حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، - وَكَانَتْ تَحْتَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ - أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، دَخَلَ فَسَكَبَتْ لَهُ وَضُوءًا فَجَاءَتْ هِرَّةٌ فَشَرِبَتْ مِنْهُ فَأَصْغَى لَهَا الإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا ابْنَةَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّهَا مِنَ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ وَالطَّوَّافَاتِ " .
Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — Kabsha binti Kaʼb ibn Molik (Ibn Abu Qatodaning xotini) shunday dedi: Abu Qatoda (uyga) kirdi va men unga tahorat (uchun) suv quydim. Shunda bir mushuk kelib, undan (suvdan) ichdi; u (Abu Qatoda) idishni mushuk ichib boʻlguncha unga (engashtirib) tutib turdi. Kabsha dedi: U meni oʻziga qarab turganimni koʻrib: «Hayron boʻlyapsanmi, ey jiyanim?» — dedi. Men: «Ha», — dedim. U: «Albatta, Rasululloh ﷺ: ‹U (mushuk) nopok emas; u sizlarning atrofingizda aylanib yuradigan (jonzot)lardandir›, — dedilar», — dedi.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — Кабша бинти Каъб ибн Молик (Ибн Абу Қатоданинг хотини) шундай деди: Абу Қатода (уйга) кирди ва мен унга таҳорат (учун) сув қуйдим. Шунда бир мушук келиб, ундан (сувдан) ичди; у (Абу Қатода) идишни мушук ичиб бўлгунча унга (энгаштириб) тутиб турди. Кабша деди: У мени ўзига қараб турганимни кўриб: «Ҳайрон бўляпсанми, эй жияним?» — деди. Мен: «Ҳа», — дедим. У: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: ‹У (мушук) нопок эмас; у сизларнинг атрофингизда айланиб юрадиган (жонзот)лардандир›, — дедилар», — деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، - وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ - قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍفَسَاقَ قِصَّتَهُ فِي تَبُوكَ قَالَ حَتَّى إِذَا مَضَتْ أَرْبَعُونَ مِنَ الْخَمْسِينَ إِذَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْتِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُكَ أَنْ تَعْتَزِلَ امْرَأَتَكَ . قَالَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا أَمْ مَاذَا أَفْعَلُ قَالَ لاَ بَلِ اعْتَزِلْهَا فَلاَ تَقْرَبَنَّهَا . فَقُلْتُ لاِمْرَأَتِي الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَكُونِي عِنْدَهُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ فِي هَذَا الأَمْرِ .
Ahmad ibn Amr ibn as-Sarh va Sulaymon ibn Dovud bizga aytdilar, bizga Ibn Vahb xabar berdi, menga Yunus, u Ibn Shihobdan (xabar berdi), menga Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Kaʼb ibn Molik xabar berdiki, Abdulloh ibn Kaʼb — u (otasi) Kaʼb koʻzi ojiz boʻlib qolganda, oʻgʻillaridan uning yetakchisi edi — aytdi: Men Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)ni eshitdim. Soʻng u (Kaʼb) Tabuk (gʻazoti) haqidagi voqeasini keltirdi va aytdi: Hatto ellik (kun)dan qirq (kuni) oʻtganida, Rasululloh ﷺning elchisi kelib: «Rasululloh ﷺ senga xotiningdan ajralib turishingni buyurmoqdalar», dedi. (Kaʼb) aytdi: Men: «Uni taloq qilaymi yoki nima qilay?» dedim. U: «Yoʻq, balki undan ajralib tur va unga yaqinlashma», dedi. Men xotinimga: «Ahling oldiga bor va Alloh subhonahu bu ish haqida hukm chiqarguncha ularning huzurida boʻlib tur», dedim.Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ ва Сулаймон ибн Довуд бизга айтдилар, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус, у Ибн Шиҳобдан (хабар берди), менга Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Каъб ибн Молик хабар бердики, Абдуллоҳ ибн Каъб — у (отаси) Каъб кўзи ожиз бўлиб қолганда, ўғилларидан унинг етакчиси эди — айтди: Мен Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)ни эшитдим. Сўнг у (Каъб) Табук (ғазоти) ҳақидаги воқеасини келтирди ва айтди: Ҳатто эллик (кун)дан қирқ (куни) ўтганида, Расулуллоҳ ﷺнинг элчиси келиб: «Расулуллоҳ ﷺ сенга хотинингдан ажралиб туришингни буюрмоқдалар», деди. (Каъб) айтди: Мен: «Уни талоқ қилайми ёки нима қилай?» дедим. У: «Йўқ, балки ундан ажралиб тур ва унга яқинлашма», деди. Мен хотинимга: «Аҳлинг олдига бор ва Аллоҳ субҳонаҳу бу иш ҳақида ҳукм чиқаргунча уларнинг ҳузурида бўлиб тур», дедим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ كَتَبُوا إِلَى ابْنِ أُبَىٍّ وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ مَعَهُ الأَوْثَانَ مِنَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِالْمَدِينَةِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ إِنَّكُمْ آوَيْتُمْ صَاحِبَنَا وَإِنَّا نُقْسِمُ بِاللَّهِ لَتُقَاتِلُنَّهُ أَوْ لَتُخْرِجُنَّهُ أَوْ لَنَسِيرَنَّ إِلَيْكُمْ بِأَجْمَعِنَا حَتَّى نَقْتُلَ مُقَاتِلَتَكُمْ وَنَسْتَبِيحَ نِسَاءَكُمْ . فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ مِنْ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ اجْتَمَعُوا لِقِتَالِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَقِيَهُمْ فَقَالَ " لَقَدْ بَلَغَ وَعِيدُ قُرَيْشٍ مِنْكُمُ الْمَبَالِغَ مَا كَانَتْ تَكِيدُكُمْ بِأَكْثَرَ مِمَّا تُرِيدُونَ أَنْ تَكِيدُوا بِهِ أَنْفُسَكُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا أَبْنَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ " . فَلَمَّا سَمِعُوا ذَلِكَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَفَرَّقُوا فَبَلَغَ ذَلِكَ كُفَّارَ قُرَيْشٍ فَكَتَبَتْ كُفَّارُ قُرَيْشٍ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ إِلَى الْيَهُودِ إِنَّكُمْ أَهْلُ الْحَلْقَةِ وَالْحُصُونِ وَإِنَّكُمْ لَتُقَاتِلُنَّ صَاحِبَنَا أَوْ لَنَفْعَلَنَّ كَذَا وَكَذَا وَلاَ يَحُولُ بَيْنَنَا وَبَيْنَ خَدَمِ نِسَائِكُمْ شَىْءٌ - وَهِيَ الْخَلاَخِيلُ - فَلَمَّا بَلَغَ كِتَابُهُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَجْمَعَتْ بَنُو النَّضِيرِ بِالْغَدْرِ فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اخْرُجْ إِلَيْنَا فِي ثَلاَثِينَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِكَ وَلْيَخْرُجْ مِنَّا ثَلاَثُونَ حَبْرًا حَتَّى نَلْتَقِيَ بِمَكَانِ الْمَنْصَفِ فَيَسْمَعُوا مِنْكَ . فَإِنْ صَدَّقُوكَ وَآمَنُوا بِكَ آمَنَّا بِكَ فَقَصَّ خَبَرَهُمْ فَلَمَّا كَانَ الْغَدُ غَدَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْكَتَائِبِ فَحَصَرَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ " إِنَّكُمْ وَاللَّهِ لاَ تَأْمَنُونَ عِنْدِي إِلاَّ بِعَهْدٍ تُعَاهِدُونِي عَلَيْهِ " . فَأَبَوْا أَنْ يُعْطُوهُ عَهْدًا فَقَاتَلَهُمْ يَوْمَهُمْ ذَلِكَ ثُمَّ غَدَا الْغَدُ عَلَى بَنِي قُرَيْظَةَ بِالْكَتَائِبِ وَتَرَكَ بَنِي النَّضِيرِ وَدَعَاهُمْ إِلَى أَنْ يُعَاهِدُوهُ فَعَاهَدُوهُ فَانْصَرَفَ عَنْهُمْ وَغَدَا عَلَى بَنِي النَّضِيرِ بِالْكَتَائِبِ فَقَاتَلَهُمْ حَتَّى نَزَلُوا عَلَى الْجَلاَءِ فَجَلَتْ بَنُو النَّضِيرِ وَاحْتَمَلُوا مَا أَقَلَّتِ الإِبِلُ مِنْ أَمْتِعَتِهِمْ وَأَبْوَابِ بُيُوتِهِمْ وَخَشَبِهَا فَكَانَ نَخْلُ بَنِي النَّضِيرِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً أَعْطَاهُ اللَّهُ إِيَّاهَا وَخَصَّهُ بِهَا فَقَالَ { وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ } يَقُولُ بِغَيْرِ قِتَالٍ فَأَعْطَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَهَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَقَسَمَهَا بَيْنَهُمْ وَقَسَمَ مِنْهَا لِرَجُلَيْنِ مِنَ الأَنْصَارِ وَكَانَا ذَوِي حَاجَةٍ لَمْ يَقْسِمْ لأَحَدٍ مِنَ الأَنْصَارِ غَيْرَهُمَا وَبَقِيَ مِنْهَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّتِي فِي أَيْدِي بَنِي فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا .
