حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَتَمَاشَوْنَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَمَالُوا إِلَى غَارٍ فِي الْجَبَلِ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ، فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا لِلَّهِ صَالِحَةً، فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يَفْرُجُهَا. فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ فَحَلَبْتُ بَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ وَلَدِي، وَإِنَّهُ نَاءَ بِيَ الشَّجَرُ فَمَا أَتَيْتُ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَجِئْتُ بِالْحِلاَبِ فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَبْدَأَ بِالصِّبْيَةِ قَبْلَهُمَا، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمْ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ لَنَا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ، فَفَرَجَ اللَّهُ لَهُمْ فُرْجَةً حَتَّى يَرَوْنَ مِنْهَا السَّمَاءَ. وَقَالَ الثَّانِي اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَتْ لِي ابْنَةُ عَمٍّ، أُحِبُّهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ إِلَيْهَا نَفْسَهَا، فَأَبَتْ حَتَّى آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَسَعَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُ مِائَةَ دِينَارٍ، فَلَقِيتُهَا بِهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ. فَقُمْتُ عَنْهَا، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي قَدْ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فَفَرَجَ لَهُمْ فُرْجَةً. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ، فَتَرَكَهُ وَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا، فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَظْلِمْنِي، وَأَعْطِنِي حَقِّي. فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا. فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَهْزَأْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَهْزَأُ بِكَ، فَخُذْ ذَلِكَ الْبَقَرَ وَرَاعِيَهَا. فَأَخَذَهُ فَانْطَلَقَ بِهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ عَنْهُمْ ".
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ (shunday) dedilar: «Bir vaqtlar uch kishi yurib borarkan, ularni yomgʻir tutdi va ular togʻdagi bir gʻorga (kirib) burildilar. Shunda togʻdan bir qoya tushib, ularning gʻori ogʻzini berkitib qoʻydi. Ular bir-birlariga: ‹Alloh uchun qilgan solih (xayrli) amallaringizga qarang va ular (vasilasi) bilan Allohga duo qiling — shoyad (Alloh) uni (qoyani) ochsa› dedilar. Biri (shunday) dedi: ‹Ey Bor Xudoyo, mening keksa, qari ota-onam bor edi, kichkina bolalarim ham bor edi, men ular (rizqi) uchun (chorva) boqardim. Ularning oldiga (kechqurun) qaytsam, sut sogʻib, bolalarimdan oldin ota-onamga ichirishni boshlardim. Bir kuni daraxt (qidirib) uzoqlashib ketibman, kech kirmaguncha qaytmadim, (kelsam) ularning ikkisini uxlab qolgan holda topdim. Odatdagidek sut sogʻib, sut (idishi)ni olib keldim va ularning bosh tomonida turdim — ularni uyqularidan uygʻotishni ham, ulardan oldin bolalarni boshlashni ham yoqtirmadim; bolalar esa oyoqlarim ostida yigʻlar edilar. Bu mening va ularning holatim — toki tong otguncha — shunday davom etdi. Bas, agar Sen men buni faqat Sening Yuzingni istab qilganimni bilsang, bizga osmonni koʻradigan bir tirqish ochib ber!› Shunda Alloh ularga osmonni koʻradigan bir tirqish ochib berdi. Ikkinchisi (shunday) dedi: ‹Ey Bor Xudoyo, mening amakimning qizi bor edi, men uni — erkaklar ayollarni eng qattiq sevadigani kabi — sevardim. Men undan (oʻzini) talab qildim, u esa men unga yuz dinor keltirmagunimcha bosh tortdi. Men (mehnat qilib) yuz dinor toʻplab, uni unga keltirdim. (Men) uning ikki oyogʻi orasiga oʻtirganimda, u: ‹Ey Allohning bandasi, Allohdan qoʻrq va muhrni (yaʼni bokiralikni) buzma!› dedi. Shunda men undan (turib) ketdim. Ey Bor Xudoyo, agar Sen men buni Sening Yuzingni istab qilganimni bilsang, bizga (qoyani) och!› Shunda (Alloh) ularga bir tirqish ochdi. Boshqasi (uchinchisi shunday) dedi: ‹Ey Bor Xudoyo, men bir ishchini bir farak (oʻlchov) guruch evaziga yollagan edim. U oʻz ishini tugatganida: ‹Haqqimni ber› dedi. Men unga haqini taqdim qildim, u esa uni (olmay) tashlab, undan yuz oʻgirdi. Men uni (oʻsha guruchni) ekaverdim — toki undan (bir poda) sigir va uning choʻponini toʻplagunimcha. (Soʻng) u menga kelib: ‹Allohdan qoʻrq va menga zulm qilma, haqqimni ber› dedi. Men: ‹Anavi sigir va uning choʻponiga borgin (ular seniki)› dedim. U: ‹Allohdan qoʻrq, meni masxara qilma› dedi. Men: ‹Men seni masxara qilayotganim yoʻq, oʻsha sigir va choʻponini ol› dedim. Bas, u uni oldi va olib ketdi. Agar Sen men buni Sening Yuzingni istab qilganimni bilsang, qolganini (ochib) ber!› Shunda Alloh ulardan (qoyani butunlay) ochdi».(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ (шундай) дедилар: «Бир вақтлар уч киши юриб бораркан, уларни ёмғир тутди ва улар тоғдаги бир ғорга (кириб) бурилдилар. Шунда тоғдан бир қоя тушиб, уларнинг ғори оғзини беркитиб қўйди. Улар бир-бирларига: ‹Аллоҳ учун қилган солиҳ (хайрли) амалларингизга қаранг ва улар (василаси) билан Аллоҳга дуо қилинг — шояд (Аллоҳ) уни (қояни) очса› дедилар. Бири (шундай) деди: ‹Эй Бор Худоё, менинг кекса, қари ота-онам бор эди, кичкина болаларим ҳам бор эди, мен улар (ризқи) учун (чорва) боқардим. Уларнинг олдига (кечқурун) қайцам, сут соғиб, болаларимдан олдин ота-онамга ичиришни бошлардим. Бир куни дарахт (қидириб) узоқлашиб кетибман, кеч кирмагунча қайтмадим, (келсам) уларнинг иккисини ухлаб қолган ҳолда топдим. Одатдагидек сут соғиб, сут (идиши)ни олиб келдим ва уларнинг бош томонида турдим — уларни уйқуларидан уйғотишни ҳам, улардан олдин болаларни бошлашни ҳам ёқтирмадим; болалар эса оёқларим остида йиғлар эдилар. Бу менинг ва уларнинг ҳолатим — токи тонг отгунча — шундай давом этди. Бас, агар Сен мен буни фақат Сенинг Юзингни истаб қилганимни билсанг, бизга осмонни кўрадиган бир тирқиш очиб бер!› Шунда Аллоҳ уларга осмонни кўрадиган бир тирқиш очиб берди. Иккинчиси (шундай) деди: ‹Эй Бор Худоё, менинг амакимнинг қизи бор эди, мен уни — эркаклар аёлларни энг қаттиқ севадигани каби — севардим. Мен ундан (ўзини) талаб қилдим, у эса мен унга юз динор келтирмагунимча бош тортди. Мен (меҳнат қилиб) юз динор тўплаб, уни унга келтирдим. (Мен) унинг икки оёғи орасига ўтирганимда, у: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, Аллоҳдан қўрқ ва муҳрни (яъни бокираликни) бузма!› деди. Шунда мен ундан (туриб) кетдим. Эй Бор Худоё, агар Сен мен буни Сенинг Юзингни истаб қилганимни билсанг, бизга (қояни) оч!› Шунда (Аллоҳ) уларга бир тирқиш очди. Бошқаси (учинчиси шундай) деди: ‹Эй Бор Худоё, мен бир ишчини бир фарак (ўлчов) гуруч эвазига ёллаган эдим. У ўз ишини тугатганида: ‹Ҳаққимни бер› деди. Мен унга ҳақини тақдим қилдим, у эса уни (олмай) ташлаб, ундан юз ўгирди. Мен уни (ўша гуручни) экавердим — токи ундан (бир пода) сигир ва унинг чўпонини тўплагунимча. (Сўнг) у менга келиб: ‹Аллоҳдан қўрқ ва менга зулм қилма, ҳаққимни бер› деди. Мен: ‹Анави сигир ва унинг чўпонига боргин (улар сеники)› дедим. У: ‹Аллоҳдан қўрқ, мени масхара қилма› деди. Мен: ‹Мен сени масхара қилаётганим йўқ, ўша сигир ва чўпонини ол› дедим. Бас, у уни олди ва олиб кетди. Агар Сен мен буни Сенинг Юзингни истаб қилганимни билсанг, қолганини (очиб) бер!› Шунда Аллоҳ улардан (қояни бутунлай) очди».