حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا شِبْلٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، [quran sura="2" aya_start="234" aya_end="234"]{وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا} قَالَ كَانَتْ هَذِهِ الْعِدَّةُ تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبًا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ [quran sura="2" aya_start="240" aya_end="240"]{وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ} قَالَ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَصِيَّةً إِنْ شَاءَتْ سَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى [quran sura="2" aya_start="240" aya_end="240"]{غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ} فَالْعِدَّةُ كَمَا هِيَ، وَاجِبٌ عَلَيْهَا، زَعَمَ ذَلِكَ عَنْ مُجَاهِدٍ. وَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا عِنْدَ أَهْلِهَا، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَقَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى [quran sura="2" aya_start="240" aya_end="240"]{غَيْرَ إِخْرَاجٍ}. وَقَالَ عَطَاءٌ إِنْ شَاءَتِ اعْتَدَّتْ عِنْدَ أَهْلِهَا، وَسَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ [quran sura="2" aya_start="240" aya_end="240"]{فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ}. قَالَ عَطَاءٌ ثُمَّ جَاءَ الْمِيرَاثُ فَنَسَخَ السُّكْنَى، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَلاَ سُكْنَى لَهَا.
(Mujohid ‹Sizlardan vafot etib, (ortidan) zavjalar qoldirganlar...› (Baqara surasi, 234) (haqida)) aytdi: Bu idda — (ayol) erining ahli (uyi) huzurida oʻ tirishi vojib edi. Soʻng Alloh: ‹Sizlardan vafot etib, (ortidan) zavjalar qoldirganlar — zavjalari uchun bir yilgacha (uydan) chiqarilmay, (nafaqa bilan) bahramand qilinishni — vasiyat qilsinlar; bas, agar (oʻ zlari) chiqib ketsa, ularning oʻ zlari haqida maʼruf (yaxshilik) bilan qilgan (ish)larida sizlarga gunoh yoʻq› (Baqara surasi, 240) (oyatini) nozil qildi. (Mujohid:) Alloh unga — yilning toʻ liq (boʻ lishi) uchun — yetti oy-u yigirma kechani vasiyat (sifatida) qildi: agar xohlasa, (oʻ sha) vasiyatida (erining uyida) turar, agar xohlasa, chiqar edi — bu Alloh taoloning ‹(uydan) chiqarilmay; bas, agar chiqib ketsa, sizlarga gunoh yoʻq› degan soʻzidir. Bas, idda — oʻ zi (boʻ lganicha) qoldi, unga vojib(dir). (Mujohid shunday daʼvo qildi.) Ato esa: «Ibn Abbos: ‹Bu oyat uning erining ahli huzurida (oʻ tirishli) iddasini nasx (bekor) qildi; bas, u (ayol) xohlagan joyida idda oʻ tiradi› dedi» dedi — Alloh taoloning ‹(uydan) chiqarilmay› degan soʻzini (eslatib). Ato (yana): «Agar xohlasa, erining ahli huzurida idda oʻ tirar va oʻ z vasiyatida turar; agar xohlasa, chiqar edi» dedi — Allohning ‹ularning qilgan (ish)larida sizlarga gunoh yoʻq› degan soʻzi sababli. Ato: «Soʻng meros (oyati) kelib, sukni (turar joy hukm)ni nasx qildi; bas, u (ayol) xohlagan joyida idda oʻ tiradi va unga (alohida) turar joy yoʻq» dedi.(Мужоҳид ‹Сизлардан вафот этиб, (ортидан) завжалар қолдирганлар...› (Бақара сураси, 234) (ҳақида)) айтди: Бу идда — (аёл) эрининг аҳли (уйи) ҳузурида ў тириши вожиб эди. Сўнг Аллоҳ: ‹Сизлардан вафот этиб, (ортидан) завжалар қолдирганлар — завжалари учун бир йилгача (уйдан) чиқарилмай, (нафақа билан) баҳраманд қилинишни — васият қилсинлар; бас, агар (ў злари) чиқиб кеца, уларнинг ў злари ҳақида маъруф (яхшилик) билан қилган (иш)ларида сизларга гуноҳ йўқ› (Бақара сураси, 240) (оятини) нозил қилди. (Мужоҳид:) Аллоҳ унга — йилнинг тў лиқ (бў лиши) учун — етти ой-у йигирма кечани васият (сифатида) қилди: агар хоҳласа, (ў ша) васиятида (эрининг уйида) турар, агар хоҳласа, чиқар эди — бу Аллоҳ таолонинг ‹(уйдан) чиқарилмай; бас, агар чиқиб кеца, сизларга гуноҳ йўқ› деган сўзидир. Бас, идда — ў зи (бў лганича) қолди, унга вожиб(дир). (Мужоҳид шундай даъво қилди.) Ато эса: «Ибн Аббос: ‹Бу оят унинг эрининг аҳли ҳузурида (ў тиришли) иддасини насх (бекор) қилди; бас, у (аёл) хоҳлаган жойида идда ў тиради› деди» деди — Аллоҳ таолонинг ‹(уйдан) чиқарилмай› деган сўзини (эслатиб). Ато (яна): «Агар хоҳласа, эрининг аҳли ҳузурида идда ў тирар ва ў з васиятида турар; агар хоҳласа, чиқар эди» деди — Аллоҳнинг ‹уларнинг қилган (иш)ларида сизларга гуноҳ йўқ› деган сўзи сабабли. Ато: «Сўнг мерос (ояти) келиб, сукни (турар жой ҳукм)ни насх қилди; бас, у (аёл) хоҳлаган жойида идда ў тиради ва унга (алоҳида) турар жой йўқ» деди.