أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَزَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي زِيَادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُشِيرُ بِأُصْبُعِهِ إِذَا دَعَا وَلاَ يُحَرِّكُهَا . قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَزَادَ عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو كَذَلِكَ وَيَتَحَامَلُ بِيَدِهِ الْيُسْرَى عَلَى رِجْلِهِ الْيُسْرَى .
Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ duo qilganlarida barmoqlari bilan ishora qilar edilar, ammo uni harakatlantirmas edilar. Yana bir rivoyatda u zotning shunday duo qilayotganlarini va chap qoʻllari bilan chap oyoqlariga tayanayotganlarini koʻrgani zikr qilinadi.Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ дуо қилганларида бармоқлари билан ишора қилар эдилар, аммо уни ҳаракатлантирмас эдилар. Яна бир ривоятда у зотнинг шундай дуо қилаётганларини ва чап қўллари билан чап оёқларига таянаётганларини кўргани зикр қилинади.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ أَبِي عَرُوبَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْبَسُوا مِنْ ثِيَابِكُمُ الْبَيَاضَ فَإِنَّهَا أَطْهَرُ وَأَطْيَبُ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ " .
Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kiyimlaringizdan oq rangdagisini kiyinglar, chunki u pokroq va yaxshiroqdir. Marhumlaringizni ham shunga kafanlanglar», dedilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Кийимларингиздан оқ рангдагисини кийинглар, чунки у покроқ ва яхшироқдир. Марҳумларингизни ҳам шунга кафанланглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يَقُولُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " صَلاَةٌ فِي مَسْجِدِي أَفْضَلُ مِنْ أَلْفِ صَلاَةٍ فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الْمَسَاجِدِ إِلاَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ غَيْرَ مُوسَى الْجُهَنِيِّ . وَخَالَفَهُ ابْنُ جُرَيْجٍ وَغَيْرُهُ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: ‹Mening masjidimdagi bir namoz Masjidul-Haromdan boshqa masjidlardagi ming namozdan afzaldir›.»Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: ‹Менинг масжидимдаги бир намоз Масжидул-Ҳаромдан бошқа масжидлардаги минг намоздан афзалдир›.»
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى أَبِي قُرَّةَ مُوسَى بْنِ طَارِقٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَجَعَ مِنْ عُمْرَةِ الْجِعِرَّانَةِ بَعَثَ أَبَا بَكْرٍ عَلَى الْحَجِّ فَأَقْبَلْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْعَرْجِ ثَوَّبَ بِالصُّبْحِ ثُمَّ اسْتَوَى لِيُكَبِّرَ فَسَمِعَ الرُّغْوَةَ خَلْفَ ظَهْرِهِ فَوَقَفَ عَلَى التَّكْبِيرِ فَقَالَ هَذِهِ رُغْوَةُ نَاقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْجَدْعَاءِ لَقَدْ بَدَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَجِّ فَلَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنُصَلِّيَ مَعَهُ فَإِذَا عَلِيٌّ عَلَيْهَا فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ أَمِيرٌ أَمْ رَسُولٌ قَالَ لاَ بَلْ رَسُولٌ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِبَرَاءَةَ أَقْرَؤُهَا عَلَى النَّاسِ فِي مَوَاقِفِ الْحَجِّ . فَقَدِمْنَا مَكَّةَ فَلَمَّا كَانَ قَبْلَ التَّرْوِيَةِ بِيَوْمٍ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ مَنَاسِكِهِمْ حَتَّى إِذَا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ رضى الله عنه فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةَ حَتَّى خَتَمَهَا ثُمَّ خَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ عَرَفَةَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ مَنَاسِكِهِمْ حَتَّى إِذَا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةَ حَتَّى خَتَمَهَا ثُمَّ كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَأَفَضْنَا فَلَمَّا رَجَعَ أَبُو بَكْرٍ خَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ إِفَاضَتِهِمْ وَعَنْ نَحْرِهِمْ وَعَنْ مَنَاسِكِهِمْ فَلَمَّا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةَ حَتَّى خَتَمَهَا فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّفْرِ الأَوَّلُ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ كَيْفَ يَنْفِرُونَ وَكَيْفَ يَرْمُونَ فَعَلَّمَهُمْ مَنَاسِكَهُمْ فَلَمَّا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ بَرَاءَةَ عَلَى النَّاسِ حَتَّى خَتَمَهَا . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنُ خُثَيْمٍ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ وَإِنَّمَا أَخْرَجْتُ هَذَا لِئَلاَّ يُجْعَلَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ وَمَا كَتَبْنَاهُ إِلاَّ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ لَمْ يَتْرُكْ حَدِيثَ ابْنِ خُثَيْمٍ وَلاَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلاَّ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ الْمَدِينِيِّ قَالَ ابْنُ خُثَيْمٍ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ وَكَأَنَّ عَلِيَّ بْنَ الْمَدِينِيِّ خُلِقَ لِلْحَدِيثِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Jiʼrona umrasidan qaytganlarida, Abu Bakrni hajga amir qilib joʻnatdilar. Biz u bilan birga yoʻlga chiqdik. Arj degan joyga yetganimizda subh namoziga iqomat aytildi. U takbir aytish uchun turdi, shunda orqasidan tuya boʻkirganini eshitib, takbirdan toʻxtadi va: «Bu Rasululloh ﷺning Jadʼo nomli tuyasining boʻkirishi. Rasululloh ﷺga haj borasida bir narsa zohir boʻlgan koʻrinadi, ehtimol bu Rasululloh ﷺning oʻzlaridir, u zot bilan namoz oʻqirmiz», dedi. Nogoh tuya ustida Ali bor edi. Abu Bakr unga: «Amir sifatidami yoki elchi sifatida (kelding)?» dedi. U: «Yoʻq, balki elchi sifatida. Rasululloh ﷺ meni Baroat surasini haj mavqiflarida odamlarga oʻqib berishim uchun joʻnatdilar», dedi. Biz Makkaga keldik. Tarviya kunidan bir kun avval Abu Bakr (roziyallohu anhu) turib, odamlarga xutba qildi va ularga haj amallarini bayon qildi. Tugatgach, Ali (roziyallohu anhu) turib, odamlarga Baroat surasini oxirigacha oʻqib berdi. Soʻng u bilan chiqdik. Arafa kuni boʻlganda Abu Bakr turib, odamlarga xutba qildi va haj amallarini bayon qildi. Tugatgach, Ali turib, odamlarga Baroatni oxirigacha oʻqib berdi. Soʻng Nahr kuni boʻldi, biz ifoza qildik. Abu Bakr qaytganida odamlarga xutba qilib, ularga ifozalari, qurbonliklari va haj amallari haqida bayon qildi. Tugatgach, Ali turib, odamlarga Baroatni oxirigacha oʻqib berdi. Birinchi Nafr kuni boʻlganda Abu Bakr turib, odamlarga xutba qildi va qanday nafr qilishlari hamda qanday tosh otishlarini bayon qilib, ularga haj amallarini oʻrgatdi. Tugatgach, Ali turib, odamlarga Baroatni oxirigacha oʻqib berdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Жиърона умрасидан қайтганларида, Абу Бакрни ҳажга амир қилиб жўнатдилар. Биз у билан бирга йўлга чиқдик. Арж деган жойга етганимизда субҳ намозига иқомат айтилди. У такбир айтиш учун турди, шунда орқасидан туя бўкирганини эшитиб, такбирдан тўхтади ва: «Бу Расулуллоҳ ﷺнинг Жадъо номли туясининг бўкириши. Расулуллоҳ ﷺга ҳаж борасида бир нарса зоҳир бўлган кўринади, эҳтимол бу Расулуллоҳ ﷺнинг ўзларидир, у зот билан намоз ўқирмиз», деди. Ногоҳ туя устида Али бор эди. Абу Бакр унга: «Амир сифатидами ёки элчи сифатида (келдинг)?» деди. У: «Йўқ, балки элчи сифатида. Расулуллоҳ ﷺ мени Бароат сурасини ҳаж мавқифларида одамларга ўқиб беришим учун жўнатдилар», деди. Биз Маккага келдик. Тарвия кунидан бир кун аввал Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) туриб, одамларга хутба қилди ва уларга ҳаж амалларини баён қилди. Тугатгач, Али (розияллоҳу анҳу) туриб, одамларга Бароат сурасини охиригача ўқиб берди. Сўнг у билан чиқдик. Арафа куни бўлганда Абу Бакр туриб, одамларга хутба қилди ва ҳаж амалларини баён қилди. Тугатгач, Али туриб, одамларга Бароатни охиригача ўқиб берди. Сўнг Наҳр куни бўлди, биз ифоза қилдик. Абу Бакр қайтганида одамларга хутба қилиб, уларга ифозалари, қурбонликлари ва ҳаж амаллари ҳақида баён қилди. Тугатгач, Али туриб, одамларга Бароатни охиригача ўқиб берди. Биринчи Нафр куни бўлганда Абу Бакр туриб, одамларга хутба қилди ва қандай нафр қилишлари ҳамда қандай тош отишларини баён қилиб, уларга ҳаж амалларини ўргатди. Тугатгач, Али туриб, одамларга Бароатни охиригача ўқиб берди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ شُعْبَةَ، وَابْنِ، جُرَيْجٍ وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ كَعْبٍ، عَنِ الْفَارِعَةِ بِنْتِ مَالِكٍ، أَنَّ زَوْجَهَا، خَرَجَ فِي طَلَبِ أَعْلاَجٍ فَقَتَلُوهُ - قَالَ شُعْبَةُ وَابْنُ جُرَيْجٍ وَكَانَتْ فِي دَارٍ قَاصِيَةٍ فَجَاءَتْ وَمَعَهَا أَخُوهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا لَهُ فَرَخَّصَ لَهَا حَتَّى إِذَا رَجَعَتْ دَعَاهَا فَقَالَ " اجْلِسِي فِي بَيْتِكِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ " .
Fariʼa bint Molik (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Uning eri qullarni qidirib chiqib ketdi va ular uni oʻldirishdi. U chekka bir uyda edi. Shunda u akasi bilan birga Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, u zotga (holini) aytdi. U zot unga (qaytishga) ruxsat berdilar. U qaytib ketayotganida u zot uni chaqirib: «Belgilangan muddat yetguncha uyingda oʻtir», dedilar.Фариъа бинт Молик (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унинг эри қулларни қидириб чиқиб кетди ва улар уни ўлдиришди. У чекка бир уйда эди. Шунда у акаси билан бирга Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, у зотга (ҳолини) айтди. У зот унга (қайтишга) рухсат бердилар. У қайтиб кетаётганида у зот уни чақириб: «Белгиланган муддат етгунча уйингда ўтир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ يَهَبُ هِبَةً ثُمَّ يَعُودُ فِيهَا إِلاَّ الْوَالِدَ " . قَالَ طَاوُسٌ كُنْتُ أَسْمَعُ الصِّبْيَانَ يَقُولُونَ يَا عَائِدًا فِي قَيْئِهِ وَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَرَبَ ذَلِكَ مَثَلاً حَتَّى بَلَغَنَا أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ " مَثَلُ الَّذِي يَهَبُ الْهِبَةَ ثُمَّ يَعُودُ فِيهَا " . وَذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا " كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَأْكُلُ قَيْئَهُ " .
