نا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ الْعَنْبَرِيُّ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، نا حَمَّادٌ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يَزَالُ الْعَبْدُ فِي صَلاةٍ مَا دَامَ فِي مُصَلاهُ يَنْتَظِرُ الصَّلاةَ ، تَقُولُ الْمَلائِكَةُ : اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ ، مَا لَمْ يَنْصَرِفْ أَوْ يُحْدِثْ " ، قَالُوا : مَا يُحْدِثُ ؟ قَالَ : " يَفْسُو أَوْ يَضْرِطُ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَهَذِهِ اللَّفْظَةُ : يَفْسُو أَوْ يَضْرِطُ ، مِنَ الْجِنْسِ الَّذِي يَقُولُ إِنَّ ذِكْرَهُمَا لِعِلَّةٍ ، لأَنَّهُمَا وَكُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى الانْفِرَادِ يَنْقُضُ طُهْرَ الْمُتَوَضِّئِ ، وَكُلُّ مَا نَقَضَ طُهْرَ الْمُتَوَضِّئِ مِنَ الأَحْدَاثِ كُلِّهَا فَحُكْمُهُ حُكْمُ هَذَيْنِ الْحَدَثَيْنِ ، وَهَذَا مِنَ الْجِنْسِ الَّذِي أَجَبْتُ بَعْضَ أَصْحَابِنَا أَنَّهُ مِنَ الْخَبَرِ الْمُعَلَّلِ الَّذِي يَجُوزُ أَنْ يُشَبَّهَ بِهِ مَا هُوَ مِثْلُهُ فِي الْحُكْمِ ، وَلَوْ كَانَ التَّشْبِيهُ وَالتَّمْثِيلُ لا يَجُوزُ عَلَى أَخْبَارِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، عَلَى مَا تَوَهَّمَ بَعْضُ مَنْ خَالَفَنَا ، لَكَانَ الْبَائِلُ فِي كُوزٍ أَوْ قَارُورَةٍ ، وَالْمُتَغَوِّطُ فِي طَشْتٍ ، أَوْ أُجَانَةٍ إِذَا جَلَسَ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُ الصَّلاةَ ، كَانَ لَهُ أَجْرُ الْمُصَلِّي ، وَالْمُحْدِثُ إِذَا خَرَجَتْ مِنْهُ رِيحٌ لَمْ يَكُنْ لَهُ أَجْرُ الْمُصَلِّي ، وَإِنْ جَلَسَ فِي الْمَسْجِدِ بَعْدَ خُرُوجِ الرِّيحِ مِنْهُ يَنْتَظِرُ الصَّلاةَ ، وَمَنْ فَهِمَ الْعِلْمَ وَعَقَلَهُ وَلَمْ يُعَانِدْ وَلَمْ يُكَابِرْ غَفَلَةً ، عَلِمَ أَنَّ قَوْلَهُ : " يَفْسُو أَوْ يَضْرِطُ " ، إِنَّمَا أَرَادَ أَنَّ الْفِسَاء وَالضِّرَاطُ يَنْقُضَانِ طُهْرَ الْمُتَوَضِّئِ ، وَأَنَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَجْعَلْ لِمُنْتَظِرِ الصَّلاةِ بَعْدَ هَذَيْنِ الْحَدَثَيْنِ فَضِيلَةَ الْمُصَلِّي ، لأَنَّهُ غَيْرُ الْمُتَوَضِّئِ ، فَكُلُّ مُنْتَظِرِ الصَّلاةَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ غَيْرُ طَاهِرٍ طَهَارَةً تُجْزِيهِ الصَّلاةُ مَعَهَا ، فَحُكْمُهُ حُكْمُ مَنْ خَرَجَتْ مِنْهُ رِيحٌ نَقَضَتْ عَلَيْهِ الطَّهَارَةَ
Abu Rofeʼ Abu Hurayradan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi. U aytdi: Nabiy ﷺ: «Banda namozni kutib, namozgohida turar ekan, namozda sanalaveradi; farishtalar: ‹Allohim, uni magʻfirat qil; Allohim, unga rahm qil›, deb turadilar — toki u ketmaguncha yoki hadas qilmaguncha», dedilar. Ular: «Hadas nima?» dedilar. U zot: «Ovozsiz yoki ovoz bilan shamol chiqarishidir», dedilar. Abu Bakr aytdi: «Ovozsiz yoki ovoz bilan shamol chiqarishi» degan mana shu lafz — ularning zikri bir illat uchun aytilgan turdandir. Chunki bu ikkovi — va ularning har biri alohida — tahorat qilgan kishining tahoratini buzadi; tahorat qilgan kishining tahoratini buzadigan barcha hadaslarning hukmi ham shu ikki hadasning hukmidadir. Bu — men baʼzi ashoblarimizga javob berganimdek, hukmda unga oʻxshash narsani unga qiyoslash joiz boʻlgan muallal xabar turidandir. Agar bizga muxolif boʻlganlarning baʼzilari xayol qilganidek, Nabiy ﷺ ning xabarlariga tashbeh va tamsil joiz boʻlmaganida edi, koʻzaga yoki shishaga siygan, tos yoki togʻoraga hojat chiqargan kishi masjidda oʻtirib namozni kutsa, unga namoz oʻqiyotgan kishining ajri boʻlar edi; shamol chiqib hadas qilgan kishi esa, shamol chiqqanidan keyin masjidda oʻtirib namozni kutsa ham, namoz oʻqiyotgan kishining ajrini olmas edi. Kim ilmni tushunib, uni anglasa, inodkorlik va gʻaflat bilan kibr qilmasa, u zotning: «Ovozsiz yoki ovoz bilan shamol chiqarishidir» degan soʻzlari bilan faqat shuni nazarda tutganlarini biladi: ovozsiz va ovoz bilan chiqadigan shamol tahorat qilgan kishining tahoratini buzadi; Nabiy ﷺ bu ikki hadasdan keyin namozni kutuvchiga namoz oʻqiyotgan kishining fazilatini bermadilar, chunki u tahoratli emas. Bas, masjidda oʻtirib namozni kutayotgan, oʻzi bilan namoz oʻqish joiz boʻladigan tahoratda boʻlmagan har bir kishining hukmi — tahoratini buzgan shamol chiqqan kishining hukmidir.Абу Рофеъ Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади. У айтди: Набий ﷺ: «Банда намозни кутиб, намозгоҳида турар экан, намозда саналаверади; фаришталар: ‹Аллоҳим, уни мағфират қил; Аллоҳим, унга раҳм қил›, деб турадилар — токи у кетмагунча ёки ҳадас қилмагунча», дедилар. Улар: «Ҳадас нима?» дедилар. У зот: «Овозсиз ёки овоз билан шамол чиқаришидир», дедилар. Абу Бакр айтди: «Овозсиз ёки овоз билан шамол чиқариши» деган мана шу лафз — уларнинг зикри бир иллат учун айтилган турдандир. Чунки бу иккови — ва уларнинг ҳар бири алоҳида — таҳорат қилган кишининг таҳоратини бузади; таҳорат қилган кишининг таҳоратини бузадиган барча ҳадасларнинг ҳукми ҳам шу икки ҳадаснинг ҳукмидадир. Бу — мен баъзи ашобларимизга жавоб берганимдек, ҳукмда унга ўхшаш нарсани унга қиёслаш жоиз бўлган муаллал хабар туридандир. Агар бизга мухолиф бўлганларнинг баъзилари хаёл қилганидек, Набий ﷺ нинг хабарларига ташбеҳ ва тамсил жоиз бўлмаганида эди, кўзага ёки шишага сийган, тос ёки тоғорага ҳожат чиқарган киши масжидда ўтириб намозни кутса, унга намоз ўқиётган кишининг ажри бўлар эди; шамол чиқиб ҳадас қилган киши эса, шамол чиққанидан кейин масжидда ўтириб намозни кутса ҳам, намоз ўқиётган кишининг ажрини олмас эди. Ким илмни тушуниб, уни англаса, инодкорлик ва ғафлат билан кибр қилмаса, у зотнинг: «Овозсиз ёки овоз билан шамол чиқаришидир» деган сўзлари билан фақат шуни назарда тутганларини билади: овозсиз ва овоз билан чиқадиган шамол таҳорат қилган кишининг таҳоратини бузади; Набий ﷺ бу икки ҳадасдан кейин намозни кутувчига намоз ўқиётган кишининг фазилатини бермадилар, чунки у таҳоратли эмас. Бас, масжидда ўтириб намозни кутаётган, ўзи билан намоз ўқиш жоиз бўладиган таҳоратда бўлмаган ҳар бир кишининг ҳукми — таҳоратини бузган шамол чиққан кишининг ҳукмидир.