Abu az-Zinod Abdulloh ibn Zakvon

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ، اللَّهُمَّ أَنْجِ سَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ، اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا، وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ هَذَا كُلُّهُ فِي الصُّبْحِ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ soʻnggi rakatda rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Allohim, Ayyosh ibn Abu Rabiʼani qutqar. Allohim, Salama ibn Hishomni qutqar. Allohim, Valid ibn Validni qutqar. Allohim, zaif moʻminlarni qutqar. Allohim, Muzar qabilalariga qattiq (azob) ber va ularga Yusuf (paygʻambar zamoni)dagi qahatchilik yillaridek (qahatchilik) yillarini yubor», — der edilar. Paygʻambar ﷺ yana: «Allohim, Gʻifor qabilalarini magʻfirat qil va Aslam qabilalarini qutqar», — dedilar. Abu Zinod (roviy): «Qunut Paygʻambar ﷺ tomonidan bomdod namozida oʻqilar edi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сўнгги ракатда рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Аллоҳим, Айёш ибн Абу Рабиъани қутқар. Аллоҳим, Салама ибн Ҳишомни қутқар. Аллоҳим, Валид ибн Валидни қутқар. Аллоҳим, заиф мўминларни қутқар. Аллоҳим, Музар қабилаларига қаттиқ (азоб) бер ва уларга Юсуф (пайғамбар замони)даги қаҳатчилик йилларидек (қаҳатчилик) йилларини юбор», — дер эдилар. Пайғамбар ﷺ яна: «Аллоҳим, Ғифор қабилаларини мағфират қил ва Аслам қабилаларини қутқар», — дедилар. Абу Зинод (ровий): «Қунут Пайғамбар ﷺ томонидан бомдод намозида ўқилар эди», — деди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan ushbu isnod bilan shuning oʻxshashi rivoyat qilinadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ушбу иснод билан шунинг ўхшаши ривоят қилинади.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنِي يُونُسُ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الزِّنَادِ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ، قَبْلَ أَنْ يَبْدُوَ، صَلاَحُهُ وَمَا ذُكِرَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ كَانَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ يُحَدِّثُ عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ كَانَ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ الثِّمَارَ قَبْلَ أَنْ يَبْدُوَ صَلاَحُهَا فَإِذَا جَدَّ النَّاسُ وَحَضَرَ تَقَاضِيهِمْ قَالَ الْمُبْتَاعُ قَدْ أَصَابَ الثَّمَرَ الدُّمَانُ وَأَصَابَهُ قُشَامٌ وَأَصَابَهُ مُرَاضٌ عَاهَاتٌ يَحْتَجُّونَ بِهَا فَلَمَّا كَثُرَتْ خُصُومَتُهُمْ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَالْمَشُورَةِ يُشِيرُ بِهَا ‏"‏ فَإِمَّا لاَ فَلاَ تَتَبَايَعُوا الثَّمَرَةَ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا ‏"‏ ‏.‏ لِكَثْرَةِ خُصُومَتِهِمْ وَاخْتِلاَفِهِمْ ‏.‏

Yunus (rahimahulloh) aytadi: Men Abu Zinoddan meva yaxshi holatga (pishishga) chiqishidan oldin sotish va bu haqda aytilganlar toʻgʻrisida soʻradim. U dedi: Urva ibn az-Zubayr Sahl ibn Abu Hasmadan, u Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytar edi: «Odamlar mevani yaxshi holatga chiqishidan (pishishidan) oldin oʻzaro sotib-sotar edilar. Hosilni uzish vaqti kelib, haq talab qilinganda xaridor: ‹Mevaga dumon (chirish) ofati tegdi, qusham (toʻkilish) ofati tegdi, muroz (kasallik) ofati tegdi› deb, ana shu (ofat)lar bilan bahonalashar edilar. Ularning Nabiy ﷺ huzuridagi nizolari koʻpayganda, Rasululloh ﷺ — bir maslahat tariqasida ishora qilib — «Agar shunday boʻlsa, unda mevani yaxshi holatga chiqmaguncha (pishmaguncha) oʻzaro sotmanglar» dedilar. Bu ularning nizolari va ixtiloflari koʻpligi sababli (edi)».Юнус (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Абу Зиноддан мева яхши ҳолатга (пишишга) чиқишидан олдин сотиш ва бу ҳақда айтилганлар тўғрисида сўрадим. У деди: Урва ибн аз-Зубайр Саҳл ибн Абу Ҳасмадан, у Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтар эди: «Одамлар мевани яхши ҳолатга чиқишидан (пишишидан) олдин ўзаро сотиб-сотар эдилар. Ҳосилни узиш вақти келиб, ҳақ талаб қилинганда харидор: ‹Мевага думон (чириш) офати тегди, қушам (тўкилиш) офати тегди, муроз (касаллик) офати тегди› деб, ана шу (офат)лар билан баҳоналашар эдилар. Уларнинг Набий ﷺ ҳузуридаги низолари кўпайганда, Расулуллоҳ ﷺ — бир маслаҳат тариқасида ишора қилиб — «Агар шундай бўлса, унда мевани яхши ҳолатга чиқмагунча (пишмагунча) ўзаро сотманглар» дедилар. Бу уларнинг низолари ва ихтилофлари кўплиги сабабли (эди)».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقُرَشِيُّ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اخْتَتَنَ إِبْرَاهِيمُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ وَهْوَ ابْنُ ثَمَانِينَ سَنَةً بِالْقَدُّومِ ‏"‏‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ ‏"‏ بِالْقَدُومِ ‏"‏‏.‏ مُخَفَّفَةً‏.‏ تَابَعَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ‏.‏ تَابَعَهُ عَجْلاَنُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ‏.‏ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ibrohim — sakson yoshida — qadum (teshasi) bilan xatna qildi», — dedi (Abu Zinod ham yuqoridagidek (rivoyat qildi): «Qadum (teshasi) bilan». — Qadum: bir turdagi tesha-bolta.)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Иброҳим — саксон ёшида — қадум (тешаси) билан хатна қилди», — деди (Абу Зинод ҳам юқоридагидек (ривоят қилди): «Қадум (тешаси) билан». — Қадум: бир турдаги теша-болта.)

وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا قُلْتَ لِصَاحِبِكَ أَنْصِتْ ‏.‏ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ فَقَدْ لَغِيتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو الزِّنَادِ هِيَ لُغَةُ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا هُوَ فَقَدْ لَغَوْتَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Juma kuni imom xutba oʻqiyotgan bir paytda sen oʻrtogʻingga ‹jim boʻl› desang, behuda ish qilibsan», dedilar. Abuz-Zinod aytdi: ‹lagʻiyta› (degan bu soʻz) Abu Hurayraning lahjasidir, aslida u ‹lagʻavta›dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Жума куни имом хутба ўқиётган бир пайтда сен ўртоғингга ‹жим бўл› десанг, беҳуда иш қилибсан», дедилар. Абуз-Зинод айтди: ‹лағийта› (деган бу сўз) Абу Ҳурайранинг лаҳжасидир, аслида у ‹лағавта›дир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رِوَايَةً قَالَ ‏"‏ أَخْنَعُ اسْمٍ عِنْدَ اللَّهِ ـ وَقَالَ سُفْيَانُ غَيْرَ مَرَّةٍ أَخْنَعُ الأَسْمَاءِ عِنْدَ اللَّهِ ـ رَجُلٌ تَسَمَّى بِمَلِكِ الأَمْلاَكِ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ يَقُولُ غَيْرُهُ تَفْسِيرُهُ شَاهَانْ شَاهْ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha, Paygʻambar ﷺ:) «Alloh huzurida eng yomon ism — (Sufyon bir necha bor: Alloh huzurida ismlarning eng yomoni, dedi) — oʻzini ‹malikul-amlok (podshohlar podshosi)› deb atagan kishidir» (dedilar). Sufyon aytdi: Boshqasi: «Uning maʼnosi (forschada) ‹shohanshoh›dir» deydi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича, Пайғамбар ﷺ:) «Аллоҳ ҳузурида энг ёмон исм — (Суфён бир неча бор: Аллоҳ ҳузурида исмларнинг энг ёмони, деди) — ўзини ‹маликул-амлок (подшоҳлар подшоси)› деб атаган кишидир» (дедилар). Суфён айтди: Бошқаси: «Унинг маъноси (форсчада) ‹шоҳаншоҳ›дир» дейди.