Kab ibn Ujra al-Ansoriy

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ طَلْحَةَ الْيَرْبُوعِيُّ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُكَفِّرُ كُلَّ خَطِيئَةٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ جِبْرِيلُ إِلاَّ الدَّيْنَ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِلاَّ الدَّيْنَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي بَكْرٍ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ هَذَا الشَّيْخِ ‏.‏ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعْرِفْهُ وَقَالَ أُرَى أَنَّهُ أَرَادَ حَدِيثَ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَسُرُّهُ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الدُّنْيَا إِلاَّ الشَّهِيدُ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida oʻldirilish har bir xatoni kechiradi», dedilar. Shunda Jibril: «Qarzdan boshqasini», dedi. Nabiy ﷺ ham: «Qarzdan boshqasini», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Kaʼb ibn Ujra, Jobir, Abu Hurayra va Abu Qatodadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis gʻaribdir, biz uni Abu Bakr (rivoyatchi)ning hadisi sifatida faqat shu shayx (Yahyo ibn Talha) orqaligina bilamiz. (Abu Iso) aytdi: Men Muhammad ibn Ismoildan bu hadis haqida soʻradim, u uni bilmadi va: «Menimcha, u Humaydning Anasdan, uning Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan ‹Jannat ahlidan biror kishi dunyoga qaytishni xohlamaydi, faqat shahiddan boshqasi› degan hadisini nazarda tutgan», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида ўлдирилиш ҳар бир хатони кечиради», дедилар. Шунда Жибрил: «Қарздан бошқасини», деди. Набий ﷺ ҳам: «Қарздан бошқасини», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Каъб ибн Ужра, Жобир, Абу Ҳурайра ва Абу Қатодадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни Абу Бакр (ривоятчи)нинг ҳадиси сифатида фақат шу шайх (Яҳё ибн Талҳа) орқалигина биламиз. (Абу Исо) айтди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилдан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у уни билмади ва: «Менимча, у Ҳумайднинг Анасдан, унинг Набий ﷺдан ривоят қилган ‹Жаннат аҳлидан бирор киши дунёга қайтишни хоҳламайди, фақат шаҳиддан бошқаси› деган ҳадисини назарда тутган», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا مُغِيرَةُ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ قَالَ كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَفِيَّ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ وَإِيَّاىَ عَنَى بِهَا ‏:‏ ‏(‏فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ ‏)‏ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْحُدَيْبِيَةِ وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ وَقَدْ حَصَرَنَا الْمُشْرِكُونَ وَكَانَتْ لِي وَفْرَةٌ فَجَعَلَتِ الْهَوَامُّ تَسَاقَطُ عَلَى وَجْهِي فَمَرَّ بِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ كَأَنَّ هَوَامَّ رَأْسِكَ تُؤْذِيكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاحْلِقْ ‏"‏ ‏.‏ وَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏.‏ قَالَ مُجَاهِدٌ الصِّيَامُ ثَلاَثَةُ أَيَّامٍ وَالطَّعَامُ سِتَّةُ مَسَاكِينَ وَالنُّسُكُ شَاةٌ فَصَاعِدًا ‏.‏ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ سَوَّارٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَصْبَهَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ أَيْضًا ‏.‏

Mujohid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu): «Jonim qoʻlida boʻlgan zotga qasamki, mana bu oyat men haqimda nozil boʻlgan va u men bilan bogʻliq: {Sizlardan kim kasal boʻlsa yoki boshida (soch oldirishni taqozo qiluvchi) ozor boʻlsa, roʻza tutish yoki sadaqa berish yoki qurbonlik soʻyishdan iborat fidya bersin}», dedi. U: «Biz Nabiy ﷺ bilan Hudaybiyada ehromda edik, mushriklar bizni toʻsib qoʻygan edilar. Mening sochim koʻp edi, bitlar yuzimga toʻkila boshladi. Nabiy ﷺ yonimdan oʻtib: ‹Boshingdagi bitlar seni ozorlayotganga oʻxshaydi?› dedilar. Men: ‹Ha›, dedim. U zot: ‹Boshingni qirib tashla›, dedilar va mana bu oyat nozil boʻldi», dedi. Mujohid aytdi: Roʻza — uch kun, taom — olti miskinga, qurbonlik esa bir qoʻy va undan ortiqdir. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih hadisdir.Мужоҳид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу): «Жоним қўлида бўлган зотга қасамки, мана бу оят мен ҳақимда нозил бўлган ва у мен билан боғлиқ: {Сизлардан ким касал бўлса ёки бошида (соч олдиришни тақозо қилувчи) озор бўлса, рўза тутиш ёки садақа бериш ёки қурбонлик сўйишдан иборат фидя берсин}», деди. У: «Биз Набий ﷺ билан Ҳудайбияда эҳромда эдик, мушриклар бизни тўсиб қўйган эдилар. Менинг сочим кўп эди, битлар юзимга тўкила бошлади. Набий ﷺ ёнимдан ўтиб: ‹Бошингдаги битлар сени озорлаётганга ўхшайди?