HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
Muvatto Molik · HadisМуватто Молик · Ҳадис1518Bob :Боб : Hadlar kitobiҲадлар китоби

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ فِي رَجُلٍ قَذَفَ قَوْمًا جَمَاعَةً أَنَّهُ لَيْسَ عَلَيْهِ إِلاَّ حَدٌّ وَاحِدٌ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَإِنْ تَفَرَّقُوا فَلَيْسَ عَلَيْهِ إِلاَّ حَدٌّ وَاحِدٌ ‏.‏ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الرِّجَالِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَارِثَةَ بْنِ النُّعْمَانِ الأَنْصَارِيِّ ثُمَّ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ عَنْ أُمِّهِ، عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ رَجُلَيْنِ، اسْتَبَّا فِي زَمَانِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلآخَرِ وَاللَّهِ مَا أَبِي بِزَانٍ وَلاَ أُمِّي بِزَانِيَةٍ ‏.‏ فَاسْتَشَارَ فِي ذَلِكَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ قَائِلٌ مَدَحَ أَبَاهُ وَأُمَّهُ وَقَالَ آخَرُونَ قَدْ كَانَ لأَبِيهِ وَأُمِّهِ مَدْحٌ غَيْرُ هَذَا نَرَى أَنْ تَجْلِدَهُ الْحَدَّ ‏.‏ فَجَلَدَهُ عُمَرُ الْحَدَّ ثَمَانِينَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ لاَ حَدَّ عِنْدَنَا إِلاَّ فِي نَفْىٍ أَوْ قَذْفٍ أَوْ تَعْرِيضٍ يُرَى أَنَّ قَائِلَهُ إِنَّمَا أَرَادَ بِذَلِكَ نَفْيًا أَوْ قَذْفًا فَعَلَى مَنْ قَالَ ذَلِكَ الْحَدُّ تَامًّا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ عِنْدَنَا أَنَّهُ إِذَا نَفَى رَجُلٌ رَجُلاً مِنْ أَبِيهِ فَإِنَّ عَلَيْهِ الْحَدَّ وَإِنْ كَانَتْ أُمُّ الَّذِي نُفِيَ مَمْلُوكَةً فَإِنَّ عَلَيْهِ الْحَدَّ ‏.‏

Hishom ibn Urva (rahimahulloh) otasidan rivoyat qilishicha, u bir jamoa (guruh) odamlarga tuhmat qilgan kishi haqida: «Unga faqat bitta had (jazosi) boʻladi», dedi. Molik aytdi: «Agar ular (tuhmatlar) alohida-alohida boʻlsa ham, unga faqat bitta had boʻladi». Molik menga Abu Rijol Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Horisa ibn Nuʼmon al-Ansoriy — soʻng Banu Najjordan — u onasi Amra bint Abdurrahmondan rivoyat qilishicha, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) zamonida ikki kishi bir-birini soʻkishdi. Biri ikkinchisiga: «Allohga qasamki, mening otam zinokor emas, onam ham zinokor emas», dedi. Umar ibn al-Xattob bu haqda maslahat soʻradi. Baʼzilar: «U otasi va onasini maqtabdi», dedi. Boshqalar: «Uning ota-onasi uchun bundan boshqa maqtov bor edi (yaʼni bu bilan naslni koʻzda tutgan); biz uni had bilan savalashing kerak deb bilamiz», dedi. Shunda Umar uni sakson (darra) had bilan savaladi. Molik aytdi: «Bizning nazarimizda had faqat nasl inkori (nafy), tuhmat (qazf) yoki — soʻzlovchi bu bilan nasl inkori yoxud tuhmatni koʻzlagani koʻrinib turadigan — ishorada (taʼrizda) boʻladi. Shuni aytgan kishiga toʻliq had (vojib) boʻladi». Molik aytdi: «Bizdagi hukm shuki, agar bir kishi boshqa bir kishini otasidan (naslidan) inkor qilsa, unga had boʻladi. Agar inkor qilingan (kishi)ning onasi choʻri boʻlsa ham, unga had boʻladi».Ҳишом ибн Урва (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилишича, у бир жамоа (гуруҳ) одамларга туҳмат қилган киши ҳақида: «Унга фақат битта ҳад (жазоси) бўлади», деди. Молик айтди: «Агар улар (туҳматлар) алоҳида-алоҳида бўлса ҳам, унга фақат битта ҳад бўлади». Молик менга Абу Рижол Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Ҳориса ибн Нуъмон ал-Ансорий — сўнг Бану Нажжордан — у онаси Амра бинт Абдурраҳмондан ривоят қилишича, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) замонида икки киши бир-бирини сўкишди. Бири иккинчисига: «Аллоҳга қасамки, менинг отам зинокор эмас, онам ҳам зинокор эмас», деди. Умар ибн ал-Хаттоб бу ҳақда маслаҳат сўради. Баъзилар: «У отаси ва онасини мақтабди», деди. Бошқалар: «Унинг ота-онаси учун бундан бошқа мақтов бор эди (яъни бу билан наслни кўзда тутган); биз уни ҳад билан савалашинг керак деб биламиз», деди. Шунда Умар уни саксон (дарра) ҳад билан савалади. Молик айтди: «Бизнинг назаримизда ҳад фақат насл инкори (нафй), туҳмат (қазф) ёки — сўзловчи бу билан насл инкори ёхуд туҳматни кўзлагани кўриниб турадиган — ишорада (таъризда) бўлади. Шуни айтган кишига тўлиқ ҳад (вожиб) бўлади». Молик айтди: «Биздаги ҳукм шуки, агар бир киши бошқа бир кишини отасидан (наслидан) инкор қилса, унга ҳад бўлади. Агар инкор қилинган (киши)нинг онаси чўри бўлса ҳам, унга ҳад бўлади».