نَا أَبُو بَكْرٍ ، نَا يَزِيدُ بْنُ سِنَانٍ , نَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى , نَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ , عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ , قَالَتْ : " كُنْتُ جَالِسَةً عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، إِذْ جَاءَهُ رَجُلانِ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ فِي أَشْيَاءَ قَدْ دَرَسَتْ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : إِنِّي إِنَّمَا أَقْضِي بَيْنَكُمَا بِرَأْيِي فِيمَا لَمْ يَنْزِلْ عَلَيَّ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ لِقَضِيَّةٍ أَرَاهَا فَقَطَعَ بِهَا قِطْعَةً ظُلْمًا فَإِنَّمَا يَقْطَعُ بِهَا قِطْعَةً مِنْ نَارٍ , إِسْطَامًا يَأْتِي بِهَا فِي عُنُقِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ , قَالَ : فَبَكَى الرَّجُلانِ وَقَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا : حَقِّي هَذَا الَّذِي أَطْلُبُ لِصَاحِبِي , قَالَ : لا وَلَكِنِ اذْهَبَا فَتَوَخَّيَا ، ثُمَّ اسْتَهِمَا ، ثُمَّ لِيُحْلِلْ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْكُمَا صَاحِبَهُ " ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَرْزُوقٍ , نَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , نَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ ، إِلا أَنَّهُ قَالَ : " فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِحُجَّةٍ أُرَاهَا فَقَطَعَ بِهَا قِطْعَةً ظُلْمًا " ، وَالْبَاقِي نَحْوُهُ . نَا أَبُو بَكْرٍ , نَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , وَأَبُو أُمَيَّةَ , قَالا : نَا رَوْحٌ , نَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ , قَالَ : سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا , قَالَتْ : كُنْتُ جَالِسَةً عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ سِتْرٌ ، فَجَاءَ إِلَيْهِ قَوْمٌ فِي مَوَارِيثَ وَأَشْيَاءَ قَدْ دَرَسَتْ وَذَهَبَ مَنْ يَعْرِفُهَا , ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ
Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men Nabiy ﷺning huzurlarida oʻtirgan edim. Shu payt u zotning oldilariga izi oʻchib ketgan narsalardagi meroslar borasida talashayotgan ikki kishi keldi. Rasululloh ﷺ: «Men sizlar orasida menga (vahiy) nozil qilinmagan narsada oʻz raʼyim bilan hukm qilaman, xolos. Bas, men kimga oʻzim (toʻgʻri) deb bilgan bir hukm bilan hukm qilsam-u, u shu bilan zulm yoʻli bilan bir parcha kesib olsa, u faqat doʻzaxdan bir parcha kesgan boʻladi; qiyomat kuni uni boʻyniga (osilgan) koʻsov qilib keltiradi», dedilar. Shunda ikkovi yigʻladi va har biri: «Men talab qilayotgan bu haqim — sherigimga (boʻlsin)», dedi. U zot: «Yoʻq, balki boringlar-da, (haqni) izlanglar, soʻng qurʼa tashlanglar, soʻng har biringiz sherigini halol qilsin», dedilar. Bu hadis Usoma ibn Zayddan oʻz isnodi bilan shunga oʻxshash rivoyat qilingan, faqat unda: «Bas, men kimga oʻzim koʻrgan bir hujjat bilan hukm qilsam-u, u shu bilan zulm yoʻli bilan bir parcha kesib olsa» deyilgan; qolgani shunga oʻxshashdir. Abdulloh ibn Rofeʼ dedi: Men Ummu Salama (roziyallohu anho)ning shunday deganlarini eshitdim: «Men Rasululloh ﷺning huzurlarida oʻtirgan edim, men bilan odamlar orasida parda bor edi. U zotning huzurlariga meroslar va izi oʻchib, ularni biladiganlar ketib boʻlgan narsalar borasida bir qavm keldi». Soʻng u Usmon ibn Umarning hadisiga oʻxshashini zikr qildi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Набий ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдим. Шу пайт у зотнинг олдиларига изи ўчиб кетган нарсалардаги мерослар борасида талашаётган икки киши келди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизлар орасида менга (ваҳий) нозил қилинмаган нарсада ўз раъйим билан ҳукм қиламан, холос. Бас, мен кимга ўзим (тўғри) деб билган бир ҳукм билан ҳукм қилсам-у, у шу билан зулм йўли билан бир парча кесиб олса, у фақат дўзахдан бир парча кесган бўлади; қиёмат куни уни бўйнига (осилган) кўсов қилиб келтиради», дедилар. Шунда иккови йиғлади ва ҳар бири: «Мен талаб қилаётган бу ҳақим — шеригимга (бўлсин)», деди. У зот: «Йўқ, балки боринглар-да, (ҳақни) изланглар, сўнг қуръа ташланглар, сўнг ҳар бирингиз шеригини ҳалол қилсин», дедилар. Бу ҳадис Усома ибн Зайддан ўз исноди билан шунга ўхшаш ривоят қилинган, фақат унда: «Бас, мен кимга ўзим кўрган бир ҳужжат билан ҳукм қилсам-у, у шу билан зулм йўли билан бир парча кесиб олса» дейилган; қолгани шунга ўхшашдир. Абдуллоҳ ибн Рофеъ деди: Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганларини эшитдим: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдим, мен билан одамлар орасида парда бор эди. У зотнинг ҳузурларига мерослар ва изи ўчиб, уларни биладиганлар кетиб бўлган нарсалар борасида бир қавм келди». Сўнг у Усмон ибн Умарнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди.