أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرِّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ، - وَاسْمُهُ الْمُغِيرَةُ بْنُ سَلَمَةَ - قَالَ حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ فَرَضَ عَلَيْكُمُ الْحَجَّ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ فِي كُلِّ عَامٍ فَسَكَتَ عَنْهُ حَتَّى أَعَادَهُ ثَلاَثًا فَقَالَ ‏"‏ لَوْ قُلْتُ نَعَمْ لَوَجَبَتْ وَلَوْ وَجَبَتْ مَا قُمْتُمْ بِهَا ذَرُونِي مَا تَرَكْتُكُمْ فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِكَثْرَةِ سُؤَالِهِمْ وَاخْتِلاَفِهِمْ عَلَى أَنْبِيَائِهِمْ فَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِالشَّىْءِ فَخُذُوا بِهِ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَإِذَا نَهَيْتُكُمْ عَنْ شَىْءٍ فَاجْتَنِبُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga xutba qilib: «Albatta, Alloh azza va jalla sizlarga hajni farz qildi», dedilar. Shunda bir kishi: «Har yilimi?» dedi. U zot jim turdilar, hatto haligi kishi savolini uch marta takrorladi. Keyin: «Agar ‹ha› desam, farz boʻlib qolar edi, agar farz boʻlsa, uni ado eta olmas edingiz. Sizni oʻz holingizga qoʻygan ekanman, meni oʻz holimga qoʻyinglar. Sizdan avvalgilar koʻp savol berganlari va oʻz paygʻambarlariga qarshi ixtilof qilganlari sababli halok boʻlishgan. Sizni bir narsaga buyursam, undan qoʻlingizdan kelganicha bajaringlar, bir narsadan qaytarsam, undan uzoqlashinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга хутба қилиб: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларга ҳажни фарз қилди», дедилар. Шунда бир киши: «Ҳар йилими?» деди. У зот жим турдилар, ҳатто ҳалиги киши саволини уч марта такрорлади. Кейин: «Агар ‹ҳа› десам, фарз бўлиб қолар эди, агар фарз бўлса, уни адо эта олмас эдингиз. Сизни ўз ҳолингизга қўйган эканман, мени ўз ҳолимга қўйинглар. Сиздан аввалгилар кўп савол берганлари ва ўз пайғамбарларига қарши ихтилоф қилганлари сабабли ҳалок бўлишган. Сизни бир нарсага буюрсам, ундан қўлингиздан келганича бажаринглар, бир нарсадан қайтарсам, ундан узоқлашинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُوسَى بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَلِيلِ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى كَتَبَ عَلَيْكُمُ الْحَجَّ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ التَّمِيمِيُّ كُلُّ عَامٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَسَكَتَ فَقَالَ ‏"‏ لَوْ قُلْتُ نَعَمْ لَوَجَبَتْ ثُمَّ إِذًا لاَ تَسْمَعُونَ وَلاَ تُطِيعُونَ وَلَكِنَّهُ حَجَّةٌ وَاحِدَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ turib: «Albatta, Alloh taolo sizlarga hajni farz qildi», dedilar. Shunda al-Aqraʼ ibn Hobis at-Tamimiy: «Ey Allohning Rasuli, har yilimi?» dedi. U zot jim turdilar, soʻng: «Agar ‹ha› desam, farz boʻlib qolar edi, keyin esa siz eshitmas va itoat qilmas edingiz. Lekin u faqat bir marta hajdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туриб: «Албатта, Аллоҳ таоло сизларга ҳажни фарз қилди», дедилар. Шунда ал-Ақраъ ибн Ҳобис ат-Тамимий: «Эй Аллоҳнинг Расули, ҳар йилими?» деди. У зот жим турдилар, сўнг: «Агар ‹ҳа› десам, фарз бўлиб қолар эди, кейин эса сиз эшитмас ва итоат қилмас эдингиз. Лекин у фақат бир марта ҳаждир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ سَالِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي رَزِينٍ، أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ وَلاَ الْعُمْرَةَ وَلاَ الظَّعْنَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ وَاعْتَمِرْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Razin (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Ey Allohning Rasuli, mening otam keksa bir chol, u na haj qila oladi, na umra, na safar qila oladi», dedi. U zot: «Otang nomidan haj va umra qilgin», dedilar.Абу Разин (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг отам кекса бир чол, у на ҳаж қила олади, на умра, на сафар қила олади», деди. У зот: «Отанг номидан ҳаж ва умра қилгин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَّارُ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُوَيْدٌ، - وَهُوَ ابْنُ عَمْرٍو الْكَلْبِيُّ - عَنْ زُهَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُهَيْلٌ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْحَجَّةُ الْمَبْرُورَةُ لَيْسَ لَهَا جَزَاءٌ إِلاَّ الْجَنَّةُ وَالْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَيْنَهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mabrur (maqbul) hajning jazosi Jannatdan boshqa narsa emas. Bir umradan ikkinchi umragacha esa oralaridagi gunohlarga kafforatdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мабрур (мақбул) ҳажнинг жазоси Жаннатдан бошқа нарса эмас. Бир умрадан иккинчи умрагача эса ораларидаги гуноҳларга каффоратдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُهَيْلٌ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحَجَّةُ الْمَبْرُورَةُ لَيْسَ لَهَا ثَوَابٌ إِلاَّ الْجَنَّةُ ‏"‏ ‏.‏ مِثْلَهُ سَوَاءً إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ تُكَفِّرُ مَا بَيْنَهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mabrur (maqbul) hajning savobi Jannatdan boshqa narsa emas», dedilar. Yana: «U oralaridagi gunohlarga kafforat boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мабрур (мақбул) ҳажнинг савоби Жаннатдан бошқа нарса эмас», дедилар. Яна: «У ораларидаги гуноҳларга каффорат бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ الإِيمَانُ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ‏"‏ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ‏"‏ ثُمَّ الْحَجُّ الْمَبْرُورُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺdan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, qaysi amal afzalroq?» dedi. U zot: «Allohga iymon keltirish», dedilar. U: «Soʻng nima?» dedi. U zot: «Alloh yoʻlida jihod qilish», dedilar. U: «Soʻng nima?» dedi. U zot: «Soʻng mabrur haj», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺдан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси амал афзалроқ?» деди. У зот: «Аллоҳга иймон келтириш», дедилар. У: «Сўнг нима?» деди. У зот: «Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш», дедилар. У: «Сўнг нима?» деди. У зот: «Сўнг мабрур ҳаж», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَثْرُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ مَخْرَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ سُهَيْلَ بْنَ أَبِي صَالِحٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَفْدُ اللَّهِ ثَلاَثَةٌ الْغَازِي وَالْحَاجُّ وَالْمُعْتَمِرُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning mehmonlari uchtadir: gʻoziy, hoji va umra qilguvchi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг меҳмонлари учтадир: ғозий, ҳожи ва умра қилгувчи», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ جِهَادُ الْكَبِيرِ وَالصَّغِيرِ وَالضَّعِيفِ وَالْمَرْأَةِ الْحَجُّ وَالْعُمْرَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Keksaning, yoshning, zaifning va ayolning jihodi haj va umradir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кексанинг, ёшнинг, заифнинг ва аёлнинг жиҳоди ҳаж ва умрадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ، - وَهُوَ ابْنُ عِيَاضٍ - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَجَّ هَذَا الْبَيْتَ فَلَمْ يَرْفُثْ وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَمَا وَلَدَتْهُ أُمُّهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim shu Baytga haj qilib, behayo soʻz aytmasa va gunoh ish qilmasa, onasi uni tuqqan kunidagidek pok holda qaytadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким шу Байтга ҳаж қилиб, беҳаё сўз айтмаса ва гуноҳ иш қилмаса, онаси уни туққан кунидагидек пок ҳолда қайтади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ حَبِيبٍ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي عَمْرَةَ - عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، قَالَتْ أَخْبَرَتْنِي أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ، عَائِشَةُ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَخْرُجُ فَنُجَاهِدَ مَعَكَ فَإِنِّي لاَ أَرَى عَمَلاً فِي الْقُرْآنِ أَفْضَلَ مِنَ الْجِهَادِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ وَلَكُنَّ أَحْسَنُ الْجِهَادِ وَأَجْمَلُهُ حَجُّ الْبَيْتِ حَجٌّ مَبْرُورٌ ‏"‏ ‏.‏

Muʼminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Ey Allohning Rasuli, biz ham chiqib, siz bilan birga jihod qilmaymizmi? Zero, men Qurʼonda jihoddan afzalroq amalni koʻrmayapman», dedim. U zot: «Yoʻq, lekin sizlar uchun eng yaxshi va eng goʻzal jihod Baytga haj qilishdir, mabrur hajdir», dedilar.Муъминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз ҳам чиқиб, сиз билан бирга жиҳод қилмаймизми? Зеро, мен Қуръонда жиҳоддан афзалроқ амални кўрмаяпман», дедим. У зот: «Йўқ, лекин сизлар учун энг яхши ва энг гўзал жиҳод Байтга ҳаж қилишдир, мабрур ҳаждир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَيْنَهُمَا وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلاَّ الْجَنَّةُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir umradan ikkinchi umragacha oralaridagi gunohlarga kafforatdir. Mabrur hajning jazosi esa Jannatdan boshqa narsa emas», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир умрадан иккинчи умрагача ораларидаги гуноҳларга каффоратдир. Мабрур ҳажнинг жазоси эса Жаннатдан бошқа нарса эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَتَّابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَزْرَةُ بْنُ ثَابِتٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haj bilan umrani ketma-ket qilinglar. Chunki ular kambagʻallik va gunohlarni xuddi bosqon temirning zangini ketkazgani kabi ketkazadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳаж билан умрани кетма-кет қилинглар. Чунки улар камбағаллик ва гуноҳларни худди босқон темирнинг зангини кетказгани каби кетказади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ أَبُو خَالِدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ وَالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَلَيْسَ لِلْحَجِّ الْمَبْرُورِ ثَوَابٌ دُونَ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haj bilan umrani ketma-ket qilinglar. Chunki ular kambagʻallik va gunohlarni xuddi bosqon temir, oltin va kumushning zangini ketkazgani kabi ketkazadi. Mabrur hajning savobi esa Jannatdan boshqa narsa emas», dedilar.Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳаж билан умрани кетма-кет қилинглар. Чунки улар камбағаллик ва гуноҳларни худди босқон темир, олтин ва кумушнинг зангини кетказгани каби кетказади. Мабрур ҳажнинг савоби эса Жаннатдан бошқа нарса эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ، فَمَاتَتْ فَأَتَى أَخُوهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أُخْتِكَ دَيْنٌ أَكُنْتَ قَاضِيَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاقْضُوا اللَّهَ فَهُوَ أَحَقُّ بِالْوَفَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol haj qilishga nazr qilgan edi, soʻng vafot etdi. Uning akasi Nabiy ﷺ huzuriga kelib, bu haqda soʻradi. U zot: «Agar opangning zimmasida qarz boʻlganida, uni ado etarmiding?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, Allohning haqqini ado etinglar, zero U ado etilishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл ҳаж қилишга назр қилган эди, сўнг вафот этди. Унинг акаси Набий ﷺ ҳузурига келиб, бу ҳақда сўради. У зот: «Агар опангнинг зиммасида қарз бўлганида, уни адо этармидинг?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, Аллоҳнинг ҳаққини адо этинглар, зеро У адо этилишга ҳақлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ سَلَمَةَ الْهُذَلِيُّ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ أَمَرَتِ امْرَأَةُ سِنَانَ بْنِ سَلَمَةَ الْجُهَنِيِّ أَنْ يَسْأَلَ، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ أُمَّهَا مَاتَتْ وَلَمْ تَحُجَّ أَفَيُجْزِئُ عَنْ أُمِّهَا أَنْ تَحُجَّ عَنْهَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّهَا دَيْنٌ فَقَضَتْهُ عَنْهَا أَلَمْ يَكُنْ يُجْزِئُ عَنْهَا فَلْتَحُجَّ عَنْ أُمِّهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sinon ibn Salama al-Juhaniyning ayoli Rasululloh ﷺdan soʻrashni buyurdi: onasi haj qilmasdan vafot etgan boʻlsa, uning oʻrniga haj qilinsa, onasi tarafidan kifoya boʻladimi? U zot: «Ha. Agar onasining zimmasida qarz boʻlib, uni oʻrniga toʻlab qoʻysa, u tarafidan kifoya boʻlmasmidi? Bas, onasi oʻrniga haj qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Синон ибн Салама ал-Жуҳанийнинг аёли Расулуллоҳ ﷺдан сўрашни буюрди: онаси ҳаж қилмасдан вафот этган бўлса, унинг ўрнига ҳаж қилинса, онаси тарафидан кифоя бўладими? У зот: «Ҳа. Агар онасининг зиммасида қарз бўлиб, уни ўрнига тўлаб қўйса, у тарафидан кифоя бўлмасмиди? Бас, онаси ўрнига ҳаж қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنِي عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَكِيمٍ الأَوْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرُّؤَاسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، سَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَبِيهَا مَاتَ وَلَمْ يَحُجَّ قَالَ ‏"‏ حُجِّي عَنْ أَبِيكِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol Nabiy ﷺdan haj qilmasdan vafot etgan otasi haqida soʻradi. U zot: «Otang oʻrniga haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл Набий ﷺдан ҳаж қилмасдан вафот этган отаси ҳақида сўради. У зот: «Отанг ўрнига ҳаж қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ خَثْعَمَ سَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَدَاةَ جَمْعٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَمْسِكُ عَلَى الرَّحْلِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xasʼam qabilasidan boʻlgan bir ayol Jamʼ (Muzdalifa) tongida Nabiy ﷺdan soʻradi: «Yo Rasululloh, Allohning haj toʻgʻrisidagi farzi bandalari zimmasiga tushib, otam esa ulgʻayib qolgan, ulovda oʻzini tuta olmaydigan chol boʻlib qoldi. Uning oʻrniga haj qila olamanmi?» U zot: «Ha», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хасъам қабиласидан бўлган бир аёл Жамъ (Муздалифа) тонгида Набий ﷺдан сўради: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг ҳаж тўғрисидаги фарзи бандалари зиммасига тушиб, отам эса улғайиб қолган, уловда ўзини тута олмайдиган чол бўлиб қолди. Унинг ўрнига ҳаж қила оламанми?» У зот: «Ҳа», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، مِثْلَهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан шунга ўхшаш ривоят қилинади.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، عَنْ أَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ، أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ وَلاَ الْعُمْرَةَ وَالظَّعْنَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ وَاعْتَمِرْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Razin al-Uqayliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Yo Rasululloh, otam ulgʻayib qolgan chol boʻlib, na haj, na umra, na safarga qodir boʻladi», dedi. U zot: «Otang oʻrniga haj va umra qil», dedilar.Абу Разин ал-Уқайлий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Ё Расулуллоҳ, отам улғайиб қолган чол бўлиб, на ҳаж, на умра, на сафарга қодир бўлади», деди. У зот: «Отанг ўрнига ҳаж ва умра қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ خَثْعَمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَسْتَطِيعُ الرُّكُوبَ وَأَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ فَهَلْ يُجْزِئُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ آنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ أَكُنْتَ تَقْضِيهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xasʼam qabilasidan bir kishi Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Otam ulgʻayib qolgan, minishga qodir boʻlmaydigan chol boʻlib qoldi, unga Allohning haj farzi ham yetib keldi. Men uning oʻrniga haj qilsam, kifoya boʻladimi?» dedi. U zot: «Sen uning eng katta farzandimisan?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Aytchi, agar uning zimmasida qarz boʻlsa, uni toʻlarmiding?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, uning oʻrniga haj qil», dedilar.Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хасъам қабиласидан бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Отам улғайиб қолган, минишга қодир бўлмайдиган чол бўлиб қолди, унга Аллоҳнинг ҳаж фарзи ҳам етиб келди. Мен унинг ўрнига ҳаж қилсам, кифоя бўладими?» деди. У зот: «Сен унинг энг катта фарзандимисан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Айтчи, агар унинг зиммасида қарз бўлса, уни тўлармидинг?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, унинг ўрнига ҳаж қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ النَّسَائِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَبَانَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي مَاتَ وَلَمْ يَحُجَّ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ أَكُنْتَ قَاضِيَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَدَيْنُ اللَّهِ أَحَقُّ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, otam haj qilmasdan vafot etdi, uning oʻrniga haj qilaymi?» dedi. U zot: «Aytchi, agar otangning zimmasida qarz boʻlsa, uni toʻlarmiding?» dedilar. U kishi: «Ha», dedi. U zot: «Allohning qarzi toʻlanishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, отам ҳаж қилмасдан вафот этди, унинг ўрнига ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Айтчи, агар отангнинг зиммасида қарз бўлса, уни тўлармидинг?» дедилар. У киши: «Ҳа», деди. У зот: «Аллоҳнинг қарзи тўланишга ҳақлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْحَجُّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَثْبُتُ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَإِنْ شَدَدْتُهُ خَشِيتُ أَنْ يَمُوتَ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ مُجْزِئًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺdan soʻradi: «Otamga haj yetib keldi, u esa ulovida oʻzini tuta olmaydigan chol boʻlib qoldi. Uni bogʻlab qoʻysam, oʻlib qolishidan qoʻrqaman. Uning oʻrniga haj qilaymi?» U zot: «Aytchi, agar uning zimmasida qarz boʻlib, uni toʻlab qoʻysang, kifoya boʻlarmidi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, otang oʻrniga haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺдан сўради: «Отамга ҳаж етиб келди, у эса уловида ўзини тута олмайдиган чол бўлиб қолди. Уни боғлаб қўйсам, ўлиб қолишидан қўрқаман. Унинг ўрнига ҳаж қилайми?» У зот: «Айтчи, агар унинг зиммасида қарз бўлиб, уни тўлаб қўйсанг, кифоя бўлармиди?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, отанг ўрнига ҳаж қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ تَسْتَفْتِيهِ وَجَعَلَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا وَتَنْظُرُ إِلَيْهِ وَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْرِفُ وَجْهَ الْفَضْلِ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَثْبُتَ عَلَى الرَّاحِلَةِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ وَذَلِكَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Fazl ibn Abbos Rasululloh ﷺning ortlarida ulovda mingashib borar edi. Xasʼamdan bir ayol u zotdan fatvo soʻrab keldi. Fazl unga, ayol esa Fazlga qaray boshladi. Rasululloh ﷺ Fazlning yuzini boshqa tomonga burib qoʻyaverdilar. Ayol: «Yo Rasululloh, Allohning haj toʻgʻrisidagi farzi bandalari zimmasiga tushib, otam esa ulovda oʻzini tuta olmaydigan chol boʻlib qoldi. Uning oʻrniga haj qilaymi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Bu Vidolashuv hajida boʻldi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Фазл ибн Аббос Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида уловда мингашиб борар эди. Хасъамдан бир аёл у зотдан фатво сўраб келди. Фазл унга, аёл эса Фазлга қарай бошлади. Расулуллоҳ ﷺ Фазлнинг юзини бошқа томонга буриб қўявердилар. Аёл: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг ҳаж тўғрисидаги фарзи бандалари зиммасига тушиб, отам эса уловда ўзини тута олмайдиган чол бўлиб қолди. Унинг ўрнига ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Бу Видолашув ҳажида бўлди.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ اسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَالْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رَدِيفُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَوِي عَلَى الرَّاحِلَةِ فَهَلْ يَقْضِي عَنْهُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَخَذَ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا وَكَانَتِ امْرَأَةً حَسْنَاءَ وَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْفَضْلَ فَحَوَّلَ وَجْهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xasʼamdan bir ayol Vidolashuv hajida Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi, Fazl ibn Abbos esa Rasululloh ﷺning ortlarida ulovda mingashib borar edi. Ayol: «Yo Rasululloh, Allohning haj toʻgʻrisidagi farzi bandalari zimmasiga tushib, otam esa ulovda oʻzini tuta olmaydigan chol boʻlib qoldi. Men uning oʻrniga haj qilsam, u tarafidan oʻtaladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Ha», dedilar. Fazl ibn Abbos unga qaray boshladi, u chiroyli ayol edi. Rasululloh ﷺ Fazlni ushlab, yuzini boshqa tomonga burib qoʻydilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хасъамдан бир аёл Видолашув ҳажида Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради, Фазл ибн Аббос эса Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида уловда мингашиб борар эди. Аёл: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг ҳаж тўғрисидаги фарзи бандалари зиммасига тушиб, отам эса уловда ўзини тута олмайдиган чол бўлиб қолди. Мен унинг ўрнига ҳаж қилсам, у тарафидан ўталадими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ҳа», дедилар. Фазл ибн Аббос унга қарай бошлади, у чиройли аёл эди. Расулуллоҳ ﷺ Фазлни ушлаб, юзини бошқа томонга буриб қўйдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ هَارُونَ - قَالَ أَنْبَأَنَا هِشَامٌ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ كَانَ رَدِيفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّي عَجُوزٌ كَبِيرَةٌ وَإِنْ حَمَلْتُهَا لَمْ تَسْتَمْسِكْ وَإِنْ رَبَطْتُهَا خَشِيتُ أَنْ أَقْتُلَهَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكَ دَيْنٌ أَكُنْتَ قَاضِيَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْ أُمِّكَ ‏"‏ ‏.‏

Fazl ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺning ortlarida ulovda mingashib borar edi. Bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, onam keksayib qolgan kampir, uni ulovga mindirsam, oʻzini tuta olmaydi, bogʻlab qoʻysam, uni oʻldirib qoʻyishdan qoʻrqaman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Aytchi, agar onangning zimmasida qarz boʻlsa, uni toʻlarmiding?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, onang oʻrniga haj qil», dedilar.Фазл ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺнинг ортларида уловда мингашиб борар эди. Бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, онам кексайиб қолган кампир, уни уловга миндирсам, ўзини тута олмайди, боғлаб қўйсам, уни ўлдириб қўйишдан қўрқаман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Айтчи, агар онангнинг зиммасида қарз бўлса, уни тўлармидинг?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, онанг ўрнига ҳаж қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ يُوسُفَ، عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِرَجُلٍ ‏"‏ أَنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِ أَبِيكَ فَحُجَّ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir kishiga: «Sen otangning eng katta farzandisan, bas, uning oʻrniga haj qil», dedilar.Ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир кишига: «Сен отангнинг энг катта фарзандисан, бас, унинг ўрнига ҳаж қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، رَفَعَتْ صَبِيًّا لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol oʻzining chaqalogʻini Rasululloh ﷺga koʻtarib: «Yo Rasululloh, shu bolaga ham haj bormi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл ўзининг чақалоғини Расулуллоҳ ﷺга кўтариб: «Ё Расулуллоҳ, шу болага ҳам ҳаж борми?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ رَفَعَتِ امْرَأَةٌ صَبِيًّا لَهَا مِنْ هَوْدَجٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol oʻzining chaqalogʻini kajavadan koʻtarib: «Yo Rasululloh, shu bolaga ham haj bormi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл ўзининг чақалоғини кажавадан кўтариб: «Ё Расулуллоҳ, шу болага ҳам ҳаж борми?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ رَفَعَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم صَبِيًّا فَقَالَتْ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Nabiy ﷺga bir chaqaloqni koʻtarib: «Bunga ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Набий ﷺга бир чақалоқни кўтариб: «Бунга ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бор», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَدَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا كَانَ بِالرَّوْحَاءِ لَقِيَ قَوْمًا فَقَالَ ‏"‏ مَنْ أَنْتُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا الْمُسْلِمُونَ ‏.‏ قَالُوا مَنْ أَنْتُمْ قَالُوا رَسُولُ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ فَأَخْرَجَتِ امْرَأَةٌ صَبِيًّا مِنَ الْمِحَفَّةِ فَقَالَتْ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yoʻlga chiqdilar. Ravhoga yetganlarida bir qavm bilan uchrashib: «Sizlar kimsizlar?» dedilar. Ular: «Musulmonlarmiz», dedilar. Ular: «Sizlar kimsizlar?» dedilar. Ular: «Rasululloh», dedilar. Shunda bir ayol mahfa ichidan bir chaqaloqni chiqarib: «Bunga ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йўлга чиқдилар. Равҳога етганларида бир қавм билан учрашиб: «Сизлар кимсизлар?» дедилар. Улар: «Мусулмонлармиз», дедилар. Улар: «Сизлар кимсизлар?» дедилар. Улар: «Расулуллоҳ», дедилар. Шунда бир аёл маҳфа ичидан бир чақалоқни чиқариб: «Бунга ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бор», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ حَمَّادِ بْنِ سَعْدٍ ابْنُ أَخِي، رِشْدِينَ بْنِ سَعْدٍ أَبُو الرَّبِيعِ وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِامْرَأَةٍ وَهِيَ فِي خِدْرِهَا مَعَهَا صَبِيٌّ فَقَالَتْ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz parda ichida oʻtirgan, yonida chaqalogʻi bor bir ayolning yonidan oʻtdilar. Ayol: «Bunga ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз парда ичида ўтирган, ёнида чақалоғи бор бир аёлнинг ёнидан ўтдилар. Аёл: «Бунга ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бор», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَمْرَةُ، أَنَّهَا سَمِعَتْ عَائِشَةَ، تَقُولُ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِخَمْسٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ لاَ نُرَى إِلاَّ الْحَجَّ حَتَّى إِذَا دَنَوْنَا مِنْ مَكَّةَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ إِذَا طَافَ بِالْبَيْتِ أَنْ يَحِلَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Zulqaʼda oyidan besh kun qolganda faqat hajni koʻzlab yoʻlga chiqdik. Makkaga yaqinlashganimizda Rasululloh ﷺ yonida hadyi qurbonligi boʻlmagan kishilarga Baytni tavof qilganlaridan soʻng ehromdan chiqishni buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Зулқаъда ойидан беш кун қолганда фақат ҳажни кўзлаб йўлга чиқдик. Маккага яқинлашганимизда Расулуллоҳ ﷺ ёнида ҳадйи қурбонлиги бўлмаган кишиларга Байтни тавоф қилганларидан сўнг эҳромдан чиқишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَأَهْلُ الشَّامِ مِنَ الْجُحْفَةِ وَأَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَبَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Madina ahli Zulhulayfadan, Shom ahli Juhfadan, Najd ahli Qarndan ehromga kirsin», dedilar. Abdulloh dedi: Menga yana Rasululloh ﷺning: «Yaman ahli Yalamlamdan ehromga kirsin», deganlari yetib keldi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мадина аҳли Зулҳулайфадан, Шом аҳли Жуҳфадан, Нажд аҳли Қарндан эҳромга кирсин», дедилар. Абдуллоҳ деди: Менга яна Расулуллоҳ ﷺнинг: «Яман аҳли Яламламдан эҳромга кирсин», деганлари етиб келди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، قَامَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ أَيْنَ تَأْمُرُنَا أَنْ نُهِلَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ الشَّامِ مِنَ الْجُحْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَيَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ لَمْ أَفْقَهْ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi masjidda turib: «Ey Rasululloh, bizni qayerdan ehromga kirishimizni buyurasiz?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Madina ahli Zulhulayfadan ehromga kirsin, Shom ahli Juhfadan ehromga kirsin, Najd ahli Qarndan ehromga kirsin», dedilar. Ibn Umar dedi: Ular Rasululloh ﷺ: «Yaman ahli Yalamlamdan ehromga kirsin», deganlar deb daʼvo qiladilar. Ibn Umar: «Buni men Rasululloh ﷺdan eshitib anglamadim», der edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши масжидда туриб: «Эй Расулуллоҳ, бизни қаердан эҳромга киришимизни буюрасиз?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мадина аҳли Зулҳулайфадан эҳромга кирсин, Шом аҳли Жуҳфадан эҳромга кирсин, Нажд аҳли Қарндан эҳромга кирсин», дедилар. Ибн Умар деди: Улар Расулуллоҳ ﷺ: «Яман аҳли Яламламдан эҳромга кирсин», деганлар деб даъво қиладилар. Ибн Умар: «Буни мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитиб англамадим», дер эди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ بَهْرَامَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى، عَنْ أَفْلَحَ بْنِ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَّتَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ وَمِصْرَ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ الْعِرَاقِ ذَاتَ عِرْقٍ وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zulhulayfani, Shom va Misr ahli uchun Juhfani, Iroq ahli uchun Zoti Irqni, Yaman ahli uchun Yalamlamni miyqot qilib belgiladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зулҳулайфани, Шом ва Миср аҳли учун Жуҳфани, Ироқ аҳли учун Зоти Ирқни, Яман аҳли учун Яламламни мийқот қилиб белгиладилар.

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، صَاحِبُ الشَّافِعِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، وَحَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَّتَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنًا وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ وَقَالَ ‏"‏ هُنَّ لَهُنَّ وَلِكُلِّ آتٍ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِهِنَّ فَمَنْ كَانَ أَهْلُهُ دُونَ الْمِيقَاتِ حَيْثُ يُنْشِئُ حَتَّى يَأْتِيَ ذَلِكَ عَلَى أَهْلِ مَكَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zulhulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Najd ahli uchun Qarnni, Yaman ahli uchun Yalamlamni miyqot qilib belgiladilar va: «Bular ular uchun va ularning ahlidan boʻlmasa-da, ularga kelgan har bir kishi uchundir. Kimning uyi miyqotdan berida boʻlsa, u oʻzi yoʻlga chiqqan joyidan ehromga kiraveradi, hatto Makka ahliga ham shunday joriydir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зулҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Нажд аҳли учун Қарнни, Яман аҳли учун Яламламни мийқот қилиб белгиладилар ва: «Булар улар учун ва уларнинг аҳлидан бўлмаса-да, уларга келган ҳар бир киши учундир. Кимнинг уйи мийқотдан берида бўлса, у ўзи йўлга чиққан жойидан эҳромга кираверади, ҳатто Макка аҳлига ҳам шундай жорийдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَأَهْلُ الشَّامِ مِنَ الْجُحْفَةِ وَأَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ ‏"‏ ‏.‏ وَذُكِرَ لِي وَلَمْ أَسْمَعْ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Madina ahli Zulhulayfadan, Shom ahli Juhfadan, Najd ahli Qarndan ehromga kirsin», dedilar. Menga yana u zotning: «Yaman ahli Yalamlamdan ehromga kirsin», deganlari zikr qilindi, ammo men buni oʻzimdan eshitmadim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Мадина аҳли Зулҳулайфадан, Шом аҳли Жуҳфадан, Нажд аҳли Қарндан эҳромга кирсин», дедилар. Менга яна у зотнинг: «Яман аҳли Яламламдан эҳромга кирсин», деганлари зикр қилинди, аммо мен буни ўзимдан эшитмадим.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ الْمَوْصِلِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هَاشِمٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنِ الْمُعَافَى، عَنْ أَفْلَحَ بْنِ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ وَمِصْرَ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ الْعِرَاقِ ذَاتَ عِرْقٍ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنًا وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zulhulayfani, Shom va Misr ahli uchun Juhfani, Iroq ahli uchun Zoti Irqni, Najd ahli uchun Qarnni, Yaman ahli uchun Yalamlamni miyqot qilib belgiladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зулҳулайфани, Шом ва Миср аҳли учун Жуҳфани, Ироқ аҳли учун Зоти Ирқни, Нажд аҳли учун Қарнни, Яман аҳли учун Яламламни мийқот қилиб белгиладилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنًا وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ قَالَ ‏"‏ هُنَّ لَهُمْ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِمَّنْ سِوَاهُنَّ لِمَنْ أَرَادَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ وَمَنْ كَانَ دُونَ ذَلِكَ مِنْ حَيْثُ بَدَأَ حَتَّى يَبْلُغَ ذَلِكَ أَهْلَ مَكَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zulhulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Najd ahli uchun Qarnni, Yaman ahli uchun Yalamlamni miyqot qilib belgiladilar va: «Bular ular uchun va ularning ahlidan boʻlmagan holda ularga kelgan, haj hamda umra qilishni istagan kishilar uchundir. Kim undan berida boʻlsa, oʻzi yoʻlga chiqqan joyidan ehromga kiradi, hatto Makka ahliga ham shunday joriydir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зулҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Нажд аҳли учун Қарнни, Яман аҳли учун Яламламни мийқот қилиб белгиладилар ва: «Булар улар учун ва уларнинг аҳлидан бўлмаган ҳолда уларга келган, ҳаж ҳамда умра қилишни истаган кишилар учундир. Ким ундан берида бўлса, ўзи йўлга чиққан жойидан эҳромга киради, ҳатто Макка аҳлига ҳам шундай жорийдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَّتَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنًا فَهُنَّ لَهُمْ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِ أَهْلِهِنَّ مِمَّنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَمَنْ كَانَ دُونَهُنَّ فَمِنْ أَهْلِهِ حَتَّى أَنَّ أَهْلَ مَكَّةَ يُهِلُّونَ مِنْهَا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Madina ahli uchun Zulhulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Yaman ahli uchun Yalamlamni, Najd ahli uchun Qarnni miyqot qilib belgiladilar. Bular ular uchun va ularning ahlidan boʻlmagan holda ularga kelgan, haj hamda umra qilishni istagan kishilar uchundir. Kim undan berida boʻlsa, oʻz uyidan ehromga kiradi, hatto Makka ahli ham oʻsha yerdan ehromga kiradilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Мадина аҳли учун Зулҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Яман аҳли учун Яламламни, Нажд аҳли учун Қарнни мийқот қилиб белгиладилар. Булар улар учун ва уларнинг аҳлидан бўлмаган ҳолда уларга келган, ҳаж ҳамда умра қилишни истаган кишилар учундир. Ким ундан берида бўлса, ўз уйидан эҳромга киради, ҳатто Макка аҳли ҳам ўша ердан эҳромга кирадилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَثْرُودٍ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ أَبَاهُ، قَالَ بَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذِي الْحُلَيْفَةِ بِبَيْدَاءَ وَصَلَّى فِي مَسْجِدِهَا ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zulhulayfadagi Baydoda tunab, uning masjidida namoz oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зулҳулайфадаги Байдода тунаб, унинг масжидида намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ سُوَيْدٍ، عَنْ زُهَيْرٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ وَهُوَ فِي الْمُعَرَّسِ بِذِي الْحُلَيْفَةِ أُتِيَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ بِبَطْحَاءَ مُبَارَكَةٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot Zulhulayfadagi Muarrasda ekanlarida huzurlariga birov kelib: «Siz muborak vodiy Bathodasiz», deb aytildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: У зот Зулҳулайфадаги Муаррасда эканларида ҳузурларига биров келиб: «Сиз муборак водий Батҳодасиз», деб айтилди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَاخَ بِالْبَطْحَاءِ الَّتِي بِذِي الْحُلَيْفَةِ وَصَلَّى بِهَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zul-Hulayfadagi Bathoʻ vodiysida tuyalarini choʻktirib, oʻsha yerda namoz oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зул-Ҳулайфадаги Батҳў водийсида туяларини чўктириб, ўша ерда намоз ўқидилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ، - وَهُوَ ابْنُ شُمَيْلٍ - قَالَ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ - عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الظُّهْرَ بِالْبَيْدَاءِ ثُمَّ رَكِبَ وَصَعِدَ جَبَلَ الْبَيْدَاءِ فَأَهَلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ حِينَ صَلَّى الظُّهْرَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baydoda peshin namozini oʻqidilar, soʻng ulovga minib Baydo togʻiga koʻtarildilar va peshinni oʻqib boʻlgach, haj hamda umra uchun talbiya aytdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Байдода пешин намозини ўқидилар, сўнг уловга миниб Байдо тоғига кўтарилдилар ва пешинни ўқиб бўлгач, ҳаж ҳамда умра учун талбия айтдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ، أَنَّهَا وَلَدَتْ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ بِالْبَيْدَاءِ فَذَكَرَ أَبُو بَكْرٍ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مُرْهَا فَلْتَغْتَسِلْ ثُمَّ لْتُهِلَّ ‏"‏ ‏.‏

Asmo bint Umays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Baydoda Muhammad ibn Abu Bakr as-Siddiqni tugʻdi. Abu Bakr buni Rasululloh ﷺga aytdi. Shunda u zot: «Unga aytgin, gʻusl qilib, soʻng talbiya aytsin», dedilar.Асмо бинт Умайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Байдода Муҳаммад ибн Абу Бакр ас-Сиддиқни туғди. Абу Бакр буни Расулуллоҳ ﷺга айтди. Шунда у зот: «Унга айтгин, ғусл қилиб, сўнг талбия айтсин», дедилар.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ النَّسَائِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ - قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهُ خَرَجَ حَاجًّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَجَّةَ الْوَدَاعِ وَمَعَهُ امْرَأَتُهُ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ الْخَثْعَمِيَّةُ فَلَمَّا كَانُوا بِذِي الْحُلَيْفَةِ وَلَدَتْ أَسْمَاءُ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَتَى أَبُو بَكْرٍ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَأْمُرَهَا أَنْ تَغْتَسِلَ ثُمَّ تُهِلَّ بِالْحَجِّ وَتَصْنَعَ مَا يَصْنَعُ النَّاسُ إِلاَّ أَنَّهَا لاَ تَطُوفُ بِالْبَيْتِ ‏.‏

Abu Bakr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bilan birga Vidolashuv haji uchun chiqdi, uning yonida xotini Asmo bint Umays al-Xasʼamiyya bor edi. Ular Zul-Hulayfaga yetganlarida Asmo Muhammad ibn Abu Bakrni tugʻdi. Abu Bakr Nabiy ﷺ oldiga kelib, buni xabar qildi. Rasululloh ﷺ unga: xotiniga aytib, gʻusl qildirishni, soʻng haj uchun talbiya aytishini va Baytni tavof qilmasligidan boshqa odamlar qiladigan barcha ishlarni qilishini buyurdilar.Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Видолашув ҳажи учун чиқди, унинг ёнида хотини Асмо бинт Умайс ал-Хасъамийя бор эди. Улар Зул-Ҳулайфага етганларида Асмо Муҳаммад ибн Абу Бакрни туғди. Абу Бакр Набий ﷺ олдига келиб, буни хабар қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга: хотинига айтиб, ғусл қилдиришни, сўнг ҳаж учун талбия айтишини ва Байтни тавоф қилмаслигидан бошқа одамлар қиладиган барча ишларни қилишини буюрдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، وَالْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، أَنَّهُمَا اخْتَلَفَا بِالأَبْوَاءِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَغْسِلُ الْمُحْرِمُ رَأْسَهُ ‏.‏ وَقَالَ الْمِسْوَرُ لاَ يَغْسِلُ رَأْسَهُ ‏.‏ فَأَرْسَلَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ إِلَى أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ أَسْأَلُهُ عَنْ ذَلِكَ فَوَجَدْتُهُ يَغْتَسِلُ بَيْنَ قَرْنَىِ الْبِئْرِ وَهُوَ مُسْتَتِرٌ بِثَوْبٍ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ أَسْأَلُكَ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْسِلُ رَأْسَهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَوَضَعَ أَبُو أَيُّوبَ يَدَهُ عَلَى الثَّوْبِ فَطَأْطَأَهُ حَتَّى بَدَا رَأْسُهُ ثُمَّ قَالَ لإِنْسَانٍ يَصُبُّ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ حَرَّكَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ وَقَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abvo degan joyda u zot bilan Misvar ibn Maxrama oʻrtasida ixtilof boʻldi. Ibn Abbos: «Ehromdagi kishi boshini yuvsa boʻladi», dedi. Misvar esa: «Boshini yuvmaydi», dedi. Ibn Abbos meni Abu Ayyub al-Ansoriy oldiga bu haqda soʻrash uchun yubordi. Men uni quduq yonida, kiyim bilan toʻsilgan holda gʻusl qilayotgan ekan deb topdim. Unga salom berib: «Meni Abdulloh ibn Abbos sizning oldingizga, Rasululloh ﷺ ehromda ekanlarida boshlarini qanday yuvar edilar, deb soʻrash uchun yubordi», dedim. Shunda Abu Ayyub qoʻlini kiyimga qoʻyib, uni pastga tushirdi, hatto boshi koʻrindi. Soʻng bir kishiga boshiga suv quyishni aytib, boshini ikki qoʻli bilan harakatlantirib, oldinga va orqaga yurgizdi va: «Rasululloh ﷺni ana shunday qilayotgan holda koʻrgan edim», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абво деган жойда у зот билан Мисвар ибн Махрама ўртасида ихтилоф бўлди. Ибн Аббос: «Эҳромдаги киши бошини ювса бўлади», деди. Мисвар эса: «Бошини ювмайди», деди. Ибн Аббос мени Абу Айюб ал-Ансорий олдига бу ҳақда сўраш учун юборди. Мен уни қудуқ ёнида, кийим билан тўсилган ҳолда ғусл қилаётган экан деб топдим. Унга салом бериб: «Мени Абдуллоҳ ибн Аббос сизнинг олдингизга, Расулуллоҳ ﷺ эҳромда эканларида бошларини қандай ювар эдилар, деб сўраш учун юборди», дедим. Шунда Абу Айюб қўлини кийимга қўйиб, уни пастга туширди, ҳатто боши кўринди. Сўнг бир кишига бошига сув қуйишни айтиб, бошини икки қўли билан ҳаракатлантириб, олдинга ва орқага юргизди ва: «Расулуллоҳ ﷺни ана шундай қилаётган ҳолда кўрган эдим», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَلْبَسَ الْمُحْرِمُ ثَوْبًا مَصْبُوغًا بِزَعْفَرَانٍ أَوْ بِوَرْسٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehromdagi kishining zaʼfaron yoki vars bilan boʻyalgan kiyim kiyishini man qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳромдаги кишининг заъфарон ёки варс билан бўялган кийим кийишини ман қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ مِنَ الثِّيَابِ قَالَ ‏"‏ لاَ يَلْبَسُ الْقَمِيصَ وَلاَ الْبُرْنُسَ وَلاَ السَّرَاوِيلَ وَلاَ الْعِمَامَةَ وَلاَ ثَوْبًا مَسَّهُ وَرْسٌ وَلاَ زَعْفَرَانٌ وَلاَ خُفَّيْنِ إِلاَّ لِمَنْ لاَ يَجِدُ نَعْلَيْنِ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ فَلْيَقْطَعْهُمَا حَتَّى يَكُونَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan ehromdagi kishi qanday kiyimlarni kiyishi mumkinligi soʻraldi. U zot: «Koʻ ylak ham, bosh kiyim ham, ishton ham, salla ham, varsu yoki zaʼfaron tekkan kiyim ham kiymasin, mahsi ham kiymasin, faqat kavush topolmagan kishi bundan mustasno. Kim kavush topolmasa, ikki toʻpigʻidan pastroq boʻladigan qilib mahsini kessin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан эҳромдаги киши қандай кийимларни кийиши мумкинлиги сўралди. У зот: «Кў йлак ҳам, бош кийим ҳам, иштон ҳам, салла ҳам, варсу ёки заъфарон теккан кийим ҳам киймасин, маҳси ҳам киймасин, фақат кавуш тополмаган киши бундан мустасно. Ким кавуш тополмаса, икки тўпиғидан пастроқ бўладиган қилиб маҳсини кессин», дедилар.

أَخْبَرَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ الْقُومَسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لَيْتَنِي أَرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُنْزَلُ عَلَيْهِ فَبَيْنَا نَحْنُ بِالْجِعِرَّانَةِ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي قُبَّةٍ فَأَتَاهُ الْوَحْىُ فَأَشَارَ إِلَىَّ عُمَرُ أَنْ تَعَالَ فَأَدْخَلْتُ رَأْسِي الْقُبَّةَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ قَدْ أَحْرَمَ فِي جُبَّةٍ بِعُمْرَةٍ مُتَضَمِّخٌ بِطِيبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي رَجُلٍ قَدْ أَحْرَمَ فِي جُبَّةٍ إِذْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الْوَحْىُ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَغِطُّ لِذَلِكَ فَسُرِّيَ عَنْهُ فَقَالَ ‏"‏ أَيْنَ الرَّجُلُ الَّذِي سَأَلَنِي آنِفًا ‏"‏ ‏.‏ فَأُتِيَ بِالرَّجُلِ فَقَالَ ‏"‏ أَمَّا الْجُبَّةُ فَاخْلَعْهَا وَأَمَّا الطِّيبُ فَاغْسِلْهُ ثُمَّ أَحْدِثْ إِحْرَامًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ ثُمَّ أَحْدِثْ إِحْرَامًا ‏"‏ ‏.‏ مَا أَعْلَمُ أَحَدًا قَالَهُ غَيْرَ نُوحِ بْنِ حَبِيبٍ وَلاَ أَحْسِبُهُ مَحْفُوظًا وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Yaʼla ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺga vahiy nozil boʻlayotgan paytda men u zotni koʻrsam edi, deb orzu qilar edim. Biz Jiʼronada edik, Nabiy ﷺ chodirda edilar. U zotga vahiy keldi. Umar menga: kel, deb ishora qildi. Men boshimni chodirga kiritdim. Shu payt u zotga umra uchun jubba kiyib ehromga kirgan, atir surtingan bir kishi keldi va: ‹Ey Allohning Rasuli, jubba kiyib ehromga kirgan kishi haqida nima deysiz?› deb soʻradi. Shu asnoda u zotga vahiy nozil boʻldi, Nabiy ﷺ ogʻir nafas ola boshladilar. Vahiy koʻtarilgach, u zot: ‹Hozirgina mendan soʻragan kishi qani?› dedilar. Oʻsha kishi keltirildi. U zot: ‹Jubbaga kelsak, uni yechib tashla, atirga kelsak, uni yuvib tashla, soʻng ehromingni yangila›, dedilar», dedi.Яъла ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺга ваҳий нозил бўлаётган пайтда мен у зотни кўрсам эди, деб орзу қилар эдим. Биз Жиъронада эдик, Набий ﷺ чодирда эдилар. У зотга ваҳий келди. Умар менга: кел, деб ишора қилди. Мен бошимни чодирга киритдим. Шу пайт у зотга умра учун жубба кийиб эҳромга кирган, атир суртинган бир киши келди ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, жубба кийиб эҳромга кирган киши ҳақида нима дейсиз?› деб сўради. Шу аснода у зотга ваҳий нозил бўлди, Набий ﷺ оғир нафас ола бошладилар. Ваҳий кўтарилгач, у зот: ‹Ҳозиргина мендан сўраган киши қани?› дедилар. Ўша киши келтирилди. У зот: ‹Жуббага келсак, уни ечиб ташла, атирга келсак, уни ювиб ташла, сўнг эҳромингни янгила›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ مِنَ الثِّيَابِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَلْبَسُوا الْقُمُصَ وَلاَ الْعَمَائِمَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْبَرَانِسَ وَلاَ الْخِفَافَ إِلاَّ أَحَدٌ لاَ يَجِدُ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ خُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ وَلاَ تَلْبَسُوا شَيْئًا مَسَّهُ الزَّعْفَرَانُ وَلاَ الْوَرْسُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan ehromdagi kishi qanday kiyimlarni kiyishini soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Koʻ ylaklar ham, sallalar ham, ishtonlar ham, bosh kiyimlar ham, mahsilar ham kiymanglar, faqat kavush topolmagan kishi bundan mustasno; u mahsi kiysin va uni ikki toʻpigʻidan pastroq qilib kessin. Zaʼfaron yoki vars tekkan hech narsani ham kiymanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан эҳромдаги киши қандай кийимларни кийишини сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Кў йлаклар ҳам, саллалар ҳам, иштонлар ҳам, бош кийимлар ҳам, маҳсилар ҳам кийманглар, фақат кавуш тополмаган киши бундан мустасно; у маҳси кийсин ва уни икки тўпиғидан пастроқ қилиб кессин. Заъфарон ёки варс теккан ҳеч нарсани ҳам кийманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَلْبَسُ مِنَ الثِّيَابِ إِذَا أَحْرَمْنَا قَالَ ‏"‏ لاَ تَلْبَسُوا الْقَمِيصَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ عَمْرٌو مَرَّةً أُخْرَى ‏"‏ الْقُمُصَ وَلاَ الْعَمَائِمَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْخُفَّيْنِ إِلاَّ أَنْ لاَ يَكُونَ لأَحَدِكُمْ نَعْلاَنِ فَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ وَلاَ ثَوْبًا مَسَّهُ وَرْسٌ وَلاَ زَعْفَرَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, ehromga kirganimizda qanday kiyimlarni kiyamiz?» dedi. U zot: «Koʻ ylaklar ham, sallalar ham, ishtonlar ham, ikki mahsi ham kiymanglar, faqat birontangizda kavush boʻlmasa, mahsini ikki toʻpigʻidan pastroq qilib kessin. Vars yoki zaʼfaron tekkan kiyimni ham kiymanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, эҳромга кирганимизда қандай кийимларни киямиз?» деди. У зот: «Кў йлаклар ҳам, саллалар ҳам, иштонлар ҳам, икки маҳси ҳам кийманглар, фақат биронтангизда кавуш бўлмаса, маҳсини икки тўпиғидан пастроқ қилиб кессин. Варс ёки заъфарон теккан кийимни ҳам кийманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ السَّرَاوِيلُ لِمَنْ لاَ يَجِدُ الإِزَارَ وَالْخُفَّيْنِ لِمَنْ لاَ يَجِدُ النَّعْلَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ لِلْمُحْرِمِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni xutba qilayotgan holda: «Izor topolmagan kishi uchun ishton, kavush topolmagan kishi uchun ikki mahsi ehromdagi kishiga ruxsatdir», deb aytayotganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни хутба қилаётган ҳолда: «Изор тополмаган киши учун иштон, кавуш тополмаган киши учун икки маҳси эҳромдаги кишига рухсатдир», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنِي أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَزَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ لَمْ يَجِدْ إِزَارًا فَلْيَلْبَسْ سَرَاوِيلَ وَمَنْ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ خُفَّيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Kim izor topolmasa, ishton kiysin, kim kavush topolmasa, mahsi kiysin», deb aytayotganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Ким изор тополмаса, иштон кийсин, ким кавуш тополмаса, маҳси кийсин», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَاذَا تَأْمُرُنَا أَنْ نَلْبَسَ مِنَ الثِّيَابِ فِي الإِحْرَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَلْبَسُوا الْقَمِيصَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْعَمَائِمَ وَلاَ الْبَرَانِسَ وَلاَ الْخِفَافَ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ أَحَدٌ لَيْسَتْ لَهُ نَعْلاَنِ فَلْيَلْبَسِ الْخُفَّيْنِ مَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ وَلاَ تَلْبَسُوا شَيْئًا مِنَ الثِّيَابِ مَسَّهُ الزَّعْفَرَانُ وَلاَ الْوَرْسُ وَلاَ تَنْتَقِبُ الْمَرْأَةُ الْحَرَامُ وَلاَ تَلْبَسُ الْقُفَّازَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi turib: «Ey Allohning Rasuli, ehromda qanday kiyimlar kiyishni bizga buyurasiz?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Koʻ ylaklar ham, ishtonlar ham, sallalar ham, bosh kiyimlar ham, mahsilar ham kiymanglar, faqat kavushi boʻlmagan kishi bundan mustasno; u ikki toʻpigʻidan pastroq boʻladigan mahsi kiysin. Zaʼfaron yoki vars tekkan hech qanday kiyimni ham kiymanglar. Ehromdagi ayol yuzini yopmasin va qoʻlqop kiymasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, эҳромда қандай кийимлар кийишни бизга буюрасиз?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Кў йлаклар ҳам, иштонлар ҳам, саллалар ҳам, бош кийимлар ҳам, маҳсилар ҳам кийманглар, фақат кавуши бўлмаган киши бундан мустасно; у икки тўпиғидан пастроқ бўладиган маҳси кийсин. Заъфарон ёки варс теккан ҳеч қандай кийимни ҳам кийманглар. Эҳромдаги аёл юзини ёпмасин ва қўлқоп киймасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ مِنَ الثِّيَابِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَلْبَسُوا الْقَمِيصَ وَلاَ الْعَمَائِمَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْبَرَانِسَ وَلاَ الْخِفَافَ إِلاَّ أَحَدٌ لاَ يَجِدُ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ خُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ وَلاَ تَلْبَسُوا شَيْئًا مَسَّهُ الزَّعْفَرَانُ وَلاَ الْوَرْسُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan ehromdagi kishi qanday kiyimlarni kiyishini soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Koʻ ylaklar ham, sallalar ham, ishtonlar ham, bosh kiyimlar ham, mahsilar ham kiymanglar, faqat kavush topolmagan kishi bundan mustasno; u mahsi kiysin va uni ikki toʻpigʻidan pastroq qilib kessin. Zaʼfaron yoki vars tekkan hech narsani ham kiymanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан эҳромдаги киши қандай кийимларни кийишини сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Кў йлаклар ҳам, саллалар ҳам, иштонлар ҳам, бош кийимлар ҳам, маҳсилар ҳам кийманглар, фақат кавуш тополмаган киши бундан мустасно; у маҳси кийсин ва уни икки тўпиғидан пастроқ қилиб кессин. Заъфарон ёки варс теккан ҳеч нарсани ҳам кийманглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، وَهُوَ ابْنُ هَارُونَ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ - عَنْ عُمَرَ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا نَلْبَسُ مِنَ الثِّيَابِ إِذَا أَحْرَمْنَا قَالَ ‏"‏ لاَ تَلْبَسُوا الْقَمِيصَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْعَمَائِمَ وَلاَ الْبَرَانِسَ وَلاَ الْخِفَافَ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ أَحَدٌ لَيْسَتْ لَهُ نَعْلاَنِ فَلْيَلْبَسِ الْخُفَّيْنِ أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ وَلاَ تَلْبَسُوا مِنَ الثِّيَابِ شَيْئًا مَسَّهُ وَرْسٌ وَلاَ زَعْفَرَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Ehromga kirsak, qanday kiyimlarni kiyamiz?» deb soʻradi. U zot: «Koʻylak ham, ishton ham, salla ham, bosh berkitadigan burnus ham, mahsi ham kiymanglar. Faqat kimningdir kavshi boʻlmasa, u toʻpiqdan pastroq qilib mahsi kiysin. Vars yoki zaʼfaron tekkan hech qanday kiyimni ham kiymanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Эҳромга кирсак, қандай кийимларни киямиз?» деб сўради. У зот: «Кўйлак ҳам, иштон ҳам, салла ҳам, бош беркитадиган бурнус ҳам, маҳси ҳам кийманглар. Фақат кимнингдир кавши бўлмаса, у тўпиқдан пастроқ қилиб маҳси кийсин. Варс ёки заъфарон теккан ҳеч қандай кийимни ҳам кийманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَادَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَقَالَ مَا نَلْبَسُ إِذَا أَحْرَمْنَا قَالَ ‏"‏ لاَ تَلْبَسِ الْقَمِيصَ وَلاَ الْعِمَامَةَ وَلاَ السَّرَاوِيلَ وَلاَ الْبُرْنُسَ وَلاَ الْخُفَّيْنِ إِلاَّ أَنْ لاَ تَجِدَ نَعْلَيْنِ فَإِنْ لَمْ تَجِدِ النَّعْلَيْنِ فَمَا دُونَ الْكَعْبَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺni chaqirib: «Ehromga kirsak nima kiyamiz?» dedi. U zot: «Koʻylak ham, salla ham, ishton ham, burnus ham, mahsi ham kiyma. Faqat kavsh topolmasang, toʻpiqdan pastroq qilingan narsani kiy», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺни чақириб: «Эҳромга кирсак нима киямиз?» деди. У зот: «Кўйлак ҳам, салла ҳам, иштон ҳам, бурнус ҳам, маҳси ҳам кийма. Фақат кавш тополмасанг, тўпиқдан пастроқ қилинган нарсани кий», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَادَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَقَالَ مَا نَلْبَسُ إِذَا أَحْرَمْنَا قَالَ ‏"‏ لاَ تَلْبَسِ الْقَمِيصَ وَلاَ الْعَمَائِمَ وَلاَ الْبَرَانِسَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْخِفَافَ إِلاَّ أَنْ لاَ يَكُونَ نِعَالٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ نِعَالٌ فَخُفَّيْنِ دُونَ الْكَعْبَيْنِ وَلاَ ثَوْبًا مَصْبُوغًا بِوَرْسٍ أَوْ زَعْفَرَانٍ أَوْ مَسَّهُ وَرْسٌ أَوْ زَعْفَرَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺni chaqirib: «Ehromga kirsak nima kiyamiz?» dedi. U zot: «Koʻylaklar ham, sallalar ham, burnuslar ham, ishtonlar ham, mahsilar ham kiyma. Faqat kavsh boʻlmasa, kavsh boʻlmagan taqdirda toʻpiqdan pastroq mahsi kiy. Vars yoki zaʼfaron bilan boʻyalgan yoki unga vars yoki zaʼfaron tekkan kiyimni ham kiyma», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺни чақириб: «Эҳромга кирсак нима киямиз?» деди. У зот: «Кўйлаклар ҳам, саллалар ҳам, бурнуслар ҳам, иштонлар ҳам, маҳсилар ҳам кийма. Фақат кавш бўлмаса, кавш бўлмаган тақдирда тўпиқдан пастроқ маҳси кий. Варс ёки заъфарон билан бўялган ёки унга варс ёки заъфарон теккан кийимни ҳам кийма», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَلْبَسُوا فِي الإِحْرَامِ الْقَمِيصَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْعَمَائِمَ وَلاَ الْبَرَانِسَ وَلاَ الْخِفَافَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning: «Ehromda koʻylaklar, ishtonlar, sallalar, burnuslar va mahsilarni kiymanglar», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг: «Эҳромда кўйлаклар, иштонлар, саллалар, бурнуслар ва маҳсиларни кийманглар», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِذَا لَمْ يَجِدْ إِزَارًا فَلْيَلْبَسِ السَّرَاوِيلَ وَإِذَا لَمْ يَجِدِ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسِ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kimda kishi izor topmasa, ishton kiysin. Kavsh topmasa, mahsi kiysin va uni toʻpiqdan pastroq qilib kessin», deganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Кимда киши изор топмаса, иштон кийсин. Кавш топмаса, маҳси кийсин ва уни тўпиқдан пастроқ қилиб кессин», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا لَمْ يَجِدِ الْمُحْرِمُ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسِ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Ehromdagi kishi kavsh topmasa, mahsi kiysin va uni toʻpiqdan pastroq qilib kessin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Эҳромдаги киши кавш топмаса, маҳси кийсин ва уни тўпиқдан пастроқ қилиб кессин», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، قَامَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَاذَا تَأْمُرُنَا أَنْ نَلْبَسَ مِنَ الثِّيَابِ فِي الإِحْرَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَلْبَسُوا الْقُمُصَ وَلاَ السَّرَاوِيلاَتِ وَلاَ الْخِفَافَ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَجُلٌ لَهُ نَعْلاَنِ فَلْيَلْبَسِ الْخُفَّيْنِ أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ وَلاَ يَلْبَسْ شَيْئًا مِنَ الثِّيَابِ مَسَّهُ الزَّعْفَرَانُ وَلاَ الْوَرْسُ وَلاَ تَنْتَقِبُ الْمَرْأَةُ الْحَرَامُ وَلاَ تَلْبَسُ الْقُفَّازَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi turib: «Yo Rasululloh, ehromda qanday kiyimlarni kiyishimizga buyurasiz?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Koʻylaklar ham, ishtonlar ham, mahsilar ham kiymanglar. Faqat kimningdir kavshi boʻlmasa, u toʻpiqdan pastroq qilib mahsi kiysin. Zaʼfaron yoki vars tekkan hech qanday kiyimni kiymasin. Ehromdagi ayol yuzini bekitmasin va qoʻlqop kiymasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, эҳромда қандай кийимларни кийишимизга буюрасиз?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Кўйлаклар ҳам, иштонлар ҳам, маҳсилар ҳам кийманглар. Фақат кимнингдир кавши бўлмаса, у тўпиқдан пастроқ қилиб маҳси кийсин. Заъфарон ёки варс теккан ҳеч қандай кийимни киймасин. Эҳромдаги аёл юзини бекитмасин ва қўлқоп киймасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أُخْتِهِ، حَفْصَةَ قَالَتْ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا وَلَمْ تَحِلَّ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ ‏"‏ إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي وَقَلَّدْتُ هَدْيِي فَلاَ أُحِلُّ حَتَّى أُحِلَّ مِنَ الْحَجِّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, uning singlisi Hafsa (roziyallohu anho) shunday dedi: Men Nabiy ﷺga: «Yo Rasululloh, odamlarga nima boʻldiki, ular ehromdan chiqdi, siz esa umrangizdan chiqmadingiz?» dedim. U zot: «Men boshimni yopishtirdim va hadyimga qilodalar taqdim etdim, shuning uchun hajdan chiqqunimcha ehromdan chiqmayman», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, унинг синглиси Ҳафса (розияллоҳу анҳо) шундай деди: Мен Набий ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, одамларга нима бўлдики, улар эҳромдан чиқди, сиз эса умрангиздан чиқмадингиз?» дедим. У зот: «Мен бошимни ёпиштирдим ва ҳадйимга қилодалар тақдим этдим, шунинг учун ҳаждан чиққунимча эҳромдан чиқмайман», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، وَاللَّفْظُ، لَهُ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهِلُّ مُلَبِّدًا ‏.‏

Salim (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi. U shunday dedi: Men Rasululloh ﷺni sochlari yopishtirilgan holda ehromga kirayotganlarini koʻrdim.Салим (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади. У шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺни сочлари ёпиштирилган ҳолда эҳромга кираётганларини кўрдим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ إِحْرَامِهِ حِينَ أَرَادَ أَنْ يُحْرِمَ وَعِنْدَ إِحْلاَلِهِ قَبْلَ أَنْ يُحِلَّ بِيَدَىَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga ehromga kirmoqchi boʻlganlarida ehromlari oldidan va ehromdan chiqmoqchi boʻlganlarida chiqishlari oldidan oʻz qoʻlim bilan atir surtdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга эҳромга кирмоқчи бўлганларида эҳромлари олдидан ва эҳромдан чиқмоқчи бўлганларида чиқишлари олдидан ўз қўлим билан атир суртдим.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لإِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga ehromlari uchun, ehromga kirishlaridan oldin va ehromdan chiqishlari uchun, Baytni tavof qilishlaridan oldin atir surtdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга эҳромлари учун, эҳромга киришларидан олдин ва эҳромдан чиқишлари учун, Байтни тавоф қилишларидан олдин атир суртдим.

أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ جَعْفَرٍ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لإِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَلِحِلِّهِ حِينَ أَحَلَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga ehromlari uchun, ehromga kirishlaridan oldin va ehromdan chiqishlari uchun, ehromdan chiqqanlarida atir surtdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга эҳромлари учун, эҳромга киришларидан олдин ва эҳромдан чиқишлари учун, эҳромдан чиққанларида атир суртдим.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُرْمِهِ حِينَ أَحْرَمَ وَلِحِلِّهِ بَعْدَ مَا رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga ehromlari uchun, ehromga kirganlarida va ehromdan chiqishlari uchun, Jamratul Aqabani otganlaridan soʻng, Baytni tavof qilishlaridan oldin atir surtdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга эҳромлари учун, эҳромга кирганларида ва эҳромдан чиқишлари учун, Жамратул Ақабани отганларидан сўнг, Байтни тавоф қилишларидан олдин атир суртдим.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو عُمَيْرٍ، عَنْ ضَمْرَةَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لإِحْلاَلِهِ وَطَيَّبْتُهُ لإِحْرَامِهِ طِيبًا لاَ يُشْبِهُ طِيبَكُمْ هَذَا تَعْنِي لَيْسَ لَهُ بَقَاءٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga ehromdan chiqishlari uchun atir surtdim va ehromlari uchun ham atir surtdim. U atir sizlarning bu atringizga oʻxshamas edi, yaʼni uning davomiyligi yoʻq edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга эҳромдан чиқишлари учун атир суртдим ва эҳромлари учун ҳам атир суртдим. У атир сизларнинг бу атрингизга ўхшамас эди, яъни унинг давомийлиги йўқ эди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ بِأَىِّ شَىْءٍ طَيَّبْتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ بِأَطْيَبِ الطِّيبِ عِنْدَ حُرْمِهِ وَحِلِّهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni ehromga kirganlarida ham, ehromdan chiqqanlarida ham eng xushboʻy atir bilan atirladim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромга кирганларида ҳам, эҳромдан чиққанларида ҳам энг хушбўй атир билан атирладим», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ الْوَزِيرِ بْنِ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ إِحْرَامِهِ بِأَطْيَبِ مَا أَجِدُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni ehromga kirganlarida oʻzim topgan eng xushboʻy atir bilan atirlar edim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромга кирганларида ўзим топган энг хушбўй атир билан атирлар эдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَطْيَبِ مَا أَجِدُ لِحُرْمِهِ وَلِحِلِّهِ وَحِينَ يُرِيدُ أَنْ يَزُورَ الْبَيْتَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni ehromga kirganlarida, ehromdan chiqqanlarida va Baytni ziyorat qilmoqchi boʻlganlarida oʻzim topgan eng xushboʻy atir bilan atirlar edim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромга кирганларида, эҳромдан чиққанларида ва Байтни зиёрат қилмоқчи бўлганларида ўзим топган энг хушбўй атир билан атирлар эдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَيَوْمَ النَّحْرِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ بِطِيبٍ فِيهِ مِسْكٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni ehromga kirishlaridan oldin va nahr kuni Baytni tavof qilishlaridan oldin tarkibida mushk boʻlgan atir bilan atirladim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромга киришларидан олдин ва наҳр куни Байтни тавоф қилишларидан олдин таркибида мушк бўлган атир билан атирладим», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ، - يَعْنِي الْعَدَنِيَّ - عَنْ سُفْيَانَ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْحَاقُ، - يَعْنِي الأَزْرَقَ - قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ فِي حَدِيثِهِ وَبِيصِ طِيبِ الْمِسْكِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Goʻyo men Rasululloh ﷺning boshlaridagi atirning yaltirashiga qarab turgandayman, holbuki u zot ehromda edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг бошларидаги атирнинг ялтирашига қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، قَالَ قَالَ لِي إِبْرَاهِيمُ حَدَّثَنِي الأَسْوَدُ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ لَقَدْ كَانَ يُرَى وَبِيصُ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺning soch orolaridagi atirning yaltirashi koʻrinib turardi, holbuki u zot ehromda edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺнинг соч ороларидаги атирнинг ялтираши кўриниб турарди, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Goʻyo men Rasululloh ﷺning boshlaridagi atirning yaltirashiga qarab turgandayman, holbuki u zot ehromda edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг бошларидаги атирнинг ялтирашига қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي أُصُولِ شَعْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning soch tublaridagi atirning yaltirashiga qarab turardim, holbuki u zot ehromda edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг соч тубларидаги атирнинг ялтирашига қараб турардим, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Goʻyo men Rasululloh ﷺning bosh orolaridagi atirning yaltirashiga qarab turgandayman, holbuki u zot ehromda edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг бош ороларидаги атирнинг ялтирашига қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ الْعَسْكَرِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ غُنْدَرٌ - عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَقَدْ رَأَيْتُ وَبِيصَ الطِّيبِ فِي رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning boshlaridagi atirning yaltirashini koʻrdim, holbuki u zot ehromda edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бошларидаги атирнинг ялтирашини кўрдим, ҳолбуки у зот эҳромда эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُهِلُّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Goʻyo men Rasululloh ﷺning soch orolaridagi atirning yaltirashiga qarab turgandayman, holbuki u zot ehromga niyat qilayotgan edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺнинг соч ороларидаги атирнинг ялтирашига қараб тургандайман, ҳолбуки у зот эҳромга ният қилаётган эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ هَنَّادٌ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يُحْرِمَ ادَّهَنَ بِأَطْيَبِ مَا يَجِدُهُ حَتَّى أَرَى وَبِيصَهُ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ ‏.‏ تَابَعَهُ إِسْرَائِيلُ عَلَى هَذَا الْكَلاَمِ وَقَالَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ehromga kirmoqchi boʻlganlarida oʻzlari topgan eng xushboʻy atirni surtar edilar, hatto men uning yaltirashini u zotning boshlarida va soqollarida koʻrardim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромга кирмоқчи бўлганларида ўзлари топган энг хушбўй атирни суртар эдилар, ҳатто мен унинг ялтирашини у зотнинг бошларида ва соқолларида кўрардим», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَطْيَبِ مَا كُنْتُ أَجِدُ مِنَ الطِّيبِ حَتَّى أَرَى وَبِيصَ الطِّيبِ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni ehromga kirishlaridan oldin oʻzim topgan eng xushboʻy atir bilan atirlar edim, hatto atirning yaltirashini u zotning boshlarida va soqollarida koʻrardim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни эҳромга киришларидан олдин ўзим топган энг хушбўй атир билан атирлар эдим, ҳатто атирнинг ялтирашини у зотнинг бошларида ва соқолларида кўрардим», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَقَدْ رَأَيْتُ وَبِيصَ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ثَلاَثٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning soch orolaridagi atirning yaltirashini uch kundan keyin ham koʻrdim», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг соч ороларидаги атирнинг ялтирашини уч кундан кейин ҳам кўрдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَرَى وَبِيصَ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ثَلاَثٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Uch kundan keyin ham Rasululloh ﷺ ning soch ajratgan joyida atirning yaltirab turganini koʻrar edim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Уч кундан кейин ҳам Расулуллоҳ ﷺ нинг соч ажратган жойида атирнинг ялтираб турганини кўрар эдим».

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ بِشْرٍ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ الطِّيبِ، عِنْدَ الإِحْرَامِ فَقَالَ لأَنْ أَطَّلِيَ بِالْقَطِرَانِ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ ذَلِكَ ‏.‏ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْ يَرْحَمُ اللَّهُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَقَدْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَطُوفُ فِي نِسَائِهِ ثُمَّ يُصْبِحُ يَنْضَحُ طِيبًا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Ibn Umar ehrom paytida atir surtish haqida soʻralganda: «Bunday qilgandan koʻra qatron surtish menga sevimliroqdir», degan edi. Bu Oishaga aytilganda:) «Alloh Abu Abdurrahmonga rahm qilsin! Men Rasululloh ﷺ ga atir surtar edim, u zot ayollari huzurida aylanib chiqar, soʻng ertalab atir hidini taratib turar edilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Ибн Умар эҳром пайтида атир суртиш ҳақида сўралганда: «Бундай қилгандан кўра қатрон суртиш менга севимлироқдир», деган эди. Бу Оишага айтилганда:) «Аллоҳ Абу Абдурраҳмонга раҳм қилсин! Мен Расулуллоҳ ﷺ га атир суртар эдим, у зот аёллари ҳузурида айланиб чиқар, сўнг эрталаб атир ҳидини таратиб турар эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، وَسُفْيَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ لأَنْ أُصْبِحَ مُطَّلِيًا بِقَطِرَانٍ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أُصْبِحَ مُحْرِمًا أَنْضَحُ طِيبًا ‏.‏ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَأَخْبَرْتُهَا بِقَوْلِهِ فَقَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَطَافَ فِي نِسَائِهِ ثُمَّ أَصْبَحَ مُحْرِمًا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Ibn Umar: «Atir hidini taratib ehromli holda tongga yetgandan koʻra, qatron surtilgan holda tonggga yetsam menga sevimliroqdir», degan edi. Bu Oishaga aytilganda:) «Men Rasululloh ﷺ ga atir surtdim, u zot ayollari huzurida aylanib chiqdilar, soʻng ehromli holda tonggga yetdilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Ибн Умар: «Атир ҳидини таратиб эҳромли ҳолда тонгга етгандан кўра, қатрон суртилган ҳолда тонггга етсам менга севимлироқдир», деган эди. Бу Оишага айтилганда:) «Мен Расулуллоҳ ﷺ га атир суртдим, у зот аёллари ҳузурида айланиб чиқдилар, сўнг эҳромли ҳолда тонггга етдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَتَزَعْفَرَ الرَّجُلُ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ erkak kishining zaʼfaron surtishini man qildilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ эркак кишининг заъфарон суртишини ман қилдилар.

أَخْبَرَنِي كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ بَقِيَّةَ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ التَّزَعْفُرِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zaʼfaron surtishni man qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ заъфарон суртишни ман қилдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ التَّزَعْفُرِ ‏.‏ قَالَ حَمَّادٌ يَعْنِي لِلرِّجَالِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zaʼfaron surtishni man qildilar. (Hammod: «Yaʼni erkaklar uchun», dedi.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ заъфарон суртишни ман қилдилар. (Ҳаммод: «Яъни эркаклар учун», деди.)

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَعَلَيْهِ مُقَطَّعَاتٌ وَهُوَ مُتَضَمِّخٌ بِخَلُوقٍ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ فَمَا أَصْنَعُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا كُنْتَ صَانِعًا فِي حَجِّكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ كُنْتُ أَتَّقِي هَذَا وَأَغْسِلُهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَا كُنْتَ صَانِعًا فِي حَجِّكَ فَاصْنَعْهُ فِي عُمْرَتِكَ ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi umraga ehrom bogʻlagan, egnida tikilgan kiyimlar boʻlgan va xaluq (atir)ga belangan holda Nabiy ﷺ ning huzurlariga keldi-da: «Umraga ehrom bogʻladim, endi nima qilay?» dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Hajingda nima qilar eding?» dedilar. U: «Bundan saqlanib, uni yuvib tashlar edim», dedi. U zot: «Hajingda nima qilsang, umrangda ham shuni qil», dedilar.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши умрага эҳром боғлаган, эгнида тикилган кийимлар бўлган ва халуқ (атир)га беланган ҳолда Набий ﷺ нинг ҳузурларига келди-да: «Умрага эҳром боғладим, энди нима қилай?» деди. Шунда Набий ﷺ: «Ҳажингда нима қилар эдинг?» дедилар. У: «Бундан сақланиб, уни ювиб ташлар эдим», деди. У зот: «Ҳажингда нима қилсанг, умрангда ҳам шуни қил», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ وَهُوَ بِالْجِعِرَّانَةِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ وَهُوَ مُصَفِّرٌ لِحْيَتَهُ وَرَأْسَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَحْرَمْتُ بِعُمْرَةٍ وَأَنَا كَمَا تَرَى فَقَالَ ‏"‏ انْزِعْ عَنْكَ الْجُبَّةَ وَاغْسِلْ عَنْكَ الصُّفْرَةَ وَمَا كُنْتَ صَانِعًا فِي حَجَّتِكَ فَاصْنَعْهُ فِي عُمْرَتِكَ ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Jiʼronada turganlarida u zotning huzurlariga bir kishi keldi. Uning egnida jubba bor, soqoli va boshini sargʻaytirib (zaʼfaron surtib) olgan edi. U: «Ey Rasululloh! Men umraga ehrom bogʻladim, holim esa siz koʻrib turganingizdek», dedi. U zot: «Jubbangni yechib tashla, sargʻish (atir)ni yuvib tashla va hajingda nima qilsang, umrangda ham shuni qil», dedilar.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жиъронада турганларида у зотнинг ҳузурларига бир киши келди. Унинг эгнида жубба бор, соқоли ва бошини сарғайтириб (заъфарон суртиб) олган эди. У: «Эй Расулуллоҳ! Мен умрага эҳром боғладим, ҳолим эса сиз кўриб турганингиздек», деди. У зот: «Жуббангни ечиб ташла, сарғиш (атир)ни ювиб ташла ва ҳажингда нима қилсанг, умрангда ҳам шуни қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُحْرِمِ ‏"‏ إِذَا اشْتَكَى رَأْسَهُ وَعَيْنَيْهِ أَنْ يُضَمِّدَهُمَا بِصَبِرٍ ‏"‏ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehromli kishi haqida: «Agar uning boshi va koʻzlari ogʻrisa, ularga sabr (aloe) surtsin», dedilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳромли киши ҳақида: «Агар унинг боши ва кўзлари оғриса, уларга сабр (алоэ) суртсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، أَتَيْنَا جَابِرًا فَسَأَلْنَاهُ عَنْ حَجَّةِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْىَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً ‏"‏ ‏.‏ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رضى الله عنه مِنَ الْيَمَنِ بِهَدْىٍ وَسَاقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ هَدْيًا وَإِذَا فَاطِمَةُ قَدْ لَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْتُ مُحَرِّشًا أَسْتَفْتِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَاطِمَةَ لَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ وَقَالَتْ أَمَرَنِي بِهِ أَبِي صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صَدَقَتْ صَدَقَتْ صَدَقَتْ أَنَا أَمَرْتُهَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar ishimning oxirini avvaldan bilganimda edi, hadyni haydab kelmagan va uni umra qilgan boʻlar edim. Kimning yonida hadyi boʻlmasa, ehromdan chiqsin va uni umra qilsin», dedilar. Ali (roziyallohu anhu) Yamandan hadyi bilan keldi, Rasululloh ﷺ esa Madinadan hadyi haydab keldilar. Fotima boʻyalgan kiyim kiygan va surma surtgan edi. (Ali) aytdi: «Men (buni yoqtirmay) undan qoniqmagan holda Rasululloh ﷺ dan fatvo soʻrab bordim-da: ‹Ey Rasululloh! Fotima boʻyalgan kiyim kiyibdi va surma surtibdi, hamda buni menga otam buyurdi, dedi›, dedim». U zot: «Rost aytibdi, rost aytibdi, rost aytibdi, uni men buyurgan edim», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар ишимнинг охирини аввалдан билганимда эди, ҳадйни ҳайдаб келмаган ва уни умра қилган бўлар эдим. Кимнинг ёнида ҳадйи бўлмаса, эҳромдан чиқсин ва уни умра қилсин», дедилар. Али (розияллоҳу анҳу) Ямандан ҳадйи билан келди, Расулуллоҳ ﷺ эса Мадинадан ҳадйи ҳайдаб келдилар. Фотима бўялган кийим кийган ва сурма суртган эди. (Али) айтди: «Мен (буни ёқтирмай) ундан қониқмаган ҳолда Расулуллоҳ ﷺ дан фатво сўраб бордим-да: ‹Эй Расулуллоҳ! Фотима бўялган кийим кийибди ва сурма суртибди, ҳамда буни менга отам буюрди, деди›, дедим». У зот: «Рост айтибди, рост айтибди, рост айтибди, уни мен буюрган эдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بِشْرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، وَقَعَ عَنْ رَاحِلَتِهِ، فَأَقْعَصَتْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَيُكَفَّنُ فِي ثَوْبَيْنِ خَارِجًا رَأْسُهُ وَوَجْهُهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ulovidan yiqilib, (ulov) uni oʻldirib qoʻydi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr (kunor bargi) bilan yuvinglar, ikki kiyimga, boshi va yuzini ochiq qoldirib kafanlanglar, chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holida qayta tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши уловидан йиқилиб, (улов) уни ўлдириб қўйди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр (кунор барги) билан ювинглар, икки кийимга, боши ва юзини очиқ қолдириб кафанланглар, чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолида қайта тирилтирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَّارُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، - يَعْنِي الْحَفَرِيَّ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَاتَ رَجُلٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثِيَابِهِ وَلاَ تُخَمِّرُوا وَجْهَهُ وَرَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi vafot etdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni suv va sidr (kunor bargi) bilan yuvinglar, kiyimlariga kafanlanglar, yuzi va boshini yopmanglar, chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holida qayta tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши вафот этди. Шунда Набий ﷺ: «Уни сув ва сидр (кунор барги) билан ювинглар, кийимларига кафанланглар, юзи ва бошини ёпманглар, чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолида қайта тирилтирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَفْرَدَ الْحَجَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hajni ifrod (yolgʻiz haj) qilib ado etdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳажни ифрод (ёлғиз ҳаж) қилиб адо этдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحَجِّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (yolgʻiz) hajga ehrom bogʻladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (ёлғиз) ҳажга эҳром боғладилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُوَافِينَ لِهِلاَلِ ذِي الْحِجَّةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ شَاءَ أَنْ يُهِلَّ بِحَجٍّ فَلْيُهِلَّ وَمَنْ شَاءَ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهِلَّ بِعُمْرَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan zulhijja hiloliga yaqinlashib qolgan chogʻda yoʻlga chiqdik. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Kim haj bilan ehromga kirmoqchi boʻlsa, ehromga kirsin; kim umra bilan ehromga kirmoqchi boʻlsa, umra bilan ehromga kirsin›, dedilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан зулҳижжа ҳилолига яқинлашиб қолган чоғда йўлга чиқдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким ҳаж билан эҳромга кирмоқчи бўлса, эҳромга кирсин; ким умра билан эҳромга кирмоқчи бўлса, умра билан эҳромга кирсин›, дедилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الطَّبَرَانِيُّ أَبُو بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، وَسُلَيْمَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ نَرَى إِلاَّ أَنَّهُ الْحَجُّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan yoʻlga chiqdik va buni faqat haj deb bilardik».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан йўлга чиқдик ва буни фақат ҳаж деб билардик».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ الصُّبَىُّ بْنُ مَعْبَدٍ كُنْتُ أَعْرَابِيًّا نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَكُنْتُ حَرِيصًا عَلَى الْجِهَادِ فَوَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَيْنِ عَلَىَّ فَأَتَيْتُ رَجُلاً مِنْ عَشِيرَتِي يُقَالُ لَهُ هُذَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ اجْمَعْهُمَا ثُمَّ اذْبَحْ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ فَأَهْلَلْتُ بِهِمَا فَلَمَّا أَتَيْتُ الْعُذَيْبَ لَقِيَنِي سَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَزَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلآخَرِ مَا هَذَا بِأَفْقَهَ مِنْ بَعِيرِهِ ‏.‏ فَأَتَيْتُ عُمَرَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي أَسْلَمْتُ وَأَنَا حَرِيصٌ عَلَى الْجِهَادِ وَإِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَيْنِ عَلَىَّ فَأَتَيْتُ هُذَيْمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقُلْتُ يَا هَنَّاهُ إِنِّي وَجَدْتُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ مَكْتُوبَيْنِ عَلَىَّ ‏.‏ فَقَالَ اجْمَعْهُمَا ثُمَّ اذْبَحْ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ فَأَهْلَلْتُ بِهِمَا فَلَمَّا أَتَيْنَا الْعُذَيْبَ لَقِيَنِي سَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَزَيْدُ بْنُ صُوحَانَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلآخَرِ مَا هَذَا بِأَفْقَهَ مِنْ بَعِيرِهِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Subayy ibn Maʼbad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men nasroniy aʼrobiy edim, soʻng islomga kirdim va jihodga juda ishtiyoqmand edim. Ammo haj va umra menga farz ekanini bildim. Shunda qabilamdan Huzaym ibn Abdulloh degan kishi oldiga borib, undan soʻradim. U: ‹Ikkalasini birga qil, soʻng qurbonlikdan sen uchun osoni boʻlgan hadyni soʻy›, dedi. Shunda men ikkalasi bilan ehromga kirdim. Uzayb degan joyga yetganimda, men ikkalasi bilan talbiya aytib turganimda, Salmon ibn Robiʼa va Zayd ibn Suvhon meni kutib olishdi. Ulardan biri ikkinchisiga: ‹Bu oʻz tuyasidan koʻra fahmliroq emas›, dedi. Shundan soʻng men Umar (roziyallohu anhu) huzuriga borib: ‹Ey moʻminlar amiri, men islomga kirdim va jihodga ishtiyoqmand edim, ammo haj va umra menga farz ekanini bildim. Huzaym ibn Abdulloh oldiga borib: «Ey odam, men haj va umra menga farz ekanini bildim», dedim. U: «Ikkalasini birga qil, soʻng qurbonlikdan osoni boʻlganini soʻy», dedi. Men ikkalasi bilan ehromga kirdim. Uzaybga yetganimizda, Salmon ibn Robiʼa va Zayd ibn Suvhon meni kutib olishdi va ulardan biri ikkinchisiga: «Bu oʻz tuyasidan koʻra fahmliroq emas», dedi›, dedim. Shunda Umar: ‹Sen Paygʻambaring ﷺ sunnatiga hidoyat qilingansan›, dedi».Субайй ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен насроний аъробий эдим, сўнг исломга кирдим ва жиҳодга жуда иштиёқманд эдим. Аммо ҳаж ва умра менга фарз эканини билдим. Шунда қабиламдан Ҳузайм ибн Абдуллоҳ деган киши олдига бориб, ундан сўрадим. У: ‹Иккаласини бирга қил, сўнг қурбонликдан сен учун осони бўлган ҳадйни сўй›, деди. Шунда мен иккаласи билан эҳромга кирдим. Узайб деган жойга етганимда, мен иккаласи билан талбия айтиб турганимда, Салмон ибн Робиъа ва Зайд ибн Сувҳон мени кутиб олишди. Улардан бири иккинчисига: ‹Бу ўз туясидан кўра фаҳмлироқ эмас›, деди. Шундан сўнг мен Умар (розияллоҳу анҳу) ҳузурига бориб: ‹Эй мўминлар амири, мен исломга кирдим ва жиҳодга иштиёқманд эдим, аммо ҳаж ва умра менга фарз эканини билдим. Ҳузайм ибн Абдуллоҳ олдига бориб: «Эй одам, мен ҳаж ва умра менга фарз эканини билдим», дедим. У: «Иккаласини бирга қил, сўнг қурбонликдан осони бўлганини сўй», деди. Мен иккаласи билан эҳромга кирдим. Узайбга етганимизда, Салмон ибн Робиъа ва Зайд ибн Сувҳон мени кутиб олишди ва улардан бири иккинчисига: «Бу ўз туясидан кўра фаҳмлироқ эмас», деди›, дедим. Шунда Умар: ‹Сен Пайғамбаринг ﷺ суннатига ҳидоят қилингансан›, деди».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُصْعَبُ بْنُ الْمِقْدَامِ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الصُّبَىُّ، فَذَكَرَ مِثْلَهُ قَالَ فَأَتَيْتُ عُمَرَ فَقَصَصْتُ عَلَيْهِ الْقِصَّةَ إِلاَّ قَوْلَهُ يَا هَنَّاهُ ‏.‏

Subayy ibn Maʼbad (roziyallohu anhu)dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi. U: «Men Umar (roziyallohu anhu) huzuriga borib, unga voqeani ‹Ey odam› degan soʻzdan boshqa hammasini soʻzlab berdim», dedi.Субайй ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу)дан шунга ўхшаш ривоят қилинади. У: «Мен Умар (розияллоҳу анҳу) ҳузурига бориб, унга воқеани ‹Эй одам› деган сўздан бошқа ҳаммасини сўзлаб бердим», деди.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَأَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي حَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، وَغَيْرِهِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ يُقَالُ لَهُ شَقِيقُ بْنُ سَلَمَةَ أَبُو وَائِلٍ أَنَّ رَجُلاً مِنْ بَنِي تَغْلِبَ يُقَالُ لَهُ الصُّبَىُّ بْنُ مَعْبَدٍ وَكَانَ نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمَ فَأَقْبَلَ فِي أَوَّلِ مَا حَجَّ فَلَبَّى بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ جَمِيعًا فَهُوَ كَذَلِكَ يُلَبِّي بِهِمَا جَمِيعًا فَمَرَّ عَلَى سَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ وَزَيْدِ بْنِ صُوحَانَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لأَنْتَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِكَ هَذَا ‏.‏ فَقَالَ الصُّبَىُّ فَلَمْ يَزَلْ فِي نَفْسِي حَتَّى لَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ شَقِيقٌ وَكُنْتُ أَخْتَلِفُ أَنَا وَمَسْرُوقُ بْنُ الأَجْدَعِ إِلَى الصُّبَىِّ بْنِ مَعْبَدٍ نَسْتَذْكِرُهُ فَلَقَدِ اخْتَلَفْنَا إِلَيْهِ مِرَارًا أَنَا وَمَسْرُوقُ بْنُ الأَجْدَعِ ‏.‏

Subayy ibn Maʼbad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Bani Tagʻlib qabilasidan boʻlib, nasroniy edi, soʻng islomga kirdi. Birinchi marta haj qilganida, haj va umra ikkalasi uchun birga talbiya aytdi va shu tariqa ikkalasi uchun birga talbiya aytib turaverdi. Shunda u Salmon ibn Robiʼa va Zayd ibn Suvhon yonidan oʻtdi. Ulardan biri: «Sen mana bu tuyangdan ham koʻproq adashgansan», dedi. Subayy aytdi: «Bu narsa Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ni uchratgunimcha koʻnglimda qolib ketdi. Men buni unga aytdim. U: ‹Sen Paygʻambaring ﷺ sunnatiga hidoyat qilingansan›, dedi».Субайй ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Бани Тағлиб қабиласидан бўлиб, насроний эди, сўнг исломга кирди. Биринчи марта ҳаж қилганида, ҳаж ва умра иккаласи учун бирга талбия айтди ва шу тариқа иккаласи учун бирга талбия айтиб тураверди. Шунда у Салмон ибн Робиъа ва Зайд ибн Сувҳон ёнидан ўтди. Улардан бири: «Сен мана бу туянгдан ҳам кўпроқ адашгансан», деди. Субайй айтди: «Бу нарса Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)ни учратгунимча кўнглимда қолиб кетди. Мен буни унга айтдим. У: ‹Сен Пайғамбаринг ﷺ суннатига ҳидоят қилингансан›, деди».

أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى، - وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ - قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنْ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ عُثْمَانَ فَسَمِعَ عَلِيًّا، يُلَبِّي بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ فَقَالَ أَلَمْ تَكُنْ تُنْهَى عَنْ هَذَا قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي بِهِمَا جَمِيعًا فَلَمْ أَدَعْ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِقَوْلِكَ ‏.‏

Marvon ibn al-Hakam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Usmon (roziyallohu anhu) huzurida oʻtirgan edim. U Ali (roziyallohu anhu)ning umra va haj uchun birga talbiya aytayotganini eshitib qoldi va: ‹Sen bundan qaytarilmaganmiding?› dedi. Ali: ‹Ha, lekin men Rasululloh ﷺning ikkalasi uchun birga talbiya aytganlarini eshitganman. Shuning uchun Rasululloh ﷺning soʻzlarini sening soʻzing uchun tark etmayman›, dedi».Марвон ибн ал-Ҳакам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Усмон (розияллоҳу анҳу) ҳузурида ўтирган эдим. У Али (розияллоҳу анҳу)нинг умра ва ҳаж учун бирга талбия айтаётганини эшитиб қолди ва: ‹Сен бундан қайтарилмаганмидинг?› деди. Али: ‹Ҳа, лекин мен Расулуллоҳ ﷺнинг иккаласи учун бирга талбия айтганларини эшитганман. Шунинг учун Расулуллоҳ ﷺнинг сўзларини сенинг сўзинг учун тарк этмайман›, деди».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ حُسَيْنٍ، يُحَدِّثُ عَنْ مَرْوَانَ، أَنَّ عُثْمَانَ، نَهَى عَنِ الْمُتْعَةِ، وَأَنْ يَجْمَعَ الرَّجُلُ بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَقَالَ عَلِيٌّ لَبَّيْكَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ مَعًا ‏.‏ فَقَالَ عُثْمَانُ أَتَفْعَلُهَا وَأَنَا أَنْهَى عَنْهَا فَقَالَ عَلِيٌّ لَمْ أَكُنْ لأَدَعَ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَحَدٍ مِنَ النَّاسِ ‏.‏

Marvon ibn al-Hakam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Usmon (roziyallohu anhu) mutʼadan va kishining haj bilan umrani birga qilishidan qaytardi. Shunda Ali (roziyallohu anhu): «Labbayka bihajjatin va umratin maʼan (Haj va umra ikkalasi uchun labbayka)», dedi. Usmon: «Men undan qaytarib turganimda, sen buni qilyapsanmi?» dedi. Ali: «Men Rasululloh ﷺning sunnatlarini odamlardan birortasi uchun tark etuvchi emasman», dedi.Марвон ибн ал-Ҳакам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Усмон (розияллоҳу анҳу) мутъадан ва кишининг ҳаж билан умрани бирга қилишидан қайтарди. Шунда Али (розияллоҳу анҳу): «Лаббайка биҳажжатин ва умратин маъан (Ҳаж ва умра иккаласи учун лаббайка)», деди. Усмон: «Мен ундан қайтариб турганимда, сен буни қиляпсанми?» деди. Али: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг суннатларини одамлардан бирортаси учун тарк этувчи эмасман», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا النَّضْرُ، عَنْ شُعْبَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ‏.‏

Marvon ibn al-Hakam (rahimahulloh)dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi.Марвон ибн ал-Ҳакам (раҳимаҳуллоҳ)дан шунга ўхшаш ривоят қилинади.

أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كُنْتُ مَعَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ حِينَ أَمَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْيَمَنِ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ عَلِيٌّ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَيْفَ صَنَعْتَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَهْلَلْتُ بِإِهْلاَلِكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي سُقْتُ الْهَدْىَ وَقَرَنْتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏"‏ لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَفَعَلْتُ كَمَا فَعَلْتُمْ وَلَكِنِّي سُقْتُ الْهَدْىَ وَقَرَنْتُ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)ni Yamanga voliy qilib tayinlaganlarida, men u bilan birga edim. U Nabiy ﷺ huzuriga kelganida, Ali aytdi: ‹Men Rasululloh ﷺ huzuriga keldim. Rasululloh ﷺ menga: «Nima qilding?» dedilar. Men: «Siz qanday ehromga kirgan boʻlsangiz, shunday ehromga kirdim», dedim. U zot: «Men hadyni yetaklab keldim va qiron qildim», dedilar›. Va u zot ﷺ ashoblariga: «Agar men ishimning oldini keyin bilganimni oldindan bilganimda, sizlar qilgandek qilardim, ammo men hadyni yetaklab keldim va qiron qildim», dedilar».Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)ни Яманга волий қилиб тайинлаганларида, мен у билан бирга эдим. У Набий ﷺ ҳузурига келганида, Али айтди: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келдим. Расулуллоҳ ﷺ менга: «Нима қилдинг?» дедилар. Мен: «Сиз қандай эҳромга кирган бўлсангиз, шундай эҳромга кирдим», дедим. У зот: «Мен ҳадйни етаклаб келдим ва қирон қилдим», дедилар›. Ва у зот ﷺ ашобларига: «Агар мен ишимнинг олдини кейин билганимни олдиндан билганимда, сизлар қилгандек қилардим, аммо мен ҳадйни етаклаб келдим ва қирон қилдим», дедилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُطَرِّفًا، يَقُولُ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ حَجٍّ وَعُمْرَةٍ ثُمَّ تُوُفِّيَ قَبْلَ أَنْ يَنْهَى عَنْهَا وَقَبْلَ أَنْ يَنْزِلَ الْقُرْآنُ بِتَحْرِيمِهِ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ haj bilan umrani birga qildilar, soʻng undan qaytarishdan oldin va uni harom qiluvchi Qurʼon nozil boʻlishdan oldin vafot etdilar».Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ҳаж билан умрани бирга қилдилар, сўнг ундан қайтаришдан олдин ва уни ҳаром қилувчи Қуръон нозил бўлишдан олдин вафот этдилар».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عِمْرَانَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ بَيْنَ حَجٍّ وَعُمْرَةٍ ثُمَّ لَمْ يَنْزِلْ فِيهَا كِتَابٌ وَلَمْ يَنْهَ عَنْهُمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِيهِمَا رَجُلٌ بِرَأْيِهِ مَا شَاءَ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ haj bilan umrani birga qildilar, soʻng bu haqda hech qanday oyat nozil boʻlmadi va Nabiy ﷺ ikkalasidan qaytarmadilar. Bu haqda bir kishi oʻz raʼyi bilan xohlaganini aytdi, xolos.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаж билан умрани бирга қилдилар, сўнг бу ҳақда ҳеч қандай оят нозил бўлмади ва Набий ﷺ иккаласидан қайтармадилар. Бу ҳақда бир киши ўз раъйи билан хоҳлаганини айтди, холос.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَاسِعٍ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ ثَلاَثَةٌ هَذَا أَحَدُهُمْ لاَ بَأْسَ بِهِ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ شَيْخٌ يَرْوِي عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ لاَ بَأْسَ بِهِ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ يَرْوِي عَنِ الزُّهْرِيِّ وَالْحَسَنِ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga tamattuʼ qildik».Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга таматтуъ қилдик».