› дедилар. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У зот: ‹Бошингни қириб ташла›, дедилар ва мана бу оят нозил бўлди», деди. Мужоҳид айтди: Рўза — уч кун, таом — олти мискинга, қурбонлик эса бир қўй ва ундан ортиқдир. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، قَالَ أَتَى عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أُوقِدُ تَحْتَ قِدْرٍ وَالْقَمْلُ تَتَنَاثَرُ عَلَى جَبْهَتِي أَوْ قَالَ حَاجِبِي فَقَالَ ‏"‏ أَتُؤْذِيكَ هَوَامُّ رَأْسِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاحْلِقْ رَأْسَكَ وَانْسُكْ نَسِيكَةً أَوْ صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ أَوْ أَطَعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَيُّوبُ لاَ أَدْرِي بِأَيَّتِهِنَّ بَدَأَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men qozon ostida olov yoqib turganimda, bitlar yuzimga — yoki qoshimga — toʻkilayotgan edi, Rasululloh ﷺ yonimga keldilar va: ‹Boshingdagi bitlar seni ozorlayaptimi?› dedilar. Men: ‹Ha›, dedim. U zot: ‹Boshingni qirib, bir qurbonlik soʻy, yoki uch kun roʻza tut, yoki olti miskinga taom ber›, dedilar», dedi. Ayyub aytdi: Qaysi biridan boshlaganini bilmayman. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih hadisdir.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен қозон остида олов ёқиб турганимда, битлар юзимга — ёки қошимга — тўкилаётган эди, Расулуллоҳ ﷺ ёнимга келдилар ва: ‹Бошингдаги битлар сени озорлаяптими?› дедилар. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У зот: ‹Бошингни қириб, бир қурбонлик сўй, ёки уч кун рўза тут, ёки олти мискинга таом бер›, дедилар», деди. Айюб айтди: Қайси биридан бошлаганини билмайман. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، وَابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، وَحُمَيْدٍ الأَعْرَجِ، وَعَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِهِ وَهُوَ بِالْحُدَيْبِيَةِ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ مَكَّةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَهُوَ يُوقِدُ تَحْتَ قِدْرٍ وَالْقَمْلُ يَتَهَافَتُ عَلَى وَجْهِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَتُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ احْلِقْ وَأَطْعِمْ فَرَقًا بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ ‏"‏ ‏.‏ وَالْفَرَقُ ثَلاَثَةُ آصُعٍ ‏"‏ أَوْ صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ أَوِ انْسُكْ نَسِيكَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ ‏"‏ أَوِ اذْبَحْ شَاةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا حَلَقَ رَأْسَهُ أَوْ لَبِسَ مِنَ الثِّيَابِ مَا لاَ يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَلْبَسَ فِي إِحْرَامِهِ أَوْ تَطَيَّبَ فَعَلَيْهِ الْكَفَّارَةُ بِمِثْلِ مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abdurahmon ibn Abu Laylo (rahimahulloh) Kaʼb ibn Ujradan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ Makkaga kirishlaridan oldin Hudaybiyada uning yonidan oʻtdilar. U muhrim edi, qozon tagiga oʻt yoqayotgan va bitlar yuziga toʻkilayotgan edi. Shunda u zot: «Bu hashoroting senga ozor beryaptimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Sochingni olib tashla va olti miskinga bir faraq (taom) ber — faraq esa uch soʼdir — yoki uch kun roʻza tut, yoki bir qurbonlik soʻy», dedilar. Ibn Abu Najih (rivoyatchilardan biri): «Yoki bir qoʻy soʻy», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Paygʻambar ﷺ sahobalaridan baʼzi ilm ahli va boshqalarning amali shunga binoandir: muhrim sochini olsa, yo ehromda kiyish unga durust boʻlmagan kiyimni kiysa, yo xushboʻylik surtsa, unga Nabiy ﷺdan rivoyat qilingani kabi kafforat lozim boʻladi.Абдураҳмон ибн Абу Лайло (раҳимаҳуллоҳ) Каъб ибн Ужрадан ривоят қилади: Набий ﷺ Маккага киришларидан олдин Ҳудайбияда унинг ёнидан ўтдилар. У муҳрим эди, қозон тагига ўт ёқаётган ва битлар юзига тўкилаётган эди. Шунда у зот: «Бу ҳашоротинг сенга озор беряптими?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Сочингни олиб ташла ва олти мискинга бир фарақ (таом) бер — фарақ эса уч сўдир — ёки уч кун рўза тут, ёки бир қурбонлик сўй», дедилар. Ибн Абу Нажиҳ (ривоятчилардан бири): «Ёки бир қўй сўй», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Пайғамбар ﷺ саҳобаларидан баъзи илм аҳли ва бошқаларнинг амали шунга биноандир: муҳрим сочини олса, ё эҳромда кийиш унга дуруст бўлмаган кийимни кийса, ё хушбўйлик суртса, унга Набий ﷺдан ривоят қилингани каби каффорат лозим бўлади.