حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ، الأَذَانَ، وَأَنْ يُوتِرَ الإِقَامَةَ. قَالَ إِسْمَاعِيلُ فَذَكَرْتُ لأَيُّوبَ فَقَالَ إِلاَّ الإِقَامَةَ.
Abu Qiloba (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas: «Bilolga azon kalimalarini ikki marta(dan), iqomatni esa faqat bir marta(dan) aytishga buyurildi», — dedi. Roviy Ismoil: «Men buni Ayyubga aytdim; u: ‹Iqomatdan (yaʼni ‹Qad qomat-is-salot›dan) boshqa — u ikki marta aytilishi (kerak)› — deb qoʻshdi», — dedi.Абу Қилоба (Анасдан) ривоят қилади: Анас: «Билолга азон калималарини икки марта(дан), иқоматни эса фақат бир марта(дан) айтишга буюрилди», — деди. Ровий Исмоил: «Мен буни Айюбга айтдим; у: ‹Иқоматдан (яъни ‹Қад қомат-ис-салот›дан) бошқа — у икки марта айтилиши (керак)› — деб қўшди», — деди.
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، جَمِيعًا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ " . أَوْ " دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ " .
Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ dan shu hadisni Molikning hadisi kabi (rivoyat qilindi) — faqat (rovi): Rasululloh ﷺ: «Otasiga (qasamki), agar rost (soʻzlagan) boʻlsa, najot topdi» — yoki: «Otasiga (qasamki), agar rost (soʻzlagan) boʻlsa, jannatga kirdi», dedilar, dedi.Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ дан шу ҳадисни Моликнинг ҳадиси каби (ривоят қилинди) — фақат (рови): Расулуллоҳ ﷺ: «Отасига (қасамки), агар рост (сўзлаган) бўлса, нажот топди» — ёки: «Отасига (қасамки), агар рост (сўзлаган) бўлса, жаннатга кирди», дедилар, деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، ح وَحَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُقْبَلُ صَلاَةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلاَ صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍ " . قَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ " إِلاَّ بِطُهُورٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ . وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qiladi: U zot: «Tahoratsiz namoz qabul qilinmaydi va gʻululdan (urush oʻljasidan oʻgʻirlangan narsadan) berilgan sadaqa ham (qabul boʻlmaydi)», dedilar. Hannod oʻz rivoyatida: «...tahorat bilan boʻlmasa (qabul qilinmaydi)», dedi.
Abu Iso (Termiziy) aytdi: Bu hadis bu bobda kelgan eng sahih va eng yaxshi (hadis)dir. Bu bobda Abu Malih otasidan (rivoyat qilgani), shuningdek Abu Hurayra va Anasdan ham (rivoyatlar bor). Abu Malih ibn Usomaning ismi Omir boʻlib, uni Zayd ibn Usoma ibn Umayr al-Huzaliy ham deyishadi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилади: У зот: «Таҳорациз намоз қабул қилинмайди ва ғулулдан (уруш ўлжасидан ўғирланган нарсадан) берилган садақа ҳам (қабул бўлмайди)», дедилар. Ҳаннод ўз ривоятида: «...таҳорат билан бўлмаса (қабул қилинмайди)», деди.
Абу Исо (Термизий) айтди: Бу ҳадис бу бобда келган энг саҳиҳ ва энг яхши (ҳадис)дир. Бу бобда Абу Малиҳ отасидан (ривоят қилгани), шунингдек Абу Ҳурайра ва Анасдан ҳам (ривоятлар бор). Абу Малиҳ ибн Усоманинг исми Омир бўлиб, уни Зайд ибн Усома ибн Умайр ал-Ҳузалий ҳам дейишади.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَمْرٍو، - يَعْنِي السَّدُوسِيَّ - حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، - هُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ - عَنْ أَنَسٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ " . وَقَالَ شُعْبَةُ وَقَالَ مَرَّةً " أَعُوذُ بِاللَّهِ " .
Anas (ibn Molik) (roziyallohu anhu)dan shu hadis (boshqa yoʻl bilan) rivoyat qilinadi: «Allohumma, inni aʼuzu bika» (Allohim, men Senga panoh tilayman). Shuʼba aytdi: Anas baʼzan «Aʼuzu billah» (Allohga panoh tilayman) degan (soʻzni) ham rivoyat qilardi.Анас (ибн Молик) (розияллоҳу анҳу)дан шу ҳадис (бошқа йўл билан) ривоят қилинади: «Аллоҳумма, инни аъузу бика» (Аллоҳим, мен Сенга паноҳ тилайман). Шуъба айтди: Анас баъзан «Аъузу биллаҳ» (Аллоҳга паноҳ тилайман) деган (сўзни) ҳам ривоят қиларди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ بِمَكُّوكٍ وَيَغْتَسِلُ بِخَمْسَةِ مَكَاكِيَّ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bir makkuk (idish) suv bilan taharat qilar, besh makkuk suv bilan gʻusl qilar edilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бир маккук (идиш) сув билан таҳарат қилар, беш маккук сув билан ғусл қилар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عُتْبَةُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ، حَدَّثَنِي طَلْحَةُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ الأَنْصَارِيُّ، وَجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ هَذِهِ الآيَةَ، نَزَلَتْ {فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ} قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَثْنَى عَلَيْكُمْ فِي الطُّهُورِ فَمَا طُهُورُكُمْ " . قَالُوا نَتَوَضَّأُ لِلصَّلاَةِ وَنَغْتَسِلُ مِنَ الْجَنَابَةِ وَنَسْتَنْجِي بِالْمَاءِ . قَالَ " هُوَ ذَلِكَ فَعَلَيْكُمُوهُ " .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, {Unda poklanishni sevadigan kishilar bordir. Alloh esa pok boʻluvchilarni sevadi} degan oyat nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Ey ansorlar jamoasi! Alloh sizlarni poklanish borasida maqtadi. Sizlarning pokligingiz qanaqa?» dedilar. Ular: «Biz namoz uchun taharat olamiz, junublikdan gʻusl qilamiz va suv bilan istinjo qilamiz», dedilar. U zot: «Ana shu ekan, bas, unga rioya qilinglar», dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, {Унда покланишни севадиган кишилар бордир. Аллоҳ эса пок бўлувчиларни севади} деган оят нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй ансорлар жамоаси! Аллоҳ сизларни покланиш борасида мақтади. Сизларнинг поклигингиз қанақа?» дедилар. Улар: «Биз намоз учун таҳарат оламиз, жунубликдан ғусл қиламиз ва сув билан истинжо қиламиз», дедилар. У зот: «Ана шу экан, бас, унга риоя қилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى، أَخْبَرَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الْأَنْصَارِ بَنِي النَّجَّارِ ثُمَّ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ ثُمَّ بَلْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ وَقَالَ فِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ خَيْرٌ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga ansorning eng yaxshi xonadonlari haqida xabar bermaymi? Bani Najjor, soʻng Bani Abdulashhal, soʻng Bani Horis ibn Xazraj, soʻng Bani Soida», dedilar va: «Ansorning barcha xonadonlarida yaxshilik bor», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга ансорнинг энг яхши хонадонлари ҳақида хабар бермайми? Бани Нажжор, сўнг Бани Абдулашҳал, сўнг Бани Ҳорис ибн Хазраж, сўнг Бани Соида», дедилар ва: «Ансорнинг барча хонадонларида яхшилик бор», дедилар.