Tovus (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hech kimga bir narsa hadya qilib, soʻng uni qaytarib olishi halol emas, faqat ota bundan mustasno», dedilar. Tovus aytdi: «Men bolalarning: ‹Ey qusugʻiga qaytguvchi!› deb aytishlarini eshitardim, ammo Rasululloh ﷺ buni misol qilib keltirganlarini bilmasdim, toki bizga u zotning: ‹Bir narsani hadya qilib, soʻng uni qaytarib oladigan kishining misoli oʻz qusugʻini yeydigan it kabidir›, deganlari yetib kelguncha.»Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч кимга бир нарса ҳадя қилиб, сўнг уни қайтариб олиши ҳалол эмас, фақат ота бундан мустасно», дедилар. Товус айтди: «Мен болаларнинг: ‹Эй қусуғига қайтгувчи!› деб айтишларини эшитардим, аммо Расулуллоҳ ﷺ буни мисол қилиб келтирганларини билмасдим, токи бизга у зотнинг: ‹Бир нарсани ҳадя қилиб, сўнг уни қайтариб оладиган кишининг мисоли ўз қусуғини ейдиган ит кабидир›, деганлари етиб келгунча.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُرْقِبُوا وَلاَ تُعْمِرُوا فَمَنْ أُرْقِبَ أَوْ أُعْمِرَ شَيْئًا فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ruqbo ham, umro ham qilmanglar. Kimga biror narsa ruqbo yoki umro qilib berilsa, u narsa uning merosxoʻrlariga tegishlidir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Руқбо ҳам, умро ҳам қилманглар. Кимга бирор нарса руқбо ёки умро қилиб берилса, у нарса унинг меросхўрларига тегишлидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، أَنَّ طَاوُسًا، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِرَجُلٍ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ يَقُودُهُ إِنْسَانٌ بِخِزَامَةٍ فِي أَنْفِهِ فَقَطَعَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ أَمَرَهُ أَنْ يَقُودَهُ بِيَدِهِ . قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ أَنَّ طَاوُسًا أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِهِ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ وَإِنْسَانٌ قَدْ رَبَطَ يَدَهُ بِإِنْسَانٍ آخَرَ بِسَيْرٍ أَوْ خَيْطٍ أَوْ بِشَىْءٍ غَيْرِ ذَلِكَ فَقَطَعَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ " قُدْهُ بِيَدِكَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Kaʼbani tavof qilayotgan bir kishining oldidan oʻtdilar, uni bir odam burniga solingan halqadan yetaklab borar edi. Shunda Nabiy ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan uzib tashladilar, soʻng unga qoʻlidan yetaklashni buyurdilar. Yana bir rivoyatda: Nabiy ﷺ uning oldidan oʻtdilar, u Kaʼbani tavof qilayotgan edi va bir odam oʻz qoʻlini boshqa bir odamning qoʻliga tasma yoki ip yoki bundan boshqa bir narsa bilan bogʻlab olgan edi. Shunda Nabiy ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan uzib tashladilar, soʻng: «Uni qoʻling bilan yetakla», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Каъбани тавоф қилаётган бир кишининг олдидан ўтдилар, уни бир одам бурнига солинган ҳалқадан етаклаб борар эди. Шунда Набий ﷺ уни ўз қўллари билан узиб ташладилар, сўнг унга қўлидан етаклашни буюрдилар. Яна бир ривоятда: Набий ﷺ унинг олдидан ўтдилар, у Каъбани тавоф қилаётган эди ва бир одам ўз қўлини бошқа бир одамнинг қўлига тасма ёки ип ёки бундан бошқа бир нарса билан боғлаб олган эди. Шунда Набий ﷺ уни ўз қўллари билан узиб ташладилар, сўнг: «Уни қўлинг билан етакла», дедилар.
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ قَيْسٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَقُولُ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَنِّي قُلْنَا بَلَى . قَالَتْ لَمَّا كَانَتْ لَيْلَتِي انْقَلَبَ فَوَضَعَ نَعْلَيْهِ عِنْدَ رِجْلَيْهِ وَوَضَعَ رِدَاءَهُ وَبَسَطَ إِزَارَهُ عَلَى فِرَاشِهِ وَلَمْ يَلْبَثْ إِلاَّ رَيْثَمَا ظَنَّ أَنِّي قَدْ رَقَدْتُ ثُمَّ انْتَعَلَ رُوَيْدًا وَأَخَذَ رِدَاءَهُ رُوَيْدًا ثُمَّ فَتَحَ الْبَابَ رُوَيْدًا وَخَرَجَ وَأَجَافَهُ رُوَيْدًا وَجَعَلْتُ دِرْعِي فِي رَأْسِي فَاخْتَمَرْتُ وَتَقَنَّعْتُ إِزَارِي وَانْطَلَقْتُ فِي إِثْرِهِ حَتَّى جَاءَ الْبَقِيعَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ انْحَرَفَ وَانْحَرَفْتُ فَأَسْرَعَ فَأَسْرَعْتُ فَهَرْوَلَ فَهَرْوَلْتُ فَأَحْضَرَ فَأَحْضَرْتُ وَسَبَقْتُهُ فَدَخَلْتُ وَلَيْسَ إِلاَّ أَنِ اضْطَجَعْتُ فَدَخَلَ فَقَالَ " مَا لَكِ يَا عَائِشُ رَابِيَةً " . قَالَ سُلَيْمَانُ حَسِبْتُهُ قَالَ حَشْيَا قَالَ " لَتُخْبِرِنِّي أَوْ لَيُخْبِرَنِّي اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي فَأَخْبَرْتُهُ الْخَبَرَ قَالَ " أَنْتِ السَّوَادُ الَّذِي رَأَيْتُ أَمَامِي " . قُلْتُ نَعَمْ - قَالَتْ - فَلَهَدَنِي لَهْدَةً فِي صَدْرِي أَوْجَعَتْنِي . قَالَ " أَظَنَنْتِ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْكِ وَرَسُولُهُ " . قَالَتْ مَهْمَا يَكْتُمِ النَّاسُ فَقَدْ عَلِمَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ . قَالَ " نَعَمْ - قَالَ - فَإِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَتَانِي حِينَ رَأَيْتِ وَلَمْ يَكُنْ يَدْخُلُ عَلَيْكِ وَقَدْ وَضَعْتِ ثِيَابَكِ فَنَادَانِي فَأَخْفَى مِنْكِ فَأَجَبْتُهُ وَأَخْفَيْتُهُ مِنْكِ وَظَنَنْتُ أَنَّكِ قَدْ رَقَدْتِ فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَكِ وَخَشِيتُ أَنْ تَسْتَوْحِشِي فَأَمَرَنِي أَنْ آتِيَ أَهْلَ الْبَقِيعِ فَأَسْتَغْفِرَ لَهُمْ " . خَالَفَهُ حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ فَقَالَ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga Nabiy ﷺ va oʻzim haqimda soʻzlab beraymi?» dedi. Biz: «Ha», dedik. U aytdi: Mening navbatim kechasi boʻlganida u zot qaytib kelib, oyoq kiyimlarini oyoqlari yoniga qoʻydilar, ridolarini yechdilar va izorlarini toʻshaklariga yozdilar. Men uxlab qoldim, deb oʻylagan zahotlari, ohista oyoq kiyimlarini kiyib, ohista ridolarini oldilar, soʻng ohista eshikni ochib chiqib, uni ohista yopdilar. Men koʻylagimni boshimga solib, roʻmol oʻrab, izorimni yopindim-da, u zotning izidan yoʻlga tushdim. Nihoyat u zot Baqiega keldilar, qoʻllarini uch marta koʻtarib, uzoq turdilar, soʻng orqaga burildilar, men ham burildim. U zot shoshildilar, men ham shoshildim. U zot yugurdilar, men ham yugurdim. U zot tez yurdilar, men ham tez yurdim. U zotdan oldin yetib borib, kirib, endigina yotgan zahotim u zot ham kirdilar. U zot: «Ey Oish, senga nima boʻldi, hansirab qolibsan?» dedilar. Men: «Yoʻq, hech narsa», dedim. U zot: «Menga aytasan yoki menga Latif va Xabir zot xabar beradi», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, otam-onam sizga fido boʻlsin», dedim-da, u zotga voqeani aytib berdim. U zot: «Oldimda koʻrgan qorongʻi narsam sen ekansan-da?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Shunda u zot koʻkragimga bir turtki berdilar, u meni ogʻritdi. U zot: «Alloh va Uning Rasuli senga zulm qiladi, deb oʻyladingmi?» dedilar. Men: «Odamlar nimani yashirsalar ham, Alloh azza va jalla uni bilib turadi», dedim. U zot: «Ha, sen koʻrgan paytda jabroil alayhissalom huzurimga kelgan edi. U sen liboslaringni echib qoʻyganing uchun sen tomon kirmadi. U menga nido qildi-da, sendan yashirindi. Men unga javob berdim, uni sendan yashidim. Sen uxlab qolgandirsan, deb oʻyladim va seni uygʻotishni istamadim, shuningdek yolgʻiz qolib qoʻrqib ketishingdan xavfsiradim. Bas, u menga Baqi ahlining huzuriga borib, ular uchun istigʻfor aytishni buyurdi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Сизларга Набий ﷺ ва ўзим ҳақимда сўзлаб берайми?» деди. Биз: «Ҳа», дедик. У айтди: Менинг навбатим кечаси бўлганида у зот қайтиб келиб, оёқ кийимларини оёқлари ёнига қўйдилар, ридоларини ечдилар ва изорларини тўшакларига ёздилар. Мен ухлаб қолдим, деб ўйлаган заҳотлари, оҳиста оёқ кийимларини кийиб, оҳиста ридоларини олдилар, сўнг оҳиста эшикни очиб чиқиб, уни оҳиста ёпдилар. Мен кўйлагимни бошимга солиб, рўмол ўраб, изоримни ёпиндим-да, у зотнинг изидан йўлга тушдим. Ниҳоят у зот Бақиэга келдилар, қўлларини уч марта кўтариб, узоқ турдилар, сўнг орқага бурилдилар, мен ҳам бурилдим. У зот шошилдилар, мен ҳам шошилдим. У зот югурдилар, мен ҳам югурдим. У зот тез юрдилар, мен ҳам тез юрдим. У зотдан олдин етиб бориб, кириб, эндигина ётган заҳотим у зот ҳам кирдилар. У зот: «Эй Оиш, сенга нима бўлди, ҳансираб қолибсан?» дедилар. Мен: «Йўқ, ҳеч нарса», дедим. У зот: «Менга айтасан ёки менга Латиф ва Хабир зот хабар беради», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, отам-онам сизга фидо бўлсин», дедим-да, у зотга воқеани айтиб бердим. У зот: «Олдимда кўрган қоронғи нарсам сен экансан-да?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Шунда у зот кўкрагимга бир туртки бердилар, у мени оғритди. У зот: «Аллоҳ ва Унинг Расули сенга зулм қилади, деб ўйладингми?» дедилар. Мен: «Одамлар нимани яширсалар ҳам, Аллоҳ азза ва жалла уни билиб туради», дедим. У зот: «Ҳа, сен кўрган пайтда жаброил алайҳиссалом ҳузуримга келган эди. У сен либосларингни эчиб қўйганинг учун сен томон кирмади. У менга нидо қилди-да, сендан яширинди. Мен унга жавоб бердим, уни сендан яшидим. Сен ухлаб қолгандирсан, деб ўйладим ва сени уйғотишни истамадим, шунингдек ёлғиз қолиб қўрқиб кетишингдан хавфсирадим. Бас, у менга Бақи аҳлининг ҳузурига бориб, улар учун истиғфор айтишни буюрди», деди.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَمْلَى عَلَىَّ نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا تَبَايَعَ الْبَيِّعَانِ فَكُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِالْخِيَارِ مِنْ بَيْعِهِ مَا لَمْ يَفْتَرِقَا أَوْ يَكُونَ بَيْعُهُمَا عَنْ خِيَارٍ فَإِنْ كَانَ عَنْ خِيَارٍ فَقَدْ وَجَبَ الْبَيْعُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki savdolashuvchi savdolashsalar, ular ajralishmagunlaricha yoki savdolari ixtiyor asosida boʻlmagunicha har biri oʻz savdosida ixtiyorlidir. Agar ixtiyor asosida boʻlsa, savdo lozim boʻlib qoladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки савдолашувчи савдолашсалар, улар ажралишмагунларича ёки савдолари ихтиёр асосида бўлмагунича ҳар бири ўз савдосида ихтиёрлидир. Агар ихтиёр асосида бўлса, савдо лозим бўлиб қолади», дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ عَلَى خَائِنٍ وَلاَ مُنْتَهِبٍ وَلاَ مُخْتَلِسٍ قَطْعٌ " . وَلَمْ يَسْمَعْهُ أَيْضًا ابْنُ جُرَيْجٍ مِنْ أَبِي الزُّبَيْرِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xiyonat qilguvchiga ham, talon-taroj qilguvchiga ham, oʻgʻirlab qochguvchiga ham qoʻl kesish (jazosi) yoʻq», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хиёнат қилгувчига ҳам, талон-тарож қилгувчига ҳам, ўғирлаб қочгувчига ҳам қўл кесиш (жазоси) йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، عَنْ حَجَّاجٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ قَالَ جَابِرٌ لَيْسَ عَلَى الْخَائِنِ قَطْعٌ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عِيسَى بْنُ يُونُسَ وَالْفَضْلُ بْنُ مُوسَى وَابْنُ وَهْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ وَمَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ وَسَلَمَةُ بْنُ سَعِيدٍ - بَصْرِيٌّ ثِقَةٌ - قَالَ ابْنُ أَبِي صَفْوَانَ وَكَانَ خَيْرَ أَهْلِ زَمَانِهِ . فَلَمْ يَقُلْ أَحَدٌ مِنْهُمْ حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ وَلاَ أَحْسَبُهُ سَمِعَهُ مِنْ أَبِي الزُّبَيْرِ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ .
Jobir (roziyallohu anhu): «Xiyonat qilguvchiga qoʻl kesish (jazosi) yoʻq», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу): «Хиёнат қилгувчига қўл кесиш (жазоси) йўқ», деди.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ السَّائِبِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَأُمُّ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ، عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ، قَالَ لَمَّا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ حُنَيْنٍ خَرَجْتُ عَاشِرَ عَشْرَةٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ نَطْلُبُهُمْ فَسَمِعْنَاهُمْ يُؤَذِّنُونَ بِالصَّلاَةِ فَقُمْنَا نُؤَذِّنُ نَسْتَهْزِئُ بِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ سَمِعْتُ فِي هَؤُلاَءِ تَأْذِينَ إِنْسَانٍ حَسَنِ الصَّوْتِ " . فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا فَأَذَّنَّا رَجُلٌ رَجُلٌ وَكُنْتُ آخِرَهُمْ فَقَالَ حِينَ أَذَّنْتُ " تَعَالَ " . فَأَجْلَسَنِي بَيْنَ يَدَيْهِ فَمَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِي وَبَرَّكَ عَلَىَّ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ " اذْهَبْ فَأَذِّنْ عِنْدَ الْبَيْتِ الْحَرَامِ " . قُلْتُ كَيْفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَعَلَّمَنِي كَمَا تُؤَذِّنُونَ الآنَ بِهَا " اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ " . فِي الأُولَى مِنَ الصُّبْحِ قَالَ وَعَلَّمَنِي الإِقَامَةَ مَرَّتَيْنِ " اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عُثْمَانُ هَذَا الْخَبَرَ كُلَّهُ عَنْ أَبِيهِ وَعَنْ أُمِّ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّهُمَا سَمِعَا ذَلِكَ مِنْ أَبِي مَحْذُورَةَ .
Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Hunayndan chiqqanlarida men Makka ahlidan oʻnta kishining oʻninchisi boʻlib, ularni izlab chiqdik. Ularning namozga azon aytayotganini eshitdik-da, ularni masxara qilib, azon aytishga turdik. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Men bularning orasida ovozi chiroyli bir insonning azonini eshitdim›, dedilar. U zot bizga (kishi) yubordilar. Biz bittalab azon aytdik, men ularning oxirgisi edim. Men azon aytganimda u zot: ‹Kel›, dedilar-da, meni oldilariga oʻtqazib, peshonamni siladilar va menga uch marta baraka tiladilar. Soʻng: ‹Bor, Baytul-Harom oldida azon ayt›, dedilar. Men: ‹Qanday, ey Allohning Rasuli?› dedim. Shunda u zot menga hozir siz azon aytayotganingizdek oʻrgatdilar: ‹Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-solah, hayya alas-solah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. As-solatu xayrun minan-navm, as-solatu xayrun minan-navm — bomdodning birinchisida.› U zot menga iqomatni ham ikki martadan oʻrgatdilar: ‹Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu an la ilaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan rasululloh, ashhadu anna Muhammadan rasululloh. Hayya alas-solah, hayya alas-solah. Hayya alal-falah, hayya alal-falah. Qad qomatis-solah, qad qomatis-solah. Allohu akbar, Allohu akbar. La ilaha illalloh.›»Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайндан чиққанларида мен Макка аҳлидан ўнта кишининг ўнинчиси бўлиб, уларни излаб чиқдик. Уларнинг намозга азон айтаётганини эшитдик-да, уларни масхара қилиб, азон айтишга турдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен буларнинг орасида овози чиройли бир инсоннинг азонини эшитдим›, дедилар. У зот бизга (киши) юбордилар. Биз битталаб азон айтдик, мен уларнинг охиргиси эдим. Мен азон айтганимда у зот: ‹Кел›, дедилар-да, мени олдиларига ўтқазиб, пешонамни силадилар ва менга уч марта барака тиладилар. Сўнг: ‹Бор, Байтул-Ҳаром олдида азон айт›, дедилар. Мен: ‹Қандай, эй Аллоҳнинг Расули?› дедим. Шунда у зот менга ҳозир сиз азон айтаётганингиздек ўргатдилар: ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алас-солаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Ас-солату хайрун минан-навм, ас-солату хайрун минан-навм — бомдоднинг биринчисида.› У зот менга иқоматни ҳам икки мартадан ўргатдилар: ‹Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан расулуллоҳ. Ҳайя алас-солаҳ, ҳайя алас-солаҳ. Ҳайя алал-фалаҳ, ҳайя алал-фалаҳ. Қад қоматис-солаҳ, қад қоматис-солаҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ла илаҳа иллаллоҳ.›»
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ " . قَالَ أَوَّلَ يَوْمٍ " الثُّومِ " . ثُمَّ قَالَ " الثُّومِ وَالْبَصَلِ وَالْكُرَّاثِ فَلاَ يَقْرَبْنَا فِي مَسَاجِدِنَا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ الإِنْسُ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim mana bu oʻsimlikdan yesa», dedilar — dastlab «sarimsoq» dedilar, soʻng: «sarimsoq, piyoz va koʻk piyozdan yesa, masjidlarimizda bizga yaqinlashmasin, chunki insonni ranjitadigan narsadan farishtalar ham ranjiydi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мана бу ўсимликдан еса», дедилар — дастлаб «саримсоқ» дедилар, сўнг: «саримсоқ, пиёз ва кўк пиёздан еса, масжидларимизда бизга яқинлашмасин, чунки инсонни ранжитадиган нарсадан фаришталар ҳам ранжийди», дедилар.