Nabiy ﷺning sahobalaridan boʻlgan bir kishidan rivoyat qilinadiki, Quraysh kofirlari (Abdulloh) ibn Ubayyga va u bilan birga Avs hamda Xazrajdan butlarga ibodat qilganlarga xat yozdilar — oʻsha kuni Rasululloh ﷺ Madinada, Badr voqeasidan oldin edilar: «Sizlar bizning sherigimizga (Muhammadga) panoh berdingiz. Biz Allohga qasam ichamizki, yo siz u bilan jang qilasiz, yo uni (shahardan) chiqarasiz, aks holda hammamiz sizlarga qarshi yurish qilamiz, toki jangchilaringizni oʻldirib, ayollaringizni oʻzimizniki qilib olamiz». Bu (xabar) Abdulloh ibn Ubayyga va u bilan birga butparastlarga yetgach, ular Nabiy ﷺ bilan jang qilish uchun toʻplandilar. Bu Nabiy ﷺga yetgach, u zot ularning oldiga borib: «Qurayshning sizlarga qilgan tahdidi haddiga yetibdi. Quraysh sizlarga oʻzlaringiz oʻzlaringizga qilmoqchi boʻlganchalik makr qilolmaydi. Sizlar oʻz oʻgʻillaringiz va birodarlaringiz bilan jang qilmoqchimisiz?» dedilar. Ular bu (soʻz)ni Nabiy ﷺdan eshitganlarida, tarqalib ketdilar. Bu Quraysh kofirlariga yetdi. Shunda Quraysh kofirlari Badr voqeasidan keyin yahudiylarga xat yozdilar: «Sizlar qurol-yarogʻ va qalʼalar ahlisiz. Albatta, siz bizning sherigimiz bilan jang qilasiz, aks holda biz mana munday-munday qilamiz va bizni sizning ayollaringizning xadamlari (yaʼni xalxollari — oyoq bilaguzuklari) bilan oʻrtamizda hech narsa toʻsib turolmaydi». Ularning xati Nabiy ﷺga yetganda, Banu Naziyr xiyonatga qaror qildi va Rasululloh ﷺga: «Sahobalaringdan oʻttiz kishi bilan oldimizga chiq, bizdan ham oʻttiz olim chiqsin, toki adolat (mosligi) joyida uchrashaylik va ular sendan eshitsinlar. Agar ular seni tasdiqlab, senga iymon keltirsalar, biz ham senga iymon keltiramiz», deb yubordilar. (Roviy) ularning xabarini hikoya qildi. Ertasi kuni Rasululloh ﷺ qoʻshinlar bilan ular ustiga yurish qilib, ularni qamal qildilar-da: «Allohga qasamki, sizlar men bilan men uchun bir ahd qilmaguningizcha, mening oldimda omonda boʻlmaysizlar», dedilar. Ular u zotga ahd berishdan bosh tortdilar. Shunda u zot oʻsha kuni ular bilan jang qildilar. Soʻng ertasi kuni qoʻshinlar bilan Banu Qurayza ustiga yurish qilib, Banu Naziyrni qoldirdilar va ularni (Qurayzani) oʻzlari bilan ahdlashishga daʼvat etdilar. Ular ahdlashdilar, shunda u zot ulardan qaytib, qoʻshinlar bilan Banu Naziyr ustiga yurdilar va ular bilan jang qildilar, toki ular (yurtdan) chiqib ketishga rozi boʻldilar. Banu Naziyr (yurtidan) chiqib ketdi, ular tuyalari koʻtara olgancha asbob-anjomlarini, uylarining eshiklarini va yogʻochlarini olib ketdilar. Banu Naziyrning xurmozorlari Rasululloh ﷺga xosgina (mol) boʻlib, Alloh uni u zotga ato etdi va u zotga xos qildi. (Alloh) shunday dedi: {Alloh oʻz Rasuliga ulardan qaytarib bergan (mol)larga sizlar na ot va na tuya choptirgan edingiz…} (Hashr 6) — yaʼni jangsiz (qoʻlga kiritildi). Nabiy ﷺ uning koʻp qismini muhojirlarga berib, ular oʻrtasida taqsimladilar va undan ansorlardan ikki kishiga — ular muhtoj edilar — ulush ajratdilar; ulardan boshqa hech bir ansorga ulush berilmadi. Undan Rasululloh ﷺning sadaqasi qoldi — u Fotima(roziyallohu anho)ning farzandlari qoʻlidadir.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бўлган бир кишидан ривоят қилинадики, Қурайш кофирлари (Абдуллоҳ) ибн Убаййга ва у билан бирга Авс ҳамда Хазраждан бутларга ибодат қилганларга хат ёздилар — ўша куни Расулуллоҳ ﷺ Мадинада, Бадр воқеасидан олдин эдилар: «Сизлар бизнинг шеригимизга (Муҳаммадга) паноҳ бердингиз. Биз Аллоҳга қасам ичамизки, ё сиз у билан жанг қиласиз, ё уни (шаҳардан) чиқарасиз, акс ҳолда ҳаммамиз сизларга қарши юриш қиламиз, токи жангчиларингизни ўлдириб, аёлларингизни ўзимизники қилиб оламиз». Бу (хабар) Абдуллоҳ ибн Убаййга ва у билан бирга бутпарастларга етгач, улар Набий ﷺ билан жанг қилиш учун тўпландилар. Бу Набий ﷺга етгач, у зот уларнинг олдига бориб: «Қурайшнинг сизларга қилган таҳдиди ҳаддига етибди. Қурайш сизларга ўзларингиз ўзларингизга қилмоқчи бўлганчалик макр қилолмайди. Сизлар ўз ўғилларингиз ва биродарларингиз билан жанг қилмоқчимисиз?» дедилар. Улар бу (сўз)ни Набий ﷺдан эшитганларида, тарқалиб кетдилар. Бу Қурайш кофирларига етди. Шунда Қурайш кофирлари Бадр воқеасидан кейин яҳудийларга хат ёздилар: «Сизлар қурол-яроғ ва қалъалар аҳлисиз. Албатта, сиз бизнинг шеригимиз билан жанг қиласиз, акс ҳолда биз мана мундай-мундай қиламиз ва бизни сизнинг аёлларингизнинг хадамлари (яъни халхоллари — оёқ билагузуклари) билан ўртамизда ҳеч нарса тўсиб туролмайди». Уларнинг хати Набий ﷺга етганда, Бану Назийр хиёнатга қарор қилди ва Расулуллоҳ ﷺга: «Саҳобаларингдан ўттиз киши билан олдимизга чиқ, биздан ҳам ўттиз олим чиқсин, токи адолат (мослиги) жойида учрашайлик ва улар сендан эшитсинлар. Агар улар сени тасдиқлаб, сенга иймон келтирсалар, биз ҳам сенга иймон келтирамиз», деб юбордилар. (Ровий) уларнинг хабарини ҳикоя қилди. Эртаси куни Расулуллоҳ ﷺ қўшинлар билан улар устига юриш қилиб, уларни қамал қилдилар-да: «Аллоҳга қасамки, сизлар мен билан мен учун бир аҳд қилмагунингизча, менинг олдимда омонда бўлмайсизлар», дедилар. Улар у зотга аҳд беришдан бош тортдилар. Шунда у зот ўша куни улар билан жанг қилдилар. Сўнг эртаси куни қўшинлар билан Бану Қурайза устига юриш қилиб, Бану Назийрни қолдирдилар ва уларни (Қурайзани) ўзлари билан аҳдлашишга даъват этдилар. Улар аҳдлашдилар, шунда у зот улардан қайтиб, қўшинлар билан Бану Назийр устига юрдилар ва улар билан жанг қилдилар, токи улар (юртдан) чиқиб кетишга рози бўлдилар. Бану Назийр (юртидан) чиқиб кетди, улар туялари кўтара олганча асбоб-анжомларини, уйларининг эшикларини ва ёғочларини олиб кетдилар. Бану Назийрнинг хурмозорлари Расулуллоҳ ﷺга хосгина (мол) бўлиб, Аллоҳ уни у зотга ато этди ва у зотга хос қилди. (Аллоҳ) шундай деди: {Аллоҳ ўз Расулига улардан қайтариб берган (мол)ларга сизлар на от ва на туя чоптирган эдингиз…} (Ҳашр 6) — яъни жангсиз (қўлга киритилди). Набий ﷺ унинг кўп қисмини муҳожирларга бериб, улар ўртасида тақсимладилар ва ундан ансорлардан икки кишига — улар муҳтож эдилар — улуш ажратдилар; улардан бошқа ҳеч бир ансорга улуш берилмади. Ундан Расулуллоҳ ﷺнинг садақаси қолди — у Фотима(розияллоҳу анҳо)нинг фарзандлари қўлидадир.