ёмонлик деб ўйламанглар...› (Нур сураси, 11) (деган) ўн оятнинг ҳаммасини нозил қилди. Аллоҳ буларни менинг поклигим ҳақида нозил қилгач, Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу) — у Мистаҳ ибн Усосага — қариндошлиги ва камбағ аллиги сабабли — нафақа берар эди — : ‹Аллоҳга қасамки, Мистаҳ Оишага айтган (гап)ни айтганидан кейин, мен унга асло ҳеч нарса бермайман› деди. Шунда Аллоҳ: ‹Сизлардан фазл ва кенглик эгалари бў лганлар — қариндошларга, мискинларга ва Аллоҳ йў лида ҳижрат қилганларга (садақа) бермасликка қасам ичмасинлар; афв эцинлар ва кечирсинлар; Аллоҳнинг сизларни мағ фират қилишини ёқтирмайсизми? Аллоҳ — Мағ фиратли, Раҳмли(дир)› (Нур сураси, 22) (оятини) нозил қилди. Абу Бакр: ‹Ҳа, Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳнинг мени мағ фират қилишини ёқтираман› деди ва Мистаҳга — унга берар эдиган — нафақани қайтарди ва: ‹Аллоҳга қасамки, мен уни ундан асло тортиб олмайман› деди. Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ Зайнаб бинт Жаҳшдан (ҳам) менинг ишим ҳақида сўрар эдилар; у зот: ‹Эй Зайнаб, нима биласан ёки кў рдинг?› дедилар. У: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мен қулоқим ва кў зимни (ёлғондан) сақлайман; мен фақат яхшилик биламан› деди. У — Расулуллоҳ ﷺнинг завжалари ичида мен билан (ҳуснда) баҳслашадиган (тенглашадиган) (аёл) эди; Аллоҳ уни тақво (вараъ) билан сақлади. Унинг синглиси Ҳамна эса унинг учун (мен билан) уришишга тушди; бас, у (Ҳамна) ифк аҳлидан ҳалок бў лганлар қаторида ҳалок бў лди (гуноҳга ботди).»