حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّمَا كَانَ هَذَا لأَنَّ قُرَيْشًا لَمَّا اسْتَعْصَوْا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَعَا عَلَيْهِمْ بِسِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ، فَأَصَابَهُمْ قَحْطٌ وَجَهْدٌ حَتَّى أَكَلُوا الْعِظَامَ، فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَنْظُرُ إِلَى السَّمَاءِ فَيَرَى مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ مِنَ الْجَهْدِ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى [quran sura="44" aya_start="10" aya_end="11"]{فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ} قَالَ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَسْقِ اللَّهَ لِمُضَرَ، فَإِنَّهَا قَدْ هَلَكَتْ. قَالَ " لِمُضَرَ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ ". فَاسْتَسْقَى فَسُقُوا. فَنَزَلَتْ [quran sura="44" aya_start="15" aya_end="15"]{إِنَّكُمْ عَائِدُونَ} فَلَمَّا أَصَابَتْهُمُ الرَّفَاهِيَةُ عَادُوا إِلَى حَالِهِمْ حِينَ أَصَابَتْهُمُ الرَّفَاهِيَةُ. فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ [quran sura="44" aya_start="16" aya_end="16"]{يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ} قَالَ يَعْنِي يَوْمَ بَدْرٍ.
(Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi:) Bu (duxon) — Quraysh Paygʻambar ﷺga osiy (itoatsiz) boʻ lganida (sodir boʻ ldi); u zot ularga (qarshi) Yusuf yillaridek yillar (ochlik) bilan duo qildilar. Shunda ularni qahatchilik va mashaqqat tutdi, hatto ular suyaklarni yedilar; kishi osmonga qarar va oʻ zi bilan osmon orasini — mashaqqat (ochlik)dan — tutun (kabi) koʻ rar edi. Shunda Alloh taolo ‹Bas, osmon ochiq tutun bilan keladigan kunni kutgin — (u) odamlarni qoplaydi; bu — alamli azob(dir)› (Duxon surasi, 10-11) (oyatini) nozil qildi. (Abdulloh) aytdi: Rasululloh ﷺning oldigʻa kelib: «Ey Allohning Rasuli, Muzar (qabilasi) uchun Allohdan yomgʻ ir soʻra — chunki ular halok boʻ ldi», deyildi. U zot: «Muzar uchunmi? Sen — haqiqatan jasur ekansan», dedilar va (yomgʻ ir) soʻradilar; ularga yomgʻ ir berildi. Shunda ‹...albatta sizlar (kufrga) qaytuvchisiz› (Duxon surasi, 15) (oyati) nozil boʻ ldi. Ularga farovonlik yetganida, ular oʻ z (avvalgi) holatlariga qaytdi. Shunda Alloh azza va jalla ‹Biz katta batsha (ushlash) bilan ushlaydigan kun — albatta Biz intiqom oluvchimiz› (Duxon surasi, 16) (oyatini) nozil qildi — yaʼni Badr kuni(ni nazarda tutdi).(Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бу (духон) — Қурайш Пайғамбар ﷺга осий (итоациз) бў лганида (содир бў лди); у зот уларга (қарши) Юсуф йилларидек йиллар (очлик) билан дуо қилдилар. Шунда уларни қаҳатчилик ва машаққат тутди, ҳатто улар суякларни едилар; киши осмонга қарар ва ў зи билан осмон орасини — машаққат (очлик)дан — тутун (каби) кў рар эди. Шунда Аллоҳ таоло ‹Бас, осмон очиқ тутун билан келадиган кунни кутгин — (у) одамларни қоплайди; бу — аламли азоб(дир)› (Духон сураси, 10-11) (оятини) нозил қилди. (Абдуллоҳ) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиға келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Музар (қабиласи) учун Аллоҳдан ёмғ ир сўра — чунки улар ҳалок бў лди», дейилди. У зот: «Музар учунми? Сен — ҳақиқатан жасур экансан», дедилар ва (ёмғ ир) сўрадилар; уларга ёмғ ир берилди. Шунда ‹...албатта сизлар (куфрга) қайтувчисиз› (Духон сураси, 15) (ояти) нозил бў лди. Уларга фаровонлик етганида, улар ў з (аввалги) ҳолатларига қайтди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла ‹Биз катта бацҳа (ушлаш) билан ушлайдиган кун — албатта Биз интиқом олувчимиз› (Духон сураси, 16) (оятини) нозил қилди — яъни Бадр куни(ни назарда тутди).