أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا أُخْرِجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجُوا نَبِيَّهُمْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ لَيَهْلِكُنَّ ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏ أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ ‏}‏ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ سَيَكُونُ قِتَالٌ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَهِيَ أَوَّلُ آيَةٍ نَزَلَتْ فِي الْقِتَالِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makkadan chiqarilganlarida, Abu Bakr: «Ular oʻz paygʻambarlarini chiqardilar. Innaa lillaahi va innaa ilayhi roojiuun. Ular albatta halok boʻladilar», dedi. Shunda: {Zulmga uchraganliklari uchun (jang qilinayotganlarga) jangga izn berildi. Albatta, Alloh ularga yordam berishga qodirdir} degan (oyat) nozil boʻldi. Shunda men jang boʻlishini bildim. Ibn Abbos: «Bu jang haqida nozil boʻlgan birinchi oyatdir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Маккадан чиқарилганларида, Абу Бакр: «Улар ўз пайғамбарларини чиқардилар. Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи роожиуун. Улар албатта ҳалок бўладилар», деди. Шунда: {Зулмга учраганликлари учун (жанг қилинаётганларга) жангга изн берилди. Албатта, Аллоҳ уларга ёрдам беришга қодирдир} деган (оят) нозил бўлди. Шунда мен жанг бўлишини билдим. Ибн Аббос: «Бу жанг ҳақида нозил бўлган биринчи оятдир», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبِي قَالَ، أَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، وَأَصْحَابًا، لَهُ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا فِي عِزٍّ وَنَحْنُ مُشْرِكُونَ فَلَمَّا آمَنَّا صِرْنَا أَذِلَّةً ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي أُمِرْتُ بِالْعَفْوِ فَلاَ تُقَاتِلُوا ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا حَوَّلَنَا اللَّهُ إِلَى الْمَدِينَةِ أَمَرَنَا بِالْقِتَالِ فَكَفُّوا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلاَةَ ‏}‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Avf va uning bir necha sahobalari Makkada Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, biz mushrik boʻlganimizda izzatli edik, iymon keltirganimizdan soʻng xor boʻlib qoldik», dedilar. U zot: «Men avf etishga buyurildim, shuning uchun jang qilmanglar», dedilar. Alloh bizni Madinaga koʻchirganida, jang qilishga buyurdi, ammo (baʼzilar) tiyilib qoldilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Oʻzlariga: ‹Qoʻllaringizni (jangdan) tiyinglar va namozni barpo qilinglar› deyilganlarni koʻrmadingmi?} degan (oyat)ni nozil qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Авф ва унинг бир неча саҳобалари Маккада Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, биз мушрик бўлганимизда иззатли эдик, иймон келтирганимиздан сўнг хор бўлиб қолдик», дедилар. У зот: «Мен авф этишга буюрилдим, шунинг учун жанг қилманглар», дедилар. Аллоҳ бизни Мадинага кўчирганида, жанг қилишга буюрди, аммо (баъзилар) тийилиб қолдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Ўзларига: ‹Қўлларингизни (жангдан) тийинглар ва намозни барпо қилинглар› дейилганларни кўрмадингми?} деган (оят)ни нозил қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ مَعْمَرًا، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ قُلْتُ عَنْ سَعِيدٍ، قَالَ نَعَمْ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لأَحْمَدَ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ وَبَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الأَرْضِ فَوُضِعَتْ فِي يَدِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ تَنْتَثِلُونَهَا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men jome (jamlangan, qamrovli) soʻzlar bilan yuborildim va qoʻrquv (dushman qalbiga solinishi) bilan nusrat berildim. Men uxlab yotganimda, yer xazinalarining kalitlari keltirilib, qoʻlimga qoʻyildi», dedilar. Abu Hurayra: «Rasululloh ﷺ (dunyodan) ketdilar, siz esa hozir ularni (xazinalarni) olib turibsiz», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен жоме (жамланган, қамровли) сўзлар билан юборилдим ва қўрқув (душман қалбига солиниши) билан нусрат берилдим. Мен ухлаб ётганимда, ер хазиналарининг калитлари келтирилиб, қўлимга қўйилди», дедилар. Абу Ҳурайра: «Расулуллоҳ ﷺ (дунёдан) кетдилар, сиз эса ҳозир уларни (хазиналарни) олиб турибсиз», деди.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ نِزَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مَبْرُورٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan shunga oʻxshashini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан шунга ўхшашини эшитдим.

أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ وَبَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الأَرْضِ فَوُضِعَتْ فِي يَدِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَدْ ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ تَنْتَثِلُونَهَا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Men jome soʻzlar bilan yuborildim va qoʻrquv bilan nusrat berildim. Men uxlab yotganimda, yer xazinalarining kalitlari keltirilib, qoʻlimga qoʻyildi», deyayotganlarini eshitdim. Abu Hurayra: «Rasululloh ﷺ (dunyodan) ketdilar, siz esa hozir ularni olib turibsiz», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Мен жоме сўзлар билан юборилдим ва қўрқув билан нусрат берилдим. Мен ухлаб ётганимда, ер хазиналарининг калитлари келтирилиб, қўлимга қўйилди», деяётганларини эшитдим. Абу Ҳурайра: «Расулуллоҳ ﷺ (дунёдан) кетдилар, сиз эса ҳозир уларни олиб турибсиз», деди.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Laa ilaaha illalloh deyishlarigacha ular bilan jang qilishga buyurildim. Kim Laa ilaaha illalloh desa, oʻz moli va joni menim (tomonimdan) himoyalangan boʻladi, faqat uning haqqi (bilan) boʻlmasa. Uning hisobi esa Allohning zimmasida», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Лаа илааҳа иллаллоҳ дейишларигача улар билан жанг қилишга буюрилдим. Ким Лаа илааҳа иллаллоҳ деса, ўз моли ва жони меним (томонимдан) ҳимояланган бўлади, фақат унинг ҳаққи (билан) бўлмаса. Унинг ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасида», дедилар.

أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي نَفْسَهُ وَمَالَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه وَاللَّهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ وَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etib, Abu Bakr xalifa qilinganida va arablardan kofir boʻlgan kofir boʻlganida, Umar: «Yo Abu Bakr, Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Laa ilaaha illalloh deyishlarigacha ular bilan jang qilishga buyurildim. Kim Laa ilaaha illalloh desa, oʻz joni va moli menim (tomonimdan) himoyalangan boʻladi, faqat uning haqqi bilan boʻlmasa. Uning hisobi esa Allohning zimmasida› deganlar-ku, qanday qilib odamlar bilan jang qilasan?» dedi. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Allohga qasamki, namoz bilan zakotni ajratganlar bilan albatta jang qilaman. Chunki zakot molning haqqidir. Allohga qasamki, agar ular Rasululloh ﷺga berib turgan bir echki bolasini menga bermasalar ham, uni bermaganlari uchun ular bilan jang qilaman», dedi. Allohga qasamki, men Alloh azza va jalla Abu Bakrning koʻksini jang uchun kengaytirganini koʻrgach, bu haq ekanini bildim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, Абу Бакр халифа қилинганида ва араблардан кофир бўлган кофир бўлганида, Умар: «Ё Абу Бакр, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Лаа илааҳа иллаллоҳ дейишларигача улар билан жанг қилишга буюрилдим. Ким Лаа илааҳа иллаллоҳ деса, ўз жони ва моли меним (томонимдан) ҳимояланган бўлади, фақат унинг ҳаққи билан бўлмаса. Унинг ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасида› деганлар-ку, қандай қилиб одамлар билан жанг қиласан?» деди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳга қасамки, намоз билан закотни ажратганлар билан албатта жанг қиламан. Чунки закот молнинг ҳаққидир. Аллоҳга қасамки, агар улар Расулуллоҳ ﷺга бериб турган бир эчки боласини менга бермасалар ҳам, уни бермаганлари учун улар билан жанг қиламан», деди. Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳ азза ва жалла Абу Бакрнинг кўксини жанг учун кенгайтирганини кўргач, бу ҳақ эканини билдим.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُغِيرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، ح وَأَنْبَأَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏ وَاللَّفْظُ لأَحْمَدَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etib, oʻzlaridan soʻng Abu Bakr (xalifa) boʻlganida va arablardan kofir boʻlgan kofir boʻlganida, Umar (roziyallohu anhu): «Yo Abu Bakr, Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Laa ilaaha illalloh deyishlarigacha ular bilan jang qilishga buyurildim. Kim Laa ilaaha illalloh desa, oʻz moli va joni menim (tomonimdan) himoyalangan boʻladi, faqat uning haqqi bilan boʻlmasa. Uning hisobi esa Allohning zimmasida› deganlar-ku, qanday qilib odamlar bilan jang qilasan?» dedi. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Namoz bilan zakotni ajratganlar bilan albatta jang qilaman. Chunki zakot molning haqqidir. Allohga qasamki, agar ular Rasululloh ﷺga berib turgan bir echki bolasini menga bermasalar ham, uni bermaganlari uchun ular bilan jang qilaman», dedi. Umar: «Allohga qasamki, men Alloh azza va jalla Abu Bakrning koʻksini jang uchun kengaytirganini koʻrgach, bu haq ekanini bildim», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, ўзларидан сўнг Абу Бакр (халифа) бўлганида ва араблардан кофир бўлган кофир бўлганида, Умар (розияллоҳу анҳу): «Ё Абу Бакр, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Лаа илааҳа иллаллоҳ дейишларигача улар билан жанг қилишга буюрилдим. Ким Лаа илааҳа иллаллоҳ деса, ўз моли ва жони меним (томонимдан) ҳимояланган бўлади, фақат унинг ҳаққи билан бўлмаса. Унинг ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасида› деганлар-ку, қандай қилиб одамлар билан жанг қиласан?» деди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Намоз билан закотни ажратганлар билан албатта жанг қиламан. Чунки закот молнинг ҳаққидир. Аллоҳга қасамки, агар улар Расулуллоҳ ﷺга бериб турган бир эчки боласини менга бермасалар ҳам, уни бермаганлари учун улар билан жанг қиламан», деди. Умар: «Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳ азза ва жалла Абу Бакрнинг кўксини жанг учун кенгайтирганини кўргач, бу ҳақ эканини билдим», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنِي شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، وَذَكَرَ، آخَرَ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا جَمَعَ أَبُو بَكْرٍ لِقِتَالِهِمْ فَقَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا ‏.‏ قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِقِتَالِهِمْ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr ular bilan jang qilishga (askar) jamlaganida, Umar: «Yo Abu Bakr, Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Laa ilaaha illalloh deyishlarigacha ular bilan jang qilishga buyurildim. Ular uni aytsalar, oʻz qonlari va mollarini menim (tomonimdan) himoya qilgan boʻladilar, faqat uning haqqi bilan boʻlmasa› deganlar-ku, qanday qilib odamlar bilan jang qilasan?» dedi. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Namoz bilan zakotni ajratganlar bilan albatta jang qilaman. Allohga qasamki, agar ular Rasululloh ﷺga berib turgan bir echki bolasini menga bermasalar ham, uni bermaganlari uchun ular bilan jang qilaman», dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Allohga qasamki, men Alloh taolo Abu Bakrning koʻksini ular bilan jang qilish uchun kengaytirganini koʻrgach, bu haq ekanini bildim», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр улар билан жанг қилишга (аскар) жамлаганида, Умар: «Ё Абу Бакр, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Лаа илааҳа иллаллоҳ дейишларигача улар билан жанг қилишга буюрилдим. Улар уни айтсалар, ўз қонлари ва молларини меним (томонимдан) ҳимоя қилган бўладилар, фақат унинг ҳаққи билан бўлмаса› деганлар-ку, қандай қилиб одамлар билан жанг қиласан?» деди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Намоз билан закотни ажратганлар билан албатта жанг қиламан. Аллоҳга қасамки, агар улар Расулуллоҳ ﷺга бериб турган бир эчки боласини менга бермасалар ҳам, уни бермаганлари учун улар билан жанг қиламан», деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳ таоло Абу Бакрнинг кўксини улар билан жанг қилиш учун кенгайтирганини кўргач, бу ҳақ эканини билдим», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ أَبُو الْعَوَّامِ الْقَطَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ارْتَدَّتِ الْعَرَبُ قَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ الْعَرَبَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلاَةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ ‏"‏ ‏.‏ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا مِمَّا كَانُوا يُعْطُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه فَلَمَّا رَأَيْتُ رَأْىَ أَبِي بَكْرٍ قَدْ شُرِحَ عَلِمْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عِمْرَانُ الْقَطَّانُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ وَهَذَا الْحَدِيثُ خَطَأٌ وَالَّذِي قَبْلَهُ الصَّوَابُ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, arablar (dindan) qaytdilar. Umar: «Yo Abu Bakr, qanday qilib arablar bilan jang qilasan?» dedi. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Laa ilaaha illalloh va men Allohning rasuli ekanimga guvohlik berishlari, namozni barpo qilishlari va zakot berishlarigacha ular bilan jang qilishga buyurildim› deganlar. Allohga qasamki, agar ular Rasululloh ﷺga berib turgan narsadan bir echki bolasini menga bermasalar ham, uning uchun ular bilan jang qilaman», dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Abu Bakrning fikri (haqiqatga) ochilganini koʻrgach, bu haq ekanini bildim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, араблар (диндан) қайтдилар. Умар: «Ё Абу Бакр, қандай қилиб араблар билан жанг қиласан?» деди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Лаа илааҳа иллаллоҳ ва мен Аллоҳнинг расули эканимга гувоҳлик беришлари, намозни барпо қилишлари ва закот беришларигача улар билан жанг қилишга буюрилдим› деганлар. Аллоҳга қасамки, агар улар Расулуллоҳ ﷺга бериб турган нарсадан бир эчки боласини менга бермасалар ҳам, унинг учун улар билан жанг қиламан», деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Абу Бакрнинг фикри (ҳақиқатга) очилганини кўргач, бу ҳақ эканини билдим», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَهَا فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي نَفْسَهُ وَمَالَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Laa ilaaha illalloh deyishlarigacha ular bilan jang qilishga buyurildim. Kim uni aytsa, oʻz joni va molini menim (tomonimdan) himoya qilgan boʻladi, faqat uning haqqi bilan boʻlmasa. Uning hisobi esa Allohning zimmasida», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Лаа илааҳа иллаллоҳ дейишларигача улар билан жанг қилишга буюрилдим. Ким уни айтса, ўз жони ва молини меним (томонимдан) ҳимоя қилган бўлади, фақат унинг ҳаққи билан бўлмаса. Унинг ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасида», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ جَاهِدُوا الْمُشْرِكِينَ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ وَأَلْسِنَتِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mushriklarga qarshi mollaringiz, qoʻllaringiz va tillaringiz bilan jihod qilinglar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мушрикларга қарши молларингиз, қўлларингиз ва тилларингиз билан жиҳод қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ أَنْبَأَنَا وُهَيْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْوَرْدِ - قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ مَاتَ وَلَمْ يَغْزُ وَلَمْ يُحَدِّثْ نَفْسَهُ بِغَزْوٍ مَاتَ عَلَى شُعْبَةِ نِفَاقٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim gʻazot qilmay va koʻnglidan gʻazot qilishni oʻtkazmay vafot etsa, u nifoqning bir shoxobchasi ustida vafot etibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким ғазот қилмай ва кўнглидан ғазот қилишни ўтказмай вафот этса, у нифоқнинг бир шохобчаси устида вафот этибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ الْوَزِيرِ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ عُفَيْرٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنِ ابْنِ مُسَافِرٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ أَنَّ رِجَالاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لاَ تَطِيبُ أَنْفُسُهُمْ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنِّي وَلاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُهُمْ عَلَيْهِ مَا تَخَلَّفْتُ عَنْ سَرِيَّةٍ تَغْزُو فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar mendan orqada qolishni oʻzlariga ep koʻrmaydigan baʼzi moʻmin kishilar boʻlmaganida va men ularni ustiga mindiradigan (ulov) topmaganimda edi, Alloh azza va jalla yoʻlida gʻazot qilayotgan hech bir sariyyadan (harbiy guruhdan) orqada qolmas edim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, men Alloh yoʻlida oʻldirilib, soʻng tiriltirilib, soʻng oʻldirilib, soʻng tiriltirilib, soʻng oʻldirilib, soʻng tiriltirilib, soʻng oʻldirilishni istardim», deyayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар мендан орқада қолишни ўзларига эп кўрмайдиган баъзи мўмин кишилар бўлмаганида ва мен уларни устига миндирадиган (улов) топмаганимда эди, Аллоҳ азза ва жалла йўлида ғазот қилаётган ҳеч бир сарийядан (ҳарбий гуруҳдан) орқада қолмас эдим. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, мен Аллоҳ йўлида ўлдирилиб, сўнг тирилтирилиб, сўнг ўлдирилиб, сўнг тирилтирилиб, сўнг ўлдирилиб, сўнг тирилтирилиб, сўнг ўлдирилишни истардим», деяётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ رَأَيْتُ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ جَالِسًا فَجِئْتُ حَتَّى جَلَسْتُ إِلَيْهِ فَحَدَّثَنَا أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُنْزِلَ عَلَيْهِ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏.‏ فَجَاءَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَهُوَ يُمِلُّهَا عَلَىَّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَسْتَطِيعُ الْجِهَادَ لَجَاهَدْتُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَفَخِذُهُ عَلَى فَخِذِي فَثَقُلَتْ عَلَىَّ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنْ سَتُرَضُّ فَخِذِي ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ‏{‏ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ ‏}‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ هَذَا لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ يَرْوِي عَنْهُ عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَعْدٍ لَيْسَ بِثِقَةٍ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga: {Moʻminlardan uzrsiz uyda oʻtirib qoluvchilar bilan Alloh yoʻlida jon-mollari bilan jihod qiluvchilar teng emaslar} degan oyat nozil boʻldi. Men buni yozib olayotgan edim, shu payt Ibn Ummu Maktum keldi va: «Ey Rasululloh, agar jihodga qodir boʻlganimda, albatta jihod qilardim», dedi. Shunda Alloh azza va jalla — uning soni mening sonim ustida edi, shu qadar ogʻirlashdiki, sonim ezilib ketadi deb oʻyladim, soʻng u zotdan bu holat koʻtarildi — {uzrli boʻlganlaridan boshqa} degan oyatni nozil qildi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга: {Мўминлардан узрсиз уйда ўтириб қолувчилар билан Аллоҳ йўлида жон-моллари билан жиҳод қилувчилар тенг эмаслар} деган оят нозил бўлди. Мен буни ёзиб олаётган эдим, шу пайт Ибн Умму Мактум келди ва: «Эй Расулуллоҳ, агар жиҳодга қодир бўлганимда, албатта жиҳод қилардим», деди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла — унинг сони менинг соним устида эди, шу қадар оғирлашдики, соним эзилиб кетади деб ўйладим, сўнг у зотдан бу ҳолат кўтарилди — {узрли бўлганларидан бошқа} деган оятни нозил қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ رَأَيْتُ مَرْوَانَ جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ فَأَقْبَلْتُ حَتَّى جَلَسْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَأَخْبَرَنَا أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمْلَى عَلَيْهِ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَهُ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَهُوَ يُمِلُّهَا عَلَىَّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَسْتَطِيعُ الْجِهَادَ لَجَاهَدْتُ ‏.‏ وَكَانَ رَجُلاً أَعْمَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَفَخِذُهُ عَلَى فَخِذِي حَتَّى هَمَّتْ تَرُضُّ فَخِذِي ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ ‏}‏ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: {Moʻminlardan uzrsiz uyda oʻtirib qoluvchilar bilan Alloh yoʻlida jihod qiluvchilar teng emaslar} degan soʻzlarni yozdirib turgan edilar. Shu payt Ibn Ummu Maktum keldi — u koʻzi ojiz kishi edi — va: «Ey Rasululloh, agar jihodga qodir boʻlganimda, albatta jihod qilardim», dedi. Shunda Alloh oʻz Rasuli ﷺga — u zotning soni mening sonim ustida edi, hatto sonimni ezib yuborishiga oz qoldi, soʻng u zotdan bu holat koʻtarildi — Alloh azza va jalla {uzrli boʻlganlaridan boshqa} degan oyatni nozil qildi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: {Мўминлардан узрсиз уйда ўтириб қолувчилар билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчилар тенг эмаслар} деган сўзларни ёздириб турган эдилар. Шу пайт Ибн Умму Мактум келди — у кўзи ожиз киши эди — ва: «Эй Расулуллоҳ, агар жиҳодга қодир бўлганимда, албатта жиҳод қилардим», деди. Шунда Аллоҳ ўз Расули ﷺга — у зотнинг сони менинг соним устида эди, ҳатто сонимни эзиб юборишига оз қолди, сўнг у зотдан бу ҳолат кўтарилди — Аллоҳ азза ва жалла {узрли бўлганларидан бошқа} деган оятни нозил қилди.

أَخْبَرَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ ذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا قَالَ ‏"‏ ائْتُونِي بِالْكَتِفِ وَاللَّوْحِ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ ‏{‏ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ‏}‏ وَعَمْرُو بْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ خَلْفَهُ فَقَالَ هَلْ لِي رُخْصَةٌ فَنَزَلَتْ ‏{‏ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ ‏}‏ ‏.‏

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Menga kurak suyagi va lavh keltiringlar», dedilar va {Moʻminlardan uzrsiz uyda oʻtirib qoluvchilar teng emaslar} deb yozdirdilar. Amr ibn Ummu Maktum esa u zotning orqasida edi va: «Menga ruxsat bormi?» dedi. Shunda {uzrli boʻlganlaridan boshqa} degan oyat nozil boʻldi.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Менга курак суяги ва лавҳ келтиринглар», дедилар ва {Мўминлардан узрсиз уйда ўтириб қолувчилар тенг эмаслар} деб ёздирдилар. Амр ибн Умму Мактум эса у зотнинг орқасида эди ва: «Менга рухсат борми?» деди. Шунда {узрли бўлганларидан бошқа} деган оят нозил бўлди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ‏}‏ جَاءَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَكَانَ أَعْمَى فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ فِيَّ وَأَنَا أَعْمَى قَالَ فَمَا بَرِحَ حَتَّى نَزَلَتْ ‏{‏ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ ‏}‏ ‏.‏

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Moʻminlardan uzrsiz uyda oʻtirib qoluvchilar teng emaslar} degan oyat nozil boʻlganida, koʻzi ojiz boʻlgan Ibn Ummu Maktum kelib: «Ey Rasululloh, men koʻzi ojiz boʻlsam, mening ahvolim qanday boʻladi?» dedi. U hali oʻrnidan jilmasidanoq {uzrli boʻlganlaridan boshqa} degan oyat nozil boʻldi.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Мўминлардан узрсиз уйда ўтириб қолувчилар тенг эмаслар} деган оят нозил бўлганида, кўзи ожиз бўлган Ибн Умму Мактум келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен кўзи ожиз бўлсам, менинг аҳволим қандай бўлади?» деди. У ҳали ўрнидан жилмасиданоқ {узрли бўлганларидан бошқа} деган оят нозил бўлди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْتَأْذِنُهُ فِي الْجِهَادِ فَقَالَ ‏"‏ أَحَىٌّ وَالِدَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَفِيهِمَا فَجَاهِدْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, jihodga chiqishga ruxsat soʻradi. Shunda u zot: «Ota-onang tiriklarmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Unda ularning xizmatida boʻlib jihod qil», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, жиҳодга чиқишга рухсат сўради. Шунда у зот: «Ота-онанг тирикларми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Унда уларнинг хизматида бўлиб жиҳод қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْحَكَمِ الْوَرَّاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ طَلْحَةَ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ أَبِيهِ، طَلْحَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ جَاهِمَةَ السُّلَمِيِّ، أَنَّ جَاهِمَةَ، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَدْتُ أَنْ أَغْزُوَ وَقَدْ جِئْتُ أَسْتَشِيرُكَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ لَكَ مِنْ أُمٍّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَالْزَمْهَا فَإِنَّ الْجَنَّةَ تَحْتَ رِجْلَيْهَا ‏"‏ ‏.‏

Muoviya ibn Johima as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Johima Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, men gʻazotga chiqmoqchi edim va siz bilan maslahatlashgani keldim», dedi. Shunda u zot: «Onang bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Unda uning yonida boʻl, chunki jannat uning oyoqlari ostidadir», dedilar.Муовия ибн Жоҳима ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жоҳима Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен ғазотга чиқмоқчи эдим ва сиз билан маслаҳатлашгани келдим», деди. Шунда у зот: «Онанг борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Унда унинг ёнида бўл, чунки жаннат унинг оёқлари остидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ النَّاسِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ مَنْ جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ ثُمَّ مُؤْمِنٌ فِي شِعْبٍ مِنَ الشِّعَابِ يَتَّقِي اللَّهَ وَيَدَعُ النَّاسَ مِنْ شَرِّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, odamlarning qaysi biri afzal?» dedi. U zot: «Alloh yoʻlida joni va moli bilan jihod qilgan kishi», dedilar. U: «Soʻng kim, ey Rasululloh?» dedi. U zot: «Soʻng togʻ daralaridan biriga chekingan, Allohdan qoʻrqib, odamlarni oʻz yomonligidan asragan moʻmin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, одамларнинг қайси бири афзал?» деди. У зот: «Аллоҳ йўлида жони ва моли билан жиҳод қилган киши», дедилар. У: «Сўнг ким, эй Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Сўнг тоғ дараларидан бирига чекинган, Аллоҳдан қўрқиб, одамларни ўз ёмонлигидан асраган мўмин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ تَبُوكَ يَخْطُبُ النَّاسَ وَهُوَ مُسْنِدٌ ظَهْرَهُ إِلَى رَاحِلَتِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ وَشَرِّ النَّاسِ إِنَّ مِنْ خَيْرِ النَّاسِ رَجُلاً عَمِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَلَى ظَهْرِ فَرَسِهِ أَوْ عَلَى ظَهْرِ بَعِيرِهِ أَوْ عَلَى قَدَمِهِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمَوْتُ وَإِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ رَجُلاً فَاجِرًا يَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ لاَ يَرْعَوِي إِلَى شَىْءٍ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Tabuk yili Rasululloh ﷺ ulovlariga suyanib turib, odamlarga xutba qilar edilar. U zot: «Sizlarga odamlarning eng yaxshisi va eng yomoni haqida xabar bermaymi? Odamlarning eng yaxshilaridan biri — Alloh yoʻlida oti ustida yoki tuyasi ustida yoki oyogʻida, oʻziga oʻlim kelguncha mehnat qilgan kishidir. Odamlarning eng yomonlaridan biri esa — Alloh kitobini oʻqiydi-yu, undan hech narsaga qaytmaydigan fojir kishidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Табук йили Расулуллоҳ ﷺ уловларига суяниб туриб, одамларга хутба қилар эдилар. У зот: «Сизларга одамларнинг энг яхшиси ва энг ёмони ҳақида хабар бермайми? Одамларнинг энг яхшиларидан бири — Аллоҳ йўлида оти устида ёки туяси устида ёки оёғида, ўзига ўлим келгунча меҳнат қилган кишидир. Одамларнинг энг ёмонларидан бири эса — Аллоҳ китобини ўқийди-ю, ундан ҳеч нарсага қайтмайдиган фожир кишидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لاَ يَبْكِي أَحَدٌ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ حَتَّى يُرَدَّ اللَّبَنُ فِي الضَّرْعِ وَلاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ فِي مَنْخَرَىْ مُسْلِمٍ أَبَدًا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohdan qoʻrqib yigʻlagan kishini, sut yelinga qaytmaguncha, doʻzax olovi kuydirmaydi. Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam tutuni musulmonning burun kataklarida hech qachon jamlanmaydi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳдан қўрқиб йиғлаган кишини, сут елинга қайтмагунча, дўзах олови куйдирмайди. Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутуни мусулмоннинг бурун катакларида ҳеч қачон жамланмайди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَلِجُ النَّارَ رَجُلٌ بَكَى مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ تَعَالَى حَتَّى يَعُودَ اللَّبَنُ فِي الضَّرْعِ وَلاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ نَارِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh taolodan qoʻrqib yigʻlagan kishi, sut yelinga qaytmaguncha, doʻzaxga kirmaydi. Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam olovining tutuni jamlanmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ таолодан қўрқиб йиғлаган киши, сут елинга қайтмагунча, дўзахга кирмайди. Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам оловининг тутуни жамланмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَجْتَمِعَانِ فِي النَّارِ مُسْلِمٌ قَتَلَ كَافِرًا ثُمَّ سَدَّدَ وَقَارَبَ وَلاَ يَجْتَمِعَانِ فِي جَوْفِ مُؤْمِنٍ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَفَيْحُ جَهَنَّمَ وَلاَ يَجْتَمِعَانِ فِي قَلْبِ عَبْدٍ الإِيمَانُ وَالْحَسَدُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kofirni oʻldirib, soʻng toʻgʻri yoʻlda barqaror boʻlib, mardikorlik qilgan musulmon bilan doʻzax olovi bir joyda jamlanmaydi. Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam nafasi moʻmin ichida jamlanmaydi. Iymon bilan hasad esa bandaning qalbida jamlanmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кофирни ўлдириб, сўнг тўғри йўлда барқарор бўлиб, мардикорлик қилган мусулмон билан дўзах олови бир жойда жамланмайди. Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам нафаси мўмин ичида жамланмайди. Иймон билан ҳасад эса банданинг қалбида жамланмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ اللَّجْلاَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ فِي جَوْفِ عَبْدٍ أَبَدًا وَلاَ يَجْتَمِعُ الشُّحُّ وَالإِيمَانُ فِي قَلْبِ عَبْدٍ أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam tutuni bandaning ichida hech qachon jamlanmaydi. Baxillik bilan iymon esa bandaning qalbida hech qachon jamlanmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутуни банданинг ичида ҳеч қачон жамланмайди. Бахиллик билан иймон эса банданинг қалбида ҳеч қачон жамланмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ اللَّجْلاَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ فِي وَجْهِ رَجُلٍ أَبَدًا وَلاَ يَجْتَمِعُ الشُّحُّ وَالإِيمَانُ فِي قَلْبِ عَبْدٍ أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam tutuni bir kishining yuzida hech qachon jamlanmaydi. Baxillik bilan iymon esa bandaning qalbida hech qachon jamlanmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутуни бир кишининг юзида ҳеч қачон жамланмайди. Бахиллик билан иймон эса банданинг қалбида ҳеч қачон жамланмайди», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ اللَّجْلاَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ فِي جَوْفِ عَبْدٍ وَلاَ يَجْتَمِعُ الشُّحُّ وَالإِيمَانُ فِي جَوْفِ عَبْدٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam tutuni bandaning ichida jamlanmaydi. Baxillik bilan iymon esa bandaning ichida jamlanmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутуни банданинг ичида жамланмайди. Бахиллик билан иймон эса банданинг ичида жамланмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَرْعَرَةُ بْنُ الْبِرِنْدِ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ اللَّجْلاَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ فِي مَنْخَرَىْ مُسْلِمٍ أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Alloh azza va jalla yoʻlidagi chang bilan jahannam tutuni musulmon kishining burun teshiklarida hech qachon jam boʻlmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутуни мусулмон кишининг бурун тешикларида ҳеч қачон жам бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنِي شُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ اللَّجْلاَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ فِي مَنْخَرَىْ مُسْلِمٍ وَلاَ يَجْتَمِعُ شُحٌّ وَإِيمَانٌ فِي قَلْبِ رَجُلٍ مُسْلِمٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam tutuni musulmon kishining burun teshiklarida hech qachon jam boʻlmaydi. Baxillik bilan iymon ham musulmon kishining qalbida hech qachon jam boʻlmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутуни мусулмон кишининг бурун тешикларида ҳеч қачон жам бўлмайди. Бахиллик билан иймон ҳам мусулмон кишининг қалбида ҳеч қачон жам бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ بْنِ اللَّجْلاَجِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ لاَ يَجْمَعُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ غُبَارًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانَ جَهَنَّمَ فِي جَوْفِ امْرِئٍ مُسْلِمٍ وَلاَ يَجْمَعُ اللَّهُ فِي قَلْبِ امْرِئٍ مُسْلِمٍ الإِيمَانَ بِاللَّهِ وَالشُّحَّ جَمِيعًا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u kishi: «Alloh azza va jalla musulmon kishining ichida Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam tutunini hech qachon jam qilmaydi. Alloh musulmon kishining qalbida Allohga iymon bilan baxillikni ham hech qachon jam qilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у киши: «Аллоҳ азза ва жалла мусулмон кишининг ичида Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутунини ҳеч қачон жам қилмайди. Аллоҳ мусулмон кишининг қалбида Аллоҳга иймон билан бахилликни ҳам ҳеч қачон жам қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ لَحِقَنِي عَبَايَةُ بْنُ رَافِعٍ وَأَنَا مَاشٍ، إِلَى الْجُمُعَةِ فَقَالَ أَبْشِرْ فَإِنَّ خُطَاكَ هَذِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ سَمِعْتُ أَبَا عَبْسٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ اغْبَرَّتْ قَدَمَاهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ حَرَامٌ عَلَى النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Abs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning oyoqlari Alloh yoʻlida changga belansa, u kishi doʻzaxga harom boʻladi», dedilar.Абу Абс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг оёқлари Аллоҳ йўлида чангга беланса, у киши дўзахга ҳаром бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شُرَيْحٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ شُمَيْرٍ الرُّعَيْنِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا عَلِيٍّ التُّجِيبِيَّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا رَيْحَانَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ حُرِّمَتْ عَيْنٌ عَلَى النَّارِ سَهِرَتْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Rayhana (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida uxlamay uygʻoq turgan koʻz doʻzaxga harom qilindi», deb aytganlarini eshitdim, dedilar.Абу Райҳана (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида ухламай уйғоқ турган кўз дўзахга ҳаром қилинди», деб айтганларини эшитдим, дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْغَدْوَةُ وَالرَّوْحَةُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَفْضَلُ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla yoʻlida ertalab yoki kechqurun chiqmoq dunyo va undagi barcha narsadan afzaldir», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла йўлида эрталаб ёки кечқурун чиқмоқ дунё ва ундаги барча нарсадан афзалдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي شُرَحْبِيلُ بْنُ شَرِيكٍ الْمَعَافِرِيُّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أَيُّوبَ الأَنْصَارِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ غَدْوَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ رَوْحَةٌ خَيْرٌ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ وَغَرَبَتْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida ertalab yoki kechqurun chiqmoq quyosh chiqib botadigan barcha narsadan yaxshiroqdir», dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида эрталаб ёки кечқурун чиқмоқ қуёш чиқиб ботадиган барча нарсадан яхшироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ثَلاَثَةٌ كُلُّهُمْ حَقٌّ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَوْنُهُ الْمُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالنَّاكِحُ الَّذِي يُرِيدُ الْعَفَافَ وَالْمُكَاتَبُ الَّذِي يُرِيدُ الأَدَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Uch kishi bor, ularning barchasiga yordam berish Alloh azza va jallaning zimmasidadir: Alloh yoʻlida jihod qiluvchi mujohid, iffatli boʻlishni istab uylanuvchi kishi va toʻlovni ado etishni istagan mukotab qul», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уч киши бор, уларнинг барчасига ёрдам бериш Аллоҳ азза ва жалланинг зиммасидадир: Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчи мужоҳид, иффатли бўлишни истаб уйланувчи киши ва тўловни адо этишни истаган мукотаб қул», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ مَخْرَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ سُهَيْلَ بْنَ أَبِي صَالِحٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَفْدُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ثَلاَثَةٌ الْغَازِي وَالْحَاجُّ وَالْمُعْتَمِرُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jallaning mehmonlari uchtadir: gʻozi, hajga borgan haji va umra qiluvchi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалланинг меҳмонлари учтадир: ғози, ҳажга борган ҳажи ва умра қилувчи», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَكَفَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَنْ جَاهَدَ فِي سَبِيلِهِ لاَ يُخْرِجُهُ إِلاَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ وَتَصْدِيقُ كَلِمَتِهِ بِأَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ أَوْ يَرُدَّهُ إِلَى مَسْكَنِهِ الَّذِي خَرَجَ مِنْهُ مَعَ مَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla Oʻz yoʻlida jihod qilgan kishiga — uni faqat Oʻz yoʻlidagi jihod va Oʻz kalimasini tasdiqlash chiqargan boʻlsa — uni jannatga kiritishini yoki qoʻlga kiritgan ajr va gʻanimat bilan chiqib ketgan uyiga qaytarishini kafolatga oldi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла Ўз йўлида жиҳод қилган кишига — уни фақат Ўз йўлидаги жиҳод ва Ўз калимасини тасдиқлаш чиқарган бўлса — уни жаннатга киритишини ёки қўлга киритган ажр ва ғанимат билан чиқиб кетган уйига қайтаришини кафолатга олди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ، مَوْلَى بْنِ أَبِي ذُبَابٍ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ انْتَدَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَنْ يَخْرُجُ فِي سَبِيلِهِ لاَ يُخْرِجُهُ إِلاَّ الإِيمَانُ بِي وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِي أَنَّهُ ضَامِنٌ حَتَّى أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ بِأَيِّهِمَا كَانَ إِمَّا بِقَتْلٍ أَوْ وَفَاةٍ أَوْ أَرُدَّهُ إِلَى مَسْكَنِهِ الَّذِي خَرَجَ مِنْهُ نَالَ مَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla Oʻz yoʻlida chiquvchi kishi uchun — uni faqat Menga iymon va Mening yoʻlimdagi jihod chiqargan boʻlsa — kafil boʻlishni oʻz zimmasiga oldi. Uni oʻldirilgani yoki vafot etgani bilan jannatga kiritaman yoki chiqib ketgan uyiga qoʻlga kiritgan ajr va gʻanimati bilan qaytaraman, deydi», deb aytganlarini eshitdim, dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла Ўз йўлида чиқувчи киши учун — уни фақат Менга иймон ва Менинг йўлимдаги жиҳод чиқарган бўлса — кафил бўлишни ўз зиммасига олди. Уни ўлдирилгани ёки вафот этгани билан жаннатга киритаман ёки чиқиб кетган уйига қўлга киритган ажр ва ғанимати билан қайтараман, дейди», деб айтганларини эшитдим, дедилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَثَلُ الْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ - وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَنْ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ - كَمَثَلِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ وَتَوَكَّلَ اللَّهُ لِلْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِهِ بِأَنْ يَتَوَفَّاهُ فَيُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ أَوْ يَرْجِعَهُ سَالِمًا بِمَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida jihod qiluvchi mujohidning misoli — Alloh Oʻz yoʻlida kim jihod qilishini yaxshi biladi — roʻza tutib, namoz oʻqib turuvchi kishining misoliga oʻxshaydi. Alloh Oʻz yoʻlidagi mujohidga uni vafot ettirib jannatga kiritishini yoki qoʻlga kiritgan ajr va gʻanimati bilan sogʻ-salomat qaytarishini vaʼda qildi», deb aytganlarini eshitdim, dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчи мужоҳиднинг мисоли — Аллоҳ Ўз йўлида ким жиҳод қилишини яхши билади — рўза тутиб, намоз ўқиб турувчи кишининг мисолига ўхшайди. Аллоҳ Ўз йўлидаги мужоҳидга уни вафот эттириб жаннатга киритишини ёки қўлга киритган ажр ва ғанимати билан соғ-саломат қайтаришини ваъда қилди», деб айтганларини эшитдим, дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، وَذَكَرَ، آخَرَ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ غَازِيَةٍ تَغْزُو فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُصِيبُونَ غَنِيمَةً إِلاَّ تَعَجَّلُوا ثُلُثَىْ أَجْرِهِمْ مِنَ الآخِرَةِ وَيَبْقَى لَهُمُ الثُّلُثُ فَإِنْ لَمْ يُصِيبُوا غَنِيمَةً تَمَّ لَهُمْ أَجْرُهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida jang qilgan har qanday gʻozi guruh gʻanimatga erishsa, ular oxiratdagi ajrlarining uchdan ikki qismini shu dunyoda oldindan olgan boʻladilar, uchdan bir qismi ularga qoladi. Agar gʻanimatga erishmasalar, ularning ajri toʻliq boʻladi», deb aytganlarini eshitdim, dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида жанг қилган ҳар қандай ғози гуруҳ ғаниматга эришса, улар охиратдаги ажрларининг учдан икки қисмини шу дунёда олдиндан олган бўладилар, учдан бир қисми уларга қолади. Агар ғаниматга эришмасалар, уларнинг ажри тўлиқ бўлади», деб айтганларини эшитдим, дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا يَحْكِيهِ عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ ‏"‏ أَيُّمَا عَبْدٍ مِنْ عِبَادِي خَرَجَ مُجَاهِدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِي ضَمِنْتُ لَهُ أَنْ أَرْجَعَهُ إِنْ أَرْجَعْتُهُ بِمَا أَصَابَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ وَإِنْ قَبَضْتُهُ غَفَرْتُ لَهُ وَرَحِمْتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Robbi azza va jalladan hikoya qilib: «Bandalarimdan qaysi biri Mening roziligimni istab, Alloh yoʻlida mujohid boʻlib chiqsa, agar uni qaytarsam, qoʻlga kiritgan ajr yoki gʻanimati bilan qaytarishimni kafolatga oldim. Agar uning jonini olsam, uni magʻfirat qilaman va unga rahm qilaman, deydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Робби азза ва жалладан ҳикоя қилиб: «Бандаларимдан қайси бири Менинг розилигимни истаб, Аллоҳ йўлида мужоҳид бўлиб чиқса, агар уни қайтарсам, қўлга киритган ажр ёки ғанимати билан қайтаришимни кафолатга олдим. Агар унинг жонини олсам, уни мағфират қиламан ва унга раҳм қиламан, дейди», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَثَلُ الْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ - وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَنْ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِهِ - كَمَثَلِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الْخَاشِعِ الرَّاكِعِ السَّاجِدِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida jihod qiluvchi mujohidning misoli — Alloh Oʻz yoʻlida kim jihod qilishini yaxshiroq biladi — roʻza tutib, namoz oʻqib, tavozu bilan rukuʼ va sajda qiluvchi kishining misolidek», deganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчи мужоҳиднинг мисоли — Аллоҳ Ўз йўлида ким жиҳод қилишини яхшироқ билади — рўза тутиб, намоз ўқиб, тавозу билан рукуъ ва сажда қилувчи кишининг мисолидек», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حُصَيْنٍ، أَنَّ ذَكْوَانَ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ يَعْدِلُ الْجِهَادَ قَالَ ‏"‏ لاَ أَجِدُهُ هَلْ تَسْتَطِيعُ إِذَا خَرَجَ الْمُجَاهِدُ تَدْخُلُ مَسْجِدًا فَتَقُومُ لاَ تَفْتُرُ وَتَصُومُ لاَ تُفْطِرُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَنْ يَسْتَطِيعُ ذَلِكَ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Menga jihodga teng keladigan bir amalni koʻrsating», dedi. U zot: «Men bunday amalni topa olmayman. Mujohid jangga chiqqanda, sen masjidga kirib, tinmasdan namoz oʻqib turishga hamda iftor qilmasdan roʻza tutib turishga qodirmisan?», dedilar. U: «Bunga kim qodir boʻla oladi?», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Менга жиҳодга тенг келадиган бир амални кўрсатинг», деди. У зот: «Мен бундай амални топа олмайман. Мужоҳид жангга чиққанда, сен масжидга кириб, тинмасдан намоз ўқиб туришга ҳамда ифтор қилмасдан рўза тутиб туришга қодирмисан?», дедилар. У: «Бунга ким қодир бўла олади?», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّهُ سَأَلَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ خَيْرٌ قَالَ ‏"‏ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Alloh Nabiysi ﷺdan: «Qaysi amal afzal?», deb soʻradi. U zot: «Allohga iymon keltirish va Alloh azza va jalla yoʻlida jihod qilish», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Аллоҳ Набийси ﷺдан: «Қайси амал афзал?», деб сўради. У зот: «Аллоҳга иймон келтириш ва Аллоҳ азза ва жалла йўлида жиҳод қилиш», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ إِيمَانٌ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ‏"‏ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ‏"‏ حَجٌّ مَبْرُورٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Qaysi amallar afzal?», deb soʻradi. U zot: «Allohga iymon keltirish», dedilar. U: «Soʻng nima?», dedi. U zot: «Alloh yoʻlida jihod qilish», dedilar. U: «Soʻng nima?», dedi. U zot: «Maqbul haj», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси амаллар афзал?», деб сўради. У зот: «Аллоҳга иймон келтириш», дедилар. У: «Сўнг нима?», деди. У зот: «Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш», дедилар. У: «Сўнг нима?», деди. У зот: «Мақбул ҳаж», дедилар.

