Abu Burda ibn Abu Muso al-Ash'ariy

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ، قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ بْنَ أَبَانَ، أَخْبَرَ أَبَا بُرْدَةَ، فِي الْمَسْجِدِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ أَتَمَّ الْوُضُوءَ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَالصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ كَفَّارَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ ‏"‏ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh azza va jalla buyurganidek taharatni toʻliq bajarsa, besh mahal namoz ular orasidagi gunohlarga kafforat boʻladi», dedilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ азза ва жалла буюрганидек таҳаратни тўлиқ бажарса, беш маҳал намоз улар орасидаги гуноҳларга каффорат бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي زُبَيْدٌ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يَقُولُ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ، عِنْدَ سَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ قَالَ خَطَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ أَوَّلَ مَا نَبْدَأُ بِهِ فِي يَوْمِنَا هَذَا أَنْ نُصَلِّيَ ثُمَّ نَذْبَحَ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ أَصَابَ سُنَّتَنَا وَمَنْ ذَبَحَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّمَا هُوَ لَحْمٌ يُقَدِّمُهُ لأَهْلِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَذَبَحَ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عِنْدِي جَذَعَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّةٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْبَحْهَا وَلَنْ تُوفِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Nahr kuni xutba qilib: «Bu kunimizda avval boshlaydigan ishimiz — namoz oʻqishimiz, soʻng qurbonlik soʻyishimizdir. Kim shunday qilsa, bizning sunnatimizga muvofiq ish qilibdi. Kim bundan oldin soʻysa, u shunchaki ahliga taqdim qilgan goʻshtdir», dedilar. Abu Burda ibn Niyor (namozdan oldin) soʻygan edi, u: «Yo Rasululloh, menda musinnadan yaxshiroq bir jazʼa (yosh mol) bor», dedi. U zot: «Uni soʻygin, biroq u sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Наҳр куни хутба қилиб: «Бу кунимизда аввал бошлайдиган ишимиз — намоз ўқишимиз, сўнг қурбонлик сўйишимиздир. Ким шундай қилса, бизнинг суннатимизга мувофиқ иш қилибди. Ким бундан олдин сўйса, у шунчаки аҳлига тақдим қилган гўштдир», дедилар. Абу Бурда ибн Ниёр (намоздан олдин) сўйган эди, у: «Ё Расулуллоҳ, менда мусиннадан яхшироқ бир жазъа (ёш мол) бор», деди. У зот: «Уни сўйгин, бироқ у сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ بَعْدَ الصَّلاَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فَقَدْ أَصَابَ النُّسُكَ وَمَنْ نَسَكَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَتِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ نَسَكْتُ قَبْلَ أَنْ أَخْرُجَ إِلَى الصَّلاَةِ عَرَفْتُ أَنَّ الْيَوْمَ يَوْمُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ فَتَعَجَّلْتُ فَأَكَلْتُ وَأَطْعَمْتُ أَهْلِي وَجِيرَانِي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ عِنْدِي جَذَعَةً خَيْرٌ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ فَهَلْ تُجْزِي عَنِّي قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَنْ تُجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏ ‏.‏

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nahr kuni namozdan soʻng bizga xutba qildilar, soʻng: «Kim bizning namozimizday namoz oʻqib, bizning qurbonligimizday qurbonlik qilsa, qurbonlikni toʻgʻri ado etibdi. Kim namozdan oldin soʻysa, u faqat goʻsht uchun soʻyilgan qoʻydir», dedilar. Shunda Abu Burda ibn Niyor: «Ey Rasululloh, Allohga qasamki, men namozga chiqishimdan oldin soʻydim. Bugun eb-ichish kuni ekanini bilib, shoshildim-da, oʻzim yedim, ahlim va qoʻshnilarimga ham yedirdim», dedi. Rasululloh ﷺ: «U goʻsht uchun soʻyilgan qoʻydir», dedilar. U: «Mening oldimda ikkita goʻsht qoʻyidan afzalroq bir yosh echki bor, shu men uchun kifoya qiladimi?» dedi. U zot: «Ha, lekin sendan keyin hech kim uchun kifoya qilmaydi», dedilar.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ наҳр куни намоздан сўнг бизга хутба қилдилар, сўнг: «Ким бизнинг намозимиздай намоз ўқиб, бизнинг қурбонлигимиздай қурбонлик қилса, қурбонликни тўғри адо этибди. Ким намоздан олдин сўйса, у фақат гўшт учун сўйилган қўйдир», дедилар. Шунда Абу Бурда ибн Ниёр: «Эй Расулуллоҳ, Аллоҳга қасамки, мен намозга чиқишимдан олдин сўйдим. Бугун эб-ичиш куни эканини билиб, шошилдим-да, ўзим едим, аҳлим ва қўшниларимга ҳам едирдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У гўшт учун сўйилган қўйдир», дедилар. У: «Менинг олдимда иккита гўшт қўйидан афзалроқ бир ёш эчки бор, шу мен учун кифоя қиладими?» деди. У зот: «Ҳа, лекин сендан кейин ҳеч ким учун кифоя қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنِي حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ ثُمَّ أَرْسَلَ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ بَعْدَ ذَلِكَ فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ إِلَيْكُمْ ‏.‏ فَأَلْقَى لَهُ أَبُو مُوسَى وِسَادَةً لِيَجْلِسَ عَلَيْهَا فَأُتِيَ بِرَجُلٍ كَانَ يَهُودِيًّا فَأَسْلَمَ ثُمَّ كَفَرَ فَقَالَ مُعَاذٌ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ‏.‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ‏.‏ فَلَمَّا قُتِلَ قَعَدَ ‏.‏

