Kurayb mavlo ibn Abbos

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، - وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ زُهَيْرٍ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ، أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، أَنَّهُ سَأَلَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ قُلْتُ أَخْبِرْنِي كَيْفَ، فَعَلْتُمْ - أَوْ صَنَعْتُمْ - عَشِيَّةَ رَدِفْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ جِئْنَا الشِّعْبَ الَّذِي يُنِيخُ النَّاسُ فِيهِ لِلْمُعَرَّسِ فَأَنَاخَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاقَتَهُ ثُمَّ بَالَ - وَمَا قَالَ زُهَيْرٌ أَهْرَاقَ الْمَاءَ - ثُمَّ دَعَا بِالْوَضُوءِ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا لَيْسَ بِالْبَالِغِ جِدًّا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلاَةَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَرَكِبَ حَتَّى قَدِمْنَا الْمُزْدَلِفَةَ فَأَقَامَ الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ النَّاسُ فِي مَنَازِلِهِمْ وَلَمْ يَحِلُّوا حَتَّى أَقَامَ الْعِشَاءَ وَصَلَّى ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ ‏.‏ زَادَ مُحَمَّدٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ فَعَلْتُمْ حِينَ أَصْبَحْتُمْ قَالَ رَدِفَهُ الْفَضْلُ وَانْطَلَقْتُ أَنَا فِي سُبَّاقِ قُرَيْشٍ عَلَى رِجْلَىَّ ‏.‏

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kurayb undan: «Rasululloh ﷺning ortlarida mingashgan kechangizda qanday qilgan eding — yoki nima qilgan eding —, menga xabar ber», deb soʻradi. U aytdi: Biz odamlar dam olish uchun tuyalarini choʻktiradigan darani (joyni) keldik. Rasululloh ﷺ tuyalarini choʻktirdilar, soʻng kichik hojatga chiqdilar — Zuhayr «suv toʻkdilar» demadi —, soʻng taharat suvini soʻrab, juda ham toʻliq boʻlmagan bir taharat qildilar. Men: «Yo Rasululloh, namoz?» dedim. U zot: «Namoz oldiningdadir», dedilar. (Usoma) aytdi: Soʻng (u zot) minib joʻnadilar, toki Muzdalifaga yetib keldik. U yerda u zot shom namozini oʻqidilar, soʻng odamlar manzillarida (tuyalarini) choʻktirdilar, ammo (yuklarini) yechmadilar, toki u zot xufton namozini oʻqib boʻlgunlaricha; (u zot) namoz oʻqidilar, soʻng odamlar (yuklarini) yechdilar. Muhammad oʻz hadisida (shuni) ziyoda qildi: (Kurayb) aytdi: Men: «Tong otganida qanday qildingiz?» dedim. U aytdi: Ortida Fazl mingashdi, men esa Qurayshning piyoda yuguruvchilari ichida joʻnadim.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Курайб ундан: «Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида мингашган кечангизда қандай қилган эдинг — ёки нима қилган эдинг —, менга хабар бер», деб сўради. У айтди: Биз одамлар дам олиш учун туяларини чўктирадиган дарани (жойни) келдик. Расулуллоҳ ﷺ туяларини чўктирдилар, сўнг кичик ҳожатга чиқдилар — Зуҳайр «сув тўкдилар» демади —, сўнг таҳарат сувини сўраб, жуда ҳам тўлиқ бўлмаган бир таҳарат қилдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, намоз?» дедим. У зот: «Намоз олдинингдадир», дедилар. (Усома) айтди: Сўнг (у зот) миниб жўнадилар, токи Муздалифага етиб келдик. У ерда у зот шом намозини ўқидилар, сўнг одамлар манзилларида (туяларини) чўктирдилар, аммо (юкларини) ечмадилар, токи у зот хуфтон намозини ўқиб бўлгунларича; (у зот) намоз ўқидилар, сўнг одамлар (юкларини) ечдилар. Муҳаммад ўз ҳадисида (шуни) зиёда қилди: (Курайб) айтди: Мен: «Тонг отганида қандай қилдингиз?» дедим. У айтди: Ортида Фазл мингашди, мен эса Қурайшнинг пиёда югурувчилари ичида жўнадим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ بُكَيْرًا، حَدَّثَهُ أَنَّ كُرَيْبًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ رَأَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ يُصَلِّي وَرَأْسُهُ مَعْقُوصٌ مِنْ وَرَائِهِ فَقَامَ وَرَاءَهُ فَجَعَلَ يَحُلُّهُ وَأَقَرَّ لَهُ الآخَرُ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ مَا لَكَ وَرَأْسِي قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّمَا مَثَلُ هَذَا مَثَلُ الَّذِي يُصَلِّي وَهُوَ مَكْتُوفٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbosning ozod qilingan quli Kurayb rivoyat qiladiki: Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Abdulloh ibn Horisni sochini orqasidan toʻplab bogʻlab olgan holda namoz oʻqiyotganini koʻrdi. U ortida turib sochni yechishga kirishdi, anavi (Abdulloh ibn Horis) esa qimirlamay turaverdi. Namozdan boʻshagach, u Ibn Abbosga yuzlanib: «Senga nima boʻldi, nega boshim bilan ovora boʻlding?» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Bunday qilgan kishining holati xuddi qoʻli bogʻlangan holda namoz oʻqiyotgan kishining holatiga oʻxshaydi›, deganlarini eshitganman», dedi.Ибн Аббоснинг озод қилинган қули Курайб ривоят қиладики: Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Абдуллоҳ ибн Ҳорисни сочини орқасидан тўплаб боғлаб олган ҳолда намоз ўқиётганини кўрди. У ортида туриб сочни ечишга киришди, анави (Абдуллоҳ ибн Ҳорис) эса қимирламай тураверди. Намоздан бўшагач, у Ибн Аббосга юзланиб: «Сенга нима бўлди, нега бошим билан овора бўлдинг?» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бундай қилган кишининг ҳолати худди қўли боғланган ҳолда намоз ўқиётган кишининг ҳолатига ўхшайди›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الرَّمْلِيُّ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، وَاللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَرْتَحِلَ جَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَإِنْ يَرْتَحِلْ قَبْلَ أَنْ تَزِيغَ الشَّمْسُ أَخَّرَ الظُّهْرَ حَتَّى يَنْزِلَ لِلْعَصْرِ وَفِي الْمَغْرِبِ مِثْلَ ذَلِكَ إِنْ غَابَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَرْتَحِلَ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ وَإِنْ يَرْتَحِلْ قَبْلَ أَنْ تَغِيبَ الشَّمْسُ أَخَّرَ الْمَغْرِبَ حَتَّى يَنْزِلَ لِلْعِشَاءِ ثُمَّ جَمَعَ بَيْنَهُمَا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ الْمُفَضَّلِ وَاللَّيْثِ ‏.‏

Abu Tufayldan, u Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazotida boʻlganlarida, agar yoʻlga chiqishdan oldin quyosh ogʻsa, peshin bilan asrni jamlab oʻqirdilar; agar quyosh ogʻishidan oldin yoʻlga chiqsalar, peshinni asr (vaqtigacha) — toki (ulovdan) tushgunlaricha kechiktirardilar. Magʻribda ham xuddi shunday qilardilar: agar yoʻlga chiqishdan oldin quyosh botsa, magʻrib bilan xuftonni jamlab oʻqirdilar; agar quyosh botishidan oldin yoʻlga chiqsalar, magʻribni xufton (vaqtigacha) — toki (ulovdan) tushgunlaricha kechiktirib, soʻng ikkovini jamlab oʻqirdilar. Abu Dovud aytdi: Buni Hishom ibn Urva, Husayn ibn Abdullohdan, u Kuraybdan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan al-Mufazzal va al-Laysning hadisiga oʻxshash rivoyat qilgan.Абу Туфайлдан, у Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазотида бўлганларида, агар йўлга чиқишдан олдин қуёш оғса, пешин билан асрни жамлаб ўқирдилар; агар қуёш оғишидан олдин йўлга чиқсалар, пешинни аср (вақтигача) — токи (уловдан) тушгунларича кечиктирардилар. Мағрибда ҳам худди шундай қилардилар: агар йўлга чиқишдан олдин қуёш ботса, мағриб билан хуфтонни жамлаб ўқирдилар; агар қуёш ботишидан олдин йўлга чиқсалар, мағрибни хуфтон (вақтигача) — токи (уловдан) тушгунларича кечиктириб, сўнг икковини жамлаб ўқирдилар. Абу Довуд айтди: Буни Ҳишом ибн Урва, Ҳусайн ибн Абдуллоҳдан, у Курайбдан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ал-Муфаззал ва ал-Лайснинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилган.