حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لاَ تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ، إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم [quran sura="38" aya_start="86" aya_end="86"]{قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} إِنَّ قُرَيْشًا لَمَّا غَلَبُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَعْصَوْا عَلَيْهِ قَالَ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ أَكَلُوا فِيهَا الْعِظَامَ وَالْمَيْتَةَ مِنْ الْجَهْدِ حَتَّى جَعَلَ أَحَدُهُمْ يَرَى مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ مِنْ الْجُوعِ قَالُوا [quran sura="44" aya_start="12" aya_end="12"]{رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ} فَقِيلَ لَهُ إِنْ كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَادُوا فَدَعَا رَبَّهُ فَكَشَفَ عَنْهُمْ فَعَادُوا فَانْتَقَمَ اللَّهُ مِنْهُمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى [quran sura="44" aya_start="10" aya_end="10"]{فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ} إِلَى قَوْلِهِ جَلَّ ذِكْرُهُ [quran sura="44" aya_start="16" aya_end="16"]{إِنَّا مُنْتَقِمُونَ}.
(Masruq aytdi:) Men Abdulloh (ibn Masʼud)ning oldigʻa kirdim. U: «Albatta — kishi bilmagan (narsa) haqida ‹Alloh yaxshi biluvchidir› deyishi — ilmdandir. Alloh oʻ z Paygʻambariga ﷺ: ‹Ayt: ‹Men sizlardan bu (Qurʼon) uchun haq (ujrat) soʻramayman va men oʻ zimni (yolgʻonga) uradiganlardan (mutakalliflardan) emasman›› (Sod surasi, 86) dedi. Quraysh Paygʻambar ﷺ ustidan gʻolib kelib (yaʼni inkorda qatʼiy turib), unga osiy boʻ lganida, u zot: ‹Allohim, ularga (qarshi) menga Yusuf (zamonidagi) yetti (yil) kabi yetti (yil ochlik) bilan yordam ber› dedilar. Shunda ularni bir yil (qahatchilik) tutdi — unda ular mashaqqat(dan) suyaklar va oʻ lik (jonivor)ni yedilar; hatto ulardan biri oʻ zi bilan osmon orasini — ochlik(dan) — tutun (kabi) koʻ rar edi. Ular: ‹Robbimiz, bizdan azobni arit; albatta biz moʻminmiz› (Duxon surasi, 12) dedi. Unga (Paygʻambar ﷺga): ‹Agar ulardan (azobni) aritsak, ular (kufrga) qaytadi› deyildi. U zot Robbiga duo qildi; (Alloh) ulardan (azobni) aritdi, ular esa (kufrga) qaytdi. Shunda Alloh ulardan Badr kuni intiqom oldi. Mana shu — Alloh taoloning ‹Bas, osmon ochiq tutun bilan keladigan kunni kutgin› (degan oyatdan) to ‹...albatta Biz intiqom oluvchimiz› (Duxon surasi, 10-16) (degan soʻzigacha) degan soʻzidir», dedi.(Масруқ айтди:) Мен Абдуллоҳ (ибн Масъуд)нинг олдиға кирдим. У: «Албатта — киши билмаган (нарса) ҳақида ‹Аллоҳ яхши билувчидир› дейиши — илмдандир. Аллоҳ ў з Пайғамбарига ﷺ: ‹Айт: ‹Мен сизлардан бу (Қуръон) учун ҳақ (ужрат) сўрамайман ва мен ў зимни (ёлғонга) урадиганлардан (мутакаллифлардан) эмасман›› (Сод сураси, 86) деди. Қурайш Пайғамбар ﷺ устидан ғолиб келиб (яъни инкорда қатъий туриб), унга осий бў лганида, у зот: ‹Аллоҳим, уларга (қарши) менга Юсуф (замонидаги) етти (йил) каби етти (йил очлик) билан ёрдам бер› дедилар. Шунда уларни бир йил (қаҳатчилик) тутди — унда улар машаққат(дан) суяклар ва ў лик (жонивор)ни едилар; ҳатто улардан бири ў зи билан осмон орасини — очлик(дан) — тутун (каби) кў рар эди. Улар: ‹Роббимиз, биздан азобни арит; албатта биз мўминмиз› (Духон сураси, 12) деди. Унга (Пайғамбар ﷺга): ‹Агар улардан (азобни) арицак, улар (куфрга) қайтади› дейилди. У зот Роббига дуо қилди; (Аллоҳ) улардан (азобни) аритди, улар эса (куфрга) қайтди. Шунда Аллоҳ улардан Бадр куни интиқом олди. Мана шу — Аллоҳ таолонинг ‹Бас, осмон очиқ тутун билан келадиган кунни кутгин› (деган оятдан) то ‹...албатта Биз интиқом олувчимиз› (Духон сураси, 10-16) (деган сўзигача) деган сўзидир», деди.