Abu Musa al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uni Yamanga yubordilar, soʻng oʻshandan keyin Muoz ibn Jabalni yubordilar. U yetib kelgach: «Ey odamlar, men Rasulullohning sizlarga yuborgan elchisiman», dedi. Abu Musa unga oʻtirishi uchun bir yostiq tashladi. Shu payt oldin yahudiy boʻlib, keyin musulmon boʻlgan, soʻng kofir boʻlgan bir kishi keltirildi. Muoz: «Bu oʻldirilmaguncha oʻtirmayman, bu Allohning va Uning Rasulining hukmidir», deb uch marta aytdi. U oʻldirilgach, u oʻtirdi.Абу Муса ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уни Яманга юбордилар, сўнг ўшандан кейин Муоз ибн Жабални юбордилар. У етиб келгач: «Эй одамлар, мен Расулуллоҳнинг сизларга юборган элчисиман», деди. Абу Муса унга ўтириши учун бир ёстиқ ташлади. Шу пайт олдин яҳудий бўлиб, кейин мусулмон бўлган, сўнг кофир бўлган бир киши келтирилди. Муоз: «Бу ўлдирилмагунча ўтирмайман, бу Аллоҳнинг ва Унинг Расулининг ҳукмидир», деб уч марта айтди. У ўлдирилгач, у ўтирди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ بَعْدَ الصَّلاَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فَقَدْ أَصَابَ النُّسُكَ وَمَنْ نَسَكَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَتِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بُرْدَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ نَسَكْتُ قَبْلَ أَنْ أَخْرُجَ إِلَى الصَّلاَةِ وَعَرَفْتُ أَنَّ الْيَوْمَ يَوْمَ أَكْلٍ وَشُرْبٍ فَتَعَجَّلْتُ فَأَكَلْتُ وَأَطْعَمْتُ أَهْلِي وَجِيرَانِي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ عِنْدِي عَنَاقًا جَذَعَةً خَيْرٌ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ فَهَلْ تُجْزِئُ عَنِّي قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَنْ تَجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik kuni namozdan soʻng bizga xutba qildilar, keyin: «Kimki biz oʻqigandek namoz oʻqisa va biz qilgandek qurbonlik qilsa, u qurbonlikni toʻgʻri bajaribdi. Kimki namozdan oldin soʻysa, u faqat goʻshtli qoʻydir», dedilar. Shunda Abu Burda: «Ey Rasululloh, Ollohga qasamki, men namozga chiqishimdan oldin soʻyib qoʻydim va bu kun yeyish va ichish kuni ekanini bilib, shoshildim-da, ovqatlanib, oila aʼzolarimni va qoʻshnilarimni ham ovqatlantirdim», dedi. Rasululloh ﷺ: «U goʻshtli qoʻydir», dedilar. U: «Mening yonimda ikkita goʻshtli qoʻydan yaxshiroq bir yashar echki bor, u men uchun kifoya qiladimi?» dedi. U zot: «Ha, ammo sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик куни намоздан сўнг бизга хутба қилдилар, кейин: «Кимки биз ўқигандек намоз ўқиса ва биз қилгандек қурбонлик қилса, у қурбонликни тўғри бажарибди. Кимки намоздан олдин сўйса, у фақат гўштли қўйдир», дедилар. Шунда Абу Бурда: «Эй Расулуллоҳ, Оллоҳга қасамки, мен намозга чиқишимдан олдин сўйиб қўйдим ва бу кун ейиш ва ичиш куни эканини билиб, шошилдим-да, овқатланиб, оила аъзоларимни ва қўшниларимни ҳам овқатлантирдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У гўштли қўйдир», дедилар. У: «Менинг ёнимда иккита гўштли қўйдан яхшироқ бир яшар эчки бор, у мен учун кифоя қиладими?» деди. У зот: «Ҳа, аммо сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الْمُجَالِدِ، - وَقَالَ مَرَّةً عَبْدُ اللَّهِ وَقَالَ مَرَّةً مُحَمَّدٌ - قَالَ تَمَارَى أَبُو بُرْدَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادٍ فِي السَّلَمِ فَأَرْسَلُونِي إِلَى ابْنِ أَبِي أَوْفَى فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ كُنَّا نُسْلِمُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَى عَهْدِ أَبِي بَكْرٍ وَعَلَى عَهْدِ عُمَرَ فِي الْبُرِّ وَالشَّعِيرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ إِلَى قَوْمٍ مَا نُرَى عِنْدَهُمْ ‏.‏ وَسَأَلْتُ ابْنَ أَبْزَى فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida, Abu Bakr zamonida va Umar zamonida bugʻdoy, arpa, mayiz va xurmo boʻyicha, oʻzlarida borligini koʻrmaydigan qavmga oldindan toʻlab qoʻyar edik.» Ibn Abzodan ham soʻralganida, u ham shunga oʻxshash aytdi.Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Абу Бакр замонида ва Умар замонида буғдой, арпа, майиз ва хурмо бўйича, ўзларида борлигини кўрмайдиган қавмга олдиндан тўлаб қўяр эдик.» Ибн Абзодан ҳам сўралганида, у ҳам шунга ўхшаш айтди.

أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ وَائِلٍ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا أُبَالِي شَرِبْتُ الْخَمْرَ أَوْ عَبَدْتُ هَذِهِ السَّارِيَةَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Xamr ichishim bilan Alloh azza va jalladan oʻzga mana shu ustunga ibodat qilishim mening uchun barobardir», der edi.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Хамр ичишим билан Аллоҳ азза ва жалладан ўзга мана шу устунга ибодат қилишим менинг учун баробардир», дер эди.