- وعن ثابت عن أنس، رضي الله عنه قال: أتى على رسول الله صلى الله عليه وسلم وأنا ألعب مع الغلمان، فسلم علينا، فبعثنى في حاجةٍ، فأبطأت على أمي. فلما جئت قالت: ما حبسك؟ فقلت: بعثنى رسول الله صلى الله عليه وسلم لحاجة، قالت: ما حاجته؟ قلت: إنها سر.قالت: لا تخبرن بسر رسول الله صلى الله عليه وسلم أحداً. قال أنس: والله لو حدثت به أحداً لحدثتك به يا ثابت. ((رواه مسلم، وروى البخارى بعضه مختصراً)).
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bolalar bilan oʻynab turganimda Rasululloh ﷺ oldimga keldilar-da, bizga salom berdilar va meni bir yumushga yubordilar. Shu sababli onamning oldiga (qaytishim) kechikdi. Kelganimda u: «Nega ushlanib qolding?» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ meni bir yumushga yubordilar», dedim. U: «Qanday yumush ekan?» dedi. Men: «U sirdir», dedim. U: «Rasululloh ﷺning sirini hech kimga aytma», dedi. Anas (roziyallohu anhu): «Allohga qasamki, agar uni birovga aytadigan boʻlsam, senga aytardim, ey Sobit», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен болалар билан ўйнаб турганимда Расулуллоҳ ﷺ олдимга келдилар-да, бизга салом бердилар ва мени бир юмушга юбордилар. Шу сабабли онамнинг олдига (қайтишим) кечикди. Келганимда у: «Нега ушланиб қолдинг?» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ мени бир юмушга юбордилар», дедим. У: «Қандай юмуш экан?» деди. Мен: «У сирдир», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг сирини ҳеч кимга айтма», деди. Анас (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳга қасамки, агар уни бировга айтадиган бўлсам, сенга айтардим, эй Собит», деди.
وَعَنْ أَنَسٍ - رضى الله عنه - { أَنَّ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم -صَلَّى اَلظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ, ثُمَّ رَقَدَ رَقْدَةً بِالْمُحَصَّبِ, ثُمَّ رَكِبَ إِلَى اَلْبَيْتِ فَطَافَ بِهِ } رَوَاهُ اَلْبُخَارِيُّ. 1 .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ peshin, asr, shom va xufton namozlarini oʻqidilar va Muhassab degan joyda bir oz uxladilar, soʻng Kaʼbaga minib borib, uni tavof qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ пешин, аср, шом ва хуфтон намозларини ўқидилар ва Муҳассаб деган жойда бир оз ухладилар, сўнг Каъбага миниб бориб, уни тавоф қилдилар.
وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ وَأَبْغَضَ لِلَّهِ وَأَعْطَى لِلَّهِ وَمَنَعَ لِلَّهِ فَقَدِ اسْتكْمل الْإِيمَان» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ مَعَ تَقْدِيمٍ وَتَأْخِير وَفِيه: «فقد اسْتكْمل إيمَانه»
Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim Alloh uchun sevsa, Alloh uchun yomon koʻrsa, Alloh uchun bersa va Alloh uchun bermasa, imonni komil qilibdi».Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким Аллоҳ учун севса, Аллоҳ учун ёмон кўрса, Аллоҳ учун берса ва Аллоҳ учун бермаса, имонни комил қилибди».
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ يَزِيدَ قَالَ: قَالَتْ مُعَاذَةَ: سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ عَامِرٍ الأَنْصَارِيَّ، ابْنَ عَمِّ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، وَكَانَ قُتِلَ أَبُوهُ يَوْمَ أُحُدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ: لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يُصَارِمَ مُسْلِمًا فَوْقَ ثَلاَثٍ، فَإِنَّهُمَا نَاكِبَانِ عَنِ الْحَقِّ مَا دَامَا عَلَى صِرَامِهِمَا، وَإِنَّ أَوَّلَهُمَا فَيْئًا يَكُونُ كَفَّارَةً عَنْهُ سَبْقُهُ بِالْفَيْءِ، وَإِنْ مَاتَا عَلَى صِرَامِهِمَا لَمْ يَدْخُلاَ الْجَنَّةَ جَمِيعًا أَبَدًا، وَإِنْ سَلَّمَ عَلَيْهِ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ تَسْلِيمَهُ وَسَلاَمَهُ، رَدَّ عَلَيْهِ الْمَلَكُ، وَرَدَّ عَلَى الْآخَرِ الشَّيْطَانُ.
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir musulmonga oʻz birodaridan uch kechadan ortiq yuz oʻgirib yurishi halol emas: ular uchrashib qolganda, biri u tomonga, ikkinchisi bu tomonga yuz oʻgiradi. Ularning yaxshirogʻi salom berishni birinchi boshlaganidir», dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир мусулмонга ўз биродаридан уч кечадан ортиқ юз ўгириб юриши ҳалол эмас: улар учрашиб қолганда, бири у томонга, иккинчиси бу томонга юз ўгиради. Уларнинг яхшироғи салом беришни биринчи бошлаганидир», дедилар.
عَنْ أَبِي حَمْزَةَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ خَادِمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم عَنْ النَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ".
رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ [رقم:13]، وَمُسْلِمٌ [رقم:45].
[رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ]
، [وَمُسْلِمٌ]
Rasululloh ﷺ ning xizmatchisi Abu Hamza Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilib, u zot: «Biringiz oʻzi uchun yoqtirgan narsani birodari uchun ham yoqtirmagunicha (komil) moʻmin boʻlmaydi», dedilar. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Расулуллоҳ ﷺ нинг хизматчиси Абу Ҳамза Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилиб, у зот: «Бирингиз ўзи учун ёқтирган нарсани биродари учун ҳам ёқтирмагунича (комил) мўмин бўлмайди», дедилар. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.
الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ،
وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى مَنْ لاَ نَبِيَّ بَعْدَهُ
Barcha hamdlar yolgʻiz Ollohga xosdir, undan keyin Paygʻambar yoʻq boʻlgan Zotga salavotu salomlar boʻlsin.Барча ҳамдлар ёлғиз Оллоҳга хосдир, ундан кейин Пайғамбар йўқ бўлган Зотга салавоту саломлар бўлсин.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ، قَالَ: قُلْتُ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ: كَيْفَ كَانَ نَعْلُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم؟ قَالَ: لَهُمَا قِبَالانِ.
Qatoda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Anas ibn Molikka: «Rasululloh ﷺning kovushlari qanday edi?» dedim. U: «Ularning ikkitadan tasmasi bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Қатода (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Анас ибн Моликка: «Расулуллоҳ ﷺнинг ковушлари қандай эди?» дедим. У: «Уларнинг иккитадан тасмаси бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا غَزَا بِنَا قَوْمًا لَمْ يَكُنْ يَغْزُو بِنَا حَتَّى يُصْبِحَ وَيَنْظُرَ، فَإِنْ سَمِعَ أَذَانًا كَفَّ عَنْهُمْ، وَإِنْ لَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا أَغَارَ عَلَيْهِمْ، قَالَ فَخَرَجْنَا إِلَى خَيْبَرَ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِمْ لَيْلاً، فَلَمَّا أَصْبَحَ وَلَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا رَكِبَ وَرَكِبْتُ خَلْفَ أَبِي طَلْحَةَ، وَإِنَّ قَدَمِي لَتَمَسُّ قَدَمَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. قَالَ فَخَرَجُوا إِلَيْنَا بِمَكَاتِلِهِمْ وَمَسَاحِيهِمْ فَلَمَّا رَأَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالُوا مُحَمَّدٌ وَاللَّهِ، مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ. قَالَ فَلَمَّا رَآهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، خَرِبَتْ خَيْبَرُ، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ".
Humayd (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas ibn Molik dedi: «Paygʻambar ﷺ biz bilan biror qavmga qarshi jangga chiqganlarida, hech qachon bizni tonggacha hujum qilishga qoʻymas, kutib turar edilar: agar azon eshitsa, hujumni kechiktirar, azon eshitmasa, ularga hujum qilar edilar». Anas qoʻshimcha qildi: «Biz Xaybarga kechasi yetdik; ertalab u zot namozga azon eshitmagach, (ulovga) mindilar, men Abu Talhaning orqasida mindim va oyogʻim Paygʻambar ﷺ ning oyoqlariga tegib turardi. Xaybar ahli savat va belkuraklari bilan chiqdi; ular Paygʻambar ﷺ ni koʻrgach: ‹Muhammad! Allohga qasamki, Muhammad va uning lashkari!› — deb baqirdi. Rasululloh ﷺ ularni koʻrgach: ‹Allohu akbar! Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi. Biz biror (dushman) qavmiga yaqinlashsak, ogohlantirilganlarning tongi yomon boʻladi›, — dedilar».Ҳумайд (Анасдан) ривоят қилади: Анас ибн Молик деди: «Пайғамбар ﷺ биз билан бирор қавмга қарши жангга чиқганларида, ҳеч қачон бизни тонггача ҳужум қилишга қўймас, кутиб турар эдилар: агар азон эшица, ҳужумни кечиктирар, азон эшитмаса, уларга ҳужум қилар эдилар». Анас қўшимча қилди: «Биз Хайбарга кечаси етдик; эрталаб у зот намозга азон эшитмагач, (уловга) миндилар, мен Абу Талҳанинг орқасида миндим ва оёғим Пайғамбар ﷺ нинг оёқларига тегиб турарди. Хайбар аҳли сават ва белкураклари билан чиқди; улар Пайғамбар ﷺ ни кўргач: ‹Муҳаммад! Аллоҳга қасамки, Муҳаммад ва унинг лашкари!› — деб бақирди. Расулуллоҳ ﷺ уларни кўргач: ‹Аллоҳу акбар! Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди. Биз бирор (душман) қавмига яқинлашсак, огоҳлантирилганларнинг тонги ёмон бўлади›, — дедилар».
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عِتْبَانَ فَقُلْتُ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ أَصَابَنِي فِي بَصَرِي بَعْضُ الشَّىْءِ فَبَعَثْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَنْزِلِي فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى - قَالَ - فَأَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي مَنْزِلِي وَأَصْحَابُهُ يَتَحَدَّثُونَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ أَسْنَدُوا عُظْمَ ذَلِكَ وَكِبْرَهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ دُخْشُمٍ قَالُوا وَدُّوا أَنَّهُ دَعَا عَلَيْهِ فَهَلَكَ وَوَدُّوا أَنَّهُ أَصَابَهُ شَرٌّ . فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ وَقَالَ " أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ " . قَالُوا إِنَّهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَمَا هُوَ فِي قَلْبِهِ . قَالَ " لاَ يَشْهَدُ أَحَدٌ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَيَدْخُلَ النَّارَ أَوْ تَطْعَمَهُ " . قَالَ أَنَسٌ فَأَعْجَبَنِي هَذَا الْحَدِيثُ فَقُلْتُ لاِبْنِي اكْتُبْهُ فَكَتَبَهُ .
Itbon ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mening koʻzimga biror narsa (xastalik) yetdi. Shunda men Rasululloh ﷺ ga: «Men Sizning oldimga kelib, uyimda namoz oʻqishingizni, men uni (oʻsha joyni) namozgoh qilib olishimni istayman», deb (xabar) yubordim. (Itbon) dedi: Shunda Paygʻambar ﷺ va ashoblaridan Alloh xohlagan (baʼzi) kishilar keldilar; (Paygʻambar) kirib, uyimda namoz oʻqir, ashoblari esa oʻzaro gaplashar edilar. Soʻng ular buning kattaligini (gapning asosini) Molik ibn Duxshumga taqadilar; ular: «(Paygʻambar) unga (qarshi) duo qilib, u halok boʻlishini va unga yomonlik yetishini istadilar», dedilar. Rasululloh ﷺ namozni tugatib: «U Allohdan boshqa iloh yoʻq va men Allohning Rasuli ekaniga guvohlik bermaydimi?» dedilar. Ular: «U buni (til bilan) aytadi, ammo (bu) qalbida yoʻq», dedilar. (Paygʻambar): «Allohdan boshqa iloh yoʻq va men Allohning Rasuli ekaniga guvohlik bergan hech bir kishi doʻzaxga kirmaydi — yoki: uni (doʻzax) yutmaydi (yondirmaydi)», dedilar. Anas dedi: Bu hadis menga yoqdi, shu sababli oʻgʻlimga: «Buni yozib qoʻy», dedim. U esa uni yozib qoʻydi.Итбон ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менинг кўзимга бирор нарса (хасталик) етди. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺ га: «Мен Сизнинг олдимга келиб, уйимда намоз ўқишингизни, мен уни (ўша жойни) намозгоҳ қилиб олишимни истайман», деб (хабар) юбордим. (Итбон) деди: Шунда Пайғамбар ﷺ ва ашобларидан Аллоҳ хоҳлаган (баъзи) кишилар келдилар; (Пайғамбар) кириб, уйимда намоз ўқир, ашоблари эса ўзаро гаплашар эдилар. Сўнг улар бунинг катталигини (гапнинг асосини) Молик ибн Духшумга тақадилар; улар: «(Пайғамбар) унга (қарши) дуо қилиб, у ҳалок бўлишини ва унга ёмонлик етишини истадилар», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатиб: «У Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва мен Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик бермайдими?» дедилар. Улар: «У буни (тил билан) айтади, аммо (бу) қалбида йўқ», дедилар. (Пайғамбар): «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва мен Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик берган ҳеч бир киши дўзахга кирмайди — ёки: уни (дўзах) ютмайди (ёндирмайди)», дедилар. Анас деди: Бу ҳадис менга ёқди, шу сабабли ўғлимга: «Буни ёзиб қўй», дедим. У эса уни ёзиб қўйди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ، هُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ . قُلْتُ فَأَنْتُمْ مَا كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الصَّلَوَاتِ كُلَّهَا بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ مَا لَمْ نُحْدِثْ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Amr ibn Omir al-Ansoriy (rahimahulloh) aytdi: Men Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: «Paygʻambar ﷺ har bir namoz vaqtida tahorat qilar edilar». Men: ‹Sizlar-chi, nima qilar edingiz?› dedim. U: ‹Biz tahoratimiz sinmagunicha barcha namozlarni bitta tahorat bilan oʻqir edik›, dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Амр ибн Омир ал-Ансорий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Пайғамбар ﷺ ҳар бир намоз вақтида таҳорат қилар эдилар». Мен: ‹Сизлар-чи, нима қилар эдингиз?› дедим. У: ‹Биз таҳоратимиз синмагунича барча намозларни битта таҳорат билан ўқир эдик›, деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ رَجُلٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَرَادَ حَاجَةً لاَ يَرْفَعُ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنَ الأَرْضِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ حَرْبٍ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَهُوَ ضَعِيفٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى الرَّمْلِيُّ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ بِهِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hojat chiqarmoqchi boʻlganlarida, yerga yaqinlashmaguncha kiyimlarini koʻtarmas edilar. Abu Dovud aytdi: Buni Abdussalom ibn Harb aʼmashdan, u Anas ibn Molikdan rivoyat qilgan, (lekin) bu (sanad) zaifdir (chunki aʼmashning Anas ibn Molikdan eshitgani sobit emas).Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳожат чиқармоқчи бўлганларида, ерга яқинлашмагунча кийимларини кўтармас эдилар. Абу Довуд айтди: Буни Абдуссалом ибн Ҳарб аъмашдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилган, (лекин) бу (санад) заифдир (чунки аъмашнинг Анас ибн Моликдан эшитгани собит эмас).
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِإِنَاءٍ صَغِيرٍ فَتَوَضَّأَ . قُلْتُ أَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلاَةٍ قَالَ نَعَمْ . قَالَ فَأَنْتُمْ قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الصَّلَوَاتِ مَا لَمْ نُحْدِثْ قَالَ وَقَدْ كُنَّا نُصَلِّي الصَّلَوَاتِ بِوُضُوءٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zikr qildilarki, Nabiy ﷺ ga kichik bir idish keltirildi va u zot taharat qildilar. Men: «Nabiy ﷺ har namoz uchun taharat qilarmidilar?» dedim. U: «Ha», dedi. «Sizlarchi?» dedim. U: «Biz hadas qilmagunimizcha namozlarni bir taharat bilan oʻqiyverar edik», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зикр қилдиларки, Набий ﷺ га кичик бир идиш келтирилди ва у зот таҳарат қилдилар. Мен: «Набий ﷺ ҳар намоз учун таҳарат қилармидилар?» дедим. У: «Ҳа», деди. «Сизларчи?» дедим. У: «Биз ҳадас қилмагунимизча намозларни бир таҳарат билан ўқийверар эдик», деди.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْرَقُ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ يَضَعُ يَدَيْهِ عَلَى أُذُنَيْهِ وَيَقُولُ صُمَّتَا إِنْ لَمْ أَكُنْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U qoʻllarini quloqlariga qoʻyib: «Agar Rasululloh ﷺning: ‹Olov tekkan narsadan soʻng taharat oling›, deganlarini eshitmagan boʻlsam, ular ikkovi kar boʻlsin», der edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У қўлларини қулоқларига қўйиб: «Агар Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Олов теккан нарсадан сўнг таҳарат олинг›, деганларини эшитмаган бўлсам, улар иккови кар бўлсин», дер эди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَبِي قُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ، يَقُولُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ قَالَ بِالْعِلْمِ قُلْتُ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ زَعَمَ ذَاكَ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ.
