حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ - وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى - هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي، كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَتَوَضَّأُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ . فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ .
Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga: «Rasululloh ﷺ qanday tahorat qilganlarini menga koʻrsata olasizmi?» deyildi. Abdulloh ibn Zayd: «Ha», dedi va tahorat suvini keltirishni buyurdi. U qoʻllariga suv quyib, qoʻllarini ikki marta yuvdi, soʻng ogʻzini chayib, uch marta burniga suv tortdi. Soʻng yuzini uch marta yuvdi, keyin qoʻllarini tirsaklarigacha ikki martadan yuvdi. Soʻng boshini ikki qoʻli bilan mash qildi: qoʻllarini oldinga va orqaga yurgizdi, boshining old tomonidan boshlab, ikki qoʻlini ensasi tomon olib bordi, soʻng boshlagan joyiga qaytguncha ularni qaytardi. Keyin oyoqlarini yuvdi.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга: «Расулуллоҳ ﷺ қандай таҳорат қилганларини менга кўрсата оласизми?» дейилди. Абдуллоҳ ибн Зайд: «Ҳа», деди ва таҳорат сувини келтиришни буюрди. У қўлларига сув қуйиб, қўлларини икки марта ювди, сўнг оғзини чайиб, уч марта бурнига сув тортди. Сўнг юзини уч марта ювди, кейин қўлларини тирсакларигача икки мартадан ювди. Сўнг бошини икки қўли билан маш қилди: қўлларини олдинга ва орқага юргизди, бошининг олд томонидан бошлаб, икки қўлини энсаси томон олиб борди, сўнг бошлаган жойига қайтгунча уларни қайтарди. Кейин оёқларини ювди.
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ الْمَدَنِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَدْ هَمَّ بِالْبُوقِ وَأَمَرَ بِالنَّاقُوسِ فَنُحِتَ فَأُرِيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فِي الْمَنَامِ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلاً عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ يَحْمِلُ نَاقُوسًا فَقُلْتُ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَبِيعُ النَّاقُوسَ قَالَ وَمَا تَصْنَعُ بِهِ قُلْتُ أُنَادِي بِهِ إِلَى الصَّلاَةِ . قَالَ أَفَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى خَيْرٍ مِنْ ذَلِكَ قُلْتُ وَمَا هُوَ قَالَ تَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ . اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . قَالَ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخْبَرَهُ بِمَا رَأَى . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُ رَجُلاً عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ يَحْمِلُ نَاقُوسًا . فَقَصَّ عَلَيْهِ الْخَبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ صَاحِبَكُمْ قَدْ رَأَى رُؤْيَا فَاخْرُجْ مَعَ بِلاَلٍ إِلَى الْمَسْجِدِ فَأَلْقِهَا عَلَيْهِ وَلْيُنَادِ بِلاَلٌ فَإِنَّهُ أَنْدَى صَوْتًا مِنْكَ " . قَالَ فَخَرَجْتُ مَعَ بِلاَلٍ إِلَى الْمَسْجِدِ فَجَعَلْتُ أُلْقِيهَا عَلَيْهِ وَهُوَ يُنَادِي بِهَا . قَالَ فَسَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بِالصَّوْتِ فَخَرَجَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي رَأَى . قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْحَكَمِيُّ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ الأَنْصَارِيَّ قَالَ فِي ذَلِكَ أَحْمَدُ اللَّهَ ذَا الْجَلاَلِ وَذَا الإِكْرَامِ حَمْدًا عَلَى الأَذَانِ كَثِيرًا إِذْ أَتَانِي بِهِ الْبَشِيرُ مِنَ اللَّهِ فَأَكْرِمْ بِهِ لَدَىَّ بَشِيرًا فِي لَيَالٍ وَالَى بِهِنَّ ثَلاَثٍ كُلَّمَا جَاءَ زَادَنِي تَوْقِيرًا
Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (namozga chorlash uchun) shox chalishni koʻngillaridan oʻtkazgan va noqus (jaros) yasashga buyurgan edilar, u yoʻnib tayyorlandi. Shunda Abdulloh ibn Zaydga tushida (namozga chorlash) koʻrsatildi. U aytdi: «Men ustida ikkita yashil kiyimi bor, qoʻlida noqus koʻtarib turgan bir kishini koʻrdim. Unga: ‹Ey Allohning bandasi, bu noqusni sotasanmi?› dedim. U: ‹Uni nima qilasan?› dedi. Men: ‹Odamlarni namozga chorlayman›, dedim. U: ‹Senga bundan yaxshiroq narsani koʻrsatib qoʻymaymi?› dedi. Men: ‹U nima?› dedim. U dedi: ‹Sen shunday deysan: Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an laa ilaaha illalloh, ashhadu an laa ilaaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh, ashhadu anna Muhammadan Rasululloh. Hayya alas-solaah, hayya alas-solaah. Hayya alal-falaah, hayya alal-falaah. Allohu akbar, Allohu akbar. Laa ilaaha illalloh›». Abdulloh ibn Zayd chiqib, Rasululloh ﷺning oldilariga keldi va koʻrgan narsasini xabar qildi. U: «Ey Allohning Rasuli, men ustida ikkita yashil kiyimi bor, qoʻlida noqus koʻtarib turgan bir kishini koʻrdim», deb boʻlgan voqeani hikoya qilib berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sheriginggiz haqiqatan bir tush koʻribdi. Endi Bilol bilan masjidga chiq va bu (soʻzlarni) unga aytib tur, Bilol chorlasin, chunki uning ovozi sennikidan yoqimliroqdir», dedilar. (Abdulloh) aytdi: «Men Bilol bilan masjidga chiqdim va uni unga aytib tura boshladim, u esa uni baralla aytardi». (Abdulloh) aytdi: «Umar ibn al-Xattob bu ovozni eshitib chiqdi va: ‹Ey Allohning Rasuli, Allohga qasamki, men ham u koʻrgan narsaga oʻxshash narsani koʻrgandim›, dedi».Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (намозга чорлаш учун) шох чалишни кўнгилларидан ўтказган ва ноқус (жарос) ясашга буюрган эдилар, у йўниб тайёрланди. Шунда Абдуллоҳ ибн Зайдга тушида (намозга чорлаш) кўрсатилди. У айтди: «Мен устида иккита яшил кийими бор, қўлида ноқус кўтариб турган бир кишини кўрдим. Унга: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, бу ноқусни сотасанми?› дедим. У: ‹Уни нима қиласан?› деди. Мен: ‹Одамларни намозга чорлайман›, дедим. У: ‹Сенга бундан яхшироқ нарсани кўрсатиб қўймайми?› деди. Мен: ‹У нима?› дедим. У деди: ‹Сен шундай дейсан: Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ. Ҳайя алас-солааҳ, ҳайя алас-солааҳ. Ҳайя алал-фалааҳ, ҳайя алал-фалааҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Лаа илааҳа иллаллоҳ›». Абдуллоҳ ибн Зайд чиқиб, Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келди ва кўрган нарсасини хабар қилди. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен устида иккита яшил кийими бор, қўлида ноқус кўтариб турган бир кишини кўрдим», деб бўлган воқеани ҳикоя қилиб берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Шеригинггиз ҳақиқатан бир туш кўрибди. Энди Билол билан масжидга чиқ ва бу (сўзларни) унга айтиб тур, Билол чорласин, чунки унинг овози сенникидан ёқимлироқдир», дедилар. (Абдуллоҳ) айтди: «Мен Билол билан масжидга чиқдим ва уни унга айтиб тура бошладим, у эса уни баралла айтарди». (Абдуллоҳ) айтди: «Умар ибн ал-Хаттоб бу овозни эшитиб чиқди ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, мен ҳам у кўрган нарсага ўхшаш нарсани кўргандим›, деди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ اسْتَشَارَ النَّاسَ لِمَا يُهِمُّهُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَذَكَرُوا الْبُوقَ فَكَرِهَهُ مِنْ أَجْلِ الْيَهُودِ ثُمَّ ذَكَرُوا النَّاقُوسَ فَكَرِهَهُ مِنْ أَجْلِ النَّصَارَى فَأُرِيَ النِّدَاءَ تِلْكَ اللَّيْلَةَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَطَرَقَ الأَنْصَارِيُّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لَيْلاً فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِلاَلاً بِهِ فَأَذَّنَ . قَالَ الزُّهْرِيُّ وَزَادَ بِلاَلٌ فِي نِدَاءِ صَلاَةِ الْغَدَاةِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ فَأَقَرَّهَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي رَأَى وَلَكِنَّهُ سَبَقَنِي .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ odamlarni namozga qanday chorlash haqida ular bilan maslahatlashdilar. Ular shox chalishni aytishdi, ammo u zot yahudiylar (shox chalgani) sababli buni yoqtirmadilar. Soʻng ular noqus (jaros)ni aytishdi, u zot nasroniylar (noqus chalgani) sababli buni yoqtirmadilar. Shu kecha ansorlardan Abdulloh ibn Zayd degan bir kishiga va Umar ibn al-Xattobga (namozga) chorlash tushda koʻrsatildi. Ansor kishi kechasi Rasululloh ﷺning oldilariga keldi, Rasululloh ﷺ Bilolga uni (aytishni) buyurdilar, u azon aytdi. Bilol bomdod namozining chorlovida «As-solaatu xayrun minan-navm» (soʻzini) qoʻshdi, Rasululloh ﷺ uni oʻz holicha qoldirdilar. Umar: «Ey Allohning Rasuli, men ham u koʻrgan narsaga oʻxshash narsani koʻrgandim, lekin u mendan oʻzib ketdi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ одамларни намозга қандай чорлаш ҳақида улар билан маслаҳатлашдилар. Улар шох чалишни айтишди, аммо у зот яҳудийлар (шох чалгани) сабабли буни ёқтирмадилар. Сўнг улар ноқус (жарос)ни айтишди, у зот насронийлар (ноқус чалгани) сабабли буни ёқтирмадилар. Шу кеча ансорлардан Абдуллоҳ ибн Зайд деган бир кишига ва Умар ибн ал-Хаттобга (намозга) чорлаш тушда кўрсатилди. Ансор киши кечаси Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келди, Расулуллоҳ ﷺ Билолга уни (айтишни) буюрдилар, у азон айтди. Билол бомдод намозининг чорловида «Ас-солаату хайрун минан-навм» (сўзини) қўшди, Расулуллоҳ ﷺ уни ўз ҳолича қолдирдилар. Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳам у кўрган нарсага ўхшаш нарсани кўргандим, лекин у мендан ўзиб кетди», деди.