وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ اعْلَمُوا أَنَّ عَرَفَةَ كُلَّهَا مَوْقِفٌ إِلاَّ بَطْنَ عُرَنَةَ وَأَنَّ الْمُزْدَلِفَةَ كُلَّهَا مَوْقِفٌ إِلاَّ بَطْنَ مُحَسِّرٍ . قَالَ مَالِكٌ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {فَلاَ رَفَثَ وَلاَ فُسُوقَ وَلاَ جِدَالَ فِي الْحَجِّ } قَالَ فَالرَّفَثُ إِصَابَةُ النِّسَاءِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ } قَالَ وَالْفُسُوقُ الذَّبْحُ لِلأَنْصَابِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى {أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ} . قَالَ وَالْجِدَالُ فِي الْحَجِّ أَنَّ قُرَيْشًا كَانَتْ تَقِفُ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ بِقُزَحَ وَكَانَتِ الْعَرَبُ وَغَيْرُهُمْ يَقِفُونَ بِعَرَفَةَ فَكَانُوا يَتَجَادَلُونَ يَقُولُ هَؤُلاَءِ نَحْنُ أَصْوَبُ وَيَقُولُ هَؤُلاَءِ نَحْنُ أَصْوَبُ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى وَ {لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا هُمْ نَاسِكُوهُ فَلاَ يُنَازِعُنَّكَ فِي الأَمْرِ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ} فَهَذَا الْجِدَالُ فِيمَا نُرَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ سَمِعْتُ ذَلِكَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ .
Hishom ibn Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Zubayr (roziyallohu anhumo) shunday derdi: «Biling! Butun Arafa — mavqifdir, faqat Urana vodiysining ichi bundan mustasno; butun Muzdalifa ham mavqifdir, faqat Muhassir vodiysining ichi bundan mustasno». Molik aytdi: Alloh taboraka va taolo: {Bas, hajda rafas ham, fisq ham, jidol ham yoʻqdir} (Baqara 197), degan. U (Molik) dedi: Rafas — ayollarga yaqinlik qilishdir, Alloh aʼlam. Alloh taboraka va taolo: {Roʻza kechasida ayollaringizga yaqinlik (rafas) qilish sizlarga halol qilindi} (Baqara 187), degan. Fisq esa — butlarga (ansob) atab soʻyishdir, Alloh aʼlam. Alloh taboraka va taolo: {Yoxud Allohdan oʻzgaga atab soʻyilgan fisq boʻlsa} (Anʼom 145), degan. Hajdagi jidol (tortishuv)ga kelsak: Quraysh Muzdalifadagi Mashʼarul-Harom yonida, Quzahda turar, arablar va boshqalar esa Arafada turishardi. Ular bir-birlari bilan tortishib, bular: ‹Biz toʻgʻriroqmiz›, boshqalari: ‹Biz toʻgʻriroqmiz›, deyishardi. Shunda Alloh taolo: {Biz har bir ummat uchun ibodat (nusuk) tayin qildik, ular unga amal qiluvchidirlar. Bas, bu ishda sen bilan tortishmasinlar. Sen Robbingga (ibodatga) chaqir. Albatta, sen toʻgʻri hidoyatdadirsan} (Haj 67), dedi. Bizning nazarimizda jidol — mana shu, Alloh aʼlam. Buni men ilm ahlidan eshitganman.Ҳишом ибн Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо) шундай дерди: «Билинг! Бутун Арафа — мавқифдир, фақат Урана водийсининг ичи бундан мустасно; бутун Муздалифа ҳам мавқифдир, фақат Муҳассир водийсининг ичи бундан мустасно». Молик айтди: Аллоҳ таборака ва таоло: {Бас, ҳажда рафас ҳам, фисқ ҳам, жидол ҳам йўқдир} (Бақара 197), деган. У (Молик) деди: Рафас — аёлларга яқинлик қилишдир, Аллоҳ аълам. Аллоҳ таборака ва таоло: {Рўза кечасида аёлларингизга яқинлик (рафас) қилиш сизларга ҳалол қилинди} (Бақара 187), деган. Фисқ эса — бутларга (ансоб) атаб сўйишдир, Аллоҳ аълам. Аллоҳ таборака ва таоло: {Ёхуд Аллоҳдан ўзгага атаб сўйилган фисқ бўлса} (Анъом 145), деган. Ҳаждаги жидол (тортишув)га келсак: Қурайш Муздалифадаги Машъарул-Ҳаром ёнида, Қузаҳда турар, араблар ва бошқалар эса Арафада туришарди. Улар бир-бирлари билан тортишиб, булар: ‹Биз тўғрироқмиз›, бошқалари: ‹Биз тўғрироқмиз›, дейишарди. Шунда Аллоҳ таоло: {Биз ҳар бир уммат учун ибодат (нусук) тайин қилдик, улар унга амал қилувчидирлар. Бас, бу ишда сен билан тортишмасинлар. Сен Роббингга (ибодатга) чақир. Албатта, сен тўғри ҳидоятдадирсан} (Ҳаж 67), деди. Бизнинг назаримизда жидол — мана шу, Аллоҳ аълам. Буни мен илм аҳлидан эшитганман.