Ubayd ibn Abu Qurra (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Molik ibn Anas (rahimahulloh)ning {Biz xohlaganimizning darajalarini koʻtaramiz} (Anʼom 83) oyati haqida: «Yaʼni ilm bilan», deganini eshitdim. Men: «Buni senga kim aytdi?» dedim. U: «Buni Zayd ibn Aslam aytgan», dedi.Убайд ибн Абу Қурра (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Молик ибн Анас (раҳимаҳуллоҳ)нинг {Биз хоҳлаганимизнинг даражаларини кўтарамиз} (Анъом 83) ояти ҳақида: «Яъни илм билан», деганини эшитдим. Мен: «Буни сенга ким айтди?» дедим. У: «Буни Зайд ибн Аслам айтган», деди.
- وعن ابن مسعود، وابن عمر، وأنس رضي الله عنهم قالوا: قال النبي صلى الله عليه وسلم : " لكل غادر لواء يوم القيامة، يقال: هذه غدرة فلان" ((متفق عليه)).
(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi:) U zot: «Har bir gʻodir (ahdini buzuvchi xoin) uchun Qiyomat kuni bir bayroq (tikiladiki), u (shu) bilan tanib olinadi», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади:) У зот: «Ҳар бир ғодир (аҳдини бузувчи хоин) учун Қиёмат куни бир байроқ (тикиладики), у (шу) билан таниб олинади», дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْكَبَائِرُ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَالْيَمِين الْغمُوس» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
وَفِي رِوَايَةِ أَنَسٍ: «وَشَهَادَةُ الزُّورِ» بَدَلُ: «الْيَمِينُ الْغمُوس»
(Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Kabiralar (katta gunohlar) — Allohga shirk keltirish, ota-onaga oqlik qilish, (nohaq) jon oʻldirish va yamin gʻamus (yolgʻon qasam)dir», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Кабиралар (катта гуноҳлар) — Аллоҳга ширк келтириш, ота-онага оқлик қилиш, (ноҳақ) жон ўлдириш ва ямин ғамус (ёлғон қасам)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سِنَانِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: الْمُسْتَبَّانِ مَا قَالاَ، فَعَلَى الْبَادِئِ، حَتَّى يَعْتَدِيَ الْمَظْلُومُ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh menga: ‹Bir-biringizga kamtar boʻlinglar va bir-biringizga zulm qilmanglar›, deb vahiy qildi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ менга: ‹Бир-бирингизга камтар бўлинглар ва бир-бирингизга зулм қилманглар›, деб ваҳий қилди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ طَهْمَانَ، قَالَ: أَخْرَجَ إِلَيْنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ نَعْلَيْنِ جَرْدَاوَيْنِ، لَهُمَا قِبَالانِ. قَالَ : فَحَدَّثَنِي ثَابِتٌ بَعْدُ عَنْ أَنَسُ ، أَنَّهُمَا كَانَتَا نَعْلَيِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi bizga tuksiz, ikki tasmali bir juft naʼlayn (kavush) chiqarib koʻrsatdilar. Bu ikki naʼlayn Nabiy ﷺning naʼlaynlari edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши бизга туксиз, икки тасмали бир жуфт наълайн (кавуш) чиқариб кўрсатдилар. Бу икки наълайн Набий ﷺнинг наълайнлари эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَوْشَبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا بَنِي سَلِمَةَ أَلاَ تَحْتَسِبُونَ آثَارَكُمْ ". وَقَالَ مُجَاهِدٌ فِي قَوْلِهِ [quran sura="36" aya_start="12" aya_end="12"]{وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ} قَالَ خُطَاهُمْ. وَقَالَ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ، حَدَّثَنِي أَنَسٌ، أَنَّ بَنِي سَلِمَةَ، أَرَادُوا أَنْ يَتَحَوَّلُوا، عَنْ مَنَازِلِهِمْ، فَيَنْزِلُوا قَرِيبًا مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُعْرُوا {الْمَدِينَةَ} فَقَالَ " أَلاَ تَحْتَسِبُونَ آثَارَكُمْ ". قَالَ مُجَاهِدٌ خُطَاهُمْ آثَارُهُمْ أَنْ يُمْشَى فِي الأَرْضِ بِأَرْجُلِهِمْ.
Humayd (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas: «Paygʻambar ﷺ: ‹Ey Bani Salima, (masjidga tomon) har bir qadamingiz uchun (namozga kelganda) savob bor deb oʻylamaysizlarmi?› — dedilar», — dedi. Mujohid Allohning: ‹Ular oldindan yuborgan (amallar)ini va izlarini yozib qoʻyamiz› (Yosin, 12) — degan (oyati) haqida: «‹Ularning izlari› — ‹ularning qadamlari› (degani)», — dedi. Anas aytdiki, Bani Salima (qabilasi) Paygʻambar ﷺ ga yaqin joyga koʻchib oʻtmoqchi boʻldi, lekin Rasululloh ﷺ ularning uylarini boʻsh qoldirishni yoqtirmadilar va: «(Masjidga tomon) qadamlaringiz uchun savob olishingizni oʻylamaysizlarmi?» — dedilar. Mujohid: «Ularning izlari — ularning qadamlari va piyoda yurishlaridir», — dedi.Ҳумайд (Анасдан) ривоят қилади: Анас: «Пайғамбар ﷺ: ‹Эй Бани Салима, (масжидга томон) ҳар бир қадамингиз учун (намозга келганда) савоб бор деб ўйламайсизларми?› — дедилар», — деди. Мужоҳид Аллоҳнинг: ‹Улар олдиндан юборган (амаллар)ини ва изларини ёзиб қўямиз› (Ёсин, 12) — деган (ояти) ҳақида: «‹Уларнинг излари› — ‹уларнинг қадамлари› (дегани)», — деди. Анас айтдики, Бани Салима (қабиласи) Пайғамбар ﷺ га яқин жойга кўчиб ўтмоқчи бўлди, лекин Расулуллоҳ ﷺ уларнинг уйларини бўш қолдиришни ёқтирмадилар ва: «(Масжидга томон) қадамларингиз учун савоб олишингизни ўйламайсизларми?» — дедилар. Мужоҳид: «Уларнинг излари — уларнинг қадамлари ва пиёда юришларидир», — деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، أَنْبَأَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " مِنْ أَنْ يَرْجِعَ يَهُودِيًّا أَوْ نَصْرَانِيًّا " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ularning hadisi kabi (aytdilar) — faqat u: «...yahudiy yoki nasroniy boʻlib qaytishdan (koʻra)» dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уларнинг ҳадиси каби (айтдилар) — фақат у: «...яҳудий ёки насроний бўлиб қайтишдан (кўра)» деди.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ بَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ . قَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لأَنَّ إِسْلاَمَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ . هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلاَلٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَىُّ بْنُ عِمَارَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Hammom ibn Horisdan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu) bavl qildi, soʻng tahorat oldi va ikki mahsisi ustiga mash tortdi. Unga: «Shunday qilyapsanmi?» deyildi. U: «Meni nima toʻxtatadi? Holbuki, men Rasululloh ﷺ shunday qilganlarini koʻrganman», dedi. Ibrohim (Naxaiy) aytdi: Ularga (ulamolarga) Jarirning hadisi yoqar edi, chunki uning Islomga kirishi Moida (surasi) nozil boʻlganidan keyin edi. Bu Ibrohimning soʻzi, yaʼni «Ularga yoqar edi» (degani). (Roviy) aytdi: Bu bobda Umar, Ali, Huzayfa, Mugʻiyra, Bilol, Saʼd, Abu Ayyub, Salmon, Burayda, Amr ibn Umayya, Anas, Sahl ibn Saʼd, Yaʼlo ibn Murra, Uboda ibn Somit, Usoma ibn Sharik, Abu Umoma, Jobir, Usoma ibn Zayd, Ibn Uboda — Ibn Imora ham deyiladi — va Ubay ibn Imora (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Jarirning hadisi hasan sahihdir.Ҳаммом ибн Ҳорисдан ривоят қилинадики, у айтди: Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу) бавл қилди, сўнг таҳорат олди ва икки маҳсиси устига маш тортди. Унга: «Шундай қиляпсанми?» дейилди. У: «Мени нима тўхтатади? Ҳолбуки, мен Расулуллоҳ ﷺ шундай қилганларини кўрганман», деди. Иброҳим (Нахаий) айтди: Уларга (уламоларга) Жарирнинг ҳадиси ёқар эди, чунки унинг Исломга кириши Моида (сураси) нозил бўлганидан кейин эди. Бу Иброҳимнинг сўзи, яъни «Уларга ёқар эди» (дегани). (Ровий) айтди: Бу бобда Умар, Али, Ҳузайфа, Муғийра, Билол, Саъд, Абу Айюб, Салмон, Бурайда, Амр ибн Умайя, Анас, Саҳл ибн Саъд, Яъло ибн Мурра, Убода ибн Сомит, Усома ибн Шарик, Абу Умома, Жобир, Усома ибн Зайд, Ибн Убода — Ибн Имора ҳам дейилади — ва Убай ибн Имора (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Жарирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ الأَوْدِيِّ، - هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ - عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ لاَ يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ لأَنَّ الْمَعْرُوفَ عَنِ الْمُغِيرَةِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرُوِيَ هَذَا أَيْضًا عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ . وَلَيْسَ بِالْمُتَّصِلِ وَلاَ بِالْقَوِيِّ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَابْنُ مَسْعُودٍ وَالْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَأَبُو أُمَامَةَ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَعَمْرُو بْنُ حُرَيْثٍ وَرُوِيَ ذَلِكَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَابْنِ عَبَّاسٍ .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahorat oldilar va paypoqlari (juroblari) hamda kavushlari ustiga mash tortdilar. Abu Dovud aytdi: Abdurahmon ibn Mahdiy bu hadisni rivoyat qilmas edi — chunki Mugʻiyradan (kelgan) mashhur (rivoyat) Paygʻambar ﷺ ning maxsilar ustiga mash tortganlarini (bildiradi). Abu Dovud aytdi: Bu (paypoqqa mash) Abu Muso al-Ashʼariydan ham Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qilingan, ammo (sanadi) ulangan emas va kuchli emas. Abu Dovud aytdi: Paypoqlar ustiga mash tortishni Ali ibn Abu Tolib, Ibn Masʼud, Baroʼ ibn Ozib, Anas ibn Molik, Abu Umoma, Sahl ibn Saʼd va Amr ibn Hurays (qilishgan); bu Umar ibn al-Xattob va Ibn Abbosdan ham rivoyat qilingan.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олдилар ва пайпоқлари (журоблари) ҳамда кавушлари устига маш тортдилар. Абу Довуд айтди: Абдураҳмон ибн Маҳдий бу ҳадисни ривоят қилмас эди — чунки Муғийрадан (келган) машҳур (ривоят) Пайғамбар ﷺ нинг махсилар устига маш тортганларини (билдиради). Абу Довуд айтди: Бу (пайпоққа маш) Абу Мусо ал-Ашъарийдан ҳам Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилинган, аммо (санади) уланган эмас ва кучли эмас. Абу Довуд айтди: Пайпоқлар устига маш тортишни Али ибн Абу Толиб, Ибн Масъуд, Бароъ ибн Озиб, Анас ибн Молик, Абу Умома, Саҳл ибн Саъд ва Амр ибн Ҳурайс (қилишган); бу Умар ибн ал-Хаттоб ва Ибн Аббосдан ҳам ривоят қилинган.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ بِمَكُّوكٍ وَيَغْتَسِلُ بِخَمْسَةِ مَكَاكِيَّ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir makkuk suv bilan taharat qilar va besh makkuk suv bilan gʻusl qilardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир маккук сув билан таҳарат қилар ва беш маккук сув билан ғусл қилардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ أَبُو الأَشْعَثِ الْعِجْلِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ عَمْرَةَ بِنْتَ الْجَوْنِ، تَعَوَّذَتْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حِينَ أُدْخِلَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ " لَقَدْ عُذْتِ بِمُعَاذٍ " . فَطَلَّقَهَا وَأَمَرَ أُسَامَةَ أَوْ أَنَسًا فَمَتَّعَهَا بِثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ رَازِقِيَّةٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Amra binti Javn Allohning Rasuli ﷺ huzurlariga kelin qilib kiritilganda, u zotdan Allohga panoh soʻradi. Shunda u zot: «Sen panoh berguvchi Zotdan panoh soʻrading», dedilar. Soʻng u zot uni taloq qildilar va Usoma yoki Anasga buyurib, unga uch dona oq zigʻir matodan libos hadya qildirdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Амра бинти Жавн Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурларига келин қилиб киритилганда, у зотдан Аллоҳга паноҳ сўради. Шунда у зот: «Сен паноҳ бергувчи Зотдан паноҳ сўрадинг», дедилар. Сўнг у зот уни талоқ қилдилар ва Усома ёки Анасга буюриб, унга уч дона оқ зиғир матодан либос ҳадя қилдирдилар.
