حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ الْعِجْلِيُّ ، حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ قَيْسٍ الْخُزَاعِيُّ ، حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ شَيْبَانَ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، قَالَ : قُلْتُ لأَبِي سَلَمَةَ : أَلا تُحَدِّثُنَا حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ أَبِيكَ ، سَمِعَهُ أَبُوكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ فَقَالَ : بَلَى ، أَقْبَلَ رَمَضَانُ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ رَمَضَانَ شَهْرٌ افْتَرَضَ اللَّهُ صِيَامَهُ ، وَإِنِّي سَنَنْتُ لِلْمُسْلِمِينَ قِيَامَهُ ، فَمَنْ صَامَهُ وَقَامَهُ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا ، خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَمَّا خَبَرُ : " مَنْ صَامَهُ وَقَامَهُ " إِلَى آخِرِ الْخَبَرِ ، فَمَشْهُورٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، ثَابِتٌ لا شَكَّ وَلا ارْتِيَابَ فِي ثُبُوتِهِ أَوَّلَ الْكَلامِ ، وَأَمَّا الَّذِي يُكْرَهُ ذِكْرُهُ : النَّضْرُ بْنُ شَيْبَانَ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، فَهَذِهِ اللَّفْظَةُ مَعْنَاهَا صَحِيحٌ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ، وَسُنَّةِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، لا بِهَذَا الإِسْنَادِ ، فَإِنِّي خَائِفٌ أَنْ يَكُونَ هَذَا الإِسْنَادُ وَهْمًا ، أَخَافُ أَنْ يَكُونَ أَبُو سَلَمَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ شَيْئًا . وَهَذَا الْخَبَرُ لَمْ يَرْوِهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَحَدٌ أَعْلَمُهُ غَيْرَ النَّضْرِ بْنِ شَيْبَانَ
Nazr ibn Shaybon aytdi: Men Abu Salama ibn Abdurrahmonga: «Bizga otangizdan eshitgan, otangiz esa Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadisni soʻzlab bermaysizmi?» dedim. U: «Ha», dedi va: Ramazon kirganda Rasululloh ﷺ: «Albatta Ramazon — Alloh roʻzasini farz qilgan oydir; men esa musulmonlarga uning qiyomini sunnat qilganman. Bas, kim uni iymon bilan va ajrni umid qilib roʻza tutsa va qiyom qilsa, gunohlaridan onasi tuqqan kunidagidek (pok) boʻlib chiqadi», dedilar, deb (rivoyat qildi). Abu Bakr aytdi: «Kim uni roʻza tutsa va qiyom qilsa», degan xabarning oxirigacha boʻlgan qismi Abu Salamaning Abu Hurayradan (qilgan) hadisidan mashhur boʻlib, uning sobit ekanida shak-shubha yoʻqdir — soʻzning avvali (shunday). Zikr qilinishi yoqtirilmaydigani esa Nazr ibn Shaybonning Abu Salamadan, uning otasidan (qilgan rivoyati)dir. Bu lafzning maʼnosi Alloh azza va jallaning Kitobi hamda Nabiysi ﷺning sunnatidan sahihdir, lekin bu isnod bilan emas; chunki men bu isnod vahm boʻlishidan qoʻrqaman va Abu Salama otasidan hech narsa eshitmagan boʻlishidan xavfsirayman. Bu xabarni Abu Salamadan, men bilganimcha, Nazr ibn Shaybondan boshqa hech kim rivoyat qilmagan.Назр ибн Шайбон айтди: Мен Абу Салама ибн Абдурраҳмонга: «Бизга отангиздан эшитган, отангиз эса Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадисни сўзлаб бермайсизми?» дедим. У: «Ҳа», деди ва: Рамазон кирганда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Рамазон — Аллоҳ рўзасини фарз қилган ойдир; мен эса мусулмонларга унинг қиёмини суннат қилганман. Бас, ким уни иймон билан ва ажрни умид қилиб рўза тутса ва қиём қилса, гуноҳларидан онаси туққан кунидагидек (пок) бўлиб чиқади», дедилар, деб (ривоят қилди). Абу Бакр айтди: «Ким уни рўза тутса ва қиём қилса», деган хабарнинг охиригача бўлган қисми Абу Саламанинг Абу Ҳурайрадан (қилган) ҳадисидан машҳур бўлиб, унинг собит эканида шак-шубҳа йўқдир — сўзнинг аввали (шундай). Зикр қилиниши ёқтирилмайдигани эса Назр ибн Шайбоннинг Абу Саламадан, унинг отасидан (қилган ривояти)дир. Бу лафзнинг маъноси Аллоҳ азза ва жалланинг Китоби ҳамда Набийси ﷺнинг суннатидан саҳиҳдир, лекин бу иснод билан эмас; чунки мен бу иснод ваҳм бўлишидан қўрқаман ва Абу Салама отасидан ҳеч нарса эшитмаган бўлишидан хавфсирайман. Бу хабарни Абу Саламадан, мен билганимча, Назр ибн Шайбондан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган.