وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، سُئِلَ عَنْ هَذِهِ الآيَةِ، {وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ} . فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسْأَلُ عَنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى خَلَقَ آدَمَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ بِيَمِينِهِ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلاَءِ لِلْجَنَّةِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَعْمَلُونَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلاَءِ لِلنَّارِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ يَعْمَلُونَ " . فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ إِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلْجَنَّةِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيُدْخِلَهُ بِهِ الْجَنَّةَ وَإِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلنَّارِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ النَّارِ فَيُدْخِلَهُ بِهِ النَّارَ " .
Muslim ibn Yasor al-Juhaniy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, Umar ibn al-Xattobdan ushbu oyat haqida soʻraldi: {Robbing Bani Odam (odam bolalari)ning bellaridan ularning zurriyotini olib, oʻzlarini oʻzlariga guvoh qilib: «Men Robbingiz emasmanmi?» (dedi). Ular: «Ha, guvohlik berdik», dedilar. (Bu) Qiyomat kuni: «Biz bundan gʻofil edik», demasligingiz uchundir} (Aʼrof 172). Shunda Umar ibn al-Xattob dedi: «Men Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻralganida eshitgan edim. Rasululloh ﷺ shunday dedilar: ‹Alloh — tabaraka va taolo — Odamni yaratdi, soʻng oʻng qoʻli bilan uning orqasini silab, undan bir zurriyotni chiqardi-da: «Bularni jannat uchun yaratdim, ular jannat ahlining amali bilan amal qiladilar», dedi. Soʻng (yana) uning orqasini silab, undan bir zurriyotni chiqardi-da: «Bularni doʻzax uchun yaratdim, ular doʻzax ahlining amali bilan amal qiladilar», dedi›». Shunda bir kishi: «Yo Rasululloh, unda amalning (foydasi) nimada?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Alloh bir bandani jannat uchun yaratsa, uni jannat ahlining amaliga soladi, toki u jannat ahli amallaridan biri ustida vafot etadi, bas, (Alloh) uni shu (amal) sababli jannatga kiritadi. Bir bandani doʻzax uchun yaratsa, uni doʻzax ahlining amaliga soladi, toki u doʻzax ahli amallaridan biri ustida vafot etadi, bas, (Alloh) uni shu sababli doʻzaxga kiritadi», dedilar.Муслим ибн Ясор ал-Жуҳаний (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, Умар ибн ал-Хаттобдан ушбу оят ҳақида сўралди: {Роббинг Бани Одам (одам болалари)нинг белларидан уларнинг зурриётини олиб, ўзларини ўзларига гувоҳ қилиб: «Мен Роббингиз эмасманми?» (деди). Улар: «Ҳа, гувоҳлик бердик», дедилар. (Бу) Қиёмат куни: «Биз бундан ғофил эдик», демаслигингиз учундир} (Аъроф 172). Шунда Умар ибн ал-Хаттоб деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўралганида эшитган эдим. Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: ‹Аллоҳ — табарака ва таоло — Одамни яратди, сўнг ўнг қўли билан унинг орқасини силаб, ундан бир зурриётни чиқарди-да: «Буларни жаннат учун яратдим, улар жаннат аҳлининг амали билан амал қиладилар», деди. Сўнг (яна) унинг орқасини силаб, ундан бир зурриётни чиқарди-да: «Буларни дўзах учун яратдим, улар дўзах аҳлининг амали билан амал қиладилар», деди›». Шунда бир киши: «Ё Расулуллоҳ, унда амалнинг (фойдаси) нимада?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ бир бандани жаннат учун яратса, уни жаннат аҳлининг амалига солади, токи у жаннат аҳли амалларидан бири устида вафот этади, бас, (Аллоҳ) уни шу (амал) сабабли жаннатга киритади. Бир бандани дўзах учун яратса, уни дўзах аҳлининг амалига солади, токи у дўзах аҳли амалларидан бири устида вафот этади, бас, (Аллоҳ) уни шу сабабли дўзахга киритади», дедилар.