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يَحْيَى، وَعَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، وَحُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، ح وَأَنْبَأَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، وَحُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، وَيَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، كُلُّهُمْ عَنْ أَنَسٍ، سَمِعُوهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Labbayka umratan va hajjan, labbayka umratan va hajjan (Umra va haj uchun labbayka, umra va haj uchun labbayka)› deb aytayotganlarini eshitdim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Лаббайка умратан ва ҳажжан, лаббайка умратан ва ҳажжан (Умра ва ҳаж учун лаббайка, умра ва ҳаж учун лаббайка)› деб айтаётганларини эшитдим».

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي بِهِمَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning ikkalasi uchun talbiya aytayotganlarini eshitdim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг иккаласи учун талбия айтаётганларини эшитдим».

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، قَالَ أَنْبَأَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يُحَدِّثُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي بِالْعُمْرَةِ وَالْحَجِّ جَمِيعًا فَحَدَّثْتُ بِذَلِكَ ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ لَبَّى بِالْحَجِّ وَحْدَهُ ‏.‏ فَلَقِيتُ أَنَسًا فَحَدَّثْتُهُ بِقَوْلِ ابْنِ عُمَرَ فَقَالَ أَنَسٌ مَا تَعُدُّونَا إِلاَّ صِبْيَانًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا مَعًا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Paygʻambar ﷺning umra va hajni birga aytib talbiya qilayotganlarini eshitdim. Buni Ibn Umarga aytib berdim. U esa: ‹U zot faqat hajni aytib talbiya qildilar›, dedi. Soʻng Anasni uchratib, unga Ibn Umarning soʻzini aytib berdim. Anas: ‹Sizlar bizni goʻdak bola deb hisoblaysizlarmi? Men Rasululloh ﷺning: ›Labbayka, umra va haj birga‹ deb aytayotganlarini eshitganman›, dedi.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Пайғамбар ﷺнинг умра ва ҳажни бирга айтиб талбия қилаётганларини эшитдим. Буни Ибн Умарга айтиб бердим. У эса: ‹У зот фақат ҳажни айтиб талбия қилдилар›, деди. Сўнг Анасни учратиб, унга Ибн Умарнинг сўзини айтиб бердим. Анас: ‹Сизлар бизни гўдак бола деб ҳисоблайсизларми? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ›Лаббайка, умра ва ҳаж бирга‹ деб айтаётганларини эшитганман›, деди.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرِّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ وَأَهْدَى وَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْىَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ وَبَدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَكَانَ مِنَ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى فَسَاقَ الْهَدْىَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ قَالَ لِلنَّاسِ ‏"‏ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلْيُقَصِّرْ وَلْيَحْلِلْ ثُمَّ لْيُهِلَّ بِالْحَجِّ ثُمَّ لْيُهْدِ وَمَنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا فَلْيَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَطَافَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ وَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَىْءٍ ثُمَّ خَبَّ ثَلاَثَةَ أَطْوَافٍ مِنَ السَّبْعِ وَمَشَى أَرْبَعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ رَكَعَ حِينَ قَضَى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ فَصَلَّى عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ لَمْ يَحِلَّ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضَى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ وَفَعَلَ مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْىَ مِنَ النَّاسِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Vidolashuv hajjida umradan hajga tamattuʼ qildilar va Zulhulayfada oʻzlari bilan hadiy (qurbonlik hayvoni) olib bordilar. Rasululloh ﷺ avval umraga, soʻng hajga ehrom bogʻladilar. Odamlar ham Rasululloh ﷺ bilan umradan hajga tamattuʼ qildilar. Odamlardan baʼzilari hadiy olib kelib haydab bordilar, baʼzilari esa hadiy olib kelmadilar. Rasululloh ﷺ Makkaga kelganlarida odamlarga: ‹Sizlardan kim hadiy olib kelgan boʻlsa, hajini oxiriga yetkazmaguncha oʻziga harom boʻlgan narsadan halol boʻlmasin. Kim hadiy olib kelmagan boʻlsa, Baytni hamda Safo va Marva orasini tavof qilsin, sochini qisqartirib halol boʻlsin, soʻng hajga ehrom bogʻlab hadiy soʻysin. Kim hadiy topmasa, hajda uch kun, ahliga qaytganida yetti kun roʻza tutsin›, dedilar. Rasululloh ﷺ Makkaga kelganlarida tavof qildilar, avvalo Ruknni (Hajarul asvadni) istilom qildilar, soʻng yetti tavofdan uchtasida yugurgandek yurdilar va toʻrttasida oddiy yurdilar. Baytni tavof qilib boʻlgach, Maqom yonida ikki rakat namoz oʻqib salom berdilar, soʻng qaytib Safoga keldilar va Safo bilan Marva orasini yetti marta yurib tavof qildilar. Soʻng hajlarini tugatib, hadiyni soʻyish kunida soʻyib, ifoza tavofini qilmaguncha oʻzlariga harom boʻlgan narsadan halol boʻlmadilar. Nahr kunida hadiylarini soʻydilar, ifoza qilib Baytni tavof qildilar, soʻng oʻzlariga harom boʻlgan har bir narsadan halol boʻldilar. Odamlardan hadiy olib kelib haydab borganlar ham Rasululloh ﷺ qilgandek qildilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Видолашув ҳажжида умрадан ҳажга таматтуъ қилдилар ва Зулҳулайфада ўзлари билан ҳадий (қурбонлик ҳайвони) олиб бордилар. Расулуллоҳ ﷺ аввал умрага, сўнг ҳажга эҳром боғладилар. Одамлар ҳам Расулуллоҳ ﷺ билан умрадан ҳажга таматтуъ қилдилар. Одамлардан баъзилари ҳадий олиб келиб ҳайдаб бордилар, баъзилари эса ҳадий олиб келмадилар. Расулуллоҳ ﷺ Маккага келганларида одамларга: ‹Сизлардан ким ҳадий олиб келган бўлса, ҳажини охирига етказмагунча ўзига ҳаром бўлган нарсадан ҳалол бўлмасин. Ким ҳадий олиб келмаган бўлса, Байтни ҳамда Сафо ва Марва орасини тавоф қилсин, сочини қисқартириб ҳалол бўлсин, сўнг ҳажга эҳром боғлаб ҳадий сўйсин. Ким ҳадий топмаса, ҳажда уч кун, аҳлига қайтганида етти кун рўза тутсин›, дедилар. Расулуллоҳ ﷺ Маккага келганларида тавоф қилдилар, аввало Рукнни (Ҳажарул асвадни) истилом қилдилар, сўнг етти тавофдан учтасида югургандек юрдилар ва тўрттасида оддий юрдилар. Байтни тавоф қилиб бўлгач, Мақом ёнида икки ракат намоз ўқиб салом бердилар, сўнг қайтиб Сафога келдилар ва Сафо билан Марва орасини етти марта юриб тавоф қилдилар. Сўнг ҳажларини тугатиб, ҳадийни сўйиш кунида сўйиб, ифоза тавофини қилмагунча ўзларига ҳаром бўлган нарсадан ҳалол бўлмадилар. Наҳр кунида ҳадийларини сўйдилар, ифоза қилиб Байтни тавоф қилдилар, сўнг ўзларига ҳаром бўлган ҳар бир нарсадан ҳалол бўлдилар. Одамлардан ҳадий олиб келиб ҳайдаб борганлар ҳам Расулуллоҳ ﷺ қилгандек қилдилар.»

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَرْمَلَةَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ حَجَّ عَلِيٌّ وَعُثْمَانُ فَلَمَّا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ نَهَى عُثْمَانُ عَنِ التَّمَتُّعِ فَقَالَ عَلِيٌّ إِذَا رَأَيْتُمُوهُ قَدِ ارْتَحَلَ فَارْتَحِلُوا ‏.‏ فَلَبَّى عَلِيٌّ وَأَصْحَابُهُ بِالْعُمْرَةِ فَلَمْ يَنْهَهُمْ عُثْمَانُ فَقَالَ عَلِيٌّ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَنْهَى عَنِ التَّمَتُّعِ قَالَ بَلَى ‏.‏ قَالَ لَهُ عَلِيٌّ أَلَمْ تَسْمَعْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَمَتَّعَ قَالَ بَلَى ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ali va Usmon haj qildilar. Yoʻlning bir joyiga yetganimizda Usmon tamattuʼdan qaytardi. Shunda Ali: ‹Uni koʻch qilib yoʻlga chiqqanini koʻrsangizlar, sizlar ham yoʻlga chiqinglar›, dedi. Soʻng Ali va uning safdoshlari umrani aytib talbiya qildilar, Usmon esa ularni qaytarmadi. Ali unga: ‹Sen tamattuʼdan qaytaryapsan degan xabar menga yetmaganmidi?› dedi. U: ‹Ha, shunday›, dedi. Ali unga: ‹Rasululloh ﷺning tamattuʼ qilganlarini eshitmaganmiding?› dedi. U: ‹Ha, eshitganman›, dedi.»Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Али ва Усмон ҳаж қилдилар. Йўлнинг бир жойига етганимизда Усмон таматтуъдан қайтарди. Шунда Али: ‹Уни кўч қилиб йўлга чиққанини кўрсангизлар, сизлар ҳам йўлга чиқинглар›, деди. Сўнг Али ва унинг сафдошлари умрани айтиб талбия қилдилар, Усмон эса уларни қайтармади. Али унга: ‹Сен таматтуъдан қайтаряпсан деган хабар менга етмаганмиди?› деди. У: ‹Ҳа, шундай›, деди. Али унга: ‹Расулуллоҳ ﷺнинг таматтуъ қилганларини эшитмаганмидинг?› деди. У: ‹Ҳа, эшитганман›, деди.»

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، وَالضَّحَّاكَ بْنَ قَيْسٍ، - عَامَ حَجَّ مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ - وَهُمَا يَذْكُرَانِ التَّمَتُّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَقَالَ الضَّحَّاكُ لاَ يَصْنَعُ ذَلِكَ إِلاَّ مَنْ جَهِلَ أَمْرَ اللَّهِ تَعَالَى ‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ بِئْسَمَا قُلْتَ يَا ابْنَ أَخِي ‏.‏ قَالَ الضَّحَّاكُ فَإِنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ نَهَى عَنْ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ سَعْدٌ قَدْ صَنَعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَنَعْنَاهَا مَعَهُ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Muoviya ibn Abu Sufyon haj qilgan yili Saʼd ibn Abu Vaqqos bilan Zahhok ibn Qays umradan hajga tamattuʼ qilish haqida gaplashib turgan edilar. Zahhok: ‹Buni faqat Alloh taoloning amrini bilmagan kishi qiladi›, dedi. Saʼd: ‹Ey birodarimning oʻgʻli, juda yomon soʻz aytding!› dedi. Zahhok: ‹Umar ibn al-Xattob bundan qaytargan-ku›, dedi. Saʼd: ‹Rasululloh ﷺ buni qilganlar va biz ham u zot bilan buni qilganmiz›, dedi.»Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Муовия ибн Абу Суфён ҳаж қилган йили Саъд ибн Абу Ваққос билан Заҳҳок ибн Қайс умрадан ҳажга таматтуъ қилиш ҳақида гаплашиб турган эдилар. Заҳҳок: ‹Буни фақат Аллоҳ таолонинг амрини билмаган киши қилади›, деди. Саъд: ‹Эй биродаримнинг ўғли, жуда ёмон сўз айтдинг!› деди. Заҳҳок: ‹Умар ибн ал-Хаттоб бундан қайтарган-ку›, деди. Саъд: ‹Расулуллоҳ ﷺ буни қилганлар ва биз ҳам у зот билан буни қилганмиз›, деди.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّهُ كَانَ يُفْتِي بِالْمُتْعَةِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ رُوَيْدَكَ بِبَعْضِ فُتْيَاكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي النُّسُكِ بَعْدُ ‏.‏ حَتَّى لَقِيتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عُمَرُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ فَعَلَهُ وَلَكِنْ كَرِهْتُ أَنْ يَظَلُّوا مُعَرِّسِينَ بِهِنَّ فِي الأَرَاكِ ثُمَّ يَرُوحُوا بِالْحَجِّ تَقْطُرُ رُءُوسُهُمْ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u tamattuʼ haqida fatvo berar edi. Bir kishi unga: «Baʼzi fatvolaringda shoshilma, chunki amirul mominin haj amrida keyinchalik nima yangilik kiritganini bilmaysan», dedi. Abu Muso aytadi: «Toki men Umarni uchratib, undan soʻradim. Umar: ‹Men Nabiy ﷺ buni qilganlarini bilaman, lekin men odamlar Arok daraxtlari soyasida ayollari bilan yaqinlik qilib turib, soʻng boshlaridan suv tomib turgan holda hajga chiqishlarini yoqtirmadim›, dedi.»Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у таматтуъ ҳақида фатво берар эди. Бир киши унга: «Баъзи фатволарингда шошилма, чунки амирул моминин ҳаж амрида кейинчалик нима янгилик киритганини билмайсан», деди. Абу Мусо айтади: «Токи мен Умарни учратиб, ундан сўрадим. Умар: ‹Мен Набий ﷺ буни қилганларини биламан, лекин мен одамлар Арок дарахтлари соясида аёллари билан яқинлик қилиб туриб, сўнг бошларидан сув томиб турган ҳолда ҳажга чиқишларини ёқтирмадим›, деди.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبِي قَالَ، أَنْبَأَنَا أَبُو حَمْزَةَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، يَقُولُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَنْهَاكُمْ عَنِ الْمُتْعَةِ، وَإِنَّهَا، لَفِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَقَدْ فَعَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْنِي الْعُمْرَةَ فِي الْحَجِّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Umarning shunday deganini eshitdim: ‹Vallohi, men sizlarni tamattuʼdan qaytaraman, holbuki u Allohning Kitobida bordir va Rasululloh ﷺ buni qilganlar›, yaʼni hajdagi umrani nazarda tutdi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Умарнинг шундай деганини эшитдим: ‹Валлоҳи, мен сизларни таматтуъдан қайтараман, ҳолбуки у Аллоҳнинг Китобида бордир ва Расулуллоҳ ﷺ буни қилганлар›, яъни ҳаждаги умрани назарда тутди.»

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حُجَيْرٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ مُعَاوِيَةُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَعَلِمْتَ أَنِّي قَصَّرْتُ مِنْ رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ الْمَرْوَةِ قَالَ لاَ ‏.‏ يَقُولُ ابْنُ عَبَّاسٍ هَذَا مُعَاوِيَةُ يَنْهَى النَّاسَ عَنِ الْمُتْعَةِ وَقَدْ تَمَتَّعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Muoviya Ibn Abbosga: ‹Men Marva yonida Rasululloh ﷺning sochlarini qisqartirib qoʻyganimni bilasanmi?› dedi. U: ‹Yoʻq›, dedi.» Ibn Abbos aytadi: «Mana bu Muoviya odamlarni tamattuʼdan qaytaryapti, holbuki Nabiy ﷺ tamattuʼ qilganlar.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Муовия Ибн Аббосга: ‹Мен Марва ёнида Расулуллоҳ ﷺнинг сочларини қисқартириб қўйганимни биласанми?› деди. У: ‹Йўқ›, деди.» Ибн Аббос айтади: «Мана бу Муовия одамларни таматтуъдан қайтаряпти, ҳолбуки Набий ﷺ таматтуъ қилганлар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ قَيْسٍ، وَهُوَ ابْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْبَطْحَاءِ فَقَالَ ‏"‏ بِمَا أَهْلَلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَهْلَلْتُ بِإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ سُقْتَ مِنْ هَدْىٍ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حِلَّ ‏"‏ ‏.‏ فَطُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ قَوْمِي فَمَشَطَتْنِي وَغَسَلَتْ رَأْسِي فَكُنْتُ أُفْتِي النَّاسَ بِذَلِكَ فِي إِمَارَةِ أَبِي بَكْرٍ وَإِمَارَةِ عُمَرَ وَإِنِّي لَقَائِمٌ بِالْمَوْسِمِ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ ‏.‏ قُلْتُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ بِشَىْءٍ فَلْيَتَّئِدْ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَائْتَمُّوا بِهِ فَلَمَّا قَدِمَ قُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا هَذَا الَّذِي أَحْدَثْتَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ قَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ ‏{‏ وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ ‏}‏ وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ نَبِيِّنَا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ نَبِيَّنَا صلى الله عليه وسلم لَمْ يَحِلَّ حَتَّى نَحَرَ الْهَدْىَ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Bathoda turganlarida ularning huzurlariga keldim. U zot: ‹Nimaga ehrom bogʻlading?› dedilar. Men: ‹Nabiy ﷺ bogʻlagan ehrom bilan ehrom bogʻladim›, dedim. U zot: ‹Hadiy olib keldingmi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq›, dedim. U zot: ‹Unda Baytni hamda Safo va Marva orasini tavof qil, soʻng halol boʻl›, dedilar. Men Baytni hamda Safo va Marva orasini tavof qildim, soʻng qavmimdan bir ayolning oldiga keldim, u mening sochimni tarab, boshimni yuvib qoʻydi. Men Abu Bakrning amirligi va Umarning amirligi davrida odamlarga shu haqda fatvo berardim. Bir kuni mavsumda turgan edim, oldimga bir kishi kelib: ‹Amirul mominin haj ishida qanday yangilik kiritganini bilmaysan›, dedi. Men: ‹Ey odamlar, biz kimga bir narsa haqida fatvo bergan boʻlsak, shoshilmasin, chunki amirul mominin oldingizga kelmoqda, unga ergashinglar›, dedim. Umar kelgach, men: ‹Ey amirul mominin, haj ishida bu qanday kiritgan yangiliging?› dedim. U: ‹Agar biz Allohning azza va jalla Kitobiga amal qilsak, Alloh azza va jalla: {Haj va umrani Alloh uchun toʻkis ado etinglar} degan. Agar Nabiyimiz ﷺning sunnatiga amal qilsak, Nabiyimiz ﷺ hadiyni soʻymaguncha halol boʻlmaganlar›, dedi.»Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Батҳода турганларида уларнинг ҳузурларига келдим. У зот: ‹Нимага эҳром боғладинг?› дедилар. Мен: ‹Набий ﷺ боғлаган эҳром билан эҳром боғладим›, дедим. У зот: ‹Ҳадий олиб келдингми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ›, дедим. У зот: ‹Унда Байтни ҳамда Сафо ва Марва орасини тавоф қил, сўнг ҳалол бўл›, дедилар. Мен Байтни ҳамда Сафо ва Марва орасини тавоф қилдим, сўнг қавмимдан бир аёлнинг олдига келдим, у менинг сочимни тараб, бошимни ювиб қўйди. Мен Абу Бакрнинг амирлиги ва Умарнинг амирлиги даврида одамларга шу ҳақда фатво берардим. Бир куни мавсумда турган эдим, олдимга бир киши келиб: ‹Амирул моминин ҳаж ишида қандай янгилик киритганини билмайсан›, деди. Мен: ‹Эй одамлар, биз кимга бир нарса ҳақида фатво берган бўлсак, шошилмасин, чунки амирул моминин олдингизга келмоқда, унга эргашинглар›, дедим. Умар келгач, мен: ‹Эй амирул моминин, ҳаж ишида бу қандай киритган янгилигинг?› дедим. У: ‹Агар биз Аллоҳнинг азза ва жалла Китобига амал қилсак, Аллоҳ азза ва жалла: {Ҳаж ва умрани Аллоҳ учун тўкис адо этинглар} деган. Агар Набийимиз ﷺнинг суннатига амал қилсак, Набийимиз ﷺ ҳадийни сўймагунча ҳалол бўлмаганлар›, деди.»

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَاسِعٍ، عَنْ مُطَرِّفٍ، قَالَ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ تَمَتَّعَ وَتَمَتَّعْنَا مَعَهُ قَالَ فِيهَا قَائِلٌ بِرَأْيِهِ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ tamattuʼ qildilar va biz ham u zot bilan tamattuʼ qildik. Bunga qarshi biror soʻz aytgan kishi oʻz raʼyi bilan aytadi, xolos.»Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ таматтуъ қилдилар ва биз ҳам у зот билан таматтуъ қилдик. Бунга қарши бирор сўз айтган киши ўз раъйи билан айтади, холос.»

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ حَجَّةِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَثَ بِالْمَدِينَةِ تِسْعَ حِجَجٍ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَاجِّ هَذَا الْعَامِ فَنَزَلَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَفْعَلُ مَا يَفْعَلُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِخَمْسٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ وَخَرَجْنَا مَعَهُ قَالَ جَابِرٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَظْهُرِنَا عَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَىْءٍ عَمِلْنَا فَخَرَجْنَا لاَ نَنْوِي إِلاَّ الْحَجَّ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Madinada toʻqqiz yil turdilar. Soʻng odamlar orasida Rasululloh ﷺ shu yili haj qiladilar deb eʼlon qilindi. Shunda Madinaga koʻp odam keldi, ularning hammasi Rasululloh ﷺga ergashishni va u zot qilgan ishni qilishni istardi. Rasululloh ﷺ Zulqaʼdadan besh kun qolganda yoʻlga chiqdilar, biz ham u zot bilan chiqdik.» Jobir aytadi: «Rasululloh ﷺ oramizda edilar, ularga Qurʼon nozil boʻlar, u zot uning taʼvilini bilardilar. U zot nimani qilsalar, biz ham shuni qilardik. Biz faqat hajni niyat qilib chiqdik.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Мадинада тўққиз йил турдилар. Сўнг одамлар орасида Расулуллоҳ ﷺ шу йили ҳаж қиладилар деб эълон қилинди. Шунда Мадинага кўп одам келди, уларнинг ҳаммаси Расулуллоҳ ﷺга эргашишни ва у зот қилган ишни қилишни истарди. Расулуллоҳ ﷺ Зулқаъдадан беш кун қолганда йўлга чиқдилар, биз ҳам у зот билан чиқдик.» Жобир айтади: «Расулуллоҳ ﷺ орамизда эдилар, уларга Қуръон нозил бўлар, у зот унинг таъвилини билардилар. У зот нимани қилсалар, биз ҳам шуни қилардик. Биз фақат ҳажни ният қилиб чиқдик.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لِمُحَمَّدٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا لاَ نَنْوِي إِلاَّ الْحَجَّ فَلَمَّا كُنَّا بِسَرِفَ حِضْتُ فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ ‏"‏ أَحِضْتِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذَا شَىْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاقْضِي مَا يَقْضِي الْمُحْرِمُ غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz faqat hajni niyat qilib chiqdik. Sarif degan joyga yetganimizda menga hayz keldi. Rasululloh ﷺ oldimga kirdilar, men yigʻlab turardim. U zot: ‹Hayz koʻrdingmi?› dedilar. Men: ‹Ha›, dedim. U zot: ‹Bu Alloh azza va jalla Odam qizlariga yozib qoʻygan narsadir. Ehromdagi kishi qiladigan barcha ishni qilaver, faqat Baytni tavof qilma›, dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз фақат ҳажни ният қилиб чиқдик. Сариф деган жойга етганимизда менга ҳайз келди. Расулуллоҳ ﷺ олдимга кирдилар, мен йиғлаб турардим. У зот: ‹Ҳайз кўрдингми?› дедилар. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У зот: ‹Бу Аллоҳ азза ва жалла Одам қизларига ёзиб қўйган нарсадир. Эҳромдаги киши қиладиган барча ишни қилавер, фақат Байтни тавоф қилма›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ طَارِقَ بْنَ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى أَقْبَلْتُ مِنَ الْيَمَنِ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُنِيخٌ بِالْبَطْحَاءِ حَيْثُ حَجَّ فَقَالَ ‏"‏ أَحَجَجْتَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ قُلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ بِإِهْلاَلٍ كَإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَأَحِلَّ ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً فَفَلَتْ رَأْسِي فَجَعَلْتُ أُفْتِي النَّاسَ بِذَلِكَ حَتَّى كَانَ فِي خِلاَفَةِ عُمَرَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا مُوسَى رُوَيْدَكَ بَعْضَ فُتْيَاكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي النُّسُكِ بَعْدَكَ ‏.‏ قَالَ أَبُو مُوسَى يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ فَلْيَتَّئِدْ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَائْتَمُّوا بِهِ ‏.‏ وَقَالَ عُمَرُ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُنَا بِالتَّمَامِ وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَحِلَّ حَتَّى بَلَغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Yamandan keldim, Nabiy ﷺ haj qilib Bathoda tushib turgan edilar. U zot: ‹Haj qildingmi?› dedilar. Men: ‹Ha›, dedim. U zot: ‹Qanday aytding?› dedilar. Men: ‹Labbayka, Nabiy ﷺ bogʻlagan ehrom kabi ehrom bilan›, dedim. U zot: ‹Baytni hamda Safo va Marva orasini tavof qil va halol boʻl›, dedilar. Men shunday qildim, soʻng bir ayolning oldiga keldim, u sochimni taradi. Men odamlarga shu haqda fatvo bera boshladim, toki Umarning xalifaligi davrida bir kishi menga: ‹Ey Abu Muso, baʼzi fatvolaringda shoshilma, chunki amirul mominin sendan keyin haj ishida qanday yangilik kiritganini bilmaysan›, dedi. Abu Muso: ‹Ey odamlar, biz kimga fatvo bergan boʻlsak, shoshilmasin, chunki amirul mominin oldingizga kelmoqda, unga ergashinglar›, dedi. Umar esa: ‹Agar biz Allohning Kitobiga amal qilsak, u bizni toʻkis ado etishga buyuradi. Agar Nabiy ﷺning sunnatiga amal qilsak, Nabiy ﷺ hadiy oʻz joyiga yetmaguncha halol boʻlmaganlar›, dedi.»Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Ямандан келдим, Набий ﷺ ҳаж қилиб Батҳода тушиб турган эдилар. У зот: ‹Ҳаж қилдингми?› дедилар. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У зот: ‹Қандай айтдинг?› дедилар. Мен: ‹Лаббайка, Набий ﷺ боғлаган эҳром каби эҳром билан›, дедим. У зот: ‹Байтни ҳамда Сафо ва Марва орасини тавоф қил ва ҳалол бўл›, дедилар. Мен шундай қилдим, сўнг бир аёлнинг олдига келдим, у сочимни таради. Мен одамларга шу ҳақда фатво бера бошладим, токи Умарнинг халифалиги даврида бир киши менга: ‹Эй Абу Мусо, баъзи фатволарингда шошилма, чунки амирул моминин сендан кейин ҳаж ишида қандай янгилик киритганини билмайсан›, деди. Абу Мусо: ‹Эй одамлар, биз кимга фатво берган бўлсак, шошилмасин, чунки амирул моминин олдингизга келмоқда, унга эргашинглар›, деди. Умар эса: ‹Агар биз Аллоҳнинг Китобига амал қилсак, у бизни тўкис адо этишга буюради. Агар Набий ﷺнинг суннатига амал қилсак, Набий ﷺ ҳадий ўз жойига етмагунча ҳалол бўлмаганлар›, деди.»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ حَجَّةِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثَنَا أَنَّ عَلِيًّا قَدِمَ مِنَ الْيَمَنِ بِهَدْىٍ وَسَاقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ هَدْيًا قَالَ لِعَلِيٍّ ‏"‏ بِمَا أَهْلَلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعِيَ الْهَدْىُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ تَحِلَّ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Ali Yamandan hadiy bilan keldi, Rasululloh ﷺ ham Madinadan hadiy haydab kelgan edilar. U zot Aliga: ‹Nimaga ehrom bogʻlading?› dedilar. Ali: ‹Men: ›Allohim, Rasululloh ﷺ ehrom bogʻlagan narsaga men ham ehrom bogʻladim‹ dedim va men bilan hadiy bor›, dedi. U zot: ‹Unda halol boʻlma›, dedilar.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Али Ямандан ҳадий билан келди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам Мадинадан ҳадий ҳайдаб келган эдилар. У зот Алига: ‹Нимага эҳром боғладинг?› дедилар. Али: ‹Мен: ›Аллоҳим, Расулуллоҳ ﷺ эҳром боғлаган нарсага мен ҳам эҳром боғладим‹ дедим ва мен билан ҳадий бор›, деди. У зот: ‹Унда ҳалол бўлма›, дедилар.»

أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ قَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ سِعَايَتِهِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِمَا أَهْلَلْتَ يَا عَلِيُّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاهْدِ وَامْكُثْ حَرَامًا كَمَا أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَأَهْدَى عَلِيٌّ لَهُ هَدْيًا ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Ali zakot yigʻishdan keldi. Nabiy ﷺ unga: ‹Nimaga ehrom bogʻlading, ey Ali?› dedilar. U: ‹Nabiy ﷺ ehrom bogʻlagan narsaga›, dedi. U zot: ‹Unda hadiy soʻy va shu holingda ehromda tur›, dedilar. Ali unga bir hadiy soʻydi.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Али закот йиғишдан келди. Набий ﷺ унга: ‹Нимага эҳром боғладинг, эй Али?› дедилар. У: ‹Набий ﷺ эҳром боғлаган нарсага›, деди. У зот: ‹Унда ҳадий сўй ва шу ҳолингда эҳромда тур›, дедилар. Али унга бир ҳадий сўйди.»

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كُنْتُ مَعَ عَلِيٍّ حِينَ أَمَّرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْيَمَنِ فَأَصَبْتُ مَعَهُ أَوَاقِيَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلِيٌّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ عَلِيٌّ وَجَدْتُ فَاطِمَةَ قَدْ نَضَحَتِ الْبَيْتَ بِنَضُوحٍ قَالَ فَتَخَطَّيْتُهُ فَقَالَتْ لِي مَا لَكَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَمَرَ أَصْحَابَهُ فَأَحَلُّوا قَالَ قُلْتُ إِنِّي أَهْلَلْتُ بِإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي ‏"‏ كَيْفَ صَنَعْتَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ إِنِّي أَهْلَلْتُ بِمَا أَهْلَلْتَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي قَدْ سُقْتُ الْهَدْىَ وَقَرَنْتُ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Alini Yaman ustiga voliy qilib tayinlaganlarida, men u bilan birga edim. Uning bilan birga bir necha uqiya (kumush) qoʻlga kiritdim. Ali Nabiy ﷺ huzurlariga kelganida shunday dedi: «Fotimani uyni xushboʻy narsa bilan xushboʻylagan holida topdim. Men undan chetlanib oʻtdim. U menga: ‹Senga nima boʻldi? Rasululloh ﷺ ashoblariga buyurdilar, ular esa ihromdan chiqdilar›, dedi. Men: ‹Men Nabiy ﷺ ihrom bogʻlagan narsa uchun ihrom bogʻlaganman›, dedim». Ali dedi: «Soʻng Nabiy ﷺ huzurlariga keldim. U zot menga: ‹Qanday qilding?›, dedilar. Men: ‹Sen ihrom bogʻlagan narsa uchun ihrom bogʻladim›, dedim. U zot: ‹Men hadyni haydab keldim va qiron qildim›, dedilar».Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Алини Яман устига волий қилиб тайинлаганларида, мен у билан бирга эдим. Унинг билан бирга бир неча уқия (кумуш) қўлга киритдим. Али Набий ﷺ ҳузурларига келганида шундай деди: «Фотимани уйни хушбўй нарса билан хушбўйлаган ҳолида топдим. Мен ундан четланиб ўтдим. У менга: ‹Сенга нима бўлди? Расулуллоҳ ﷺ ашобларига буюрдилар, улар эса иҳромдан чиқдилар›, деди. Мен: ‹Мен Набий ﷺ иҳром боғлаган нарса учун иҳром боғлаганман›, дедим». Али деди: «Сўнг Набий ﷺ ҳузурларига келдим. У зот менга: ‹Қандай қилдинг?›, дедилар. Мен: ‹Сен иҳром боғлаган нарса учун иҳром боғладим›, дедим. У зот: ‹Мен ҳадйни ҳайдаб келдим ва қирон қилдим›, дедилар».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَرَادَ الْحَجَّ عَامَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ كَائِنٌ بَيْنَهُمْ قِتَالٌ وَأَنَا أَخَافُ أَنْ يَصُدُّوكَ ‏.‏ قَالَ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ إِذًا أَصْنَعَ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنِّي أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً ‏.‏ ثُمَّ خَرَجَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِظَاهِرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا شَأْنُ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ إِلاَّ وَاحِدٌ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجًّا مَعَ عُمْرَتِي ‏.‏ وَأَهْدَى هَدْيًا اشْتَرَاهُ بِقُدَيْدٍ ثُمَّ انْطَلَقَ يُهِلُّ بِهِمَا جَمِيعًا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ وَلَمْ يَنْحَرْ وَلَمْ يَحْلِقْ وَلَمْ يُقَصِّرْ وَلَمْ يَحِلَّ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَنَحَرَ وَحَلَقَ فَرَأَى أَنْ قَدْ قَضَى طَوَافَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ بِطَوَافِهِ الأَوَّلِ وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ كَذَلِكَ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Hajjoj Ibn Zubayrga (qarshi) qoʻshin tortgan yili haj qilmoqchi boʻldi. Unga: «Ular oʻrtasida jang boʻlishi ehtimoli bor, men seni (hajdan) toʻsib qoʻyishlaridan qoʻrqaman», deyildi. U: «Rasulullohda sizlar uchun goʻzal namuna bor. Bunday holda men Rasululloh ﷺ qilganidek qilaman. Sizni guvoh qilamanki, men umra qilishni oʻzimga vojib qildim», dedi. Soʻng yoʻlga chiqdi. Baydoning tashqarisiga yetganda: «Haj bilan umraning ishi bittadir. Sizni guvoh qilamanki, men umram bilan birga hajni ham oʻzimga vojib qildim», dedi. U Qudayddan sotib olgan hadyni ham olib chiqdi. Soʻng ikkovi (haj bilan umra) uchun talbiya aytib yoʻlga tushdi, Makkaga kelib Baytni tavof qildi, Safo bilan Marva orasida (saʼy) qildi, bundan ortiqcha (amal) qilmadi, (qurbonlik) soʻymadi, sochini oldirmadi, qisqartirmadi va ihromda man etilgan hech narsadan chiqmadi, toki nahr kuni boʻlgunicha. Soʻng (qurbonlik) soʻydi va sochini oldirdi. U birinchi tavofi bilan haj va umra tavofini ado qildim, deb hisobladi. Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ ham xuddi shunday qilganlar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Ҳажжож Ибн Зубайрга (қарши) қўшин тортган йили ҳаж қилмоқчи бўлди. Унга: «Улар ўртасида жанг бўлиши эҳтимоли бор, мен сени (ҳаждан) тўсиб қўйишларидан қўрқаман», дейилди. У: «Расулуллоҳда сизлар учун гўзал намуна бор. Бундай ҳолда мен Расулуллоҳ ﷺ қилганидек қиламан. Сизни гувоҳ қиламанки, мен умра қилишни ўзимга вожиб қилдим», деди. Сўнг йўлга чиқди. Байдонинг ташқарисига етганда: «Ҳаж билан умранинг иши биттадир. Сизни гувоҳ қиламанки, мен умрам билан бирга ҳажни ҳам ўзимга вожиб қилдим», деди. У Қудайддан сотиб олган ҳадйни ҳам олиб чиқди. Сўнг иккови (ҳаж билан умра) учун талбия айтиб йўлга тушди, Маккага келиб Байтни тавоф қилди, Сафо билан Марва орасида (саъй) қилди, бундан ортиқча (амал) қилмади, (қурбонлик) сўймади, сочини олдирмади, қисқартирмади ва иҳромда ман этилган ҳеч нарсадан чиқмади, токи наҳр куни бўлгунича. Сўнг (қурбонлик) сўйди ва сочини олдирди. У биринчи тавофи билан ҳаж ва умра тавофини адо қилдим, деб ҳисоблади. Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам худди шундай қилганлар», деди.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ إِنَّ سَالِمًا أَخْبَرَنِي أَنَّ أَبَاهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهِلُّ يَقُولُ ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ وَإِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْكَعُ بِذِي الْحُلَيْفَةِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ النَّاقَةُ قَائِمَةً عِنْدَ مَسْجِدِ ذِي الْحُلَيْفَةِ أَهَلَّ بِهَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ talbiya aytib: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, lo shariyka lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir, mulk ham Senikidir, Sening sheriging yoʻq)», deganlarini eshitdim. Abdulloh ibn Umar shunday der edi: «Rasululloh ﷺ Zul-Hulayfada ikki rakʼat namoz oʻqirdilar, soʻng tuya u zotni koʻtarib Zul-Hulayfa masjidi yonida tik turganida ushbu kalimalar bilan talbiya aytardilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ талбия айтиб: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ло шарийка лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир, мулк ҳам Сеникидир, Сенинг шеригинг йўқ)», деганларини эшитдим. Абдуллоҳ ибн Умар шундай дер эди: «Расулуллоҳ ﷺ Зул-Ҳулайфада икки ракъат намоз ўқирдилар, сўнг туя у зотни кўтариб Зул-Ҳулайфа масжиди ёнида тик турганида ушбу калималар билан талбия айтардилар».

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدًا، وَأَبَا، بَكْرٍ ابْنَىْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا نَافِعًا، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, lo shariyka lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir, mulk ham Senikidir, Sening sheriging yoʻq)», der edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ло шарийка лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир, мулк ҳам Сеникидир, Сенинг шеригинг йўқ)», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ تَلْبِيَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning talbiyalari: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, lo shariyka lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir, mulk ham Senikidir, Sening sheriging yoʻq)» boʻlgan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг талбиялари: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ло шарийка лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир, мулк ҳам Сеникидир, Сенинг шеригинг йўқ)» бўлган.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو بِشْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَتْ تَلْبِيَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ وَزَادَ فِيهِ ابْنُ عُمَرَ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ وَالرَّغْبَاءُ إِلَيْكَ وَالْعَمَلُ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning talbiyalari: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, lo shariyka lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir, mulk ham Senikidir, Sening sheriging yoʻq)» boʻlgan. Ibn Umar bunga: «Labbayka labbayka va saʼdayka, val-xayru fiy yadayka, var-ragʻbou ilayka val-amal (Mana men huzuringdaman, mana men huzuringdaman va xizmatingdaman, barcha yaxshilik Sening qoʻlingdadir, ragʻbat Sengadir va amal ham)», deb qoʻshimcha qilardi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг талбиялари: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ло шарийка лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир, мулк ҳам Сеникидир, Сенинг шеригинг йўқ)» бўлган. Ибн Умар бунга: «Лаббайка лаббайка ва саъдайка, вал-хайру фий ядайка, вар-рағбоу илайка вал-амал (Мана мен ҳузурингдаман, мана мен ҳузурингдаман ва хизматингдаман, барча яхшилик Сенинг қўлингдадир, рағбат Сенгадир ва амал ҳам)», деб қўшимча қиларди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ مِنْ تَلْبِيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning talbiyalaridan: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir)» boʻlar edi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг талбияларидан: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир)» бўлар эди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ مِنْ تَلْبِيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَبَّيْكَ إِلَهَ الْحَقِّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَ هَذَا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ إِلاَّ عَبْدَ الْعَزِيزِ رَوَاهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ عَنْهُ مُرْسَلاً ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning talbiyalaridan: «Labbayka ilohal-haqq (Mana men huzuringdaman, ey haq Iloh)» boʻlar edi. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy) dedi: «Men bu (hadis)ni Abdulloh ibn Fazldan Abdulaziyzdan boshqa birov musnad (ulangan sanad bilan) rivoyat qilganini bilmayman. Ismoil ibn Umayya uni undan mursal holda rivoyat qilgan».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг талбияларидан: «Лаббайка илоҳал-ҳаққ (Мана мен ҳузурингдаман, эй ҳақ Илоҳ)» бўлар эди. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий) деди: «Мен бу (ҳадис)ни Абдуллоҳ ибн Фазлдан Абдулазийздан бошқа биров муснад (уланган санад билан) ривоят қилганини билмайман. Исмоил ибн Умайя уни ундан мурсал ҳолда ривоят қилган».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ خَلاَّدِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ جَاءَنِي جِبْرِيلُ فَقَالَ لِي يَا مُحَمَّدُ مُرْ أَصْحَابَكَ أَنْ يَرْفَعُوا أَصْوَاتَهُمْ بِالتَّلْبِيَةِ ‏"‏ ‏.‏

Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga Jibril kelib: ‹Ey Muhammad, ashoblaringga buyurgin, ular talbiyada ovozlarini koʻtarsinlar›, dedi», dedilar.Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Жибрил келиб: ‹Эй Муҳаммад, ашобларингга буюргин, улар талбияда овозларини кўтарсинлар›, деди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ، عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَهَلَّ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozdan soʻng talbiya aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоздан сўнг талбия айтдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَنْبَأَنَا النَّضْرُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الظُّهْرَ بِالْبَيْدَاءِ ثُمَّ رَكِبَ وَصَعِدَ جَبَلَ الْبَيْدَاءِ وَأَهَلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ حِينَ صَلَّى الظُّهْرَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baydoda peshin namozini oʻqidilar, soʻng ulovga minib Baydo togʻiga chiqdilar va peshin namozini oʻqib boʻlgan choqlarida haj va umra uchun talbiya aytdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Байдода пешин намозини ўқидилар, сўнг уловга миниб Байдо тоғига чиқдилар ва пешин намозини ўқиб бўлган чоқларида ҳаж ва умра учун талбия айтдилар.

أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، فِي حَجَّةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ صَلَّى وَهُوَ صَامِتٌ حَتَّى أَتَى الْبَيْدَاءَ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺning haji haqida rivoyat qilinadi: U zot Zul-Hulayfaga yetganlarida namoz oʻqidilar va Baydoga yetgunlaricha jim turdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺнинг ҳажи ҳақида ривоят қилинади: У зот Зул-Ҳулайфага етганларида намоз ўқидилар ва Байдога етгунларича жим турдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ، يَقُولُ بَيْدَاؤُكُمْ هَذِهِ الَّتِي تَكْذِبُونَ فِيهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ مِنْ مَسْجِدِ ذِي الْحُلَيْفَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Mana bu sizlarning Baydoyingiz, siz uning haqida Rasululloh ﷺ nomidan yolgʻon gapiryapsizlar. Rasululloh ﷺ faqat Zul-Hulayfa masjididangina talbiya aytdilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мана бу сизларнинг Байдойингиз, сиз унинг ҳақида Расулуллоҳ ﷺ номидан ёлғон гапиряпсизлар. Расулуллоҳ ﷺ фақат Зул-Ҳулайфа масжидидангина талбия айтдилар».

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْكَبُ رَاحِلَتَهُ بِذِي الْحُلَيْفَةِ ثُمَّ يُهِلُّ حِينَ تَسْتَوِي بِهِ قَائِمَةً ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Zul-Hulayfada ulovlariga minganlarini, soʻng ulov u zotni koʻtarib tik turganida talbiya aytganlarini koʻrdim».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Зул-Ҳулайфада уловларига минганларини, сўнг улов у зотни кўтариб тик турганида талбия айтганларини кўрдим».

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ، ح وَأَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ يَعْنِي ابْنَ يُوسُفَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يُخْبِرُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَهَلَّ حِينَ اسْتَوَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tuyalari koʻtarilib turgan payt talbiya aytar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ туялари кўтарилиб турган пайт талбия айтар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، وَابْنِ، جُرَيْجٍ وَابْنِ إِسْحَاقَ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ رَأَيْتُكَ تُهِلُّ إِذَا اسْتَوَتْ بِكَ نَاقَتُكَ ‏.‏ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُهِلُّ إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ وَانْبَعَثَتْ ‏.‏

