أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ تَفَرَّقَ النَّاسُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ أَيُّهَا الشَّيْخُ حَدِّثْنِي حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَوَّلُ النَّاسِ يُقْضَى لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلاَثَةٌ رَجُلٌ اسْتُشْهِدَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ قَاتَلْتُ فِيكَ حَتَّى اسْتُشْهِدْتُ . قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ قَاتَلْتَ لِيُقَالَ فُلاَنٌ جَرِيءٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ تَعَلَّمَ الْعِلْمَ وَعَلَّمَهُ وَقَرَأَ الْقُرْآنَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ تَعَلَّمْتُ الْعِلْمَ وَعَلَّمْتُهُ وَقَرَأْتُ فِيكَ الْقُرْآنَ . قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ تَعَلَّمْتَ الْعِلْمَ لِيُقَالَ عَالِمٌ وَقَرَأْتَ الْقُرْآنَ لِيُقَالَ قَارِئٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ وَسَّعَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَعْطَاهُ مِنْ أَصْنَافِ الْمَالِ كُلِّهِ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا فَقَالَ مَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ مَا تَرَكْتُ مِنْ سَبِيلٍ تُحِبُّ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَلَمْ أَفْهَمْ تُحِبُّ كَمَا أَرَدْتُ " أَنْ يُنْفَقَ فِيهَا إِلاَّ أَنْفَقْتُ فِيهَا لَكَ . قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنْ لِيُقَالَ إِنَّهُ جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ فَأُلْقِيَ فِي النَّارِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunida birinchi boʻlib hukm chiqariladigan odamlar uch kishidir. Biri shahid boʻlgan kishidir. U keltiriladi va Alloh unga bergan neʼmatlarini eslatadi, u ularni tanidi. Alloh: ‹Sen bu neʼmatlar bilan nima qilding?› deydi. U: ‹Men shahid boʻlgunimcha Sening yoʻlingda jang qildim› deydi. Alloh: ‹Yolgʻon gapirdding! Balki sen ‹falonchi botir› deyilishi uchun jang qilding, bu esa aytildi› deydi. Soʻng u haqida buyruq beriladi va yuztuban sudralib borilib, doʻzaxga tashlanadi. Yana biri ilm oʻrganib, uni oʻrgatgan hamda Qurʼon oʻqigan kishidir. U keltiriladi va Alloh unga neʼmatlarini eslatadi, u ularni tanidi. Alloh: ‹Sen bular bilan nima qilding?› deydi. U: ‹Men ilm oʻrgandim, uni oʻrgatdim va Sening yoʻlingda Qurʼon oʻqidim› deydi. Alloh: ‹Yolgʻon gapirdding! Balki sen ‹olim› deyilishi uchun ilm oʻrganding va ‹qori› deyilishi uchun Qurʼon oʻqiding, bu esa aytildi› deydi. Soʻng u haqida buyruq beriladi va yuztuban sudralib borilib, doʻzaxga tashlanadi. Yana biri Alloh unga kengchilik berib, har xil moldan ato etgan kishidir. U keltiriladi va Alloh unga neʼmatlarini eslatadi, u ularni tanidi. Alloh: ‹Sen bular bilan nima qilding?› deydi. U: ‹Sen sarflanishini yaxshi koʻrgan hech bir yoʻlni tark etmadim, magar Sening yoʻlingda sarfladim› deydi. Alloh: ‹Yolgʻon gapirdding! Balki ‹u saxiy› deyilishi uchun qilding, bu esa aytildi› deydi. Soʻng u haqida buyruq beriladi va yuztuban sudralib borilib, doʻzaxga tashlanadi», deganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунида биринчи бўлиб ҳукм чиқариладиган одамлар уч кишидир. Бири шаҳид бўлган кишидир. У келтирилади ва Аллоҳ унга берган неъматларини эслатади, у уларни таниди. Аллоҳ: ‹Сен бу неъматлар билан нима қилдинг?› дейди. У: ‹Мен шаҳид бўлгунимча Сенинг йўлингда жанг қилдим› дейди. Аллоҳ: ‹Ёлғон гапирддинг! Балки сен ‹фалончи ботир› дейилиши учун жанг қилдинг, бу эса айтилди› дейди. Сўнг у ҳақида буйруқ берилади ва юзтубан судралиб борилиб, дўзахга ташланади. Яна бири илм ўрганиб, уни ўргатган ҳамда Қуръон ўқиган кишидир. У келтирилади ва Аллоҳ унга неъматларини эслатади, у уларни таниди. Аллоҳ: ‹Сен булар билан нима қилдинг?› дейди. У: ‹Мен илм ўргандим, уни ўргатдим ва Сенинг йўлингда Қуръон ўқидим› дейди. Аллоҳ: ‹Ёлғон гапирддинг! Балки сен ‹олим› дейилиши учун илм ўргандинг ва ‹қори› дейилиши учун Қуръон ўқидинг, бу эса айтилди› дейди. Сўнг у ҳақида буйруқ берилади ва юзтубан судралиб борилиб, дўзахга ташланади. Яна бири Аллоҳ унга кенгчилик бериб, ҳар хил молдан ато этган кишидир. У келтирилади ва Аллоҳ унга неъматларини эслатади, у уларни таниди. Аллоҳ: ‹Сен булар билан нима қилдинг?› дейди. У: ‹Сен сарфланишини яхши кўрган ҳеч бир йўлни тарк этмадим, магар Сенинг йўлингда сарфладим› дейди. Аллоҳ: ‹Ёлғон гапирддинг! Балки ‹у сахий› дейилиши учун қилдинг, бу эса айтилди› дейди. Сўнг у ҳақида буйруқ берилади ва юзтубан судралиб борилиб, дўзахга ташланади», деганларини эшитдим.