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا سَعِيدٍ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَعَجِبَ لَهَا أَبُو سَعِيدٍ قَالَ أَعِدْهَا عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَفَعَلَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَأُخْرَى يُرْفَعُ بِهَا الْعَبْدُ مِائَةَ دَرَجَةٍ فِي الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَمَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Said! Kim Allohni Rabb, Islomni din, Muhammadni Nabiy deb rozi boʻlsa, unga jannat vojib boʻladi», dedilar. Abu Said bundan hayratlanib: «Ey Rasululloh, buni menga qaytaring», dedi. U zot buni qaytardilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Yana bir amal borki, u bilan banda jannatda yuz daraja koʻtariladi. Har ikki daraja orasi osmon bilan yer orasidek boʻladi», dedilar. U: «Ey Rasululloh, u nima?», dedi. U zot: «Alloh yoʻlida jihod qilish, Alloh yoʻlida jihod qilish», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Саид! Ким Аллоҳни Рабб, Исломни дин, Муҳаммадни Набий деб рози бўлса, унга жаннат вожиб бўлади», дедилар. Абу Саид бундан ҳайратланиб: «Эй Расулуллоҳ, буни менга қайтаринг», деди. У зот буни қайтардилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Яна бир амал борки, у билан банда жаннатда юз даража кўтарилади. Ҳар икки даража ораси осмон билан ер орасидек бўлади», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, у нима?», деди. У зот: «Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш, Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ الْقَاسِمِ بْنِ سُمَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي بُسْرُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَمَاتَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَغْفِرَ لَهُ هَاجَرَ أَوْ مَاتَ فِي مَوْلِدِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نُخْبِرُ بِهَا النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا بِهَا فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ لِلْجَنَّةِ مِائَةَ دَرَجَةٍ بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ أَعَدَّهَا اللَّهُ لِلْمُجَاهِدِينَ فِي سَبِيلِهِ وَلَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَلاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُهُمْ عَلَيْهِ وَلاَ تَطِيبُ أَنْفُسُهُمْ أَنْ يَتَخَلَّفُوا بَعْدِي مَا قَعَدْتُ خَلْفَ سَرِيَّةٍ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim namozni barpo etib, zakotni ado etib, Allohga hech narsani sherik qilmagan holda vafot etsa, u hijrat qilgan boʻlsin yoki oʻz tugʻilgan yurtida oʻlgan boʻlsin, Alloh azza va jalla uni magʻfirat qilishi haq boʻladi», dedilar. Biz: «Ey Rasululloh, bu xushxabarni odamlarga aytmaymizmi, ular quvonsinlar?», dedik. U zot: «Albatta, jannatda yuzta daraja bor. Har ikki daraja orasi osmon bilan yer orasidek boʻlib, Alloh uni Oʻz yoʻlida jihod qiluvchi mujohidlar uchun tayyorlab qoʻygan. Agar mominlarga ogʻirlik keltirmasligimni, ularni ustiga mindiradigan narsa topolmasligimni va ular mendan ortda qolishga koʻngillari roziligini bilmaganimda, hech bir askariy qismning ortida oʻtirib qolmagan boʻlar edim. Men Alloh yoʻlida oʻldirilib, soʻng tiriltirilib, soʻng yana oʻldirilishimni orzu qilaman», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намозни барпо этиб, закотни адо этиб, Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда вафот этса, у ҳижрат қилган бўлсин ёки ўз туғилган юртида ўлган бўлсин, Аллоҳ азза ва жалла уни мағфират қилиши ҳақ бўлади», дедилар. Биз: «Эй Расулуллоҳ, бу хушхабарни одамларга айтмаймизми, улар қувонсинлар?», дедик. У зот: «Албатта, жаннатда юзта даража бор. Ҳар икки даража ораси осмон билан ер орасидек бўлиб, Аллоҳ уни Ўз йўлида жиҳод қилувчи мужоҳидлар учун тайёрлаб қўйган. Агар моминларга оғирлик келтирмаслигимни, уларни устига миндирадиган нарса тополмаслигимни ва улар мендан ортда қолишга кўнгиллари розилигини билмаганимда, ҳеч бир аскарий қисмнинг ортида ўтириб қолмаган бўлар эдим. Мен Аллоҳ йўлида ўлдирилиб, сўнг тирилтирилиб, сўнг яна ўлдирилишимни орзу қиламан», дедилар.

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَالِكٍ الْجَنْبِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَنَا زَعِيمٌ - وَالزَّعِيمُ الْحَمِيلُ - لِمَنْ آمَنَ بِي وَأَسْلَمَ وَهَاجَرَ بِبَيْتٍ فِي رَبَضِ الْجَنَّةِ وَبِبَيْتٍ فِي وَسَطِ الْجَنَّةِ وَأَنَا زَعِيمٌ لِمَنْ آمَنَ بِي وَأَسْلَمَ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِبَيْتٍ فِي رَبَضِ الْجَنَّةِ وَبِبَيْتٍ فِي وَسَطِ الْجَنَّةِ وَبِبَيْتٍ فِي أَعْلَى غُرَفِ الْجَنَّةِ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَلَمْ يَدَعْ لِلْخَيْرِ مَطْلَبًا وَلاَ مِنَ الشَّرِّ مَهْرَبًا يَمُوتُ حَيْثُ شَاءَ أَنْ يَمُوتَ ‏"‏ ‏.‏

Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Men zomin — zomin esa kafildir — menga iymon keltirib, Islomni qabul qilib, hijrat qilgan kishi uchun jannat chekkasida bir uy va jannat oʻrtasida bir uy berilishiga zominman. Va men menga iymon keltirib, Islomni qabul qilib, Alloh yoʻlida jihod qilgan kishi uchun jannat chekkasida bir uy, jannat oʻrtasida bir uy va jannatning eng yuqori xonalarida bir uy berilishiga zominman. Kim shuni qilib, yaxshilikni izlashda hech qanaqa yoʻlni, yomonlikdan qochishda hech qanaqa yoʻlni tark etmasa, u qaerda oʻlishni xohlasa, oʻsha yerda oʻladi», deganlarini eshitdim.Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Мен зомин — зомин эса кафилдир — менга иймон келтириб, Исломни қабул қилиб, ҳижрат қилган киши учун жаннат чеккасида бир уй ва жаннат ўртасида бир уй берилишига зоминман. Ва мен менга иймон келтириб, Исломни қабул қилиб, Аллоҳ йўлида жиҳод қилган киши учун жаннат чеккасида бир уй, жаннат ўртасида бир уй ва жаннатнинг энг юқори хоналарида бир уй берилишига зоминман. Ким шуни қилиб, яхшиликни излашда ҳеч қанақа йўлни, ёмонликдан қочишда ҳеч қанақа йўлни тарк этмаса, у қаэрда ўлишни хоҳласа, ўша ерда ўлади», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَقِيلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ سَبْرَةَ بْنِ أَبِي فَاكِهٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ الشَّيْطَانَ قَعَدَ لاِبْنِ آدَمَ بِأَطْرُقِهِ فَقَعَدَ لَهُ بِطَرِيقِ الإِسْلاَمِ فَقَالَ تُسْلِمُ وَتَذَرُ دِينَكَ وَدِينَ آبَائِكَ وَآبَاءِ أَبِيكَ فَعَصَاهُ فَأَسْلَمَ ثُمَّ قَعَدَ لَهُ بِطَرِيقِ الْهِجْرَةِ فَقَالَ تُهَاجِرُ وَتَدَعُ أَرْضَكَ وَسَمَاءَكَ وَإِنَّمَا مَثَلُ الْمُهَاجِرِ كَمَثَلِ الْفَرَسِ فِي الطِّوَلِ فَعَصَاهُ فَهَاجَرَ ثُمَّ قَعَدَ لَهُ بِطَرِيقِ الْجِهَادِ فَقَالَ تُجَاهِدُ فَهُوَ جَهْدُ النَّفْسِ وَالْمَالِ فَتُقَاتِلُ فَتُقْتَلُ فَتُنْكَحُ الْمَرْأَةُ وَيُقْسَمُ الْمَالُ فَعَصَاهُ فَجَاهَدَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَمَنْ قُتِلَ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَإِنْ غَرِقَ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ أَوْ وَقَصَتْهُ دَابَّتُهُ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Sabra ibn Abu Fokih (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Albatta, shayton Odam farzandini uning yoʻllarida poylab oʻtiradi. U Islom yoʻlida poylab oʻtirib: ‹Sen musulmon boʻlib, oʻz dining, ota-bobolaring va bobolaring dinini tark etasanmi?› dedi. Ammo u shaytonga itoat qilmay, musulmon boʻldi. Soʻng shayton uni hijrat yoʻlida poylab: ‹Sen hijrat qilib, oʻz yering va osmoningni tark etasanmi? Muhojirning misoli arqonga bogʻlangan otning misolidek-ku?› dedi. Ammo u shaytonga itoat qilmay, hijrat qildi. Soʻng shayton uni jihod yoʻlida poylab: ‹Sen jihod qilasanmi? U jon va molni sarflashdir. Sen jang qilasan, oʻldirilasan, xotining boshqaga nikohlanadi, moling boʻlinadi› dedi. Ammo u shaytonga itoat qilmay, jihod qildi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Kim shuni qilsa, Alloh azza va jalla uni jannatga kiritishi haq boʻladi. Kim oʻldirilsa, Alloh azza va jalla uni jannatga kiritishi haq boʻladi. Agar u suvga gʻarq boʻlsa, Alloh uni jannatga kiritishi haq boʻladi yoki uni ulovi yiqitib oʻldirsa, Alloh uni jannatga kiritishi haq boʻladi», dedilar.Сабра ибн Абу Фокиҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шайтон Одам фарзандини унинг йўлларида пойлаб ўтиради. У Ислом йўлида пойлаб ўтириб: ‹Сен мусулмон бўлиб, ўз дининг, ота-боболаринг ва боболаринг динини тарк этасанми?› деди. Аммо у шайтонга итоат қилмай, мусулмон бўлди. Сўнг шайтон уни ҳижрат йўлида пойлаб: ‹Сен ҳижрат қилиб, ўз еринг ва осмонингни тарк этасанми? Муҳожирнинг мисоли арқонга боғланган отнинг мисолидек-ку?› деди. Аммо у шайтонга итоат қилмай, ҳижрат қилди. Сўнг шайтон уни жиҳод йўлида пойлаб: ‹Сен жиҳод қиласанми? У жон ва молни сарфлашдир. Сен жанг қиласан, ўлдириласан, хотининг бошқага никоҳланади, молинг бўлинади› деди. Аммо у шайтонга итоат қилмай, жиҳод қилди», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Ким шуни қилса, Аллоҳ азза ва жалла уни жаннатга киритиши ҳақ бўлади. Ким ўлдирилса, Аллоҳ азза ва жалла уни жаннатга киритиши ҳақ бўлади. Агар у сувга ғарқ бўлса, Аллоҳ уни жаннатга киритиши ҳақ бўлади ёки уни улови йиқитиб ўлдирса, Аллоҳ уни жаннатга киритиши ҳақ бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ نُودِيَ فِي الْجَنَّةِ يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا خَيْرٌ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّلاَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّلاَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجِهَادِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الْجِهَادِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّدَقَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّدَقَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصِّيَامِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الرَّيَّانِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir juft narsani sarflasa, jannatda: ‹Ey Allohning bandasi, mana bu yaxshiroqdir!› deb chaqiriladi. Kim namoz ahlidan boʻlsa, namoz eshigidan chaqiriladi. Kim jihod ahlidan boʻlsa, jihod eshigidan chaqiriladi. Kim sadaqa ahlidan boʻlsa, sadaqa eshigidan chaqiriladi. Kim roʻza ahlidan boʻlsa, Rayyon eshigidan chaqiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир жуфт нарсани сарфласа, жаннатда: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, мана бу яхшироқдир!› деб чақирилади. Ким намоз аҳлидан бўлса, намоз эшигидан чақирилади. Ким жиҳод аҳлидан бўлса, жиҳод эшигидан чақирилади. Ким садақа аҳлидан бўлса, садақа эшигидан чақирилади. Ким рўза аҳлидан бўлса, Райён эшигидан чақирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ مُرَّةَ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ الرَّجُلُ يُقَاتِلُ لِيُذْكَرَ وَيُقَاتِلُ لِيَغْنَمَ وَيُقَاتِلُ لِيُرَى مَكَانُهُ فَمَنْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Bir kishi nom chiqarish uchun jang qiladi, biri gʻanimat olish uchun jang qiladi, biri oʻz mavqei koʻrinsin deb jang qiladi. Qaysi biri Alloh yoʻlidadir?», dedi. U zot: «Kim Allohning kalimasi oliy boʻlishi uchun jang qilsa, u Alloh azza va jalla yoʻlidadir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Бир киши ном чиқариш учун жанг қилади, бири ғанимат олиш учун жанг қилади, бири ўз мавқеи кўринсин деб жанг қилади. Қайси бири Аллоҳ йўлидадир?», деди. У зот: «Ким Аллоҳнинг калимаси олий бўлиши учун жанг қилса, у Аллоҳ азза ва жалла йўлидадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ تَفَرَّقَ النَّاسُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ أَيُّهَا الشَّيْخُ حَدِّثْنِي حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَوَّلُ النَّاسِ يُقْضَى لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلاَثَةٌ رَجُلٌ اسْتُشْهِدَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ قَاتَلْتُ فِيكَ حَتَّى اسْتُشْهِدْتُ ‏.‏ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ قَاتَلْتَ لِيُقَالَ فُلاَنٌ جَرِيءٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ تَعَلَّمَ الْعِلْمَ وَعَلَّمَهُ وَقَرَأَ الْقُرْآنَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ تَعَلَّمْتُ الْعِلْمَ وَعَلَّمْتُهُ وَقَرَأْتُ فِيكَ الْقُرْآنَ ‏.‏ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ تَعَلَّمْتَ الْعِلْمَ لِيُقَالَ عَالِمٌ وَقَرَأْتَ الْقُرْآنَ لِيُقَالَ قَارِئٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ وَسَّعَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَعْطَاهُ مِنْ أَصْنَافِ الْمَالِ كُلِّهِ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا فَقَالَ مَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ مَا تَرَكْتُ مِنْ سَبِيلٍ تُحِبُّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَلَمْ أَفْهَمْ تُحِبُّ كَمَا أَرَدْتُ ‏"‏ أَنْ يُنْفَقَ فِيهَا إِلاَّ أَنْفَقْتُ فِيهَا لَكَ ‏.‏ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنْ لِيُقَالَ إِنَّهُ جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ فَأُلْقِيَ فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunida birinchi boʻlib hukm chiqariladigan odamlar uch kishidir. Biri shahid boʻlgan kishidir. U keltiriladi va Alloh unga bergan neʼmatlarini eslatadi, u ularni tanidi. Alloh: ‹Sen bu neʼmatlar bilan nima qilding?› deydi. U: ‹Men shahid boʻlgunimcha Sening yoʻlingda jang qildim› deydi. Alloh: ‹Yolgʻon gapirdding! Balki sen ‹falonchi botir› deyilishi uchun jang qilding, bu esa aytildi› deydi. Soʻng u haqida buyruq beriladi va yuztuban sudralib borilib, doʻzaxga tashlanadi. Yana biri ilm oʻrganib, uni oʻrgatgan hamda Qurʼon oʻqigan kishidir. U keltiriladi va Alloh unga neʼmatlarini eslatadi, u ularni tanidi. Alloh: ‹Sen bular bilan nima qilding?› deydi. U: ‹Men ilm oʻrgandim, uni oʻrgatdim va Sening yoʻlingda Qurʼon oʻqidim› deydi. Alloh: ‹Yolgʻon gapirdding! Balki sen ‹olim› deyilishi uchun ilm oʻrganding va ‹qori› deyilishi uchun Qurʼon oʻqiding, bu esa aytildi› deydi. Soʻng u haqida buyruq beriladi va yuztuban sudralib borilib, doʻzaxga tashlanadi. Yana biri Alloh unga kengchilik berib, har xil moldan ato etgan kishidir. U keltiriladi va Alloh unga neʼmatlarini eslatadi, u ularni tanidi. Alloh: ‹Sen bular bilan nima qilding?› deydi. U: ‹Sen sarflanishini yaxshi koʻrgan hech bir yoʻlni tark etmadim, magar Sening yoʻlingda sarfladim› deydi. Alloh: ‹Yolgʻon gapirdding! Balki ‹u saxiy› deyilishi uchun qilding, bu esa aytildi› deydi. Soʻng u haqida buyruq beriladi va yuztuban sudralib borilib, doʻzaxga tashlanadi», deganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунида биринчи бўлиб ҳукм чиқариладиган одамлар уч кишидир. Бири шаҳид бўлган кишидир. У келтирилади ва Аллоҳ унга берган неъматларини эслатади, у уларни таниди. Аллоҳ: ‹Сен бу неъматлар билан нима қилдинг?› дейди. У: ‹Мен шаҳид бўлгунимча Сенинг йўлингда жанг қилдим› дейди. Аллоҳ: ‹Ёлғон гапирддинг! Балки сен ‹фалончи ботир› дейилиши учун жанг қилдинг, бу эса айтилди› дейди. Сўнг у ҳақида буйруқ берилади ва юзтубан судралиб борилиб, дўзахга ташланади. Яна бири илм ўрганиб, уни ўргатган ҳамда Қуръон ўқиган кишидир. У келтирилади ва Аллоҳ унга неъматларини эслатади, у уларни таниди. Аллоҳ: ‹Сен булар билан нима қилдинг?› дейди. У: ‹Мен илм ўргандим, уни ўргатдим ва Сенинг йўлингда Қуръон ўқидим› дейди. Аллоҳ: ‹Ёлғон гапирддинг! Балки сен ‹олим› дейилиши учун илм ўргандинг ва ‹қори› дейилиши учун Қуръон ўқидинг, бу эса айтилди› дейди. Сўнг у ҳақида буйруқ берилади ва юзтубан судралиб борилиб, дўзахга ташланади. Яна бири Аллоҳ унга кенгчилик бериб, ҳар хил молдан ато этган кишидир. У келтирилади ва Аллоҳ унга неъматларини эслатади, у уларни таниди. Аллоҳ: ‹Сен булар билан нима қилдинг?› дейди. У: ‹Сен сарфланишини яхши кўрган ҳеч бир йўлни тарк этмадим, магар Сенинг йўлингда сарфладим› дейди. Аллоҳ: ‹Ёлғон гапирддинг! Балки ‹у сахий› дейилиши учун қилдинг, бу эса айтилди› дейди. Сўнг у ҳақида буйруқ берилади ва юзтубан судралиб борилиб, дўзахга ташланади», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ جَبَلَةَ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ غَزَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَمْ يَنْوِ إِلاَّ عِقَالاً فَلَهُ مَا نَوَى ‏"‏ ‏.‏

Ubada ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida gʻazot qilib, faqat bir tushov olishnigina niyat qilgan boʻlsa, unga niyat qilgani boʻladi», dedilar.Убада ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида ғазот қилиб, фақат бир тушов олишнигина ният қилган бўлса, унга ният қилгани бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ جَبَلَةَ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ الْوَلِيدِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ غَزَا وَهُوَ لاَ يُرِيدُ إِلاَّ عِقَالاً فَلَهُ مَا نَوَى ‏"‏ ‏.‏

Ubada ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim gʻazot qilib, faqat bir tushovnigina istagan boʻlsa, unga niyat qilgani boʻladi», dedilar.Убада ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ғазот қилиб, фақат бир тушовнигина истаган бўлса, унга ният қилгани бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ هِلاَلٍ الْحِمْصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حِمْيَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، عَنْ شَدَّادٍ أَبِي عَمَّارٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَرَأَيْتَ رَجُلاً غَزَا يَلْتَمِسُ الأَجْرَ وَالذِّكْرَ مَا لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ شَىْءَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَعَادَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ يَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ شَىْءَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَقْبَلُ مِنَ الْعَمَلِ إِلاَّ مَا كَانَ لَهُ خَالِصًا وَابْتُغِيَ بِهِ وَجْهُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ajr va nom chiqarishni istab gʻazot qilgan kishi haqida nima deysiz? Unga nima boʻladi?», dedi. Rasululloh ﷺ: «Unga hech narsa yoʻq», dedilar. U buni uch marta qaytardi, Rasululloh ﷺ unga: «Unga hech narsa yoʻq», deyaverdilar. Soʻng u zot: «Albatta, Alloh amaldan faqat Oʻzi uchun xolis boʻlgan va Uning yuzi (roziligi) istalgan amalnigina qabul qiladi», dedilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ажр ва ном чиқаришни истаб ғазот қилган киши ҳақида нима дейсиз? Унга нима бўлади?», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унга ҳеч нарса йўқ», дедилар. У буни уч марта қайтарди, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Унга ҳеч нарса йўқ», деявердилар. Сўнг у зот: «Албатта, Аллоҳ амалдан фақат Ўзи учун холис бўлган ва Унинг юзи (розилиги) исталган амалнигина қабул қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ حَجَّاجًا، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ يُخَامِرَ، أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ فُوَاقَ نَاقَةٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ سَأَلَ اللَّهَ الْقَتْلَ مِنْ عِنْدِ نَفْسِهِ صَادِقًا ثُمَّ مَاتَ أَوْ قُتِلَ فَلَهُ أَجْرُ شَهِيدٍ وَمَنْ جُرِحَ جُرْحًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ نُكِبَ نَكْبَةً فَإِنَّهَا تَجِيءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَغْزَرِ مَا كَانَتْ لَوْنُهَا كَالزَّعْفَرَانِ وَرِيحُهَا كَالْمِسْكِ وَمَنْ جُرِحَ جُرْحًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَعَلَيْهِ طَابَعُ الشُّهَدَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Kim musulmon kishilardan biri sifatida tuyani ikki marta sogʻish orasidagi vaqt qadar Alloh azza va jalla yoʻlida jang qilsa, unga jannat vojib boʻladi. Kim sidqidildan Allohdan (jihodda) oʻldirilishni soʻrasa, soʻng oʻlsa yoki oʻldirilsa, unga shahid ajri boʻladi. Kim Alloh yoʻlida yaralansa yoki jarohat yetsa, u qiyomat kunida jarohati eng koʻp qon oqqan holida, rangi zaʼfarondek, hidi miskdek boʻlib keladi. Kim Alloh yoʻlida yaralansa, uning ustida shahidlar muhri boʻladi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Ким мусулмон кишилардан бири сифатида туяни икки марта соғиш орасидаги вақт қадар Аллоҳ азза ва жалла йўлида жанг қилса, унга жаннат вожиб бўлади. Ким сидқидилдан Аллоҳдан (жиҳодда) ўлдирилишни сўраса, сўнг ўлса ёки ўлдирилса, унга шаҳид ажри бўлади. Ким Аллоҳ йўлида яраланса ёки жароҳат етса, у қиёмат кунида жароҳати энг кўп қон оққан ҳолида, ранги заъфарондек, ҳиди мискдек бўлиб келади. Ким Аллоҳ йўлида яраланса, унинг устида шаҳидлар муҳри бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ صَفْوَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ، أَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ يَا عَمْرُو حَدِّثْنَا حَدِيثًا، سَمِعْتَهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ شَابَ شَيْبَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ تَعَالَى كَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ رَمَى بِسَهْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ تَعَالَى بَلَغَ الْعَدُوَّ أَوَلَمْ يَبْلُغْ كَانَ لَهُ كَعِتْقِ رَقَبَةٍ وَمَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مُؤْمِنَةً كَانَتْ لَهُ فِدَاءَهُ مِنَ النَّارِ عُضْوًا بِعُضْوٍ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Abasa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Kim Alloh taolo yoʻlida bir tuk oqartirsa, bu unga qiyomat kunida nur boʻladi. Kim Alloh taolo yoʻlida bir oʻq otsa, dushmanga yetsa ham, yetmasa ham, bu unga bir qulni ozod qilgandek boʻladi. Kim mumin bir qulni ozod qilsa, u har bir aʼzosi evaziga aʼzosini doʻzaxdan qutqaruvchi fidyasi boʻladi», dedilar.Амр ибн Абаса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Ким Аллоҳ таоло йўлида бир тук оқартирса, бу унга қиёмат кунида нур бўлади. Ким Аллоҳ таоло йўлида бир ўқ отса, душманга етса ҳам, етмаса ҳам, бу унга бир қулни озод қилгандек бўлади. Ким мумин бир қулни озод қилса, у ҳар бир аъзоси эвазига аъзосини дўзахдан қутқарувчи фидяси бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي نَجِيحٍ السُّلَمِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ بَلَغَ بِسَهْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ لَهُ دَرَجَةٌ فِي الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏ فَبَلَّغْتُ يَوْمَئِذٍ سِتَّةَ عَشَرَ سَهْمًا ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ رَمَى بِسَهْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ عِدْلُ مُحَرَّرٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Najih as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir oʻq bilan nishonga yetkazsa, bu unga jannatda bir daraja boʻladi», deganlarini eshitdim. Men oʻsha kuni oʻn olti oʻqni nishonga yetkazdim. Yana Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir oʻq otsa, bu bir qulni ozod qilishga teng boʻladi», deganlarini eshitdim.Абу Нажиҳ ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир ўқ билан нишонга етказса, бу унга жаннатда бир даража бўлади», деганларини эшитдим. Мен ўша куни ўн олти ўқни нишонга етказдим. Яна Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир ўқ отса, бу бир қулни озод қилишга тенг бўлади», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ، قَالَ لِكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ يَا كَعْبُ حَدِّثْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاحْذَرْ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ مَنْ شَابَ شَيْبَةً فِي الإِسْلاَمِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لَهُ حَدِّثْنَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَاحْذَرْ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ ارْمُوا مَنْ بَلَغَ الْعَدُوَّ بِسَهْمٍ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهِ دَرَجَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ النَّحَّامِ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الدَّرَجَةُ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّهَا لَيْسَتْ بِعَتَبَةِ أُمِّكَ وَلَكِنْ مَا بَيْنَ الدَّرَجَتَيْنِ مِائَةُ عَامٍ ‏"‏ ‏.‏

Kaʼb ibn Murra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Kim Islomda Alloh yoʻlida bir tuk oqartirsa, bu unga qiyomat kunida nur boʻladi». Yana: «Oʻq otinglar! Kim dushmanga oʻq yetkazsa, Alloh uni shu bilan bir daraja koʻtaradi», deganlarini eshitdim. Ibnun-Nahhom: «Yo Rasululloh, daraja nima?» dedi. U zot: «Bilingki, u onangning ostonasi kabi emas, balki ikki daraja orasi yuz yillik masofadir», dedilar.Каъб ибн Мурра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Ким Исломда Аллоҳ йўлида бир тук оқартирса, бу унга қиёмат кунида нур бўлади». Яна: «Ўқ отинглар! Ким душманга ўқ етказса, Аллоҳ уни шу билан бир даража кўтаради», деганларини эшитдим. Ибнун-Наҳҳом: «Ё Расулуллоҳ, даража нима?» деди. У зот: «Билингки, у онангнинг остонаси каби эмас, балки икки даража ораси юз йиллик масофадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ خَالِدًا، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الشَّامِيَّ - يُحَدِّثُ عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ، قَالَ قُلْتُ يَا عَمْرُو بْنَ عَبَسَةَ حَدِّثْنَا حَدِيثًا، سَمِعْتَهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ فِيهِ نِسْيَانٌ وَلاَ تَنَقُّصٌ ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ رَمَى بِسَهْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَلَغَ الْعَدُوَّ أَخْطَأَ أَوْ أَصَابَ كَانَ لَهُ كَعِدْلِ رَقَبَةٍ وَمَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مُسْلِمَةً كَانَ فِدَاءُ كُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ مِنْ نَارِ جَهَنَّمَ وَمَنْ شَابَ شَيْبَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Abasa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Kim Alloh yoʻlida bir oʻq otib, dushmanga yetkazsa, xato qilsa ham, tegizsa ham, bu unga bir qulni ozod qilishga teng boʻladi. Kim musulmon bir qulni ozod qilsa, uning har bir aʼzosi undan bir aʼzoni jahannam olovidan qutqaruvchi fidya boʻladi. Kim Alloh yoʻlida bir tuk oqartirsa, bu unga qiyomat kunida nur boʻladi», dedilar.Амр ибн Абаса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Ким Аллоҳ йўлида бир ўқ отиб, душманга етказса, хато қилса ҳам, тегизса ҳам, бу унга бир қулни озод қилишга тенг бўлади. Ким мусулмон бир қулни озод қилса, унинг ҳар бир аъзоси ундан бир аъзони жаҳаннам оловидан қутқарувчи фидя бўлади. Ким Аллоҳ йўлида бир тук оқартирса, бу унга қиёмат кунида нур бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ، عَنِ ابْنِ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ الأَسْوَدِ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُدْخِلُ ثَلاَثَةَ نَفَرٍ الْجَنَّةَ بِالسَّهْمِ الْوَاحِدِ صَانِعَهُ يَحْتَسِبُ فِي صُنْعِهِ الْخَيْرَ وَالرَّامِيَ بِهِ وَمُنَبِّلَهُ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta Alloh azza va jalla bitta oʻq sababli uch kishini jannatga kiritadi: uni yasashda yaxshilikni niyat qilib yasagan kishini, uni otgan kishini va uni uzatgan kishini», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла битта ўқ сабабли уч кишини жаннатга киритади: уни ясашда яхшиликни ният қилиб ясаган кишини, уни отган кишини ва уни узатган кишини», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يُكْلَمُ أَحَدٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ - وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَنْ يُكْلَمُ فِي سَبِيلِهِ - إِلاَّ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَجُرْحُهُ يَثْعَبُ دَمًا اللَّوْنُ لَوْنُ دَمٍ وَالرِّيحُ رِيحُ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh yoʻlida yaralangan kishi — Alloh Oʻz yoʻlida kim yaralanishini yaxshi biladi — qiyomat kunida jarohati qon oqib turgan holida keladi, rangi qon rangida, hidi esa misk hidida boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ йўлида яраланган киши — Аллоҳ Ўз йўлида ким яраланишини яхши билади — қиёмат кунида жароҳати қон оқиб турган ҳолида келади, ранги қон рангида, ҳиди эса миск ҳидида бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ثَعْلَبَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ زَمِّلُوهُمْ بِدِمَائِهِمْ فَإِنَّهُ لَيْسَ كَلْمٌ يُكْلَمُ فِي اللَّهِ إِلاَّ أَتَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ جُرْحُهُ يَدْمَى لَوْنُهُ لَوْنُ دَمٍ وَرِيحُهُ رِيحُ الْمِسْكِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Saʼlaba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ularni qonlari bilan kafanlanglar. Zero, Alloh yoʻlida yaralangan har bir jarohatli kishi qiyomat kunida jarohati qon oqib turgan holida keladi, rangi qon rangida, hidi esa misk hidida boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Саълаба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уларни қонлари билан кафанланглар. Зеро, Аллоҳ йўлида яраланган ҳар бир жароҳатли киши қиёмат кунида жароҳати қон оқиб турган ҳолида келади, ранги қон рангида, ҳиди эса миск ҳидида бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَذَكَرَ، آخَرَ قَبْلَهُ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ وَوَلَّى النَّاسُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَاحِيَةٍ فِي اثْنَىْ عَشَرَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ وَفِيهِمْ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ فَأَدْرَكَهُمُ الْمُشْرِكُونَ فَالْتَفَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ مَنْ لِلْقَوْمِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ طَلْحَةُ أَنَا ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَمَا أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَاتَلَ حَتَّى قُتِلَ ثُمَّ الْتَفَتَ فَإِذَا الْمُشْرِكُونَ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ لِلْقَوْمِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ طَلْحَةُ أَنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَمَا أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ أَنَا ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَاتَلَ حَتَّى قُتِلَ ثُمَّ لَمْ يَزَلْ يَقُولُ ذَلِكَ وَيَخْرُجُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَيُقَاتِلُ قِتَالَ مَنْ قَبْلَهُ حَتَّى يُقْتَلَ حَتَّى بَقِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ لِلْقَوْمِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ طَلْحَةُ أَنَا ‏.‏ فَقَاتَلَ طَلْحَةُ قِتَالَ الأَحَدَ عَشَرَ حَتَّى ضُرِبَتْ يَدُهُ فَقُطِعَتْ أَصَابِعُهُ فَقَالَ حَسِّ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ قُلْتَ بِسْمِ اللَّهِ لَرَفَعَتْكَ الْمَلاَئِكَةُ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ رَدَّ اللَّهُ الْمُشْرِكِينَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud kunida odamlar chekingach, Rasululloh ﷺ bir tarafda ansorlardan oʻn ikki kishi bilan qoldilar, ularning ichida Talha ibn Ubaydulloh ham bor edi. Mushriklar ularga yetib keldilar. Rasululloh ﷺ oʻgirilib: «Bu qavmga kim (qarshi turadi)?» dedilar. Talha: «Men», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen joyingda tur», dedilar. Ansorlardan bir kishi: «Men, yo Rasululloh», dedi. U zot: «Sen (chiq)», dedilar. U oʻldirilguncha jang qildi. Soʻng u zot oʻgirilsalar, mushriklarni koʻrdilar. «Bu qavmga kim?» dedilar. Talha: «Men», dedi. U zot: «Sen joyingda tur», dedilar. Ansorlardan bir kishi: «Men», dedi. U zot: «Sen», dedilar. U oʻldirilguncha jang qildi. Soʻng u zot buni takrorlab turdilar, ansorlardan bir kishi ularga qarshi chiqib, oʻzidan oldingilar kabi oʻldirilguncha jang qilaverdi, nihoyat Rasululloh ﷺ va Talha ibn Ubaydulloh qoldilar. Rasululloh ﷺ: «Bu qavmga kim?» dedilar. Talha: «Men», dedi. Talha oʻn bir kishi kabi jang qildi, nihoyat qoʻliga zarba tegib, barmoqlari kesildi. U: «Uh!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Agar sen ‹bismillah› deganingda, odamlar qarab turgan holda farishtalar seni koʻtarib olardilar», dedilar. Soʻng Alloh mushriklarni qaytardi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд кунида одамлар чекингач, Расулуллоҳ ﷺ бир тарафда ансорлардан ўн икки киши билан қолдилар, уларнинг ичида Талҳа ибн Убайдуллоҳ ҳам бор эди. Мушриклар уларга етиб келдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўгирилиб: «Бу қавмга ким (қарши туради)?» дедилар. Талҳа: «Мен», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен жойингда тур», дедилар. Ансорлардан бир киши: «Мен, ё Расулуллоҳ», деди. У зот: «Сен (чиқ)», дедилар. У ўлдирилгунча жанг қилди. Сўнг у зот ўгирилсалар, мушрикларни кўрдилар. «Бу қавмга ким?» дедилар. Талҳа: «Мен», деди. У зот: «Сен жойингда тур», дедилар. Ансорлардан бир киши: «Мен», деди. У зот: «Сен», дедилар. У ўлдирилгунча жанг қилди. Сўнг у зот буни такрорлаб турдилар, ансорлардан бир киши уларга қарши чиқиб, ўзидан олдингилар каби ўлдирилгунча жанг қилаверди, ниҳоят Расулуллоҳ ﷺ ва Талҳа ибн Убайдуллоҳ қолдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу қавмга ким?» дедилар. Талҳа: «Мен», деди. Талҳа ўн бир киши каби жанг қилди, ниҳоят қўлига зарба тегиб, бармоқлари кесилди. У: «Уҳ!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Агар сен ‹бисмиллаҳ› деганингда, одамлар қараб турган ҳолда фаришталар сени кўтариб олардилар», дедилар. Сўнг Аллоҳ мушрикларни қайтарди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَعَبْدُ اللَّهِ، ابْنَا كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ سَلَمَةَ بْنَ الأَكْوَعِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ قَاتَلَ أَخِي قِتَالاً شَدِيدًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَارْتَدَّ عَلَيْهِ سَيْفُهُ فَقَتَلَهُ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ وَشَكُّوا فِيهِ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلاَحِهِ قَالَ سَلَمَةُ فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَيْبَرَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ أَرْتَجِزَ بِكَ فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه اعْلَمْ مَا تَقُولُ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَوْلاَ اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَالْمُشْرِكُونَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا فَلَمَّا قَضَيْتُ رَجَزِيَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَالَ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَخِي ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ إِنَّ نَاسًا لَيَهَابُونَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِ يَقُولُونَ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلاَحِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ ابْنًا لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ فَحَدَّثَنِي عَنْ أَبِيهِ مِثْلَ ذَلِكَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ حِينَ قُلْتُ إِنَّ نَاسًا لَيَهَابُونَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَبُوا مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا فَلَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَشَارَ بِأُصْبُعَيْهِ ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar kuni akam Rasululloh ﷺ bilan birga qattiq jang qildi, soʻng oʻz qilichi unga qaytib, uni oʻldirdi. Rasululloh ﷺning sahobalari bu haqda: «Bir kishi oʻz quroli bilan oʻldi», deb shubhaga tushdilar. Salama aytdi: Rasululloh ﷺ Xaybardan qaytdilar. Men: «Yo Rasululloh, sizni madh etib rajaz aytishimga izn berasizmi?» dedim. Rasululloh ﷺ unga izn berdilar. Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Nima deyayotganingni bil», dedi. Men: «Vallohi, agar Alloh boʻlmaganida, biz hidoyat topmasdik, sadaqa ham bermasdik, namoz ham oʻqimasdik», dedim. Rasululloh ﷺ: «Rost aytding», dedilar. «Bizga sokinlik nozil qilgin, dushmanga roʻbaroʻ boʻlsak qadamlarni sobit qilgin, mushriklar bizga zulm qildilar». Rajazimni tugatganimda Rasululloh ﷺ: «Buni kim aytdi?» dedilar. «Akam», dedim. Rasululloh ﷺ: «Alloh unga rahm qilsin», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, vallohi, baʼzi odamlar unga janoza oʻqishdan choʻchiyaptilar, ‹oʻz quroli bilan oʻlgan kishi› deyaptilar», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «U jonbozlik qilib, jihod qilib oʻldi», dedilar. Ibn Shihob aytdi: Soʻng men Salama ibn al-Akvaʼning bir oʻgʻlidan soʻradim, u otasidan xuddi shundoq rivoyat qildi, faqat: «Baʼzi odamlar unga janoza oʻqishdan choʻchiyaptilar deganimda, Rasululloh ﷺ: ‹Ular yolgʻon aytdilar, u jonbozlik qilib, jihod qilib oʻldi, unga ajri ikki karra boʻladi›, dedilar va ikki barmoqlari bilan ishora qildilar», dedi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар куни акам Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қаттиқ жанг қилди, сўнг ўз қиличи унга қайтиб, уни ўлдирди. Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари бу ҳақда: «Бир киши ўз қуроли билан ўлди», деб шубҳага тушдилар. Салама айтди: Расулуллоҳ ﷺ Хайбардан қайтдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, сизни мадҳ этиб ражаз айтишимга изн берасизми?» дедим. Расулуллоҳ ﷺ унга изн бердилар. Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Нима деяётганингни бил», деди. Мен: «Валлоҳи, агар Аллоҳ бўлмаганида, биз ҳидоят топмасдик, садақа ҳам бермасдик, намоз ҳам ўқимасдик», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Рост айтдинг», дедилар. «Бизга сокинлик нозил қилгин, душманга рўбарў бўлсак қадамларни собит қилгин, мушриклар бизга зулм қилдилар». Ражазимни тугатганимда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни ким айтди?» дедилар. «Акам», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ унга раҳм қилсин», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, валлоҳи, баъзи одамлар унга жаноза ўқишдан чўчияптилар, ‹ўз қуроли билан ўлган киши› деяптилар», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У жонбозлик қилиб, жиҳод қилиб ўлди», дедилар. Ибн Шиҳоб айтди: Сўнг мен Салама ибн ал-Акваънинг бир ўғлидан сўрадим, у отасидан худди шундоқ ривоят қилди, фақат: «Баъзи одамлар унга жаноза ўқишдан чўчияптилар деганимда, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Улар ёлғон айтдилар, у жонбозлик қилиб, жиҳод қилиб ўлди, унга ажри икки карра бўлади›, дедилар ва икки бармоқлари билан ишора қилдилар», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ الْقَطَّانَ - عَنْ يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيَّ - قَالَ حَدَّثَنِي ذَكْوَانُ أَبُو صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ سَرِيَّةٍ وَلَكِنْ لاَ يَجِدُونَ حَمُولَةً وَلاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُهُمْ عَلَيْهِ وَيَشُقُّ عَلَيْهِمْ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنِّي وَلَوَدِدْتُ أَنِّي قُتِلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيِيتُ ثُمَّ قُتِلْتُ ثُمَّ أُحْيِيتُ ثُمَّ قُتِلْتُ ‏"‏ ‏.‏ ثَلاَثًا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Agar ummatimga ogʻirlik qilmasligini bilganimda, hech bir sariyadan ortda qolmasdim. Lekin ular ulov topa olmaydilar, men ham ularni mindiradigan narsa topa olmayman, ular mendan ortda qolishlari esa ularga ogʻirlik qiladi. Men Alloh yoʻlida oʻldirilishimni, soʻng tiriltirilishimni, soʻng oʻldirilishimni, soʻng tiriltirilishimni, soʻng oʻldirilishimni juda istardim», dedilar. Buni uch marta aytdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Агар умматимга оғирлик қилмаслигини билганимда, ҳеч бир сариядан ортда қолмасдим. Лекин улар улов топа олмайдилар, мен ҳам уларни миндирадиган нарса топа олмайман, улар мендан ортда қолишлари эса уларга оғирлик қилади. Мен Аллоҳ йўлида ўлдирилишимни, сўнг тирилтирилишимни, сўнг ўлдирилишимни, сўнг тирилтирилишимни, сўнг ўлдирилишимни жуда истардим», дедилар. Буни уч марта айтдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ أَنَّ رِجَالاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لاَ تَطِيبُ أَنْفُسُهُمْ بِأَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنِّي وَلاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُهُمْ عَلَيْهِ مَا تَخَلَّفْتُ عَنْ سَرِيَّةٍ تَغْزُو فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar muminlardan baʼzi kishilarning koʻngli men chiqqanimda ortda qolishga rozi boʻlmasligi va men ularni mindiradigan narsa topa olmasligim boʻlmaganida, Alloh yoʻlida gʻazot qiladigan hech bir sariyadan ortda qolmasdim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, men Alloh yoʻlida oʻldirilishimni, soʻng tiriltirilishimni, soʻng oʻldirilishimni, soʻng tiriltirilishimni, soʻng oʻldirilishimni juda istardim», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар муминлардан баъзи кишиларнинг кўнгли мен чиққанимда ортда қолишга рози бўлмаслиги ва мен уларни миндирадиган нарса топа олмаслигим бўлмаганида, Аллоҳ йўлида ғазот қиладиган ҳеч бир сариядан ортда қолмасдим. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, мен Аллоҳ йўлида ўлдирилишимни, сўнг тирилтирилишимни, сўнг ўлдирилишимни, сўнг тирилтирилишимни, сўнг ўлдирилишимни жуда истардим», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَمِيرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا مِنَ النَّاسِ مِنْ نَفْسٍ مُسْلِمَةٍ يَقْبِضُهَا رَبُّهَا تُحِبُّ أَنْ تَرْجِعَ إِلَيْكُمْ وَأَنَّ لَهَا الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا غَيْرُ الشَّهِيدِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي عَمِيرَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَلأَنْ أُقْتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي أَهْلُ الْوَبَرِ وَالْمَدَرِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abu Amiyra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar orasida Robbisi joni olayotgan hech bir musulmon jon yoʻqki, shahiddan boshqasi, dunyo va undagi hamma narsa uniki boʻlsa ham, sizlarga qaytishni sevsin», dedilar. Ibn Abu Amiyra aytdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida oʻldirilishim menga bironta yungdan (koʻchmanchi) va loydan (oʻtroq) uy ahli menikidan boʻlishidan koʻra suyumliroqdir», dedilar.Ибн Абу Амийра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар орасида Роббиси жони олаётган ҳеч бир мусулмон жон йўқки, шаҳиддан бошқаси, дунё ва ундаги ҳамма нарса уники бўлса ҳам, сизларга қайтишни севсин», дедилар. Ибн Абу Амийра айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида ўлдирилишим менга биронта юнгдан (кўчманчи) ва лойдан (ўтроқ) уй аҳли меникидан бўлишидан кўра суюмлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَوْمَ أُحُدٍ أَرَأَيْتَ إِنْ قُتِلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَيْنَ أَنَا قَالَ ‏"‏ فِي الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَلْقَى تَمَرَاتٍ فِي يَدِهِ ثُمَّ قَاتَلَ حَتَّى قُتِلَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni bir kishi: «Agar men Alloh yoʻlida oʻldirilsam, qayerda boʻlaman, deb oʻylaysiz?» dedi. U zot: «Jannatda», dedilar. Shunda u qoʻlidagi bir necha xurmoni tashladi-da, oʻldirilguncha jang qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни бир киши: «Агар мен Аллоҳ йўлида ўлдирилсам, қаерда бўламан, деб ўйлайсиз?» деди. У зот: «Жаннатда», дедилар. Шунда у қўлидаги бир неча хурмони ташлади-да, ўлдирилгунча жанг қилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ صَابِرًا مُحْتَسِبًا مُقْبِلاً غَيْرَ مُدْبِرٍ أَيُكَفِّرُ اللَّهُ عَنِّي سَيِّئَاتِي قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ سَكَتَ سَاعَةً قَالَ ‏"‏ أَيْنَ السَّائِلُ آنِفًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ هَا أَنَا ذَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا قُلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قُتِلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ صَابِرًا مُحْتَسِبًا مُقْبِلاً غَيْرَ مُدْبِرٍ أَيُكَفِّرُ اللَّهُ عَنِّي سَيِّئَاتِي قَالَ ‏"‏ نَعَمْ إِلاَّ الدَّيْنَ سَارَّنِي بِهِ جِبْرِيلُ آنِفًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ minbarda xutba qilib turganlarida u zotning oldilariga kelib: «Aytingchi, agar men Alloh yoʻlida sabr qilib, ajr umid qilib, dushmanga yuzlanib, qochmasdan jang qilsam, Alloh mening yomonliklarimni kechiradimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Soʻng bir muddat sukut qilib turdilar-da: «Hozirgina soʻragan kishi qani?» dedilar. U kishi: «Mana men», dedi. U zot: «Nima deb soʻragan eding?» dedilar. U: «Aytingchi, agar men Alloh yoʻlida sabr qilib, ajr umid qilib, dushmanga yuzlanib, qochmasdan jang qilib oʻldirilsam, Alloh mening yomonliklarimni kechiradimi?» dedi. U zot: «Ha, faqat qarz bundan mustasno. Hozirgina Jibril menga buni sirlashib aytdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ минбарда хутба қилиб турганларида у зотнинг олдиларига келиб: «Айтингчи, агар мен Аллоҳ йўлида сабр қилиб, ажр умид қилиб, душманга юзланиб, қочмасдан жанг қилсам, Аллоҳ менинг ёмонликларимни кечирадими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Сўнг бир муддат сукут қилиб турдилар-да: «Ҳозиргина сўраган киши қани?» дедилар. У киши: «Мана мен», деди. У зот: «Нима деб сўраган эдинг?» дедилар. У: «Айтингчи, агар мен Аллоҳ йўлида сабр қилиб, ажр умид қилиб, душманга юзланиб, қочмасдан жанг қилиб ўлдирилсам, Аллоҳ менинг ёмонликларимни кечирадими?» деди. У зот: «Ҳа, фақат қарз бундан мустасно. Ҳозиргина Жибрил менга буни сирлашиб айтди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ قُتِلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ صَابِرًا مُحْتَسِبًا مُقْبِلاً غَيْرَ مُدْبِرٍ أَيُكَفِّرُ اللَّهُ عَنِّي خَطَايَاىَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا وَلَّى الرَّجُلُ نَادَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ أَمَرَ بِهِ فَنُودِيَ لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَيْفَ قُلْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَعَادَ عَلَيْهِ قَوْلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ إِلاَّ الدَّيْنَ كَذَلِكَ قَالَ لِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, aytingchi, agar men Alloh yoʻlida sabr qilib, ajr umid qilib, dushmanga yuzlanib, qochmasdan oʻldirilsam, Alloh mening xatolarimni kechiradimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha», dedilar. U kishi orqasiga qaytganda, Rasululloh ﷺ uni chaqirdilar yoki chaqirishga buyurdilar, shunda unga nido qilindi. Rasululloh ﷺ: «Nima deb soʻragan eding?» dedilar. U kishi soʻzini takrorladi. Rasululloh ﷺ: «Ha, faqat qarz bundan mustasno. Menga Jibril alayhissalom shunday dedi», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, айтингчи, агар мен Аллоҳ йўлида сабр қилиб, ажр умид қилиб, душманга юзланиб, қочмасдан ўлдирилсам, Аллоҳ менинг хатоларимни кечирадими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа», дедилар. У киши орқасига қайтганда, Расулуллоҳ ﷺ уни чақирдилар ёки чақиришга буюрдилар, шунда унга нидо қилинди. Расулуллоҳ ﷺ: «Нима деб сўраган эдинг?» дедилар. У киши сўзини такрорлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, фақат қарз бундан мустасно. Менга Жибрил алайҳиссалом шундай деди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَامَ فِيهِمْ فَذَكَرَ لَهُمْ ‏"‏ أَنَّ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالإِيمَانَ بِاللَّهِ أَفْضَلُ الأَعْمَالِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ قُتِلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَيُكَفِّرُ اللَّهُ عَنِّي خَطَايَاىَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ إِنْ قُتِلْتَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأَنْتَ صَابِرٌ مُحْتَسِبٌ مُقْبِلٌ غَيْرُ مُدْبِرٍ إِلاَّ الدَّيْنَ فَإِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ لِي ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ular orasida turib: «Alloh yoʻlida jihod qilish va Allohga iymon keltirish amallarning eng afzalidir», deb zikr qildilar. Shunda bir kishi turib: «Yo Rasululloh, aytingchi, agar men Alloh yoʻlida oʻldirilsam, Alloh mening xatolarimni kechiradimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha, agar sabr qilib, ajr umid qilib, dushmanga yuzlanib, qochmasdan Alloh yoʻlida oʻldirilsang. Faqat qarz bundan mustasno. Zero, menga Jibril alayhissalom shuni aytdi», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ улар орасида туриб: «Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш ва Аллоҳга иймон келтириш амалларнинг энг афзалидир», деб зикр қилдилар. Шунда бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, айтингчи, агар мен Аллоҳ йўлида ўлдирилсам, Аллоҳ менинг хатоларимни кечирадими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, агар сабр қилиб, ажр умид қилиб, душманга юзланиб, қочмасдан Аллоҳ йўлида ўлдирилсанг. Фақат қарз бундан мустасно. Зеро, менга Жибрил алайҳиссалом шуни айтди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ قَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ ضَرَبْتُ بِسَيْفِي فِي سَبِيلِ اللَّهِ صَابِرًا مُحْتَسِبًا مُقْبِلاً غَيْرَ مُدْبِرٍ حَتَّى أُقْتَلَ أَيُكَفِّرُ اللَّهُ عَنِّي خَطَايَاىَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَدْبَرَ دَعَاهُ فَقَالَ ‏"‏ هَذَا جِبْرِيلُ يَقُولُ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ عَلَيْكَ دَيْنٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ minbarda turganlarida oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, aytingchi, agar men Alloh yoʻlida sabr qilib, ajr umid qilib, dushmanga yuzlanib, qochmasdan qilichim bilan urib oʻldirilgunimcha jang qilsam, Alloh mening xatolarimni kechiradimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U kishi orqasiga qaytgach, uni chaqirib: «Mana bu Jibril: ‹Faqat ustingda qarz boʻlmasa›, deydi», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ минбарда турганларида олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, айтингчи, агар мен Аллоҳ йўлида сабр қилиб, ажр умид қилиб, душманга юзланиб, қочмасдан қиличим билан уриб ўлдирилгунимча жанг қилсам, Аллоҳ менинг хатоларимни кечирадими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У киши орқасига қайтгач, уни чақириб: «Мана бу Жибрил: ‹Фақат устингда қарз бўлмаса›, дейди», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، - وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ بْنِ سُمَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ، أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا عَلَى الأَرْضِ مِنْ نَفْسٍ تَمُوتُ وَلَهَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ تُحِبُّ أَنْ تَرْجِعَ إِلَيْكُمْ وَلَهَا الدُّنْيَا إِلاَّ الْقَتِيلُ فَإِنَّهُ يُحِبُّ أَنْ يَرْجِعَ فَيُقْتَلَ مَرَّةً أُخْرَى ‏"‏ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer yuzida oʻladigan va Alloh huzurida yaxshiligi boʻlgan hech bir jon dunyo butunlay uniki boʻlsa ham, sizlarning oldingizga qaytishni istamaydi, faqat shahid bundan mustasno. Zero, u qaytib, yana bir bor oʻldirilishni istaydi», dedilar.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер юзида ўладиган ва Аллоҳ ҳузурида яхшилиги бўлган ҳеч бир жон дунё бутунлай уники бўлса ҳам, сизларнинг олдингизга қайтишни истамайди, фақат шаҳид бундан мустасно. Зеро, у қайтиб, яна бир бор ўлдирилишни истайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُؤْتَى بِالرَّجُلِ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ كَيْفَ وَجَدْتَ مَنْزِلَكَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ خَيْرَ مَنْزِلٍ ‏.‏ فَيَقُولُ سَلْ وَتَمَنَّ فَيَقُولُ أَسْأَلُكَ أَنْ تَرُدَّنِي إِلَى الدُّنْيَا فَأُقْتَلَ فِي سَبِيلِكَ عَشْرَ مَرَّاتٍ لِمَا يَرَى مِنْ فَضْلِ الشَّهَادَةِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat ahlidan bir kishi keltiriladi. Alloh azza va jalla: ‹Ey Odam farzandi, joyingni qanday topding?› deydi. U: ‹Ey Robbim, eng yaxshi joy›, deydi. Alloh: ‹Soʻra va orzu qil›, deydi. U shahidlikning fazlini koʻrgani sababli: ‹Meni dunyoga qaytarishingni, soʻng Sening yoʻlingda oʻn marta oʻldirilishni soʻrayman›, deydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат аҳлидан бир киши келтирилади. Аллоҳ азза ва жалла: ‹Эй Одам фарзанди, жойингни қандай топдинг?› дейди. У: ‹Эй Роббим, энг яхши жой›, дейди. Аллоҳ: ‹Сўра ва орзу қил›, дейди. У шаҳидликнинг фазлини кўргани сабабли: ‹Мени дунёга қайтаришингни, сўнг Сенинг йўлингда ўн марта ўлдирилишни сўрайман›, дейди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الشَّهِيدُ لاَ يَجِدُ مَسَّ الْقَتْلِ إِلاَّ كَمَا يَجِدُ أَحَدُكُمُ الْقَرْصَةَ يُقْرَصُهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shahid oʻldirilish azobini, biringiz chimchilanganda his qiladigan chimchilashdan boshqa narsa his qilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳид ўлдирилиш азобини, бирингиз чимчиланганда ҳис қиладиган чимчилашдан бошқа нарса ҳис қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شُرَيْحٍ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ الشَّهَادَةَ بِصِدْقٍ بَلَّغَهُ اللَّهُ مَنَازِلَ الشُّهَدَاءِ وَإِنْ مَاتَ عَلَى فِرَاشِهِ ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh azza va jalladan sidq bilan shahidlik soʻrasa, oʻrnida (toʻshagida) oʻlsa ham, Alloh uni shahidlar darajasiga yetkazadi», dedilar.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалладан сидқ билан шаҳидлик сўраса, ўрнида (тўшагида) ўлса ҳам, Аллоҳ уни шаҳидлар даражасига етказади», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ثَعْلَبَةَ الْحَضْرَمِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ حُجَيْرَةَ، يُخْبِرُ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خَمْسٌ مَنْ قُبِضَ فِي شَىْءٍ مِنْهُنَّ فَهُوَ شَهِيدٌ الْمَقْتُولُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ شَهِيدٌ وَالْغَرِقُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ شَهِيدٌ وَالْمَبْطُونُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ شَهِيدٌ وَالْمَطْعُونُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ شَهِيدٌ وَالنُّفَسَاءُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Beshta narsa bor, kim ulardan birida vafot etsa, u shahiddir: Alloh yoʻlida oʻldirilgan shahid, Alloh yoʻlida gʻarq boʻlgan shahid, Alloh yoʻlida qorin kasalidan oʻlgan shahid, Alloh yoʻlida toun (vabo)dan oʻlgan shahid va Alloh yoʻlida tugʻruqda oʻlgan ayol shahiddir», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бешта нарса бор, ким улардан бирида вафот этса, у шаҳиддир: Аллоҳ йўлида ўлдирилган шаҳид, Аллоҳ йўлида ғарқ бўлган шаҳид, Аллоҳ йўлида қорин касалидан ўлган шаҳид, Аллоҳ йўлида тоун (вабо)дан ўлган шаҳид ва Аллоҳ йўлида туғруқда ўлган аёл шаҳиддир», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَحِيرٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي بِلاَلٍ، عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَخْتَصِمُ الشُّهَدَاءُ وَالْمُتَوَفَّوْنَ عَلَى فُرُشِهِمْ إِلَى رَبِّنَا فِي الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنَ الطَّاعُونِ فَيَقُولُ الشُّهَدَاءُ إِخْوَانُنَا قُتِلُوا كَمَا قُتِلْنَا ‏.‏ وَيَقُولُ الْمُتَوَفَّوْنَ عَلَى فُرُشِهِمْ إِخْوَانُنَا مَاتُوا عَلَى فُرُشِهِمْ كَمَا مُتْنَا فَيَقُولُ رَبُّنَا انْظُرُوا إِلَى جِرَاحِهِمْ فَإِنْ أَشْبَهَ جِرَاحُهُمْ جِرَاحَ الْمَقْتُولِينَ فَإِنَّهُمْ مِنْهُمْ وَمَعَهُمْ فَإِذَا جِرَاحُهُمْ قَدْ أَشْبَهَتْ جِرَاحَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shahidlar va oʻz toʻshaklarida vafot etganlar toundan vafot etganlar haqida Robbimiz huzurida bahslashadilar. Shahidlar: ‹Ular bizning birodarlarimiz, biz oʻldirilganimizdek oʻldirildilar›, deydilar. Oʻz toʻshaklarida vafot etganlar esa: ‹Ular bizning birodarlarimiz, biz oʻlganimizdek oʻz toʻshaklarida oʻldilar›, deydilar. Shunda Robbimiz: ‹Ularning jarohatlariga qaranglar, agar jarohatlari oʻldirilganlarning jarohatlariga oʻxshasa, ular ulardan va ular bilan birgadirlar›, deydi. Shunda ularning jarohatlari ularning jarohatlariga oʻxshab qoladi», dedilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳидлар ва ўз тўшакларида вафот этганлар тоундан вафот этганлар ҳақида Роббимиз ҳузурида баҳслашадилар. Шаҳидлар: ‹Улар бизнинг биродарларимиз, биз ўлдирилганимиздек ўлдирилдилар›, дейдилар. Ўз тўшакларида вафот этганлар эса: ‹Улар бизнинг биродарларимиз, биз ўлганимиздек ўз тўшакларида ўлдилар›, дейдилар. Шунда Роббимиз: ‹Уларнинг жароҳатларига қаранглар, агар жароҳатлари ўлдирилганларнинг жароҳатларига ўхшаса, улар улардан ва улар билан биргадирлар›, дейди. Шунда уларнинг жароҳатлари уларнинг жароҳатларига ўхшаб қолади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَعْجَبُ مِنْ رَجُلَيْنِ يَقْتُلُ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ - وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى لَيَضْحَكُ مِنْ رَجُلَيْنِ يَقْتُلُ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ - ثُمَّ يَدْخُلاَنِ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla ikki kishidan taajjublanadi: ularning biri ikkinchisini oʻldiradi (boshqa safar: ikki kishidan kuladi: ularning biri ikkinchisini oʻldiradi), soʻng ikkalasi ham jannatga kiradilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла икки кишидан таажжубланади: уларнинг бири иккинчисини ўлдиради (бошқа сафар: икки кишидан кулади: уларнинг бири иккинчисини ўлдиради), сўнг иккаласи ҳам жаннатга кирадилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَضْحَكُ اللَّهُ إِلَى رَجُلَيْنِ يَقْتُلُ أَحَدُهُمَا الآخَرَ كِلاَهُمَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُ هَذَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلُ ثُمَّ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَى الْقَاتِلِ فَيُقَاتِلُ فَيُسْتَشْهَدُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh ikki kishiga kuladi: ularning biri ikkinchisini oʻldiradi, ikkalasi ham jannatga kiradi. Bu kishi Alloh yoʻlida jang qilib oʻldiriladi, soʻng Alloh oʻldirganning tavbasini qabul qiladi, u ham jang qilib shahid boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ икки кишига кулади: уларнинг бири иккинчисини ўлдиради, иккаласи ҳам жаннатга киради. Бу киши Аллоҳ йўлида жанг қилиб ўлдирилади, сўнг Аллоҳ ўлдирганнинг тавбасини қабул қилади, у ҳам жанг қилиб шаҳид бўлади», дедилар.

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ، عَنْ سَلْمَانَ الْخَيْرِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ رَابَطَ يَوْمًا وَلَيْلَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَانَ لَهُ كَأَجْرِ صِيَامِ شَهْرٍ وَقِيَامِهِ وَمَنْ مَاتَ مُرَابِطًا أُجْرِيَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ مِنَ الأَجْرِ وَأُجْرِيَ عَلَيْهِ الرِّزْقُ وَأَمِنَ مِنَ الْفَتَّانِ ‏"‏ ‏.‏

Salmon al-Xayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kecha-kunduz saf saqlab qorovullik (ribot) qilsa, unga bir oy roʻza tutgan va uni ibodat bilan bedor oʻtkazgan kishining ajriday ajr boʻladi. Kim ribotda turgan holida vafot etsa, unga shunday ajr jazi qilib beriladi, rizqi ham davom ettiriladi va u fitnachi(sinovchi)lardan omon boʻladi», dedilar.Салмон ал-Хайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кеча-кундуз саф сақлаб қоровуллик (рибот) қилса, унга бир ой рўза тутган ва уни ибодат билан бедор ўтказган кишининг ажридай ажр бўлади. Ким риботда турган ҳолида вафот этса, унга шундай ажр жази қилиб берилади, ризқи ҳам давом эттирилади ва у фитначи(синовчи)лардан омон бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَيُّوبُ بْنُ مُوسَى، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ، عَنْ سَلْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ رَابَطَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَوْمًا وَلَيْلَةً كَانَتْ لَهُ كَصِيَامِ شَهْرٍ وَقِيَامِهِ فَإِنْ مَاتَ جَرَى عَلَيْهِ عَمَلُهُ الَّذِي كَانَ يَعْمَلُ وَأَمِنَ الْفَتَّانَ وَأُجْرِيَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ ‏"‏ ‏.‏

Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kecha-kunduz saf saqlab qorovullik (ribot) qilsa, unga bir oy roʻza tutgan va uni ibodat bilan bedor oʻtkazgan kishining ajriday ajr boʻladi. Agar u vafot etsa, qilib yurgan ameli davom ettiriladi, u fitnachi(sinovchi)lardan omon boʻladi va rizqi ham davom ettiriladi», deganlarini eshitdim.Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кеча-кундуз саф сақлаб қоровуллик (рибот) қилса, унга бир ой рўза тутган ва уни ибодат билан бедор ўтказган кишининг ажридай ажр бўлади. Агар у вафот этса, қилиб юрган амели давом эттирилади, у фитначи(синовчи)лардан омон бўлади ва ризқи ҳам давом эттирилади», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ زَهْرَةَ بْنِ مَعْبَدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو صَالِحٍ، مَوْلَى عُثْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، رضى الله عنه يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ رِبَاطُ يَوْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ يَوْمٍ فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الْمَنَازِلِ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Alloh yoʻlida bir kunlik ribot (chegara qorovulligi) darajada undan boshqa manzillarda oʻtkazilgan ming kundan afzaldir», deganlarini eshitdim.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Аллоҳ йўлида бир кунлик рибот (чегара қоровуллиги) даражада ундан бошқа манзилларда ўтказилган минг кундан афзалдир», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَهْرَةُ بْنُ مَعْبَدِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، مَوْلَى عُثْمَانَ قَالَ قَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ يَوْمٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ يَوْمٍ فِيمَا سِوَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Alloh yoʻlida bir kun undan boshqa narsada oʻtkazilgan ming kundan afzaldir», deganlarini eshitdim.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Аллоҳ йўлида бир кун ундан бошқа нарсада ўтказилган минг кундан афзалдир», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا ذَهَبَ إِلَى قُبَاءٍ يَدْخُلُ عَلَى أُمِّ حَرَامٍ بِنْتِ مِلْحَانَ فَتُطْعِمُهُ وَكَانَتْ أُمُّ حَرَامٍ بِنْتُ مِلْحَانَ تَحْتَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ فَدَخَلَ عَلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَأَطْعَمَتْهُ وَجَلَسَتْ تَفْلِي رَأْسَهُ فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ اسْتَيْقَظَ وَهُوَ يَضْحَكُ قَالَتْ فَقُلْتُ مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي عُرِضُوا عَلَىَّ غُزَاةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَرْكَبُونَ ثَبَجَ هَذَا الْبَحْرِ مُلُوكٌ عَلَى الأَسِرَّةِ أَوْ مِثْلُ الْمُلُوكِ عَلَى الأَسِرَّةِ ‏"‏ ‏.‏ شَكَّ إِسْحَاقُ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ فَدَعَا لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ نَامَ - وَقَالَ الْحَارِثُ فَنَامَ - ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَضَحِكَ فَقُلْتُ لَهُ مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي عُرِضُوا عَلَىَّ غُزَاةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ مُلُوكٌ عَلَى الأَسِرَّةِ أَوْ مِثْلُ الْمُلُوكِ عَلَى الأَسِرَّةِ ‏"‏ ‏.‏ كَمَا قَالَ فِي الأَوَّلِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْتِ مِنَ الأَوَّلِينَ ‏"‏ ‏.‏ فَرَكِبَتِ الْبَحْرَ فِي زَمَانِ مُعَاوِيَةَ فَصُرِعَتْ عَنْ دَابَّتِهَا حِينَ خَرَجَتْ مِنَ الْبَحْرِ فَهَلَكَتْ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Quboga borganlarida Umm Harom bint Milhonning oldiga kirar, u zotni taomlantirardi. Umm Harom bint Milhon Uboda ibn Somitning nikohida edi. Bir kuni Rasululloh ﷺ uning oldiga kirdilar, u zotni taomlantirdi va oʻtirib boshlarini titkilay boshladi. Rasululloh ﷺ uxlab qoldilar, soʻng kulib uygʻondilar. Umm Harom aytdi: «Nima sizni kuldirdi, ey Allohning Rasuli?» U zot dedilar: «Menga ummatimdan Alloh yoʻlida gʻozat qilib, taxtlardagi podshohlardek bu dengizni kesib oʻtayotgan bir qavm koʻrsatildi». Men aytdim: «Ey Allohning Rasuli, meni ulardan qilishini Allohdan soʻrang». Rasululloh ﷺ unga duo qildilar, soʻng yana uxladilar. Soʻng kulib uygʻondilar. Men aytdim: «Nima sizni kuldirdi, ey Allohning Rasuli?» U zot avvalgidek aytdilar. Men aytdim: «Ey Allohning Rasuli, meni ulardan qilishini Allohdan soʻrang». U zot dedilar: «Sen avvalgilardan boʻlasan». U Muoviya zamonida dengizga chiqdi va dengizdan chiqqach ulovidan yiqilib halok boʻldi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қубога борганларида Умм Ҳаром бинт Милҳоннинг олдига кирар, у зотни таомлантирарди. Умм Ҳаром бинт Милҳон Убода ибн Сомитнинг никоҳида эди. Бир куни Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига кирдилар, у зотни таомлантирди ва ўтириб бошларини титкилай бошлади. Расулуллоҳ ﷺ ухлаб қолдилар, сўнг кулиб уйғондилар. Умм Ҳаром айтди: «Нима сизни кулдирди, эй Аллоҳнинг Расули?» У зот дедилар: «Менга умматимдан Аллоҳ йўлида ғозат қилиб, тахтлардаги подшоҳлардек бу денгизни кесиб ўтаётган бир қавм кўрсатилди». Мен айтдим: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени улардан қилишини Аллоҳдан сўранг». Расулуллоҳ ﷺ унга дуо қилдилар, сўнг яна ухладилар. Сўнг кулиб уйғондилар. Мен айтдим: «Нима сизни кулдирди, эй Аллоҳнинг Расули?» У зот аввалгидек айтдилар. Мен айтдим: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени улардан қилишини Аллоҳдан сўранг». У зот дедилар: «Сен аввалгилардан бўласан». У Муовия замонида денгизга чиқди ва денгиздан чиққач уловидан йиқилиб ҳалок бўлди.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أُمِّ حَرَامٍ بِنْتِ مِلْحَانَ، قَالَتْ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ عِنْدَنَا فَاسْتَيْقَظَ وَهُوَ يَضْحَكُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي وَأُمِّي مَا أَضْحَكَكَ قَالَ ‏"‏ رَأَيْتُ قَوْمًا مِنْ أُمَّتِي يَرْكَبُونَ هَذَا الْبَحْرَ كَالْمُلُوكِ عَلَى الأَسِرَّةِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكِ مِنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ اسْتَيْقَظَ وَهُوَ يَضْحَكُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ يَعْنِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ قُلْتُ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْتِ مِنَ الأَوَّلِينَ ‏"‏ ‏.‏ فَتَزَوَّجَهَا عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ فَرَكِبَ الْبَحْرَ وَرَكِبَتْ مَعَهُ فَلَمَّا خَرَجَتْ قُدِّمَتْ لَهَا بَغْلَةٌ فَرَكِبَتْهَا فَصَرَعَتْهَا فَانْدَقَّتْ عُنُقُهَا ‏.‏

Umm Harom bint Milhon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizning oldimizga keldilar va uyimizda uxlab, kulib uygʻondilar. Men aytdim: «Ey Allohning Rasuli, otam-onam sizga fido boʻlsin, nima sizni kuldirdi?» U zot dedilar: «Men ummatimdan bir qavmni taxtlardagi podshohlardek bu dengizni kesib oʻtayotganini koʻrdim». Men aytdim: «Meni ulardan qilishini Allohdan soʻrang». U zot dedilar: «Sen ulardansan». Soʻng uxladilar, soʻng kulib uygʻondilar. Men soʻradim, u zot ilgarigidek aytdilar. Men aytdim: «Meni ulardan qilishini Allohdan soʻrang». U zot dedilar: «Sen avvalgilardan boʻlasan». Soʻngra Uboda ibn Somit unga uylandi va dengizga chiqdi, u ham u bilan birga chiqdi. Chiqqach unga bir xachir keltirildi, u minganida uni yiqitib yubordi va boʻyni sindi.Умм Ҳаром бинт Милҳон (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга келдилар ва уйимизда ухлаб, кулиб уйғондилар. Мен айтдим: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам-онам сизга фидо бўлсин, нима сизни кулдирди?» У зот дедилар: «Мен умматимдан бир қавмни тахтлардаги подшоҳлардек бу денгизни кесиб ўтаётганини кўрдим». Мен айтдим: «Мени улардан қилишини Аллоҳдан сўранг». У зот дедилар: «Сен улардансан». Сўнг ухладилар, сўнг кулиб уйғондилар. Мен сўрадим, у зот илгаригидек айтдилар. Мен айтдим: «Мени улардан қилишини Аллоҳдан сўранг». У зот дедилар: «Сен аввалгилардан бўласан». Сўнгра Убода ибн Сомит унга уйланди ва денгизга чиқди, у ҳам у билан бирга чиқди. Чиққач унга бир хачир келтирилди, у минганида уни йиқитиб юборди ва бўйни синди.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ سَيَّارٍ، ح قَالَ وَأَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنْ جَبْرِ بْنِ عَبِيدَةَ، - وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ جُبَيْرٍ، - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ وَعَدَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ الْهِنْدِ فَإِنْ أَدْرَكْتُهَا أُنْفِقْ فِيهَا نَفْسِي وَمَالِي فَإِنْ أُقْتَلْ كُنْتُ مِنْ أَفْضَلِ الشُّهَدَاءِ وَإِنْ أَرْجِعْ فَأَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ الْمُحَرَّرُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Hindiston gʻazotini vaʼda qildilar. Agar men unga yetsam, unda oʻzimni va molimni sarflayman. Agar oʻldirilsam, shahidlarning eng afzalidan boʻlaman, agar qaytsam, men Abu Hurayra al-Muharrar (jahannamdan ozod qilingan) boʻlaman.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Ҳиндистон ғазотини ваъда қилдилар. Агар мен унга етсам, унда ўзимни ва молимни сарфлайман. Агар ўлдирилсам, шаҳидларнинг энг афзалидан бўламан, агар қайтсам, мен Абу Ҳурайра ал-Муҳаррар (жаҳаннамдан озод қилинган) бўламан.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَيَّارٌ أَبُو الْحَكَمِ، عَنْ جَبْرِ بْنِ عَبِيدَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ وَعَدَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ الْهِنْدِ فَإِنْ أَدْرَكْتُهَا أُنْفِقْ فِيهَا نَفْسِي وَمَالِي وَإِنْ قُتِلْتُ كُنْتُ أَفْضَلَ الشُّهَدَاءِ وَإِنْ رَجَعْتُ فَأَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ الْمُحَرَّرُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Hindiston gʻazotini vaʼda qildilar. Agar men unga yetsam, unda oʻzimni va molimni sarflayman. Agar oʻldirilsam, shahidlarning eng afzali boʻlaman, agar qaytsam, men Abu Hurayra al-Muharrar boʻlaman.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Ҳиндистон ғазотини ваъда қилдилар. Агар мен унга етсам, унда ўзимни ва молимни сарфлайман. Агар ўлдирилсам, шаҳидларнинг энг афзали бўламан, агар қайтсам, мен Абу Ҳурайра ал-Муҳаррар бўламан.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ الزُّبَيْدِيُّ، عَنْ أَخِيهِ، مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ لُقْمَانَ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى بْنِ عَدِيٍّ الْبَهْرَانِيِّ، عَنْ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عِصَابَتَانِ مِنْ أُمَّتِي أَحْرَزَهُمَا اللَّهُ مِنَ النَّارِ عِصَابَةٌ تَغْزُو الْهِنْدَ وَعِصَابَةٌ تَكُونُ مَعَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ‏"‏ ‏.‏

Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Ummatimdan ikki guruhni Alloh doʻzaxdan asradi: Hindistonga gʻazot qiladigan guruh va Iso ibn Maryam (alayhissalom) bilan birga boʻladigan guruh».Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Умматимдан икки гуруҳни Аллоҳ дўзахдан асради: Ҳиндистонга ғазот қиладиган гуруҳ ва Исо ибн Марям (алайҳиссалом) билан бирга бўладиган гуруҳ».

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ السَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَبِي سُكَيْنَةَ، - رَجُلٌ مِنَ الْمُحَرَّرِينَ - عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَمَّا أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِحَفْرِ الْخَنْدَقِ عَرَضَتْ لَهُمْ صَخْرَةٌ حَالَتْ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْحَفْرِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ الْمِعْوَلَ وَوَضَعَ رِدَاءَهُ نَاحِيَةَ الْخَنْدَقِ وَقَالَ ‏"‏ ‏{‏ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلاً لاَ مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ فَنَدَرَ ثُلُثُ الْحَجَرِ وَسَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ قَائِمٌ يَنْظُرُ فَبَرَقَ مَعَ ضَرْبَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرْقَةٌ ثُمَّ ضَرَبَ الثَّانِيَةَ وَقَالَ ‏"‏ ‏{‏ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلاً لاَ مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ فَنَدَرَ الثُّلُثُ الآخَرُ فَبَرَقَتْ بَرْقَةٌ فَرَآهَا سَلْمَانُ ثُمَّ ضَرَبَ الثَّالِثَةَ وَقَالَ ‏"‏ ‏{‏ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلاً لاَ مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ فَنَدَرَ الثُّلُثُ الْبَاقِي وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ رِدَاءَهُ وَجَلَسَ ‏.‏ قَالَ سَلْمَانُ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُكَ حِينَ ضَرَبْتَ مَا تَضْرِبُ ضَرْبَةً إِلاَّ كَانَتْ مَعَهَا بَرْقَةٌ ‏.‏ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا سَلْمَانُ رَأَيْتَ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ إِي وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي حِينَ ضَرَبْتُ الضَّرْبَةَ الأُولَى رُفِعَتْ لِي مَدَائِنُ كِسْرَى وَمَا حَوْلَهَا وَمَدَائِنُ كَثِيرَةٌ حَتَّى رَأَيْتُهَا بِعَيْنَىَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لَهُ مَنْ حَضَرَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَفْتَحَهَا عَلَيْنَا وَيُغَنِّمَنَا دِيَارَهُمْ وَيُخَرِّبَ بِأَيْدِينَا بِلاَدَهُمْ ‏.‏ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ ‏"‏ ثُمَّ ضَرَبْتُ الضَّرْبَةَ الثَّانِيَةَ فَرُفِعَتْ لِي مَدَائِنُ قَيْصَرَ وَمَا حَوْلَهَا حَتَّى رَأَيْتُهَا بِعَيْنَىَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَفْتَحَهَا عَلَيْنَا وَيُغَنِّمَنَا دِيَارَهُمْ وَيُخَرِّبَ بِأَيْدِينَا بِلاَدَهُمْ ‏.‏ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ ‏"‏ ثُمَّ ضَرَبْتُ الثَّالِثَةَ فَرُفِعَتْ لِي مَدَائِنُ الْحَبَشَةِ ‏.‏ وَمَا حَوْلَهَا مِنَ الْقُرَى حَتَّى رَأَيْتُهَا بِعَيْنَىَّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ ‏"‏ دَعُوا الْحَبَشَةَ مَا وَدَعُوكُمْ وَاتْرُكُوا التُّرْكَ مَا تَرَكُوكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Nabiy ﷺning sahobalaridan biri (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ xandaq qazishga amr qilganlarida, ular oldida bir qoya paydo boʻlib, qazishga toʻsqinlik qildi. Shunda Rasululloh ﷺ turib, ketmonni oldilar va ridolarini xandaqning bir chetiga qoʻyib: {Robbingning kalimasi rostlik va adolat bilan komil boʻldi. Uning kalimalarini oʻzgartiruvchi yoʻqdir. U eshituvchi, biluvchidir} (Anom 115) dedilar. Qoyaning uchdan biri uchib ketdi. Salmon al-Forisiy turib qarab turgan edi, Rasululloh ﷺ urgan zarba bilan bir chaqmoq chaqdi. Soʻng ikkinchi marta urib: {Robbingning kalimasi rostlik va adolat bilan komil boʻldi. Uning kalimalarini oʻzgartiruvchi yoʻqdir. U eshituvchi, biluvchidir} (Anom 115) dedilar. Yana uchdan biri uchdi va bir chaqmoq chaqdi, Salmon uni koʻrdi. Soʻng uchinchi marta urib: {Robbingning kalimasi rostlik va adolat bilan komil boʻldi. Uning kalimalarini oʻzgartiruvchi yoʻqdir. U eshituvchi, biluvchidir} (Anom 115) dedilar. Qolgan uchdan biri ham uchdi. Rasululloh ﷺ chiqib, ridolarini olib oʻtirdilar. Salmon aytdi: «Ey Allohning Rasuli, siz urganingizda har bir zarbangiz bilan bir chaqmoq chaqqanini koʻrdim». Rasululloh ﷺ unga dedilar: «Ey Salmon, buni koʻrdingmi?» U aytdi: «Ha, sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, ey Allohning Rasuli». U zot dedilar: «Men birinchi zarbani urganimda menga Kisro shaharlari va uning atrofi, koʻplab shaharlar koʻrsatildi, hatto ularni oʻz koʻzim bilan koʻrdim». Yonlarida boʻlgan sahobalar dedilar: «Ey Allohning Rasuli, uni bizga fath qilib berishini, ularning yurtlarini bizga gʻanimat qilishini va yurtlarini bizning qoʻllarimiz bilan vayron qilishini Allohdan soʻrang». Rasululloh ﷺ shunga duo qildilar. «Soʻng ikkinchi zarbani urdim, menga Qaysar shaharlari va uning atrofi koʻrsatildi, hatto ularni oʻz koʻzim bilan koʻrdim». Ular dedilar: «Ey Allohning Rasuli, uni bizga fath qilib berishini Allohdan soʻrang». Rasululloh ﷺ shunga duo qildilar. «Soʻng uchinchi zarbani urdim, menga habashlarning shaharlari va uning atrofidagi qishloqlar koʻrsatildi, hatto ularni oʻz koʻzim bilan koʻrdim». Shunda Rasululloh ﷺ dedilar: «Habashlar sizga tegmaguncha ularga tegmang, turklar sizni qoʻyib turgunicha ularni qoʻyib turing».Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ хандақ қазишга амр қилганларида, улар олдида бир қоя пайдо бўлиб, қазишга тўсқинлик қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ туриб, кетмонни олдилар ва ридоларини хандақнинг бир четига қўйиб: {Роббингнинг калимаси ростлик ва адолат билан комил бўлди. Унинг калималарини ўзгартирувчи йўқдир. У эшитувчи, билувчидир} (Аном 115) дедилар. Қоянинг учдан бири учиб кетди. Салмон ал-Форисий туриб қараб турган эди, Расулуллоҳ ﷺ урган зарба билан бир чақмоқ чақди. Сўнг иккинчи марта уриб: {Роббингнинг калимаси ростлик ва адолат билан комил бўлди. Унинг калималарини ўзгартирувчи йўқдир. У эшитувчи, билувчидир} (Аном 115) дедилар. Яна учдан бири учди ва бир чақмоқ чақди, Салмон уни кўрди. Сўнг учинчи марта уриб: {Роббингнинг калимаси ростлик ва адолат билан комил бўлди. Унинг калималарини ўзгартирувчи йўқдир. У эшитувчи, билувчидир} (Аном 115) дедилар. Қолган учдан бири ҳам учди. Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, ридоларини олиб ўтирдилар. Салмон айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз урганингизда ҳар бир зарбангиз билан бир чақмоқ чаққанини кўрдим». Расулуллоҳ ﷺ унга дедилар: «Эй Салмон, буни кўрдингми?» У айтди: «Ҳа, сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, эй Аллоҳнинг Расули». У зот дедилар: «Мен биринчи зарбани урганимда менга Кисро шаҳарлари ва унинг атрофи, кўплаб шаҳарлар кўрсатилди, ҳатто уларни ўз кўзим билан кўрдим». Ёнларида бўлган саҳобалар дедилар: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни бизга фатҳ қилиб беришини, уларнинг юртларини бизга ғанимат қилишини ва юртларини бизнинг қўлларимиз билан вайрон қилишини Аллоҳдан сўранг». Расулуллоҳ ﷺ шунга дуо қилдилар. «Сўнг иккинчи зарбани урдим, менга Қайсар шаҳарлари ва унинг атрофи кўрсатилди, ҳатто уларни ўз кўзим билан кўрдим». Улар дедилар: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни бизга фатҳ қилиб беришини Аллоҳдан сўранг». Расулуллоҳ ﷺ шунга дуо қилдилар. «Сўнг учинчи зарбани урдим, менга ҳабашларнинг шаҳарлари ва унинг атрофидаги қишлоқлар кўрсатилди, ҳатто уларни ўз кўзим билан кўрдим». Шунда Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ҳабашлар сизга тегмагунча уларга тегманг, турклар сизни қўйиб тургунича уларни қўйиб туринг».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يُقَاتِلَ الْمُسْلِمُونَ التُّرْكَ قَوْمًا وُجُوهُهُمْ كَالْمَجَانِّ الْمُطَرَّقَةِ يَلْبَسُونَ الشَّعَرَ وَيَمْشُونَ فِي الشَّعَرِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Musulmonlar turklar bilan urushmaguncha qiyomat qoim boʻlmaydi. Ular yuzlari bolgʻalangan qalqonlardek boʻlgan, jundan kiyim kiyadigan va jundan poyabzal kiyib yuradigan bir qavmdir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мусулмонлар турклар билан урушмагунча қиёмат қоим бўлмайди. Улар юзлари болғаланган қалқонлардек бўлган, жундан кийим киядиган ва жундан поябзал кийиб юрадиган бир қавмдир».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ ظَنَّ أَنَّ لَهُ، فَضْلاً عَلَى مَنْ دُونَهُ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا يَنْصُرُ اللَّهُ هَذِهِ الأُمَّةَ بِضَعِيفِهَا بِدَعْوَتِهِمْ وَصَلاَتِهِمْ وَإِخْلاَصِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U oʻzini Nabiy ﷺning oʻzidan past boʻlgan boshqa sahobalaridan afzalroq deb oʻyladi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ dedilar: «Alloh bu ummatga faqat uning zaiflari sababli, ularning duolari, namozlari va ixloslari sababli nusrat beradi».Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ўзини Набий ﷺнинг ўзидан паст бўлган бошқа саҳобаларидан афзалроқ деб ўйлади. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ дедилар: «Аллоҳ бу умматга фақат унинг заифлари сабабли, уларнинг дуолари, намозлари ва ихлослари сабабли нусрат беради».

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَرْطَاةَ الْفَزَارِيُّ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الدَّرْدَاءِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ ابْغُونِي الضَّعِيفَ فَإِنَّكُمْ إِنَّمَا تُرْزَقُونَ وَتُنْصَرُونَ بِضُعَفَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Menga zaiflarni izlab keltiringlar, chunki siz faqat zaiflaringiz sababli rizqlantirilasiz va nusrat berilasiz», deganlarini eshitdim.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Менга заифларни излаб келтиринглар, чунки сиз фақат заифларингиз сабабли ризқлантириласиз ва нусрат бериласиз», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا وَمَنْ خَلَفَهُ فِي أَهْلِهِ بِخَيْرٍ فَقَدْ غَزَا ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kimki Alloh yoʻlida bir gʻoziyni jihozlasa, u ham gʻazot qilibdi. Kimki uning ortidan ahlini yaxshilik bilan boqib tursa, u ham gʻazot qilibdi».Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Кимки Аллоҳ йўлида бир ғозийни жиҳозласа, у ҳам ғазот қилибди. Кимки унинг ортидан аҳлини яхшилик билан боқиб турса, у ҳам ғазот қилибди».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرْبُ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فَقَدْ غَزَا وَمَنْ خَلَفَ غَازِيًا فِي أَهْلِهِ بِخَيْرٍ فَقَدْ غَزَا ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kimki bir gʻoziyni jihozlasa, u ham gʻazot qilibdi. Kimki bir gʻoziyning ortidan ahlini yaxshilik bilan boqib tursa, u ham gʻazot qilibdi».Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Кимки бир ғозийни жиҳозласа, у ҳам ғазот қилибди. Кимки бир ғозийнинг ортидан аҳлини яхшилик билан боқиб турса, у ҳам ғазот қилибди».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ حُصَيْنَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ جَاوَانَ، عَنِ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ خَرَجْنَا حُجَّاجًا فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَنَحْنُ نُرِيدُ الْحَجَّ فَبَيْنَا نَحْنُ فِي مَنَازِلِنَا نَضَعُ رِحَالَنَا إِذْ أَتَانَا آتٍ فَقَالَ إِنَّ النَّاسَ قَدِ اجْتَمَعُوا فِي الْمَسْجِدِ وَفَزِعُوا ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا فَإِذَا النَّاسُ مُجْتَمِعُونَ عَلَى نَفَرٍ فِي وَسَطِ الْمَسْجِدِ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ وَالزُّبَيْرُ وَطَلْحَةُ وَسَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ فَإِنَّا لَكَذَلِكَ إِذْ جَاءَ عُثْمَانُ رضى الله عنه عَلَيْهِ مُلاَءَةٌ صَفْرَاءُ قَدْ قَنَّعَ بِهَا رَأْسَهُ فَقَالَ أَهَا هُنَا طَلْحَةُ أَهَا هُنَا الزُّبَيْرُ أَهَا هُنَا سَعْدٌ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَإِنِّي أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ يَبْتَاعُ مِرْبَدَ بَنِي فُلاَنٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَابْتَعْتُهُ بِعِشْرِينَ أَلْفًا أَوْ بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ أَلْفًا فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ اجْعَلْهُ فِي مَسْجِدِنَا وَأَجْرُهُ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ ابْتَاعَ بِئْرَ رُومَةَ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ فَابْتَعْتُهَا بِكَذَا وَكَذَا فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ قَدِ ابْتَعْتُهَا بِكَذَا وَكَذَا قَالَ ‏"‏ اجْعَلْهَا سِقَايَةً لِلْمُسْلِمِينَ وَأَجْرُهَا لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَظَرَ فِي وُجُوهِ الْقَوْمِ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ يُجَهِّزْ هَؤُلاَءِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي جَيْشَ الْعُسْرَةِ فَجَهَّزْتُهُمْ حَتَّى لَمْ يَفْقِدُوا عِقَالاً وَلاَ خِطَامًا ‏.‏ فَقَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ‏.‏

Ahnaf ibn Qays (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Biz hoji boʻlib chiqdik va haj qilishni istab Madinaga keldik. Manzillarimizda yuklarimizni tushirib turganimizda, oldimizga bir kishi kelib: «Odamlar masjidga toʻplanib, sarosimaga tushishibdi», dedi. Biz yoʻlga chiqdik, kishilar masjid oʻrtasidagi bir guruh atrofida toʻplangan edilar, ular ichida Ali, Zubayr, Talha va Saʼd ibn Abu Vaqqos bor edi. Biz shu holatda turganimizda, Usmon (roziyallohu anhu) sariq ridoni yopinib, u bilan boshlarini oʻrab kelib dedilar: «Talha shu yerdami? Zubayr shu yerdami? Saʼd shu yerdami?» Ular: «Ha», dedilar. U aytdilar: «Undan boshqa iloh yoʻq boʻlgan Alloh bilan sizlardan soʻrayman, Rasululloh ﷺ: ‹Kimki falon-falonchilarning mirbadini (xurmo quritiladigan joyini) sotib olsa, Alloh uni magʻfirat qiladi›, deganlarini bilasizmi? Men uni yigirma ming yoki yigirma besh ming (dirham)ga sotib oldim, soʻng Rasululloh ﷺning oldilariga kelib xabar berdim. U zot: ‹Uni masjidimizga qoʻshgin, uning ajri senga›, dedilar». Ular: «Ollohga qasam, ha», dedilar. U aytdilar: «Undan boshqa iloh yoʻq boʻlgan Alloh bilan sizlardan soʻrayman, Rasululloh ﷺ: ‹Kimki Ruma qudugʻini sotib olsa, Alloh uni magʻfirat qiladi›, deganlarini bilasizmi? Men uni shuncha-shunchaga sotib oldim, soʻng Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: ‹Uni shuncha-shunchaga sotib oldim›, dedim. U zot: ‹Uni musulmonlar uchun suv joyi qilgin, uning ajri senga›, dedilar». Ular: «Ollohga qasam, ha», dedilar. U aytdilar: «Undan boshqa iloh yoʻq boʻlgan Alloh bilan sizlardan soʻrayman, Rasululloh ﷺ qavmning yuzlariga qarab: ‹Kimki bularni jihozlasa, Alloh uni magʻfirat qiladi›, deganlarini bilasizmi?» — yaʼni Usra (Tabuk) qoʻshinini nazarda tutdilar. «Men ularni bir arqon ham, bir jilov ham kam boʻlmaydigan darajada jihozladim». Ular: «Ollohga qasam, ha», dedilar. U aytdilar: «Allohim, guvoh boʻl! Allohim, guvoh boʻl! Allohim, guvoh boʻl!»Аҳнаф ибн Қайс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Биз ҳожи бўлиб чиқдик ва ҳаж қилишни истаб Мадинага келдик. Манзилларимизда юкларимизни тушириб турганимизда, олдимизга бир киши келиб: «Одамлар масжидга тўпланиб, саросимага тушишибди», деди. Биз йўлга чиқдик, кишилар масжид ўртасидаги бир гуруҳ атрофида тўпланган эдилар, улар ичида Али, Зубайр, Талҳа ва Саъд ибн Абу Ваққос бор эди. Биз шу ҳолатда турганимизда, Усмон (розияллоҳу анҳу) сариқ ридони ёпиниб, у билан бошларини ўраб келиб дедилар: «Талҳа шу ердами? Зубайр шу ердами? Саъд шу ердами?» Улар: «Ҳа», дедилар. У айтдилар: «Ундан бошқа илоҳ йўқ бўлган Аллоҳ билан сизлардан сўрайман, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кимки фалон-фалончиларнинг мирбадини (хурмо қуритиладиган жойини) сотиб олса, Аллоҳ уни мағфират қилади›, деганларини биласизми? Мен уни йигирма минг ёки йигирма беш минг (дирҳам)га сотиб олдим, сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб хабар бердим. У зот: ‹Уни масжидимизга қўшгин, унинг ажри сенга›, дедилар». Улар: «Оллоҳга қасам, ҳа», дедилар. У айтдилар: «Ундан бошқа илоҳ йўқ бўлган Аллоҳ билан сизлардан сўрайман, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Кимки Рума қудуғини сотиб олса, Аллоҳ уни мағфират қилади›, деганларини биласизми? Мен уни шунча-шунчага сотиб олдим, сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: ‹Уни шунча-шунчага сотиб олдим›, дедим. У зот: ‹Уни мусулмонлар учун сув жойи қилгин, унинг ажри сенга›, дедилар». Улар: «Оллоҳга қасам, ҳа», дедилар. У айтдилар: «Ундан бошқа илоҳ йўқ бўлган Аллоҳ билан сизлардан сўрайман, Расулуллоҳ ﷺ қавмнинг юзларига қараб: ‹Кимки буларни жиҳозласа, Аллоҳ уни мағфират қилади›, деганларини биласизми?» — яъни Усра (Табук) қўшинини назарда тутдилар. «Мен уларни бир арқон ҳам, бир жилов ҳам кам бўлмайдиган даражада жиҳозладим». Улар: «Оллоҳга қасам, ҳа», дедилар. У айтдилар: «Аллоҳим, гувоҳ бўл! Аллоҳим, гувоҳ бўл! Аллоҳим, гувоҳ бўл!»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ نُودِيَ فِي الْجَنَّةِ يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا خَيْرٌ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّلاَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّلاَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجِهَادِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الْجِهَادِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّدَقَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّدَقَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصِّيَامِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الرَّيَّانِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه هَلْ عَلَى مَنْ دُعِيَ مِنْ هَذِهِ الأَبْوَابِ مِنْ ضَرُورَةٍ فَهَلْ يُدْعَى أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الأَبْوَابِ كُلِّهَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَأَرْجُو أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim Alloh azza va jalla yoʻlida bir juft (narsa) sarflasa, jannatda: ‹Ey Allohning bandasi, mana bu yaxshilikdir!› deb chaqiriladi. Namoz ahlidan boʻlgan kishi namoz eshigidan chaqiriladi, jihod ahlidan boʻlgan kishi jihod eshigidan chaqiriladi, sadaqa ahlidan boʻlgan kishi sadaqa eshigidan chaqiriladi, roʻza ahlidan boʻlgan kishi Rayyon eshigidan chaqiriladi», dedilar. Shunda Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Bu eshiklardan chaqirilgan kishiga zarurat bormi? Biror kishi bu eshiklarning barchasidan chaqiriladimi?» dedi. U zot: «Ha, men seni ulardan boʻlishingni umid qilaman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир жуфт (нарса) сарфласа, жаннатда: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, мана бу яхшиликдир!› деб чақирилади. Намоз аҳлидан бўлган киши намоз эшигидан чақирилади, жиҳод аҳлидан бўлган киши жиҳод эшигидан чақирилади, садақа аҳлидан бўлган киши садақа эшигидан чақирилади, рўза аҳлидан бўлган киши Райён эшигидан чақирилади», дедилар. Шунда Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Бу эшиклардан чақирилган кишига зарурат борми? Бирор киши бу эшикларнинг барчасидан чақириладими?» деди. У зот: «Ҳа, мен сени улардан бўлишингни умид қиламан», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ دَعَتْهُ خَزَنَةُ الْجَنَّةِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَا فُلاَنُ هَلُمَّ فَادْخُلْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَاكَ الَّذِي لاَ تَوَى عَلَيْهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لأَرْجُو أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir juft (narsa) sarflasa, jannat qorovullari uni jannat eshiklaridan: ‹Ey falonchi, kel, kirgin!› deb chaqiradi», dedilar. Shunda Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Ey Allohning Rasuli, u shunday kishiki, unga hech qanday halokat yoʻqdir», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men seni ulardan boʻlishingni umid qilaman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир жуфт (нарса) сарфласа, жаннат қоровуллари уни жаннат эшикларидан: ‹Эй фалончи, кел, киргин!› деб чақиради», дедилар. Шунда Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Эй Аллоҳнинг Расули, у шундай кишики, унга ҳеч қандай ҳалокат йўқдир», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сени улардан бўлишингни умид қиламан», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ صَعْصَعَةَ بْنِ مُعَاوِيَةَ، قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّ قَالَ قُلْتُ حَدِّثْنِي ‏.‏ قَالَ نَعَمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يُنْفِقُ مِنْ كُلِّ مَالٍ لَهُ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلاَّ اسْتَقْبَلَتْهُ حَجَبَةُ الْجَنَّةِ كُلُّهُمْ يَدْعُوهُ إِلَى مَا عِنْدَهُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَكَيْفَ ذَلِكَ قَالَ ‏"‏ إِنْ كَانَتْ إِبِلاً فَبَعِيرَيْنِ وَإِنْ كَانَتْ بَقَرًا فَبَقَرَتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday musulmon banda oʻzining har turdagi molidan bir juftini Alloh yoʻlida sarflasa, jannat qorovullarining barchasi uni oʻzlaridagi (savob)ga chaqirib qarshi oladi», dedilar. «Bu qanday boʻladi?» deb soʻradim. U zot: «Agar tuya boʻlsa, ikkita tuya; agar sigir boʻlsa, ikkita sigir (sarflasa shunday boʻladi)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай мусулмон банда ўзининг ҳар турдаги молидан бир жуфтини Аллоҳ йўлида сарфласа, жаннат қоровулларининг барчаси уни ўзларидаги (савоб)га чақириб қарши олади», дедилар. «Бу қандай бўлади?» деб сўрадим. У зот: «Агар туя бўлса, иккита туя; агар сигир бўлса, иккита сигир (сарфласа шундай бўлади)», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي النَّضْرِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الأَشْجَعِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنِ الرُّكَيْنِ الْفَزَارِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يُسَيْرِ بْنِ عَمِيلَةَ، عَنْ خُرَيْمِ بْنِ فَاتِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَنْفَقَ نَفَقَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ كُتِبَتْ لَهُ بِسَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ ‏"‏ ‏.‏

Xuraym ibn Fotik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida biror narsa sarflasa, unga yetti yuz baravar (savob) yoziladi», dedilar.Хурайм ибн Фотик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бирор нарса сарфласа, унга етти юз баравар (савоб) ёзилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَمْرٍو الشَّيْبَانِيَّ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، أَنَّ رَجُلاً، تَصَدَّقَ بِنَاقَةٍ مَخْطُومَةٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيَأْتِيَنَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِسَبْعِمِائَةِ نَاقَةٍ مَخْطُومَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Alloh yoʻlida jilovlangan bir tuyani sadaqa qildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunida u albatta yetti yuzta jilovlangan tuya bilan keladi», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Аллоҳ йўлида жиловланган бир туяни садақа қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунида у албатта етти юзта жиловланган туя билан келади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ بَحِيرٍ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي بَحْرِيَّةَ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ الْغَزْوُ غَزْوَانِ فَأَمَّا مَنِ ابْتَغَى وَجْهَ اللَّهِ وَأَطَاعَ الإِمَامَ وَأَنْفَقَ الْكَرِيمَةَ وَيَاسَرَ الشَّرِيكَ وَاجْتَنَبَ الْفَسَادَ كَانَ نَوْمُهُ وَنُبْهُهُ أَجْرًا كُلُّهُ وَأَمَّا مَنْ غَزَا رِيَاءً وَسُمْعَةً وَعَصَى الإِمَامَ وَأَفْسَدَ فِي الأَرْضِ فَإِنَّهُ لاَ يَرْجِعُ بِالْكَفَافِ ‏"‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Gʻazot ikki xildir. Kimki Allohning yuzini (roziligini) istab, imomga itoat etib, eng qimmatlisini sarflab, sherigi bilan yaxshi muomalada boʻlib, buzgʻunchilikdan saqlansa, uning uxlagani ham, uygʻoqligi ham hammasi ajr boʻladi. Ammo kimki riyo va shuhrat uchun gʻazot qilib, imomga itoatsizlik etib, yerda buzgʻunchilik qilsa, u (savobga ham, gunohga ham) teng holda qaytmaydi», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ғазот икки хилдир. Кимки Аллоҳнинг юзини (розилигини) истаб, имомга итоат этиб, энг қимматлисини сарфлаб, шериги билан яхши муомалада бўлиб, бузғунчиликдан сақланса, унинг ухлагани ҳам, уйғоқлиги ҳам ҳаммаси ажр бўлади. Аммо кимки риё ва шуҳрат учун ғазот қилиб, имомга итоатсизлик этиб, ерда бузғунчилик қилса, у (савобга ҳам, гуноҳга ҳам) тенг ҳолда қайтмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، - وَاللَّفْظُ لِحُسَيْنٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ حُرْمَةُ نِسَاءِ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ كَحُرْمَةِ أُمَّهَاتِهِمْ وَمَا مِنْ رَجُلٍ يَخْلُفُ فِي امْرَأَةِ رَجُلٍ مِنَ الْمُجَاهِدِينَ فَيَخُونُهُ فِيهَا إِلاَّ وُقِفَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَخَذَ مِنْ عَمَلِهِ مَا شَاءَ فَمَا ظَنُّكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mujohidlarning ayollarining (jangga chiqmay) uyda qolganlar uchun hurmati xuddi ularning onalarining hurmatidek muqaddasdir. Har qanday kishi mujohidlardan birining ayoliga (uni himoya qilishni) oʻz zimmasiga olib, keyin unga xiyonat qilsa, qiyomat kunida u (mujohid) uchun tik turgʻiziladi va u oʻz amalidan xohlaganicha oladi. Endi nima deb oʻylaysizlar?» dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мужоҳидларнинг аёлларининг (жангга чиқмай) уйда қолганлар учун ҳурмати худди уларнинг оналарининг ҳурматидек муқаддасдир. Ҳар қандай киши мужоҳидлардан бирининг аёлига (уни ҳимоя қилишни) ўз зиммасига олиб, кейин унга хиёнат қилса, қиёмат кунида у (мужоҳид) учун тик турғизилади ва у ўз амалидан хоҳлаганича олади. Энди нима деб ўйлайсизлар?» дедилар.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ حُرْمَةُ نِسَاءِ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ كَحُرْمَةِ أُمَّهَاتِهِمْ وَإِذَا خَلَفَهُ فِي أَهْلِهِ فَخَانَهُ قِيلَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ هَذَا خَانَكَ فِي أَهْلِكَ فَخُذْ مِنْ حَسَنَاتِهِ مَا شِئْتَ فَمَا ظَنُّكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mujohidlarning ayollarining (uyda) qolganlar uchun hurmati xuddi ularning onalarining hurmatidek muqaddasdir. Agar biror kishi (mujohid)ning ahliga qarab turishni oʻz zimmasiga olib, keyin unga xiyonat qilsa, qiyomat kunida unga: ‹Bu kishi ahling xususida senga xiyonat qildi, endi uning yaxshiliklaridan xohlaganingni ol!› deyiladi. Endi nima deb oʻylaysizlar?» dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мужоҳидларнинг аёлларининг (уйда) қолганлар учун ҳурмати худди уларнинг оналарининг ҳурматидек муқаддасдир. Агар бирор киши (мужоҳид)нинг аҳлига қараб туришни ўз зиммасига олиб, кейин унга хиёнат қилса, қиёмат кунида унга: ‹Бу киши аҳлинг хусусида сенга хиёнат қилди, энди унинг яхшиликларидан хоҳлаганингни ол!› дейилади. Энди нима деб ўйлайсизлар?» дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا قَعْنَبٌ، - كُوفِيٌّ - عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ حُرْمَةُ نِسَاءِ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ فِي الْحُرْمَةِ كَأُمَّهَاتِهِمْ وَمَا مِنْ رَجُلٍ مِنَ الْقَاعِدِينَ يَخْلُفُ رَجُلاً مِنَ الْمُجَاهِدِينَ فِي أَهْلِهِ إِلاَّ نُصِبَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ يَا فُلاَنُ هَذَا فُلاَنٌ فَخُذْ مِنْ حَسَنَاتِهِ مَا شِئْتَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ الْتَفَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ ‏"‏ مَا ظَنُّكُمْ تُرَوْنَ يَدَعُ لَهُ مِنْ حَسَنَاتِهِ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Mujohidlarning ayollarining (uyda) qolganlar uchun hurmati xuddi ularning onalari kabi muqaddasdir. Uyda qolganlardan har qanday kishi mujohidlardan birining ahliga (qarashni) oʻz zimmasiga olsa, qiyomat kunida u uchun tik turgʻiziladi va: ‹Ey falonchi, mana bu falonchidir, endi uning yaxshiliklaridan xohlaganingni ol!› deyiladi», dedilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ sahobalari tomon oʻgirilib: «Nima deb oʻylaysizlar, u (mujohid) uning yaxshiliklaridan biror narsa qoldiradi deb bilasizlarmi?» dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мужоҳидларнинг аёлларининг (уйда) қолганлар учун ҳурмати худди уларнинг оналари каби муқаддасдир. Уйда қолганлардан ҳар қандай киши мужоҳидлардан бирининг аҳлига (қарашни) ўз зиммасига олса, қиёмат кунида у учун тик турғизилади ва: ‹Эй фалончи, мана бу фалончидир, энди унинг яхшиликларидан хоҳлаганингни ол!› дейилади», дедилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ саҳобалари томон ўгирилиб: «Нима деб ўйлайсизлар, у (мужоҳид) унинг яхшиликларидан бирор нарса қолдиради деб биласизларми?» дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ جَاهِدُوا بِأَيْدِيكُمْ وَأَلْسِنَتِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻllaringiz, tillaringiz va mollaringiz bilan jihod qilinglar!» dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўлларингиз, тилларингиз ва молларингиз билан жиҳод қилинглар!» дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ، مُوسَى بْنُ مُحَمَّدٍ - هُوَ الشَّامِيُّ - قَالَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ الأَصْبَغِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَمَرَ بِقَتْلِ الْحَيَّاتِ وَقَالَ ‏"‏ مَنْ خَافَ ثَأْرَهُنَّ فَلَيْسَ مِنَّا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ilonlarni oʻldirishga buyurdilar va: «Kim ularning oʻchidan qoʻrqsa, u bizdan emas», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ илонларни ўлдиришга буюрдилар ва: «Ким уларнинг ўчидан қўрқса, у биздан эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ أَبِي عُمَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَادَ جَبْرًا فَلَمَّا دَخَلَ سَمِعَ النِّسَاءَ يَبْكِينَ وَيَقُلْنَ كُنَّا نَحْسُبُ وَفَاتَكَ قَتْلاً فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ وَمَا تَعُدُّونَ الشَّهَادَةَ إِلاَّ مَنْ قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ شُهَدَاءَكُمْ إِذًا لَقَلِيلٌ الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ شَهَادَةٌ وَالْبَطْنُ شَهَادَةٌ وَالْحَرَقُ شَهَادَةٌ وَالْغَرَقُ شَهَادَةٌ وَالْمَغْمُومُ - يَعْنِي الْهَدِمَ - شَهَادَةٌ وَالْمَجْنُوبُ شَهَادَةٌ وَالْمَرْأَةُ تَمُوتُ بِجُمْعٍ شَهِيدَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ أَتَبْكِينَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ قَالَ ‏"‏ دَعْهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ عَلَيْهِ بَاكِيَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Jabr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Jabrni (kasal boʻlganida) ziyorat qildilar. U zot kirganlarida ayollarning yigʻlab: «Biz sening vafotingni Alloh yoʻlida shahid boʻlish deb hisoblardik», deyayotganlarini eshitdilar. Shunda: «Siz shahidlikni faqat Alloh yoʻlida oʻldirilgan kishi deb bilasizlarmi? Unday boʻlsa, shahidlaringiz oz boʻlar edi. Alloh yoʻlida oʻldirilish shahidlik, qorin (kasalligidan oʻlish) shahidlik, yonib oʻlish shahidlik, gʻarq boʻlish shahidlik, (uy qulab) bosilib oʻlish shahidlik, zotiljam (oʻpka kasalligi)dan oʻlish shahidlik, ayolning tugʻruqda oʻlishi shahidlikdir», dedilar. Bir kishi: «Rasululloh ﷺ oʻtirgan hollarida yigʻlaysizlarmi?» dedi. U zot: «Ularni qoʻyaver, (ular yigʻlayversin). Ammo (oʻlim) roʻyobga chiqqach, hech bir yigʻlovchi unga yigʻlamasin», dedilar.Жабр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жабрни (касал бўлганида) зиёрат қилдилар. У зот кирганларида аёлларнинг йиғлаб: «Биз сенинг вафотингни Аллоҳ йўлида шаҳид бўлиш деб ҳисоблардик», деяётганларини эшитдилар. Шунда: «Сиз шаҳидликни фақат Аллоҳ йўлида ўлдирилган киши деб биласизларми? Ундай бўлса, шаҳидларингиз оз бўлар эди. Аллоҳ йўлида ўлдирилиш шаҳидлик, қорин (касаллигидан ўлиш) шаҳидлик, ёниб ўлиш шаҳидлик, ғарқ бўлиш шаҳидлик, (уй қулаб) босилиб ўлиш шаҳидлик, зотилжам (ўпка касаллиги)дан ўлиш шаҳидлик, аёлнинг туғруқда ўлиши шаҳидликдир», дедилар. Бир киши: «Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолларида йиғлайсизларми?» деди. У зот: «Уларни қўявер, (улар йиғлайверсин). Аммо (ўлим) рўёбга чиққач, ҳеч бир йиғловчи унга йиғламасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ، - يَعْنِي الطَّائِيَّ - عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ جَبْرٍ، أَنَّهُ دَخَلَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مَيِّتٍ فَبَكَى النِّسَاءُ فَقَالَ جَبْرٌ أَتَبْكِينَ مَا دَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا قَالَ ‏"‏ دَعْهُنَّ يَبْكِينَ مَا دَامَ بَيْنَهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ بَاكِيَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Jabr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ bilan birga bir marhum (oʻlayotgan kishi) huzuriga kirdi. Ayollar yigʻlashdi. Shunda Jabr: «Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda yigʻlaysizlarmi?» dedi. U zot: «Ularni qoʻyaver, u ular orasida ekan yigʻlayversinlar. Ammo (oʻlim) roʻyobga chiqqach, hech bir yigʻlovchi yigʻlamasin», dedilar.Жабр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир марҳум (ўлаётган киши) ҳузурига кирди. Аёллар йиғлашди. Шунда Жабр: «Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда йиғлайсизларми?» деди. У зот: «Уларни қўявер, у улар орасида экан йиғлайверсинлар. Аммо (ўлим) рўёбга чиққач, ҳеч бир йиғловчи йиғламасин», дедилар.