حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
(Rofeʼ ibn Xadij va Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhumo) rivoyat qilishlaricha,) Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa ibn Masʼud Xaybarga (bordilar va) xurmozor ichida ajralib ketdilar; soʻng Abdulloh ibn Sahl oʻldirildi. Shunda Abdurrahmon ibn Sahl hamda Masʼudning ikki oʻgʻli Huvayyisa va Muhayyisa Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib, oʻz sheriklari (oʻldirilgani) ishi haqida gapira boshladilar; (gapni) Abdurrahmon boshladi — u qavmning eng yoshi edi. Paygʻambar ﷺ: «Kattani (oldinga) qoʻy (kattaga gap bersin)» dedilar — (Yahyo: yaʼni gapni eng katta (yoshli) boshqarsin, dedi). Bas, ular oʻz sheriklari ishi haqida gapirdilar. Paygʻambar ﷺ: «Sizlar — ellik (kishingiz)ning qasami bilan — oʻldirilganingizga — yoki ‹sherigingizga› — haqli boʻlasizlarmi (qotilni shu bilan isbotlaysizlarmi)?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, bu — biz koʻrmagan (guvoh boʻlmagan) ishdir» dedilar. (U zot:) «U holda yahudiylar ulardan ellik (kishi)ning qasami bilan (oʻzlarini aybsiz deb) qutuladilarmi?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, ular kofir qavmdir» dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ uning (xunini) oʻz (tomonlaridan) toʻladilar. Sahl aytdi: Men oʻsha tuyalardan bir urgʻochi tuyani (olib) yetib oldim; u ularning qoʻrasiga kirib, oyogʻi bilan meni tepdi.(Рофеъ ибн Хадиж ва Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилишларича,) Абдуллоҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса ибн Масъуд Хайбарга (бордилар ва) хурмозор ичида ажралиб кетдилар; сўнг Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилди. Шунда Абдурраҳмон ибн Саҳл ҳамда Масъуднинг икки ўғли Ҳуваййиса ва Муҳаййиса Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб, ўз шериклари (ўлдирилгани) иши ҳақида гапира бошладилар; (гапни) Абдурраҳмон бошлади — у қавмнинг энг ёши эди. Пайғамбар ﷺ: «Каттани (олдинга) қўй (каттага гап берсин)» дедилар — (Яҳё: яъни гапни энг катта (ёшли) бошқарсин, деди). Бас, улар ўз шериклари иши ҳақида гапирдилар. Пайғамбар ﷺ: «Сизлар — эллик (кишингиз)нинг қасами билан — ўлдирилганингизга — ёки ‹шеригингизга› — ҳақли бўласизларми (қотилни шу билан исботлайсизларми)?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, бу — биз кўрмаган (гувоҳ бўлмаган) ишдир» дедилар. (У зот:) «У ҳолда яҳудийлар улардан эллик (киши)нинг қасами билан (ўзларини айбсиз деб) қутуладиларми?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, улар кофир қавмдир» дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг (хунини) ўз (томонларидан) тўладилар. Саҳл айтди: Мен ўша туялардан бир урғочи туяни (олиб) етиб олдим; у уларнинг қўрасига кириб, оёғи билан мени тепди.