حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، سَمِعْتُ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ، حَدَّثَنِي أَبُو لَيْلَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ عَنْ رِجَالٍ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ، اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَأُلْقِيَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ بِخَيْبَرَ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ . قَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ . ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُمْ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ يَتَكَلَّمُ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ " كَبِّرْ كَبِّرْ " . يُرِيدُ السِّنَّ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ " . فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ " تَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ " . قَالُوا لاَ . قَالَ " فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ " . قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ فَقَالَ سَهْلٌ فَلَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu) qavmining kattalaridan rivoyat qilib xabar berishicha: Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa boshlariga tushgan mashaqqat sababli Xaybarga chiqib ketishdi. Muhayyisaga: Abdulloh ibn Sahl oʻldirilib, Xaybardagi bir chuqurga yoki buloqqa tashlab yuborilibdi, deb xabar berildi. U yahudlar oldiga borib: «Alloh nomiga qasamki, uni siz oʻldirdingiz», dedi. Ular: «Alloh nomiga qasamki, biz uni oʻldirmadik», deyishdi. Soʻng u qaytib qavmi oldiga keldi va bularni ularga soʻzlab berdi. Keyin oʻzi, oʻzidan katta akasi Huvayyisa va Abdurrahmon ibn Sahl birga keldilar. Xaybarda boʻlgan Muhayyisa gapirmoqchi boʻlgan edi, Rasululloh ﷺ unga: «Kattaga (soʻz) ber, kattaga (soʻz) ber», deb yoshi ulugʻni nazarda tutdilar. Shunda Huvayyisa gapirdi, soʻng Muhayyisa gapirdi. Rasululloh ﷺ: «Yo ular sizning kishingizning xunini toʻlaydilar, yo urushni eʼlon qiladilar», dedilar. Rasululloh ﷺ bu haqda ularga xat yozdilar. Ular: «Alloh nomiga qasamki, biz uni oʻldirmadik», deb yozib yuborishdi. Shunda Rasululloh ﷺ Huvayyisa, Muhayyisa va Abdurrahmonga: «Qasam ichib, kishingizning xuniga haqli boʻlasizlarmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Unda yahudlar sizlarga qasam ichib bersinmi?» dedilar. Ular: «Ular musulmon emaslar (qasamiga ishonib boʻlmaydi)», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning xunini oʻz yonlaridan toʻladilar va ularga yuz tuya yubordilar, hatto tuyalar ularning hovlisiga kirgizildi. Sahl aytadi: «Ana shu tuyalardan qizil bir tuya meni tepgan edi».Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу) қавмининг катталаридан ривоят қилиб хабар беришича: Абдуллоҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса бошларига тушган машаққат сабабли Хайбарга чиқиб кетишди. Муҳаййисага: Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилиб, Хайбардаги бир чуқурга ёки булоққа ташлаб юборилибди, деб хабар берилди. У яҳудлар олдига бориб: «Аллоҳ номига қасамки, уни сиз ўлдирдингиз», деди. Улар: «Аллоҳ номига қасамки, биз уни ўлдирмадик», дейишди. Сўнг у қайтиб қавми олдига келди ва буларни уларга сўзлаб берди. Кейин ўзи, ўзидан катта акаси Ҳуваййиса ва Абдурраҳмон ибн Саҳл бирга келдилар. Хайбарда бўлган Муҳаййиса гапирмоқчи бўлган эди, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Каттага (сўз) бер, каттага (сўз) бер», деб ёши улуғни назарда тутдилар. Шунда Ҳуваййиса гапирди, сўнг Муҳаййиса гапирди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ё улар сизнинг кишингизнинг хунини тўлайдилар, ё урушни эълон қиладилар», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ бу ҳақда уларга хат ёздилар. Улар: «Аллоҳ номига қасамки, биз уни ўлдирмадик», деб ёзиб юборишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Ҳуваййиса, Муҳаййиса ва Абдурраҳмонга: «Қасам ичиб, кишингизнинг хунига ҳақли бўласизларми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Унда яҳудлар сизларга қасам ичиб берсинми?» дедилар. Улар: «Улар мусулмон эмаслар (қасамига ишониб бўлмайди)», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг хунини ўз ёнларидан тўладилар ва уларга юз туя юбордилар, ҳатто туялар уларнинг ҳовлисига киргизилди. Саҳл айтади: «Ана шу туялардан қизил бир туя мени тепган эди».