Ubayd ibn Jurayj (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umarga: «Men sizni tuyangiz koʻtarilib turganda talbiya aytayotganingizni koʻrdim», dedim. U: «Rasululloh ﷺ tuyalari koʻtarilib, yoʻlga ravona boʻlganda talbiya aytar edilar», dedi.Убайд ибн Журайж (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умарга: «Мен сизни туянгиз кўтарилиб турганда талбия айтаётганингизни кўрдим», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ туялари кўтарилиб, йўлга равона бўлганда талбия айтар эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ يَقْدِرُ أَنْ يَأْتِيَ رَاكِبًا أَوْ رَاجِلاً إِلاَّ قَدِمَ فَتَدَارَكَ النَّاسُ لِيَخْرُجُوا مَعَهُ حَتَّى جَاءَ ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ ثُمَّ أَهِلِّي ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلَتْ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ toʻqqiz yil turdilar, bu muddat ichida haj qilmadilar. Soʻng odamlar orasida haj haqida eʼlon qildilar. Ulov minib yoki piyoda kela oladigan hech kim qolmay, hammasi keldi. Odamlar u zot bilan birga chiqish uchun bir-birlariga qoʻshildilar. Zul-Hulayfaga yetganlarida, Asmo bint Umays Muhammad ibn Abu Bakrni tugʻdi va Rasululloh ﷺga xabar yubordi. U zot: «Gʻusl qil, bir mato bilan avratingni boglab ol, soʻng talbiya ayt», dedilar. U shunday qildi. Bu qisqartirilgan rivoyatdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тўққиз йил турдилар, бу муддат ичида ҳаж қилмадилар. Сўнг одамлар орасида ҳаж ҳақида эълон қилдилар. Улов миниб ёки пиёда кела оладиган ҳеч ким қолмай, ҳаммаси келди. Одамлар у зот билан бирга чиқиш учун бир-бирларига қўшилдилар. Зул-Ҳулайфага етганларида, Асмо бинт Умайс Муҳаммад ибн Абу Бакрни туғди ва Расулуллоҳ ﷺга хабар юборди. У зот: «Ғусл қил, бир мато билан авратингни боглаб ол, сўнг талбия айт», дедилар. У шундай қилди. Бу қисқартирилган ривоятдир.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، رضى الله عنه قَالَ نَفَسَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَسْأَلُهُ كَيْفَ تَفْعَلُ فَأَمَرَهَا أَنْ تَغْتَسِلَ وَتَسْتَثْفِرَ بِثَوْبِهَا وَتُهِلَّ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Asmo bint Umays Muhammad ibn Abu Bakrni tugʻib nifosli boʻldi va Rasululloh ﷺga xabar yuborib, nima qilishini soʻradi. U zot uni gʻusl qilishga, matosi bilan avratini boglashga va talbiya aytishga buyurdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Асмо бинт Умайс Муҳаммад ибн Абу Бакрни туғиб нифосли бўлди ва Расулуллоҳ ﷺга хабар юбориб, нима қилишини сўради. У зот уни ғусл қилишга, матоси билан авратини боглашга ва талбия айтишга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَقْبَلْنَا مُهِلِّينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحَجٍّ مُفْرَدٍ وَأَقْبَلَتْ عَائِشَةُ مُهِلَّةً بِعُمْرَةٍ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِسَرِفَ عَرَكَتْ حَتَّى إِذَا قَدِمْنَا طُفْنَا بِالْكَعْبَةِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَحِلَّ مِنَّا مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ فَقُلْنَا حِلُّ مَاذَا قَالَ ‏"‏ الْحِلُّ كُلُّهُ ‏"‏ ‏.‏ فَوَاقَعْنَا النِّسَاءَ وَتَطَيَّبْنَا بِالطِّيبِ وَلَبِسْنَا ثِيَابَنَا وَلَيْسَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلاَّ أَرْبَعُ لَيَالٍ ثُمَّ أَهْلَلْنَا يَوْمَ التَّرْوِيَةِ ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَائِشَةَ فَوَجَدَهَا تَبْكِي فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ شَأْنِي أَنِّي قَدْ حِضْتُ وَقَدْ حَلَّ النَّاسُ وَلَمْ أُحْلِلْ وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَالنَّاسُ يَذْهَبُونَ إِلَى الْحَجِّ الآنَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاغْتَسِلِي ثُمَّ أَهِلِّي بِالْحَجِّ ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلَتْ ‏.‏ وَوَقَفَتِ الْمَوِاقِفَ حَتَّى إِذَا طَهُرَتْ طَافَتْ بِالْكَعْبَةِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ قَدْ حَلَلْتِ مِنْ حَجَّتِكِ وَعُمْرَتِكِ جَمِيعًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَجِدُ فِي نَفْسِي أَنِّي لَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ حَتَّى حَجَجْتُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاذْهَبْ بِهَا يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ فَأَعْمِرْهَا مِنَ التَّنْعِيمِ ‏"‏ ‏.‏ وَذَلِكَ لَيْلَةَ الْحَصْبَةِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga yolgʻiz haj (ifrod) uchun talbiya aytib yoʻlga chiqdik, Oisha esa umra uchun talbiya aytib chiqdi. Sarif degan joyga yetganimizda uning hayzi keldi. Yetib borganimizda Kaʼbani tavof qildik, Safo va Marva orasida saʼy qildik. Soʻng Rasululloh ﷺ bizdan hadyi qurbonligi yoʻqlarni ehromdan chiqishga buyurdilar. Biz: «Qanday chiqamiz?» dedik. U zot: «Toʻliq chiqing», dedilar. Shundan soʻng ayollarimizga yaqinlik qildik, xushboʻylik surtdik, kiyimlarimizni kiydik. Arafa bilan orangizda toʻrt kechagina qolgan edi. Soʻng tarviya kuni yana talbiya aytdik. Keyin Rasululloh ﷺ Oishaning oldiga kirib, uni yigʻlayotgan holda topdilar va: «Senga nima boʻldi?» dedilar. U: «Hayz koʻrdim, odamlar ehromdan chiqishdi, men esa chiqmadim va Baytni tavof qilmadim, odamlar esa endi hajga ketmoqda», dedi. U zot: «Bu Alloh Odam qizlariga yozib qoʻygan narsadir. Gʻusl qil, soʻng haj uchun talbiya ayt», dedilar. U shunday qildi va toʻxtash joylarida toʻxtadi. Pok boʻlgach, Kaʼbani, Safo va Marvani tavof qildi. Soʻng u zot: «Sen hajing va umrang ikkovidan ham chiqding», dedilar. U: «Ey Rasululloh, koʻnglimda haj qilgunimcha Baytni tavof qilmaganim turibdi», dedi. U zot: «Ey Abdurrahmon, uni olib borib, Tanʼimdan umra qildir», dedilar. Bu Hasba kechasida edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ёлғиз ҳаж (ифрод) учун талбия айтиб йўлга чиқдик, Оиша эса умра учун талбия айтиб чиқди. Сариф деган жойга етганимизда унинг ҳайзи келди. Етиб борганимизда Каъбани тавоф қилдик, Сафо ва Марва орасида саъй қилдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ биздан ҳадйи қурбонлиги йўқларни эҳромдан чиқишга буюрдилар. Биз: «Қандай чиқамиз?» дедик. У зот: «Тўлиқ чиқинг», дедилар. Шундан сўнг аёлларимизга яқинлик қилдик, хушбўйлик суртдик, кийимларимизни кийдик. Арафа билан орангизда тўрт кечагина қолган эди. Сўнг тарвия куни яна талбия айтдик. Кейин Расулуллоҳ ﷺ Оишанинг олдига кириб, уни йиғлаётган ҳолда топдилар ва: «Сенга нима бўлди?» дедилар. У: «Ҳайз кўрдим, одамлар эҳромдан чиқишди, мен эса чиқмадим ва Байтни тавоф қилмадим, одамлар эса энди ҳажга кетмоқда», деди. У зот: «Бу Аллоҳ Одам қизларига ёзиб қўйган нарсадир. Ғусл қил, сўнг ҳаж учун талбия айт», дедилар. У шундай қилди ва тўхташ жойларида тўхтади. Пок бўлгач, Каъбани, Сафо ва Марвани тавоф қилди. Сўнг у зот: «Сен ҳажинг ва умранг икковидан ҳам чиқдинг», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, кўнглимда ҳаж қилгунимча Байтни тавоф қилмаганим турибди», деди. У зот: «Эй Абдурраҳмон, уни олиб бориб, Танъимдан умра қилдир», дедилар. Бу Ҳасба кечасида эди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهْلِلْ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ ثُمَّ لاَ يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ فَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ وَدَعِي الْعُمْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْتُ الْحَجَّ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ قَالَ ‏"‏ هَذِهِ مَكَانُ عُمْرَتِكِ ‏"‏ ‏.‏ فَطَافَ الَّذِينَ أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حَلُّوا ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا آخَرَ بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى لِحَجِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʻ hajida yoʻlga chiqdik va umra uchun talbiya aytdik. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Kimning hadyi qurbonligi boʻlsa, umra bilan birga haj uchun ham talbiya aytsin, soʻng ikkovidan ham chiqmaguncha ehromdan chiqmasin», dedilar. Men Makkaga hayzli holimda yetib bordim, shu bois Baytni ham, Safo va Marva orasini ham tavof qilmadim. Buni Rasululloh ﷺga arz qildim. U zot: «Sochingni yech, taragʻin va haj uchun talbiya ayt, umrani esa qoʻy», dedilar. Men shunday qildim. Hajni ado etib boʻlganimda, Rasululloh ﷺ meni Abdurrahmon ibn Abu Bakr bilan Tanʼimga yubordilar, men umra qildim. U zot: «Bu umrangning oʻrniga», dedilar. Umra uchun talbiya aytganlar Baytni, Safo va Marva orasini tavof qilishdi, soʻng ehromdan chiqishdi. Soʻng Minodan hajlari uchun qaytganlaridan keyin boshqa bir tavof qilishdi. Haj bilan umrani birlashtirganlar esa faqat bir marta tavof qilishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажида йўлга чиқдик ва умра учун талбия айтдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ҳадйи қурбонлиги бўлса, умра билан бирга ҳаж учун ҳам талбия айтсин, сўнг икковидан ҳам чиқмагунча эҳромдан чиқмасин», дедилар. Мен Маккага ҳайзли ҳолимда етиб бордим, шу боис Байтни ҳам, Сафо ва Марва орасини ҳам тавоф қилмадим. Буни Расулуллоҳ ﷺга арз қилдим. У зот: «Сочингни еч, тарағин ва ҳаж учун талбия айт, умрани эса қўй», дедилар. Мен шундай қилдим. Ҳажни адо этиб бўлганимда, Расулуллоҳ ﷺ мени Абдурраҳмон ибн Абу Бакр билан Танъимга юбордилар, мен умра қилдим. У зот: «Бу умрангнинг ўрнига», дедилар. Умра учун талбия айтганлар Байтни, Сафо ва Марва орасини тавоф қилишди, сўнг эҳромдан чиқишди. Сўнг Минодан ҳажлари учун қайтганларидан кейин бошқа бир тавоф қилишди. Ҳаж билан умрани бирлаштирганлар эса фақат бир марта тавоф қилишди.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ هَرِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَعِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ ضُبَاعَةَ، أَرَادَتِ الْحَجَّ فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَشْتَرِطَ فَفَعَلَتْ عَنْ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zuboʻa haj qilmoqchi boʻldi, shunda Nabiy ﷺ uni shart qoʻyishga buyurdilar, u esa Rasululloh ﷺning buyrugʻiga koʻra shunday qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зубўа ҳаж қилмоқчи бўлди, шунда Набий ﷺ уни шарт қўйишга буюрдилар, у эса Расулуллоҳ ﷺнинг буйруғига кўра шундай қилди.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ الأَحْوَلُ، قَالَ حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ خَبَّابٍ، قَالَ سَأَلْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنِ الرَّجُلِ، يَحُجُّ يَشْتَرِطُ قَالَ الشَّرْطُ بَيْنَ النَّاسِ فَحَدَّثْتُهُ حَدِيثَهُ - يَعْنِي عِكْرِمَةَ - فَحَدَّثَنِي عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ ضُبَاعَةَ بِنْتَ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَكَيْفَ أَقُولُ قَالَ ‏"‏ قُولِي لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ وَمَحِلِّي مِنَ الأَرْضِ حَيْثُ تَحْبِسُنِي فَإِنَّ لَكِ عَلَى رَبِّكِ مَا اسْتَثْنَيْتِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zuboʻa bint Zubayr ibn Abdulmuttalib Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, men haj qilmoqchiman, qanday deyay?» dedi. U zot: «Sen: ‹Labbayk Allohumma labbayk, va mahillii minal-ardi haysu tahbisunii› deb ayt. Sen Robbing zimmasida qoʻygan shartingga ega boʻlasan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зубўа бинт Зубайр ибн Абдулмутталиб Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен ҳаж қилмоқчиман, қандай деяй?» деди. У зот: «Сен: ‹Лаббайк Аллоҳумма лаббайк, ва маҳиллии минал-арди ҳайсу таҳбисунии› деб айт. Сен Роббинг зиммасида қўйган шартингга эга бўласан», дедилар.

أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، وَعِكْرِمَةَ، يُخْبِرَانِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَتْ ضُبَاعَةُ بِنْتُ الزُّبَيْرِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ ثَقِيلَةٌ وَإِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَكَيْفَ تَأْمُرُنِي أَنْ أُهِلَّ قَالَ ‏"‏ أَهِلِّي وَاشْتَرِطِي إِنَّ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zuboʻa bint Zubayr Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, men vazmin ayolman va haj qilmoqchiman, menga qanday talbiya aytishni buyurasiz?» dedi. U zot: «Talbiya ayt va: ‹Meni toʻxtatgan joyingda ehromdan chiqaman› deb shart qoʻy», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зубўа бинт Зубайр Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен вазмин аёлман ва ҳаж қилмоқчиман, менга қандай талбия айтишни буюрасиз?» деди. У зот: «Талбия айт ва: ‹Мени тўхтатган жойингда эҳромдан чиқаман› деб шарт қўй», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، وَعَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى ضُبَاعَةَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي شَاكِيَةٌ وَإِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ ‏.‏ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ حُجِّي وَاشْتَرِطِي إِنَّ مَحِلِّي حَيْثُ تَحْبِسُنِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ قُلْتُ لِعَبْدِ الرَّزَّاقِ كِلاَهُمَا عَنْ عَائِشَةَ هِشَامٌ وَالزُّهْرِيُّ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ غَيْرَ مَعْمَرٍ وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zuboʻaning oldiga kirdilar, u: «Ey Rasululloh, men kasalvandman va haj qilmoqchiman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Haj qil va: ‹Meni toʻxtatgan joyingda ehromdan chiqaman› deb shart qoʻy», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зубўанинг олдига кирдилар, у: «Эй Расулуллоҳ, мен касалвандман ва ҳаж қилмоқчиман», деди. Шунда Набий ﷺ унга: «Ҳаж қил ва: ‹Мени тўхтатган жойингда эҳромдан чиқаман› деб шарт қўй», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يُنْكِرُ الاِشْتِرَاطَ فِي الْحَجِّ وَيَقُولُ أَلَيْسَ حَسْبُكُمْ سُنَّةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنْ حُبِسَ أَحَدُكُمْ عَنِ الْحَجِّ طَافَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ حَتَّى يَحُجَّ عَامًا قَابِلاً وَيُهْدِي وَيَصُومُ إِنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا ‏.‏

Solim (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar hajda shart qoʻyishni inkor qilar va shunday derdi: «Rasululloh ﷺning sunnati sizga kifoya emasmi? Agar biringiz hajni ado etishdan toʻsilib qolsa, Baytni, Safo va Marvani tavof qilsin, soʻng har narsadan chiqib, keyingi yili haj qilsin, hamda hadyi soʻysin, agar hadyi topmasa, roʻza tutsin».Солим (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар ҳажда шарт қўйишни инкор қилар ва шундай дерди: «Расулуллоҳ ﷺнинг суннати сизга кифоя эмасми? Агар бирингиз ҳажни адо этишдан тўсилиб қолса, Байтни, Сафо ва Марвани тавоф қилсин, сўнг ҳар нарсадан чиқиб, кейинги йили ҳаж қилсин, ҳамда ҳадйи сўйсин, агар ҳадйи топмаса, рўза тутсин».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يُنْكِرُ الاِشْتِرَاطَ فِي الْحَجِّ وَيَقُولُ مَا حَسْبُكُمْ سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم إِنَّهُ لَمْ يَشْتَرِطْ فَإِنْ حَبَسَ أَحَدَكُمْ حَابِسٌ فَلْيَأْتِ الْبَيْتَ فَلْيَطُفْ بِهِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ لْيَحْلِقْ أَوْ يُقَصِّرْ ثُمَّ لْيُحْلِلْ وَعَلَيْهِ الْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ ‏.‏

Solim (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: U hajda shart qoʻyishni inkor qilar va shunday derdi: «Nabiyingiz ﷺning sunnati sizga kifoya emasmi? U zot shart qoʻymadilar. Agar biringizni biror toʻsiq toʻxtatib qolsa, Baytga kelib, uni va Safo bilan Marva orasini tavof qilsin, soʻng boshini oldirsin yoki sochini qisqartirsin, keyin ehromdan chiqsin. Va uning zimmasida keyingi yili haj qilish boʻladi».Солим (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: У ҳажда шарт қўйишни инкор қилар ва шундай дерди: «Набийингиз ﷺнинг суннати сизга кифоя эмасми? У зот шарт қўймадилар. Агар бирингизни бирор тўсиқ тўхтатиб қолса, Байтга келиб, уни ва Сафо билан Марва орасини тавоф қилсин, сўнг бошини олдирсин ёки сочини қисқартирсин, кейин эҳромдан чиқсин. Ва унинг зиммасида кейинги йили ҳаж қилиш бўлади».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوْرٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ح وَأَنْبَأَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ قَالاَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ فِي بِضْعَ عَشْرَةَ مِائَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِذِي الْحُلَيْفَةِ قَلَّدَ الْهَدْىَ وَأَشْعَرَ وَأَحْرَمَ بِالْعُمْرَةِ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Misvar ibn Maxrama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hudaybiya paytida bir necha yuz oshib, ming nafarga yaqin sahobalari bilan yoʻlga chiqdilar. Zul-Hulayfaga yetganlarida hadyi qurbonlikka boʻyintumor osdilar, uni belgiladilar va umra uchun ehromga kirdilar. Bu qisqartirilgan rivoyatdir.Мисвар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбия пайтида бир неча юз ошиб, минг нафарга яқин саҳобалари билан йўлга чиқдилар. Зул-Ҳулайфага етганларида ҳадйи қурбонликка бўйинтумор осдилар, уни белгиладилар ва умра учун эҳромга кирдилар. Бу қисқартирилган ривоятдир.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَشْعَرَ بُدْنَهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz qurbonlik tuyalarini belgiladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз қурбонлик туяларини белгиладилар.

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ الأَعْرَجِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَشْعَرَ بُدْنَهُ مِنَ الْجَانِبِ الأَيْمَنِ وَسَلَتَ الدَّمَ عَنْهَا وَأَشْعَرَهَا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz qurbonlik tuyasini oʻng tomonidan belgilab qoʻydilar, undan qonni artdilar va uni shior qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз қурбонлик туясини ўнг томонидан белгилаб қўйдилар, ундан қонни артдилар ва уни шиор қилдилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ الأَعْرَجِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا كَانَ بِذِي الْحُلَيْفَةِ أَمَرَ بِبَدَنَتِهِ فَأُشْعِرَ فِي سَنَامِهَا مِنَ الشِّقِّ الأَيْمَنِ ثُمَّ سَلَتَ عَنْهَا وَقَلَّدَهَا نَعْلَيْنِ فَلَمَّا اسْتَوَتْ بِهِ عَلَى الْبَيْدَاءِ أَهَلَّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Zul-Hulayfada boʻlganlarida qurbonlik tuyasi haqida amr qildilar, shunda uning oʻrkachi oʻng tomonidan belgilandi, soʻng u zot undan qonni artdilar va unga ikkita choriq (osib) qiladchoq soldilar. Bayda choʻliga chiqib olganlarida esa talbiya aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Зул-Ҳулайфада бўлганларида қурбонлик туяси ҳақида амр қилдилар, шунда унинг ўркачи ўнг томонидан белгиланди, сўнг у зот ундан қонни артдилар ва унга иккита чориқ (осиб) қиладчоқ солдилар. Байда чўлига чиқиб олганларида эса талбия айтдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، وَعَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهْدِي مِنَ الْمَدِينَةِ فَأَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْيِهِ ثُمَّ لاَ يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُهُ الْمُحْرِمُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ Madinadan qurbonlik (hadiy) joʻnatar edilar, men esa u zotning qurbonligining qiladchoqlarini eshar edim, soʻng u zot ehromdagi kishi tiyiladigan narsalarning hech biridan tiyilmas edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ Мадинадан қурбонлик (ҳадий) жўнатар эдилар, мен эса у зотнинг қурбонлигининг қиладчоқларини эшар эдим, сўнг у зот эҳромдаги киши тийиладиган нарсаларнинг ҳеч биридан тийилмас эдилар».

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَبْعَثُ بِهَا ثُمَّ يَأْتِي مَا يَأْتِي الْحَلاَلُ قَبْلَ أَنْ يَبْلُغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning qurbonligining qiladchoqlarini eshar edim, u zot esa uni joʻnatar edilar, soʻng qurbonlik oʻz oʻrniga yetib borishidan oldin ehromdan chiqqan kishi qiladigan ishlarni qilar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлигининг қиладчоқларини эшар эдим, у зот эса уни жўнатар эдилар, сўнг қурбонлик ўз ўрнига етиб боришидан олдин эҳромдан чиққан киши қиладиган ишларни қилар эдилар».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَامِرٌ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كُنْتُ لأَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يُقِيمُ وَلاَ يُحْرِمُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning qurbonligining qiladchoqlarini eshar edim, soʻng u zot (uyida) turaverar, ehromga kirmas edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлигининг қиладчоқларини эшар эдим, сўнг у зот (уйида) тураверар, эҳромга кирмас эдилар».

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الضَّعِيفُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ الْقَلاَئِدَ لِهَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُقَلِّدُ هَدْيَهُ ثُمَّ يَبْعَثُ بِهَا ثُمَّ يُقِيمُ لاَ يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُهُ الْمُحْرِمُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning qurbonligi uchun qiladchoqlarni eshar edim, u zot qurbonligiga qiladchoq solar, soʻng uni joʻnatar, soʻng (uyida) turaverar va ehromdagi kishi tiyiladigan narsalarning hech biridan tiyilmas edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлиги учун қиладчоқларни эшар эдим, у зот қурбонлигига қиладчоқ солар, сўнг уни жўнатар, сўнг (уйида) тураверар ва эҳромдаги киши тийиладиган нарсаларнинг ҳеч биридан тийилмас эдилар».

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَقَدْ رَأَيْتُنِي أَفْتِلُ قَلاَئِدَ الْغَنَمِ لِهَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَمْكُثُ حَلاَلاً ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning qurbonligi uchun qoʻylarning qiladchoqlarini eshganimni koʻrgan edim, soʻng u zot ehromsiz (halol) holda turaverar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлиги учун қўйларнинг қиладчоқларини эшганимни кўрган эдим, сўнг у зот эҳромсиз (ҳалол) ҳолда тураверар эдилар».

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، - يَعْنِي ابْنَ حَسَنٍ - عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ أَنَا فَتَلْتُ، تِلْكَ الْقَلاَئِدَ مِنْ عِهْنٍ كَانَ عِنْدَنَا ثُمَّ أَصْبَحَ فِينَا فَيَأْتِي مَا يَأْتِي الْحَلاَلُ مِنْ أَهْلِهِ وَمَا يَأْتِي الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِهِ ‏.‏

Umm ul-moʻminin (Oisha roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men u qiladchoqlarni bizning yonimizda boʻlgan jundan eshgan edim, soʻng u zot ertalab bizning oramizda boʻlar, ehromdan chiqqan kishi ahli bilan qiladigan ishlarni va erkak kishi ahli bilan qiladigan ishlarni qilar edilar».Умм ул-мўминин (Оиша розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен у қиладчоқларни бизнинг ёнимизда бўлган жундан эшган эдим, сўнг у зот эрталаб бизнинг орамизда бўлар, эҳромдан чиққан киши аҳли билан қиладиган ишларни ва эркак киши аҳли билан қиладиган ишларни қилар эдилар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَدْ حَلُّوا بِعُمْرَةٍ وَلَمْ تَحْلِلْ أَنْتَ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ ‏"‏ إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي وَقَلَّدْتُ هَدْيِي فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ ‏"‏ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning zavjalari Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Ey Rasululloh, odamlarga nima boʻldiki, ular umra qilib ehromdan chiqdilar, siz esa umrangizdan ehromdan chiqmadingiz?» U zot: «Men sochimni yopishtirib qoʻydim va qurbonligimga qiladchoq soldim, shuning uchun qurbonlik soʻymagunimcha ehromdan chiqmayman», dedilar.Набий ﷺ нинг завжалари Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Эй Расулуллоҳ, одамларга нима бўлдики, улар умра қилиб эҳромдан чиқдилар, сиз эса умрангиздан эҳромдан чиқмадингиз?» У зот: «Мен сочимни ёпиштириб қўйдим ва қурбонлигимга қиладчоқ солдим, шунинг учун қурбонлик сўймагунимча эҳромдан чиқмайман», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ الأَعْرَجِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ أَشْعَرَ الْهَدْىَ فِي جَانِبِ السَّنَامِ الأَيْمَنِ ثُمَّ أَمَاطَ عَنْهُ الدَّمَ وَقَلَّدَهُ نَعْلَيْنِ ثُمَّ رَكِبَ نَاقَتَهُ فَلَمَّا اسْتَوَتْ بِهِ الْبَيْدَاءَ لَبَّى وَأَحْرَمَ عِنْدَ الظُّهْرِ وَأَهَلَّ بِالْحَجِّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ Zul-Hulayfaga kelganlarida qurbonlikni oʻrkachining oʻng tomonidan belgiladilar, soʻng undan qonni ketkazdilar va unga ikkita choriq qiladchoq soldilar, soʻng oʻz tuyalariga mindilar. Bayda choʻliga chiqib olganlarida talbiya aytdilar va peshin vaqtida ehromga kirib, haj bilan talbiya qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ Зул-Ҳулайфага келганларида қурбонликни ўркачининг ўнг томонидан белгиладилар, сўнг ундан қонни кетказдилар ва унга иккита чориқ қиладчоқ солдилар, сўнг ўз туяларига миндилар. Байда чўлига чиқиб олганларида талбия айтдилар ва пешин вақтида эҳромга кириб, ҳаж билан талбия қилдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَاسِمٌ، - وَهُوَ ابْنُ يَزِيدَ - قَالَ حَدَّثَنَا أَفْلَحُ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَتَلْتُ قَلاَئِدَ بُدْنِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدَىَّ ثُمَّ قَلَّدَهَا وَأَشْعَرَهَا وَوَجَّهَهَا إِلَى الْبَيْتِ وَبَعَثَ بِهَا وَأَقَامَ فَمَا حَرُمَ عَلَيْهِ شَىْءٌ كَانَ لَهُ حَلاَلاً ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning qurbonlik tuyalarining qiladchoqlarini oʻz qoʻllarim bilan eshdim, soʻng u zot unga qiladchoq soldilar, uni belgiladilar va uni Baytulloh tomon yoʻnaltirib joʻnatdilar. Oʻzlari esa (uyda) turaverdilar, u zotga oʻzi uchun halol boʻlgan narsalardan hech biri harom boʻlmadi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлик туяларининг қиладчоқларини ўз қўлларим билан эшдим, сўнг у зот унга қиладчоқ солдилар, уни белгиладилар ва уни Байтуллоҳ томон йўналтириб жўнатдилар. Ўзлари эса (уйда) туравердилар, у зотга ўзи учун ҳалол бўлган нарсалардан ҳеч бири ҳаром бўлмади».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَتَلْتُ قَلاَئِدَ بُدْنِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ لَمْ يُحْرِمْ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا مِنَ الثِّيَابِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning qurbonlik tuyalarining qiladchoqlarini eshdim, soʻng u zot ehromga kirmadilar va kiyimlaridan hech narsani tark qilmadilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлик туяларининг қиладчоқларини эшдим, сўнг у зот эҳромга кирмадилар ва кийимларидан ҳеч нарсани тарк қилмадилар».

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَنَمًا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ ning qurbonligi uchun qoʻylarning qiladchoqlarini eshar edim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг қурбонлиги учун қўйларнинг қиладчоқларини эшар эдим».

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُهْدِي الْغَنَمَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qurbonlik sifatida qoʻy joʻnatar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик сифатида қўй жўнатар эдилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَهْدَى مَرَّةً غَنَمًا وَقَلَّدَهَا ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir marta qoʻyni hadiy qilib yubordilar va unga marjon (belgi) taqdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир марта қўйни ҳадий қилиб юбордилар ва унга маржон (белги) тақдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَنَمًا ثُمَّ لاَ يُحْرِمُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning qoʻydan boʻlgan hadiylarining marjonlarini eshar edim, soʻng u zot ehromga kirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг қўйдан бўлган ҳадийларининг маржонларини эшар эдим, сўнг у зот эҳромга кирмас эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَنَمًا ثُمَّ لاَ يُحْرِمُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning qoʻydan boʻlgan hadiylarining marjonlarini eshar edim, soʻng u zot ehromga kirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг қўйдан бўлган ҳадийларининг маржонларини эшар эдим, сўнг у зот эҳромга кирмас эдилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، - ثِقَةٌ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنَّا نُقَلِّدُ الشَّاةَ فَيُرْسِلُ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَلاَلاً لَمْ يُحْرِمْ مِنْ شَىْءٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz qoʻyga marjon taqar edik, soʻng Rasululloh ﷺ uni yuborar edilar va u zot hech narsadan ehromga kirmagan holda halol edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз қўйга маржон тақар эдик, сўнг Расулуллоҳ ﷺ уни юборар эдилар ва у зот ҳеч нарсадан эҳромга кирмаган ҳолда ҳалол эдилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ الأَعْرَجِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ أَشْعَرَ الْهَدْىَ مِنْ جَانِبِ السَّنَامِ الأَيْمَنِ ثُمَّ أَمَاطَ عَنْهُ الدَّمَ ثُمَّ قَلَّدَهُ نَعْلَيْنِ ثُمَّ رَكِبَ نَاقَتَهُ فَلَمَّا اسْتَوَتْ بِهِ الْبَيْدَاءَ أَحْرَمَ بِالْحَجِّ وَأَحْرَمَ عِنْدَ الظُّهْرِ وَأَهَلَّ بِالْحَجِّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zul-Hulayfaga kelganlarida hadiyni oʻrkachining oʻng tomonidan belgiladilar (yaraladilar), soʻng undan qonni artdilar, soʻng unga ikkita naʼl (kavush) marjon qilib taqdilar, soʻng tuyalariga mindilar. Baydo yerida tuya u zot bilan qad rostlaganda, Hajga talbiya aytib ehromga kirdilar va peshin vaqtida ehromga kirib, Hajga talbiya aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зул-Ҳулайфага келганларида ҳадийни ўркачининг ўнг томонидан белгиладилар (яраладилар), сўнг ундан қонни артдилар, сўнг унга иккита наъл (кавуш) маржон қилиб тақдилар, сўнг туяларига миндилар. Байдо ерида туя у зот билан қад ростлаганда, Ҳажга талбия айтиб эҳромга кирдилар ва пешин вақтида эҳромга кириб, Ҳажга талбия айтдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا كَانُوا حَاضِرِينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ بَعَثَ بِالْهَدْىِ فَمَنْ شَاءَ أَحْرَمَ وَمَنْ شَاءَ تَرَكَ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular Rasululloh ﷺ bilan Madinada hozir boʻlganlarida, u zot hadiy yuborar edilar; xohlagan kishi ehromga kirar, xohlamagan kishi tark etar edi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар Расулуллоҳ ﷺ билан Мадинада ҳозир бўлганларида, у зот ҳадий юборар эдилар; хоҳлаган киши эҳромга кирар, хоҳламаган киши тарк этар эди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدَىَّ ثُمَّ يُقَلِّدُهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ يَبْعَثُ بِهَا مَعَ أَبِي فَلاَ يَدَعُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا أَحَلَّهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ حَتَّى يَنْحَرَ الْهَدْىَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning hadiylarining marjonlarini oʻz qoʻllarim bilan eshar edim, soʻng Rasululloh ﷺ ularni oʻz qoʻllari bilan marjon qilib taqar edilar, soʻng ularni otam bilan yuborar edilar. Rasululloh ﷺ hadiy soʻyilgunga qadar Alloh azza va jalla u zotga halol qilgan hech narsani tark etmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадийларининг маржонларини ўз қўлларим билан эшар эдим, сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларни ўз қўллари билан маржон қилиб тақар эдилар, сўнг уларни отам билан юборар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ ҳадий сўйилгунга қадар Аллоҳ азза ва жалла у зотга ҳалол қилган ҳеч нарсани тарк этмас эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَقُتَيْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ لاَ يَجْتَنِبُ شَيْئًا مِمَّا يَجْتَنِبُهُ الْمُحْرِمُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning hadiylarining marjonlarini eshar edim, soʻng u zot muhrim (ehromdagi kishi) parhez qiladigan narsalardan parhez qilmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадийларининг маржонларини эшар эдим, сўнг у зот муҳрим (эҳромдаги киши) парҳез қиладиган нарсалардан парҳез қилмас эдилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ كُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلاَ يَجْتَنِبُ شَيْئًا وَلاَ نَعْلَمُ الْحَجَّ يُحِلُّهُ إِلاَّ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning hadiylarining marjonlarini eshar edim, soʻng u zot hech narsadan parhez qilmas edilar. Biz Bayt (Kaʼba)ni tavof qilishdan boshqa hech narsa Hajni halol qilishini bilmaymiz.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадийларининг маржонларини эшар эдим, сўнг у зот ҳеч нарсадан парҳез қилмас эдилар. Биз Байт (Каъба)ни тавоф қилишдан бошқа ҳеч нарса Ҳажни ҳалол қилишини билмаймиз.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كُنْتُ لأَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيُخْرَجُ بِالْهَدْىِ مُقَلَّدًا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُقِيمٌ مَا يَمْتَنِعُ مِنْ نِسَائِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning hadiylarining marjonlarini eshar edim, hadiy marjon taqilgan holda olib chiqilar edi, Rasululloh ﷺ esa muqim boʻlib, ayollaridan chetlanmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадийларининг маржонларини эшар эдим, ҳадий маржон тақилган ҳолда олиб чиқилар эди, Расулуллоҳ ﷺ эса муқим бўлиб, аёлларидан четланмас эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَقَدْ رَأَيْتُنِي أَفْتِلُ قَلاَئِدَ هَدْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْغَنَمِ فَيَبْعَثُ بِهَا ثُمَّ يُقِيمُ فِينَا حَلاَلاً ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning qoʻydan boʻlgan hadiylarining marjonlarini eshayotganimni koʻrgan edim, soʻng u zot ularni yuborar, soʻng oramizda halol (ehromsiz) holda muqim boʻlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг қўйдан бўлган ҳадийларининг маржонларини эшаётганимни кўрган эдим, сўнг у зот уларни юборар, сўнг орамизда ҳалол (эҳромсиз) ҳолда муқим бўлар эдилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَاقَ هَدْيًا فِي حَجِّهِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻz Hajlarida hadiy haydab keldilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўз Ҳажларида ҳадий ҳайдаб келдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً قَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا بَدَنَةٌ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا وَيْلَكَ ‏"‏ ‏.‏ فِي الثَّانِيَةِ أَوْ فِي الثَّالِثَةِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishini badana (qurbonlik tuyasi) haydab ketayotganini koʻrib: «Unga min», dedilar. U: «Ey Rasululloh, bu badana-ku», dedi. U zot ikkinchi yoki uchinchi marotabada: «Unga min, holingga voy!» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишини бадана (қурбонлик туяси) ҳайдаб кетаётганини кўриб: «Унга мин», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, бу бадана-ку», деди. У зот иккинчи ёки учинчи маротабада: «Унга мин, ҳолингга вой!» дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ ‏"‏ ارْكَبْهَا وَيْلَكَ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishini badana haydab ketayotganini koʻrib: «Unga min», dedilar. U: «Bu badana-ku», dedi. U zot: «Unga min», dedilar. U: «Bu badana-ku», dedi. U zot toʻrtinchi marotabada: «Unga min, holingga voy!» dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишини бадана ҳайдаб кетаётганини кўриб: «Унга мин», дедилар. У: «Бу бадана-ку», деди. У зот: «Унга мин», дедилар. У: «Бу бадана-ку», деди. У зот тўртинчи маротабада: «Унга мин, ҳолингга вой!» дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً وَقَدْ جَهَدَهُ الْمَشْىُ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْهَا وَإِنْ كَانَتْ بَدَنَةً ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yurishdan holdan toygan holida badana (qurbonlik tuyasi)ni haydab ketayotgan bir kishini koʻrib: «Unga min», dedilar. U: «Bu badana-ku», dedi. U zot: «Badana boʻlsa ham unga min», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ юришдан ҳолдан тойган ҳолида бадана (қурбонлик туяси)ни ҳайдаб кетаётган бир кишини кўриб: «Унга мин», дедилар. У: «Бу бадана-ку», деди. У зот: «Бадана бўлса ҳам унга мин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُسْأَلُ عَنْ رُكُوبِ الْبَدَنَةِ، فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ ارْكَبْهَا بِالْمَعْرُوفِ إِذَا أُلْجِئْتَ إِلَيْهَا حَتَّى تَجِدَ ظَهْرًا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan badanaga minish haqida soʻralganda, u aytdi: Men Rasululloh ﷺdan: «Boshqa ulov topguningcha, zarur boʻlib qolsang, unga maʼqul suratda min», deganlarini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан баданага миниш ҳақида сўралганда, у айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан: «Бошқа улов топгунингча, зарур бўлиб қолсанг, унга маъқул суратда мин», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نُرَى إِلاَّ الْحَجَّ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ طُفْنَا بِالْبَيْتِ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ لَمْ يَكُنْ سَاقَ الْهَدْىَ أَنْ يَحِلَّ فَحَلَّ مَنْ لَمْ يَكُنْ سَاقَ الْهَدْىَ وَنِسَاؤُهُ لَمْ يَسُقْنَ فَأَحْلَلْنَ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَحِضْتُ فَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَرْجِعُ النَّاسُ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ وَأَرْجِعُ أَنَا بِحَجَّةٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوَمَا كُنْتِ طُفْتِ لَيَالِيَ قَدِمْنَا مَكَّةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاذْهَبِي مَعَ أَخِيكِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّي بِعُمْرَةٍ ثُمَّ مَوْعِدُكِ مَكَانُ كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan faqat hajni koʻzlab yoʻlga chiqdik. Makkaga yetib kelib, Baytni tavof qilganimizda, Rasululloh ﷺ hadiy (qurbonlik) olib kelmagan kishilarga ihromdan chiqishni buyurdilar. Shunda hadiy olib kelmaganlar ihromdan chiqishdi. U zotning ayollari ham hadiy olib kelmagan edilar, ular ham ihromdan chiqishdi. Oisha aytadi: Men esa hayz koʻrib qoldim, shuning uchun Baytni tavof qila olmadim. Hasba kechasi boʻlganda: «Yo Rasululloh, odamlar umra va haj bilan qaytmoqdalar, men esa faqat haj bilan qaytyapman», dedim. U zot: «Makkaga kelgan kechalarimizda tavof qilmaganmiding?» dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. U zot: «Undmay boʻlsa, akang bilan Tanʼimga borib, umraga ihrom bogʻla. Soʻng kelishuv joyimiz falon-falon joy», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан фақат ҳажни кўзлаб йўлга чиқдик. Маккага етиб келиб, Байтни тавоф қилганимизда, Расулуллоҳ ﷺ ҳадий (қурбонлик) олиб келмаган кишиларга иҳромдан чиқишни буюрдилар. Шунда ҳадий олиб келмаганлар иҳромдан чиқишди. У зотнинг аёллари ҳам ҳадий олиб келмаган эдилар, улар ҳам иҳромдан чиқишди. Оиша айтади: Мен эса ҳайз кўриб қолдим, шунинг учун Байтни тавоф қила олмадим. Ҳасба кечаси бўлганда: «Ё Расулуллоҳ, одамлар умра ва ҳаж билан қайтмоқдалар, мен эса фақат ҳаж билан қайтяпман», дедим. У зот: «Маккага келган кечаларимизда тавоф қилмаганмидинг?» дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. У зот: «Ундмай бўлса, аканг билан Танъимга бориб, умрага иҳром боғла. Сўнг келишув жойимиз фалон-фалон жой», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ نُرَى إِلاَّ أَنَّهُ الْحَجُّ فَلَمَّا دَنَوْنَا مِنْ مَكَّةَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ أَنْ يُقِيمَ عَلَى إِحْرَامِهِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ أَنْ يَحِلَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan faqat hajni koʻzlab yoʻlga chiqdik. Makkaga yaqinlashganimizda, Rasululloh ﷺ oʻzi bilan hadiy (qurbonlik) bor kishilarni ihromida qolishga, oʻzi bilan hadiy boʻlmagan kishilarni esa ihromdan chiqishga buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан фақат ҳажни кўзлаб йўлга чиқдик. Маккага яқинлашганимизда, Расулуллоҳ ﷺ ўзи билан ҳадий (қурбонлик) бор кишиларни иҳромида қолишга, ўзи билан ҳадий бўлмаган кишиларни эса иҳромдан чиқишга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَهْلَلْنَا أَصْحَابَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْحَجِّ خَالِصًا لَيْسَ مَعَهُ غَيْرُهُ خَالِصًا وَحْدَهُ فَقَدِمْنَا مَكَّةَ صَبِيحَةَ رَابِعَةٍ مَضَتْ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَحِلُّوا وَاجْعَلُوهَا عُمْرَةً ‏"‏ ‏.‏ فَبَلَغَهُ عَنَّا أَنَّا نَقُولُ لَمَّا لَمْ يَكُنْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلاَّ خَمْسٌ أَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ فَنَرُوحَ إِلَى مِنًى وَمَذَاكِيرُنَا تَقْطُرُ مِنَ الْمَنِيِّ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَنَا فَقَالَ ‏"‏ قَدْ بَلَغَنِي الَّذِي قُلْتُمْ وَإِنِّي لأَبَرُّكُمْ وَأَتْقَاكُمْ وَلَوْلاَ الْهَدْىُ لَحَلَلْتُ وَلَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ فَقَالَ ‏"‏ بِمَا أَهْلَلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَهْدِ وَامْكُثْ حَرَامًا كَمَا أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ عُمْرَتَنَا هَذِهِ لِعَامِنَا هَذَا أَوْ لِلأَبَدِ قَالَ ‏"‏ هِيَ لِلأَبَدِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺning sahobalari faqat hajga, undan boshqa hech narsani qoʻshmay, yolgʻiz hajga ihrom bogʻladik. Zulhijja oyidan toʻrt kun oʻtgan tongda Makkaga yetib keldik. Nabiy ﷺ bizga: «Ihromdan chiqinglar va uni umra qilinglar», deb buyurdilar. Soʻng bizning: «Bizning bilan Arafa oʻrtasida atigi besh kun qolganda, u bizga ihromdan chiqishni buyurdi, endi biz Minoga jinsiy aʼzolarimizdan maniy tomib turgan holda boramizmi?» deganimiz u zotga yetib bordi. Shunda Nabiy ﷺ turib, bizga xutba qildilar va: «Aytgan gaplaringiz menga yetib keldi. Men sizlarning eng yaxshingiz va eng taqvodoringizman. Agar hadiy boʻlmaganda edi, men ham ihromdan chiqqan boʻlardim. Agar ishimning oldini keyin bilganimdek bilganimda edi, hadiy olib kelmagan boʻlardim», dedilar. Ali Yamandan kelgan edi. U zot: «Nimaga ihrom bogʻlagansan?» dedilar. U: «Nabiy ﷺ nimaga ihrom bogʻlagan boʻlsalar, shunga», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, hadiy soʻyib, hozirgi holingdek ihromda qolib tur», dedilar. Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum: «Yo Rasululloh, bu umramiz shu yilimiz uchunmi yoki abadiymi?» dedi. U zot: «U abadiydir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺнинг саҳобалари фақат ҳажга, ундан бошқа ҳеч нарсани қўшмай, ёлғиз ҳажга иҳром боғладик. Зулҳижжа ойидан тўрт кун ўтган тонгда Маккага етиб келдик. Набий ﷺ бизга: «Иҳромдан чиқинглар ва уни умра қилинглар», деб буюрдилар. Сўнг бизнинг: «Бизнинг билан Арафа ўртасида атиги беш кун қолганда, у бизга иҳромдан чиқишни буюрди, энди биз Минога жинсий аъзоларимиздан маний томиб турган ҳолда борамизми?» деганимиз у зотга етиб борди. Шунда Набий ﷺ туриб, бизга хутба қилдилар ва: «Айтган гапларингиз менга етиб келди. Мен сизларнинг энг яхшингиз ва энг тақводорингизман. Агар ҳадий бўлмаганда эди, мен ҳам иҳромдан чиққан бўлардим. Агар ишимнинг олдини кейин билганимдек билганимда эди, ҳадий олиб келмаган бўлардим», дедилар. Али Ямандан келган эди. У зот: «Нимага иҳром боғлагансан?» дедилар. У: «Набий ﷺ нимага иҳром боғлаган бўлсалар, шунга», деди. У зот: «Ундай бўлса, ҳадий сўйиб, ҳозирги ҳолингдек иҳромда қолиб тур», дедилар. Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум: «Ё Расулуллоҳ, бу умрамиз шу йилимиз учунми ёки абадийми?» деди. У зот: «У абадийдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ، أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ عُمْرَتَنَا هَذِهِ لِعَامِنَا أَمْ لأَبَدٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هِيَ لأَبَدٍ ‏"‏ ‏.‏

Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Yo Rasululloh, bu umramiz shu yilimiz uchunmi yoki abadiymi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «U abadiydir», dedilar.Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Ё Расулуллоҳ, бу умрамиз шу йилимиз учунми ёки абадийми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У абадийдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ قَالَ سُرَاقَةُ تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَمَتَّعْنَا مَعَهُ فَقُلْنَا أَلَنَا خَاصَّةً أَمْ لأَبَدٍ قَالَ ‏"‏ بَلْ لأَبَدٍ ‏"‏ ‏.‏

Suroqa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tamattuʼ (haj bilan umrani qoʻshib) qildilar, biz ham u zot bilan tamattuʼ qildik. Biz: «Bu faqat bizga xosmi yoki abadiymi?» dedik. U zot: «Yoʻq, abadiydir», dedilar.Суроқа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таматтуъ (ҳаж билан умрани қўшиб) қилдилар, биз ҳам у зот билан таматтуъ қилдик. Биз: «Бу фақат бизга хосми ёки абадийми?» дедик. У зот: «Йўқ, абадийдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - وَهُوَ الدَّرَاوَرْدِيُّ - عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَسْخُ الْحَجِّ لَنَا خَاصَّةً أَمْ لِلنَّاسِ عَامَّةً قَالَ ‏"‏ بَلْ لَنَا خَاصَّةً ‏"‏ ‏.‏

Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, hajni buzib (umraga aylantirish) faqat bizga xosmi yoki barcha odamlar uchun umumiymi?» dedim. U zot: «Yoʻq, faqat bizga xosdir», dedilar.Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, ҳажни бузиб (умрага айлантириш) фақат бизга хосми ёки барча одамлар учун умумийми?» дедим. У зот: «Йўқ, фақат бизга хосдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَعَيَّاشٍ الْعَامِرِيِّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، فِي مُتْعَةِ الْحَجِّ قَالَ كَانَتْ لَنَا رُخْصَةً ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U haj tamattuʼi haqida: «U bizga xos bir ruxsat edi», dedi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ҳаж таматтуъи ҳақида: «У бизга хос бир рухсат эди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْوَارِثِ بْنَ أَبِي حَنِيفَةَ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ فِي مُتْعَةِ الْحَجِّ لَيْسَتْ لَكُمْ وَلَسْتُمْ مِنْهَا فِي شَىْءٍ إِنَّمَا كَانَتْ رُخْصَةً لَنَا أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U haj tamattuʼi haqida: «U sizlar uchun emas, sizlarning unga hech qanday aloqangiz yoʻq. U faqat biz — Muhammad ﷺning sahobalariga xos bir ruxsat edi», dedi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ҳаж таматтуъи ҳақида: «У сизлар учун эмас, сизларнинг унга ҳеч қандай алоқангиз йўқ. У фақат биз — Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларига хос бир рухсат эди», деди.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ كَانَتِ الْمُتْعَةُ رُخْصَةً لَنَا ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Tamattuʼ faqat bizga xos bir ruxsat edi», dedi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Таматтуъ фақат бизга хос бир рухсат эди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلُ بْنُ مُهَلْهَلٍ، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، قَالَ كُنْتُ مَعَ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ وَإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ فَقُلْتُ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَجْمَعَ الْعَامَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ ‏.‏ فَقَالَ إِبْرَاهِيمُ لَوْ كَانَ أَبُوكَ لَمْ يَهُمَّ بِذَلِكَ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ إِنَّمَا كَانَتِ الْمُتْعَةُ لَنَا خَاصَّةً ‏.‏

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Tamattuʼ faqat bizga xos edi», dedi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Таматтуъ фақат бизга хос эди», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ وُهَيْبِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانُوا يُرَوْنَ أَنَّ الْعُمْرَةَ، فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ مِنْ أَفْجَرِ الْفُجُورِ فِي الأَرْضِ وَيَجْعَلُونَ الْمُحَرَّمَ صَفَرَ وَيَقُولُونَ إِذَا بَرَأَ الدَّبَرْ وَعَفَا الْوَبَرْ وَانْسَلَخَ صَفَرْ - أَوْ قَالَ دَخَلَ صَفَرْ - فَقَدْ حَلَّتِ الْعُمْرَةُ لِمَنِ اعْتَمَرْ فَقَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ صَبِيحَةَ رَابِعَةٍ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً فَتَعَاظَمَ ذَلِكَ عِنْدَهُمْ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الْحِلِّ قَالَ ‏"‏ الْحِلُّ كُلُّهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ular haj oylarida umra qilishni yer yuzidagi eng ogʻir gunohlardan deb bilardilar va Muharramni Safar deb atardilar. Ular: «Tuyalarning ustidagi yaralar bitib, junlari qaytib oʻsib, Safar chiqib ketsa (yoki: Safar kirsa), umra qilmoqchi boʻlgan kishi uchun umra halol boʻladi», deyishardi. Nabiy ﷺ va sahobalari toʻrtinchi kun tongida hajga ihrom bogʻlagan holda kelishdi. U zot ularga hajni umraga aylantirishni buyurdilar. Bu ularga ogʻir tuyuldi. Ular: «Yo Rasululloh, qaysi halollik (bilan halollanamiz)?» dedilar. U zot: «Toʻliq halollik», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Улар ҳаж ойларида умра қилишни ер юзидаги энг оғир гуноҳлардан деб билардилар ва Муҳаррамни Сафар деб атардилар. Улар: «Туяларнинг устидаги яралар битиб, жунлари қайтиб ўсиб, Сафар чиқиб кетса (ёки: Сафар кирса), умра қилмоқчи бўлган киши учун умра ҳалол бўлади», дейишарди. Набий ﷺ ва саҳобалари тўртинчи кун тонгида ҳажга иҳром боғлаган ҳолда келишди. У зот уларга ҳажни умрага айлантиришни буюрдилар. Бу уларга оғир туюлди. Улар: «Ё Расулуллоҳ, қайси ҳалоллик (билан ҳалолланамиз)?» дедилар. У зот: «Тўлиқ ҳалоллик», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُسْلِمٍ، - وَهُوَ الْقُرِّيُّ - قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَةِ وَأَهَلَّ أَصْحَابُهُ بِالْحَجِّ وَأَمَرَ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ الْهَدْىُ أَنْ يَحِلَّ وَكَانَ فِيمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ الْهَدْىُ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَأَحَلاَّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ umraga ihrom bogʻladilar, sahobalari esa hajga ihrom bogʻlashdi. U zot oʻzi bilan hadiy boʻlmagan kishilarga ihromdan chiqishni buyurdilar. Oʻzi bilan hadiy boʻlmaganlar orasida Talha ibn Ubaydulloh va yana bir kishi bor edi, ular ihromdan chiqishdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ умрага иҳром боғладилар, саҳобалари эса ҳажга иҳром боғлашди. У зот ўзи билан ҳадий бўлмаган кишиларга иҳромдан чиқишни буюрдилар. Ўзи билан ҳадий бўлмаганлар орасида Талҳа ибн Убайдуллоҳ ва яна бир киши бор эди, улар иҳромдан чиқишди.