- وعن أنس بن سيرين قال: كنت مع أنس بن مالك رضي الله عنه عند نفر من المجوس، فجيء بفالوذج على إناء من فضة، فلم يأكله، فقيل له: حوله، فحوله على إناء من خلنج، وجيء به فأكله. ((رواه البيهقي بإسناد حسن)).الخلنج الجفنة
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni majusiylardan bir necha kishining huzurida edik. Kumush idishda faluzaj (asaldan tayyorlanadigan shirinlik) keltirildi, u kishi undan yemadilar. Unga: «Uni (boshqa idishga) koʻchiring», deyildi. Shunda uni xalanj (yogʻoch) idishga koʻchirishdi va keltirilgach, uni yedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни мажусийлардан бир неча кишининг ҳузурида эдик. Кумуш идишда фалузаж (асалдан тайёрланадиган ширинлик) келтирилди, у киши ундан емадилар. Унга: «Уни (бошқа идишга) кўчиринг», дейилди. Шунда уни халанж (ёғоч) идишга кўчиришди ва келтирилгач, уни едилар.
وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اتَّبِعُوا السَّوَادَ الْأَعْظَمَ فَإِنَّهُ مَنْ شَذَّ شَذَّ فِي النَّارِ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ من حَدِيث أنس
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Katta jamoatga (savodul aʼzamga) ergashinglar. Zero, kim (jamoatdan) ajralib chiqsa, doʻzaxda ajralib qoladi», dedilar. Ibn Moja rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Катта жамоатга (саводул аъзамга) эргашинглар. Зеро, ким (жамоатдан) ажралиб чиқса, дўзахда ажралиб қолади», дедилар. Ибн Можа ривоят қилган.
حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ نِبْرَاسٍ أَبُو الْحَسَنِ، عَنْ ثَابِتٍ، أَنَّهُ كَانَ مَعَ أَنَسٍ بِالزَّاوِيَةِ فَوْقَ غُرْفَةٍ لَهُ، فَسَمِعَ الأَذَانَ، فَنَزَلَ وَنَزَلْتُ، فَقَارَبَ فِي الْخُطَا فَقَالَ: كُنْتُ مَعَ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ فَمَشَى بِي هَذِهِ الْمِشْيَةَ وَقَالَ: أَتَدْرِي لِمَ فَعَلْتُ بِكَ؟ فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَشَى بِي هَذِهِ الْمِشْيَةَ وَقَالَ: أَتَدْرِي لِمَ مَشَيْتُ بِكَ؟ قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ: لِيَكْثُرَ عَدَدُ خُطَانَا فِي طَلَبِ الصَّلاةِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U azonni eshitgach xonasidan tushdi va qadamlarini kichraytirib yurib dedi: «Men Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu) bilan birga edim. U meni ana shunday yurgizib: ‹Senga nima uchun bunday qilganimni bilasanmi? Nabiy ﷺ meni ana shunday yurgizib: «Sen bilan nima uchun bunday yurganimni bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshi biluvchidir», dedim. U zot: «Namozga intilishda qadamlarimiz koʻp boʻlishi uchun», dedilar›, dedi.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У азонни эшитгач хонасидан тушди ва қадамларини кичрайтириб юриб деди: «Мен Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу) билан бирга эдим. У мени ана шундай юргизиб: ‹Сенга нима учун бундай қилганимни биласанми? Набий ﷺ мени ана шундай юргизиб: «Сен билан нима учун бундай юрганимни биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхши билувчидир», дедим. У зот: «Намозга интилишда қадамларимиз кўп бўлиши учун», дедилар›, деди.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ: أُتِيَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم بِتَمْرٍ فَرَأَيْتُهُ يَأْكُلُ وَهُوَ مُقْعٍ مِنَ الْجُوعِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Anasning xolasi binti Milhonning oldiga keldilar va boshlarini uning yonida qoʻydilar. Soʻng (roviy) hadisni Isʼhoq ibn Abu Talha va Muhammad ibn Yahyo ibn Habbon hadisi maʼnosida bayon qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Анаснинг холаси бинти Милҳоннинг олдига келдилар ва бошларини унинг ёнида қўйдилар. Сўнг (ровий) ҳадисни Исъҳоқ ибн Абу Талҳа ва Муҳаммад ибн Яҳё ибн Ҳаббон ҳадиси маъносида баён қилди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ سُئِلَ أَنَسٌ هَلِ اتَّخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا فَقَالَ نَعَمْ، أَخَّرَ لَيْلَةً صَلاَةَ الْعِشَاءِ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ، ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ بَعْدَ مَا صَلَّى فَقَالَ " صَلَّى النَّاسُ وَرَقَدُوا وَلَمْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مُنْذُ انْتَظَرْتُمُوهَا ". قَالَ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ.
