حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ بْنَ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ " . قُلْتُ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا فَقَالَ " الْمَنَّانُ وَالْمُسْبِلُ إِزَارَهُ وَالْمُنْفِقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Uch (toifa kishi) borki, Alloh qiyomat kuni ularga (rahmat nazari bilan) qaramaydi, ularni poklamaydi va ular uchun alamli azob bordir», dedilar. Men: «Ular kimlar, ey Allohning Rasuli? Ular albatta noumid boʻlib, ziyon koʻribdilar», dedim. U zot: «Bergan narsasini minnat qiluvchi, izorini (toʻpigʻidan past) suzdirib yuruvchi va molini yolgʻon qasam bilan oʻtkazuvchidir», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Abu Hurayra, Abu Umoma ibn Saʼlaba, Imron ibn Husayn va Maʼqil ibn Yasordan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarrning hadisi hasan sahihdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уч (тоифа киши) борки, Аллоҳ қиёмат куни уларга (раҳмат назари билан) қарамайди, уларни покламайди ва улар учун аламли азоб бордир», дедилар. Мен: «Улар кимлар, эй Аллоҳнинг Расули? Улар албатта ноумид бўлиб, зиён кўрибдилар», дедим. У зот: «Берган нарсасини миннат қилувчи, изорини (тўпиғидан паст) суздириб юрувчи ва молини ёлғон қасам билан ўтказувчидир», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Абу Ҳурайра, Абу Умома ибн Саълаба, Имрон ибн Ҳусайн ва Маъқил ибн Ясордан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абу Заррнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَعَنَ اللَّهُ الْوَاصِلَةَ وَالْمُسْتَوْصِلَةَ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُسْتَوْشِمَةَ " . قَالَ نَافِعٌ الْوَشْمُ فِي اللَّثَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ وَمُعَاوِيَةَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh soch ulaydigan va soch ulatadigan ayolni hamda tatu chizadigan va tatu chizdiradigan ayolni laʼnatladi», dedilar. Nofeʼ: «Tatu (chizish) milkda boʻlardi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Oisha, Ibn Masʼud, Asmo bint Abu Bakr, Ibn Abbos, Maʼqil ibn Yasor va Muoviyadan ham (rivoyat) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ соч улайдиган ва соч улатадиган аёлни ҳамда тату чизадиган ва тату чиздирадиган аёлни лаънатлади», дедилар. Нофеъ: «Тату (чизиш) милкда бўларди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Оиша, Ибн Масъуд, Асмо бинт Абу Бакр, Ибн Аббос, Маъқил ибн Ясор ва Муовиядан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنِ الْمُبَارَكِ بْنِ فَضَالَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّهُ زَوَّجَ أُخْتَهُ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَانَتْ عِنْدَهُ مَا كَانَتْ ثُمَّ طَلَّقَهَا تَطْلِيقَةً لَمْ يُرَاجِعْهَا حَتَّى انْقَضَتِ الْعِدَّةُ فَهَوِيَهَا وَهَوِيَتْهُ ثُمَّ خَطَبَهَا مَعَ الْخُطَّابِ فَقَالَ لَهُ يَا لُكَعُ أَكْرَمْتُكَ بِهَا وَزَوَّجْتُكَهَا فَطَلَّقْتَهَا وَاللَّهِ لاَ تَرْجِعُ إِلَيْكَ أَبَدًا آخِرُ مَا عَلَيْكَ قَالَ فَعَلِمَ اللَّهُ حَاجَتَهُ إِلَيْهَا وَحَاجَتَهَا إِلَى بَعْلِهَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ ( وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ ) إِلَى قَوْلِهِ :( وَأَنْتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ ) فَلَمَّا سَمِعَهَا مَعْقِلٌ قَالَ سَمْعًا لِرَبِّي وَطَاعَةً ثُمَّ دَعَاهُ فَقَالَ أُزَوِّجُكَ وَأُكْرِمُكَ .
قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْحَسَنِ . وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ دَلاَلَةٌ عَلَى أَنَّهُ لاَ يَجُوزُ النِّكَاحُ بِغَيْرِ وَلِيٍّ لأَنَّ أُخْتَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ كَانَتْ ثَيِّبًا فَلَوْ كَانَ الأَمْرُ إِلَيْهَا دُونَ وَلِيِّهَا لَزَوَّجَتْ نَفْسَهَا وَلَمْ تَحْتَجْ إِلَى وَلِيِّهَا مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ وَإِنَّمَا خَاطَبَ اللَّهُ فِي الآيَةِ الأَوْلِيَاءَ فَقَالَ : (ولَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ ) فَفِي هَذِهِ الآيَةِ دَلاَلَةٌ عَلَى أَنَّ الأَمْرَ إِلَى الأَوْلِيَاءِ فِي التَّزْوِيجِ مَعَ رِضَاهُنَّ .
Maʼqil ibn Yasor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ zamonida singlisini musulmonlardan boʻlgan bir kishiga nikohlab bergan edi. (Ayol) uning huzurida qancha turgan boʻlsa turdi, soʻng u (er) uni bir taloq bilan taloq qildi va idda tugaguncha unga qaytmadi. Keyin (er) uni, (ayol) ham uni sogʻindi. Soʻng u boshqa sovchilar qatorida unga sovchi boʻldi. Shunda (Maʼqil) unga: «Ey past kishi, men seni (singlimni nikohlab) izzat qilgan, uni senga uzatgan edim, sen esa uni taloq qilding. Allohga qasamki, u hech qachon senga qaytmaydi, oʻrtangizdagi ish tugadi», dedi. Alloh esa (erning) unga ehtiyojini, (ayolning) ham eriga ehtiyojini bilib, quyidagini nozil qildi: {Ayollarni taloq qilib, ular iddalarini tugatsalar...} oyatidan {...siz bilmaysiz} (Baqara 232) degan soʻzigacha. Maʼqil buni eshitgach: «Robbimga quloq solib, boʻysunaman», dedi. Soʻng uni chaqirib: «Singlimni senga nikohlab beraman va seni izzat qilaman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. U al-Hasandan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Bu hadisda valisiz nikoh joiz emasligiga dalil bor, chunki Maʼqil ibn Yasorning singlisi tul ayol edi. Agar ish valisiga emas, oʻziga (havola) boʻlganida, u oʻzini oʻzi nikohlab olar va valisi Maʼqil ibn Yasorga muhtoj boʻlmas edi. Alloh oyatda valilarga xitob qilib: {Ularni erlariga nikohlanishdan toʻsmanglar} (Baqara 232) degan. Bu oyatda nikohlash ishi ayollarning roziligi bilan valilarga (havola) ekanligiga dalil bor.Маъқил ибн Ясор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ замонида синглисини мусулмонлардан бўлган бир кишига никоҳлаб берган эди. (Аёл) унинг ҳузурида қанча турган бўлса турди, сўнг у (эр) уни бир талоқ билан талоқ қилди ва идда тугагунча унга қайтмади. Кейин (эр) уни, (аёл) ҳам уни соғинди. Сўнг у бошқа совчилар қаторида унга совчи бўлди. Шунда (Маъқил) унга: «Эй паст киши, мен сени (синглимни никоҳлаб) иззат қилган, уни сенга узатган эдим, сен эса уни талоқ қилдинг. Аллоҳга қасамки, у ҳеч қачон сенга қайтмайди, ўртангиздаги иш тугади», деди. Аллоҳ эса (эрнинг) унга эҳтиёжини, (аёлнинг) ҳам эрига эҳтиёжини билиб, қуйидагини нозил қилди: {Аёлларни талоқ қилиб, улар иддаларини тугатсалар...} оятидан {...сиз билмайсиз} (Бақара 232) деган сўзигача. Маъқил буни эшитгач: «Роббимга қулоқ солиб, бўйсунаман», деди. Сўнг уни чақириб: «Синглимни сенга никоҳлаб бераман ва сени иззат қиламан», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У ал-Ҳасандан бир неча йўл билан ривоят қилинган. Бу ҳадисда валисиз никоҳ жоиз эмаслигига далил бор, чунки Маъқил ибн Ясорнинг синглиси тул аёл эди. Агар иш валисига эмас, ўзига (ҳавола) бўлганида, у ўзини ўзи никоҳлаб олар ва валиси Маъқил ибн Ясорга муҳтож бўлмас эди. Аллоҳ оятда валиларга хитоб қилиб: {Уларни эрларига никоҳланишдан тўсманглар} (Бақара 232) деган. Бу оятда никоҳлаш иши аёлларнинг розилиги билан валиларга (ҳавола) эканлигига далил бор.