Abdulmalik ibn Jurayj

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قُلْتُ لِعَطَاءٍ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَرْكَعُ قَبْلَ الْجُمُعَةِ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً مَا بَلَغَكَ فِي ذَلِكَ قَالَ أَخْبَرَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ عَنْبَسَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ رَكَعَ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ سِوَى الْمَكْتُوبَةِ بَنَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir kun va kechada farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир кун ва кечада фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ الرَّقِّيُّ الْقَطَّانُ، وَيُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَنْبَأَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِهِ مَاتَ فَقُبِرَ لَيْلاً وَكُفِّنَ فِي كَفَنٍ غَيْرِ طَائِلٍ فَزَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْبَرَ إِنْسَانٌ لَيْلاً إِلاَّ أَنْ يُضْطَرَّ إِلَى ذَلِكَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا وَلِيَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيُحَسِّنْ كَفَنَهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qilib, ashoblaridan vafot etgan bir kishini zikr qildilar. U kishi kechasi dafn etilib, yetarli boʻlmagan kafanga oʻralgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ zarurat boʻlmagan taqdirda insonni kechasi dafn qilishdan qaytardilar va Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz birodarining ishini oʻz zimmasiga olsa, uning kafanini yaxshi qilsin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилиб, ашобларидан вафот этган бир кишини зикр қилдилар. У киши кечаси дафн этилиб, етарли бўлмаган кафанга ўралган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ зарурат бўлмаган тақдирда инсонни кечаси дафн қилишдан қайтардилар ва Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз биродарининг ишини ўз зиммасига олса, унинг кафанини яхши қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يَزْعُمُ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، صَلَّى عَلَى تِسْعِ جَنَائِزَ جَمِيعًا فَجَعَلَ الرِّجَالَ يَلُونَ الإِمَامَ وَالنِّسَاءَ يَلِينَ الْقِبْلَةَ فَصَفَّهُنَّ صَفًّا وَاحِدًا وَوُضِعَتْ جَنَازَةُ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ عَلِيٍّ امْرَأَةِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَابْنٍ لَهَا يُقَالُ لَهُ زَيْدٌ وُضِعَا جَمِيعًا وَالإِمَامُ يَوْمَئِذٍ سَعِيدُ بْنُ الْعَاصِ وَفِي النَّاسِ ابْنُ عُمَرَ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَأَبُو سَعِيدٍ وَأَبُو قَتَادَةَ فَوُضِعَ الْغُلاَمُ مِمَّا يَلِي الإِمَامَ فَقَالَ رَجُلٌ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ فَنَظَرْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي قَتَادَةَ فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا هِيَ السُّنَّةُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U toʻqqizta janozaga birgalikda namoz oʻqidi. Erkaklarni imomga yaqin, ayollarni esa qiblaga yaqin qildi va ularni bir saf qilib qoʻydi. Umar ibn al-Xattobning xotini Umm Kulsum bint Alining janozasi hamda uning Zayd deb atalgan oʻgʻli birga qoʻyildi. Oʻsha kuni imom Said ibn al-Os edi, jamoat orasida esa Ibn Umar, Abu Hurayra, Abu Said va Abu Qatoda bor edilar. Bola imomga yaqin qoʻyildi. Bir kishi buni inkor qildi. Men Ibn Abbos, Abu Hurayra, Abu Said va Abu Qatodaga qarab: «Bu nima?» dedim. Ular: «Bu sunnatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У тўққизта жанозага биргаликда намоз ўқиди. Эркакларни имомга яқин, аёлларни эса қиблага яқин қилди ва уларни бир саф қилиб қўйди. Умар ибн ал-Хаттобнинг хотини Умм Кулсум бинт Алининг жанозаси ҳамда унинг Зайд деб аталган ўғли бирга қўйилди. Ўша куни имом Саид ибн ал-Ос эди, жамоат орасида эса Ибн Умар, Абу Ҳурайра, Абу Саид ва Абу Қатода бор эдилар. Бола имомга яқин қўйилди. Бир киши буни инкор қилди. Мен Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Абу Саид ва Абу Қатодага қараб: «Бу нима?» дедим. Улар: «Бу суннатдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، أَنْبَأَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ عُمْرَى وَلاَ رُقْبَى فَمَنْ أُعْمِرَ شَيْئًا أَوْ أُرْقِبَهُ فَهُوَ لَهُ حَيَاتَهُ وَمَمَاتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Umro ham yoʻq, ruqbo ham yoʻq. Kimga biror narsa umro yoki ruqbo qilib berilsa, u narsa unga tirikligida ham, oʻlimidan keyin ham tegishlidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умро ҳам йўқ, руқбо ҳам йўқ. Кимга бирор нарса умро ёки руқбо қилиб берилса, у нарса унга тириклигида ҳам, ўлимидан кейин ҳам тегишлидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، ‏{‏ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ‏}‏ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَلَمْ يَسْمَعْهُ مِنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ عُمْرَى وَلاَ رُقْبَى فَمَنْ أُعْمِرَ شَيْئًا أَوْ أُرْقِبَهُ فَهُوَ لَهُ حَيَاتَهُ وَمَمَاتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ هُوَ لِلآخَرِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Umro ham, ruqbo ham yoʻq. Kimga biror narsa umro yoki ruqbo tarzida berilsa, u tiriklik va oʻlimida uniki boʻladi», dedilar. Atoʻ: «U keyingisiniki boʻladi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умро ҳам, руқбо ҳам йўқ. Кимга бирор нарса умро ёки руқбо тарзида берилса, у тириклик ва ўлимида уники бўлади», дедилар. Атў: «У кейингисиники бўлади», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أُعْمِرَ شَيْئًا فَهُوَ لَهُ حَيَاتَهُ وَمَمَاتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga biror narsa umro tarzida berilsa, u tiriklik va oʻlimida uniki boʻladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга бирор нарса умро тарзида берилса, у тириклик ва ўлимида уники бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قِرَاءَةً قَالَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ عَبْدٌ أُؤَاجِرُهُ سَنَةً بِطَعَامِهِ وَسَنَةً أُخْرَى بِكَذَا وَكَذَا‏.‏‏ قَالَ لاَ بَأْسَ بِهِ وَيُجْزِئُهُ اشْتِرَاطُكَ حِينَ تُؤَاجِرُهُ أَيَّامًا أَوْ آجَرْتَهُ وَقَدْ مَضَى بَعْضُ السَّنَةِ قَالَ إِنَّكَ لاَ تُحَاسِبُنِي لِمَا مَضَى‏.‏‏

Ibn Jurayj (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ato (rahimahulloh)ga: «Men bir qulni bir yilga taomiga, boshqa bir yilga esa muncha-muncha (haqqa) ijaraga bersam (qanday boʻladi)?» dedim. U: «Bunda hech qanday zarar yoʻq, uni bir necha kunga yollaganingda ham shart qoʻyishing kifoya (durust boʻladi)», dedi. «Yilning bir qismi oʻtib ketgach ijaraga bersam-chi?» dedim. U: «Sen mendan oʻtib ketgan (muddat) uchun hisob talab qilmaysan», dedi.Ибн Журайж (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ато (раҳимаҳуллоҳ)га: «Мен бир қулни бир йилга таомига, бошқа бир йилга эса мунча-мунча (ҳаққа) ижарага берсам (қандай бўлади)?» дедим. У: «Бунда ҳеч қандай зарар йўқ, уни бир неча кунга ёллаганингда ҳам шарт қўйишинг кифоя (дуруст бўлади)», деди. «Йилнинг бир қисми ўтиб кетгач ижарага берсам-чи?» дедим. У: «Сен мендан ўтиб кетган (муддат) учун ҳисоб талаб қилмайсан», деди.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، وَيُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ أَىُّ حِينٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ أَنْ أُصَلِّيَ الْعَتَمَةَ إِمَامًا أَوْ خِلْوًا قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ بِالْعَتَمَةِ حَتَّى رَقَدَ النَّاسُ وَاسْتَيْقَظُوا وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ الصَّلاَةَ الصَّلاَةَ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ خَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الآنَ يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى شِقِّ رَأْسِهِ قَالَ وَأَشَارَ فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ فَأَوْمَأَ إِلَىَّ كَمَا أَشَارَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ بِشَىْءٍ مِنْ تَبْدِيدٍ ثُمَّ وَضَعَهَا فَانْتَهَى أَطْرَافُ أَصَابِعِهِ إِلَى مُقَدَّمِ الرَّأْسِ ثُمَّ ضَمَّهَا يَمُرُّ بِهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامَاهُ طَرَفَ الأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ ثُمَّ عَلَى الصَّدْغِ وَنَاحِيَةِ الْجَبِينِ لاَ يَقْصُرُ وَلاَ يَبْطُشُ شَيْئًا إِلاَّ كَذَلِكَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ لاَ يُصَلُّوهَا إِلاَّ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir kecha xuftonni kechiktirdilar, hatto odamlar uxlab, uygʻonishdi, yana uxlab, uygʻonishdi. Shunda Umar turib: ‹Namoz, namoz!› dedi». Ibn Abbos aytdi: «Rasululloh ﷺ chiqib keldilar, xuddi hozir u zotga qarab turgandekman, boshlaridan suv tomib, qoʻllarini boshlarining bir tomoniga qoʻygan holda. Soʻng u zot: ‹Agar ummatimga ogʻirlik qilmasligini bilganimda, ularga buni faqat mana shunday oʻqishni buyurgan boʻlardim›, dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир кеча хуфтонни кечиктирдилар, ҳатто одамлар ухлаб, уйғонишди, яна ухлаб, уйғонишди. Шунда Умар туриб: ‹Намоз, намоз!› деди». Ибн Аббос айтди: «Расулуллоҳ ﷺ чиқиб келдилар, худди ҳозир у зотга қараб тургандекман, бошларидан сув томиб, қўлларини бошларининг бир томонига қўйган ҳолда. Сўнг у зот: ‹Агар умматимга оғирлик қилмаслигини билганимда, уларга буни фақат мана шундай ўқишни буюрган бўлардим›, дедилар».