Humayd (Anasdan) rivoyat qiladi: Anasdan: «Rasululloh ﷺ uzuk taqar midilar?» — deb soʻraldi. U: «Ha. Bir kuni u zot xufton namozini yarim kechagacha kechiktirdilar; namozdan soʻng u zot bizga qarab: ‹Odamlar namoz oʻqib uxladi, lekin sizlar uni kutib turgan muddatingizda namozda (hisoblandinglar)›, — dedilar», — dedi. Anas qoʻshimcha qildi: «Goʻyo men hozir ham u zotning uzugining yaltirashini koʻrayotgandekman».Ҳумайд (Анасдан) ривоят қилади: Анасдан: «Расулуллоҳ ﷺ узук тақар мидилар?» — деб сўралди. У: «Ҳа. Бир куни у зот хуфтон намозини ярим кечагача кечиктирдилар; намоздан сўнг у зот бизга қараб: ‹Одамлар намоз ўқиб ухлади, лекин сизлар уни кутиб турган муддатингизда намозда (ҳисобландинглар)›, — дедилар», — деди. Анас қўшимча қилди: «Гўё мен ҳозир ҳам у зотнинг узугининг ялтирашини кўраётгандекман».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْكَبَائِرَ - أَوْ سُئِلَ عَنِ الْكَبَائِرِ - فَقَالَ " الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ " . وَقَالَ " أَلاَ أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ " . قَالَ " قَوْلُ الزُّورِ " . أَوْ قَالَ " شَهَادَةُ الزُّورِ " . قَالَ شُعْبَةُ وَأَكْبَرُ ظَنِّي أَنَّهُ شَهَادَةُ الزُّورِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ katta gunohlarni zikr qildilar — yoki katta gunohlar haqida soʻraldi —: «Allohga shirk keltirish, jon oʻldirish va ota-onaga oqlik qilish», dedilar. Soʻng: «Sizlarga katta gunohlarning eng kattasini xabar bermaymi?» deb: «Yolgʻon soʻz», dedilar — yoki: «yolgʻon guvohlik», dedilar. Shuʼba dedi: «Mening eng katta gumonim — u (Paygʻambar aytgani) ‹yolgʻon guvohlik›».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ катта гуноҳларни зикр қилдилар — ёки катта гуноҳлар ҳақида сўралди —: «Аллоҳга ширк келтириш, жон ўлдириш ва ота-онага оқлик қилиш», дедилар. Сўнг: «Сизларга катта гуноҳларнинг энг каттасини хабар бермайми?» деб: «Ёлғон сўз», дедилар — ёки: «ёлғон гувоҳлик», дедилар. Шуъба деди: «Менинг энг катта гумоним — у (Пайғамбар айтгани) ‹ёлғон гувоҳлик›».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَقَالَ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ اشْتَكَيْتُ . فَقَالَ أَنَسٌ أَفَلاَ أَرْقِيكَ بِرُقْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَلَى . قَالَ " اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ مُذْهِبَ الْبَاسِ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لاَ شَافِيَ إِلاَّ أَنْتَ شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَعَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقُلْتُ لَهُ رِوَايَةُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَصَحُّ أَوْ حَدِيثُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كِلاَهُمَا صَحِيحٌ . وَرَوَى عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ .
Abdulaziz ibn Suhaybdan rivoyat qilinadi: U: «Men va Sobit al-Bunoniy Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdik. Sobit: ‹Ey Abu Hamza, men ogʻrib qoldim›, dedi. Shunda Anas: ‹Senga Rasululloh ﷺning ruqyasi bilan ruqya qilmaymi?› dedi. U: ‹Albatta (qiling)›, dedi. (Anas): ‹Allohumma, ey odamlarning Robbi, dardni ketkazguvchi Zot, shifo bergin, Sen shifo beruvchisan, Sendan boshqa shifo beruvchi yoʻq, hech qanday kasallik qoldirmaydigan shifo bergin›, dedi», dedi. Abu Iso aytdi: Abu Said hadisi hasan sahih hadisdir.Абдулазиз ибн Суҳайбдан ривоят қилинади: У: «Мен ва Собит ал-Буноний Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирдик. Собит: ‹Эй Абу Ҳамза, мен оғриб қолдим›, деди. Шунда Анас: ‹Сенга Расулуллоҳ ﷺнинг руқяси билан руқя қилмайми?› деди. У: ‹Албатта (қилинг)›, деди. (Анас): ‹Аллоҳумма, эй одамларнинг Робби, дардни кетказгувчи Зот, шифо бергин, Сен шифо берувчисан, Сендан бошқа шифо берувчи йўқ, ҳеч қандай касаллик қолдирмайдиган шифо бергин›, деди», деди. Абу Исо айтди: Абу Саид ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ الْبَجَلِيِّ، - قَالَ مُحَمَّدٌ هُوَ أَبُو أَسَدِ بْنِ عَمْرٍو - قَالَ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ عَنِ الْوُضُوءِ، فَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلاَةٍ وَكُنَّا نُصَلِّي الصَّلَوَاتِ بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ .
Abu Asad ibn Amr aytadi: Men Anas ibn Molikdan tahorat haqida soʻradim. U: «Paygʻambar ﷺ har namozga (qaytadan) tahorat olar edilar; biz esa (bir necha) namozni bitta tahorat bilan oʻqir edik», — dedi.Абу Асад ибн Амр айтади: Мен Анас ибн Моликдан таҳорат ҳақида сўрадим. У: «Пайғамбар ﷺ ҳар намозга (қайтадан) таҳорат олар эдилар; биз эса (бир неча) намозни битта таҳорат билан ўқир эдик», — деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَدَّتَهُ، مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِطَعَامٍ قَدْ صَنَعَتْهُ لَهُ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ " قُومُوا فَلأُصَلِّيَ لَكُمْ " . قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدِ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ فَنَضَحْتُهُ بِمَاءٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفَفْتُ أَنَا وَالْيَتِيمُ وَرَاءَهُ وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا فَصَلَّى لَنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning buvisi Mulayka Rasululloh ﷺni oʻzi tayyorlagan taomga taklif qildi. U zot undan yedilar, soʻng: «Turinglar, sizlarga namoz oʻqib beray», dedilar. Anas aytdi: Men uzoq ishlatilganidan qorayib ketgan boʻyramizni olib, unga suv sepdim. Rasululloh ﷺ namozga turdilar, men va bir yetim ularning orqasida saf tortdik, kampir esa bizning orqamizda turdi. U zot bizga ikki rakaat namoz oʻqib berib, soʻng qaytdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг бувиси Мулайка Расулуллоҳ ﷺни ўзи тайёрлаган таомга таклиф қилди. У зот ундан едилар, сўнг: «Туринглар, сизларга намоз ўқиб берай», дедилар. Анас айтди: Мен узоқ ишлатилганидан қорайиб кетган бўйрамизни олиб, унга сув сепдим. Расулуллоҳ ﷺ намозга турдилар, мен ва бир етим уларнинг орқасида саф тортдик, кампир эса бизнинг орқамизда турди. У зот бизга икки ракаат намоз ўқиб бериб, сўнг қайтдилар.