Molik ibn al-Huvayris

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ جَاءَنَا مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا فَقَالَ إِنِّي لأُصَلِّي بِكُمْ، وَمَا أُرِيدُ الصَّلاَةَ، أُصَلِّي كَيْفَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي‏.‏ فَقُلْتُ لأَبِي قِلاَبَةَ كَيْفَ كَانَ يُصَلِّي قَالَ مِثْلَ شَيْخِنَا هَذَا‏.‏ قَالَ وَكَانَ شَيْخًا يَجْلِسُ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ قَبْلَ أَنْ يَنْهَضَ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى‏.‏

Ayyub (Abu Qilobadan) rivoyat qiladi: Abu Qiloba dedi: «Molik ibn Huvayris bizning shu masjidimizga kelib: ‹Men sizning oldingizda namoz oʻqiyaman; maqsadim imomlik qilish emas, balki Paygʻambar ﷺ qanday namoz oʻqir edilar — shuni sizlarga koʻrsatish›, — dedi». Men Abu Qilobadan: «U qanday namoz oʻqir edi?» — deb soʻradim. U: «(Paygʻambar ﷺ) bizning shu shayximizdek (namoz oʻqir edilar); shayx birinchi rakatdan keyin turishdan oldin sajdadan soʻng biroz oʻtirar edi», — dedi.Айюб (Абу Қилобадан) ривоят қилади: Абу Қилоба деди: «Молик ибн Ҳувайрис бизнинг шу масжидимизга келиб: ‹Мен сизнинг олдингизда намоз ўқияман; мақсадим имомлик қилиш эмас, балки Пайғамбар ﷺ қандай намоз ўқир эдилар — шуни сизларга кўрсатиш›, — деди». Мен Абу Қилобадан: «У қандай намоз ўқир эди?» — деб сўрадим. У: «(Пайғамбар ﷺ) бизнинг шу шайхимиздек (намоз ўқир эдилар); шайх биринчи ракатдан кейин туришдан олдин саждадан сўнг бироз ўтирар эди», — деди.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَهَنَّادٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبَانَ بْنِ يَزِيدَ الْعَطَّارِ، عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ الْعُقَيْلِيِّ، عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ، رَجُلٍ مِنْهُمْ قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ يَأْتِينَا فِي مُصَلاَّنَا يَتَحَدَّثُ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ يَوْمًا فَقُلْنَا لَهُ تَقَدَّمْ ‏.‏ فَقَالَ لِيَتَقَدَّمْ بَعْضُكُمْ حَتَّى أُحَدِّثَكُمْ لِمَ لاَ أَتَقَدَّمُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ زَارَ قَوْمًا فَلاَ يَؤُمَّهُمْ وَلْيَؤُمَّهُمْ رَجُلٌ مِنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ قَالُوا صَاحِبُ الْمَنْزِلِ أَحَقُّ بِالإِمَامَةِ مِنَ الزَّائِرِ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذِنَ لَهُ فَلاَ بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ ‏.‏ وَقَالَ إِسْحَاقُ بِحَدِيثِ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَشَدَّدَ فِي أَنْ لاَ يُصَلِّيَ أَحَدٌ بِصَاحِبِ الْمَنْزِلِ وَإِنْ أَذِنَ لَهُ صَاحِبُ الْمَنْزِلِ ‏.‏ قَالَ وَكَذَلِكَ فِي الْمَسْجِدِ لاَ يُصَلِّي بِهِمْ فِي الْمَسْجِدِ إِذَا زَارَهُمْ يَقُولُ لِيُصَلِّ بِهِمْ رَجُلٌ مِنْهُمْ ‏.‏

Abu Atiyya (rahimahulloh) — ulardan (oʻsha qavmdan) boʻlgan bir kishi — dedi: Molik ibn al-Huvayris bizning namozgohimizga kelib (gap) soʻzlab turardi. Bir kuni namoz vaqti boʻlib qoldi. Biz unga: «Oldinga oʻting (imomlik qiling)», dedik. U esa: «Birortangiz oldinga oʻting, men sizlarga nima uchun oldinga oʻtmasligimni aytib beray. Men Rasululloh ﷺni: ‹Kim bir qavmni ziyorat qilsa, ularga imomlik qilmasin, balki ularga oʻzlaridan boʻlgan bir kishi imomlik qilsin›, deganlarini eshitganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning ashoblaridan va boshqalardan koʻpchilik ilm ahli nazdida shunga amal qilinadi; ular: uy egasi imomlikka mehmondan koʻra haqliroqdir, dedilar. Baʼzi ilm ahli esa: agar (uy egasi) unga izn bersa, uning (mehmonning) imom boʻlib namoz oʻqitishida eʼtiroz yoʻq, dedilar. Ishoq Molik ibn al-Huvayrisning hadisiga (asoslanib) shuni aytdi va uy egasi izn bersa ham, hech kim uy egasining (oʻrnida) namoz oʻqitmasligi (imomlik qilmasligi) borasida qattiq turdi. (U) aytdi: Masjidda ham xuddi shunday; (mehmon) ularni ziyorat qilganda masjidda ularga imomlik qilmaydi; (u): ularga oʻzlaridan boʻlgan bir kishi imomlik qilsin, deydi.Абу Атийя (раҳимаҳуллоҳ) — улардан (ўша қавмдан) бўлган бир киши — деди: Молик ибн ал-Ҳувайрис бизнинг намозгоҳимизга келиб (гап) сўзлаб турарди. Бир куни намоз вақти бўлиб қолди. Биз унга: «Олдинга ўтинг (имомлик қилинг)», дедик. У эса: «Бирортангиз олдинга ўтинг, мен сизларга нима учун олдинга ўтмаслигимни айтиб берай. Мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Ким бир қавмни зиёрат қилса, уларга имомлик қилмасин, балки уларга ўзларидан бўлган бир киши имомлик қилсин›, деганларини эшитганман», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг ашобларидан ва бошқалардан кўпчилик илм аҳли наздида шунга амал қилинади; улар: уй эгаси имомликка меҳмондан кўра ҳақлироқдир, дедилар. Баъзи илм аҳли эса: агар (уй эгаси) унга изн берса, унинг (меҳмоннинг) имом бўлиб намоз ўқитишида эътироз йўқ, дедилар. Ишоқ Молик ибн ал-Ҳувайриснинг ҳадисига (асосланиб) шуни айтди ва уй эгаси изн берса ҳам, ҳеч ким уй эгасининг (ўрнида) намоз ўқитмаслиги (имомлик қилмаслиги) борасида қаттиқ турди. (У) айтди: Масжидда ҳам худди шундай; (меҳмон) уларни зиёрат қилганда масжидда уларга имомлик қилмайди; (у): уларга ўзларидан бўлган бир киши имомлик қилсин, дейди.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ جَاءَنَا أَبُو سُلَيْمَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ إِلَى مَسْجِدِنَا فَقَالَ أُرِيدُ أَنْ أُرِيَكُمْ كَيْفَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي ‏.‏ قَالَ فَقَعَدَ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى حِينَ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السَّجْدَةِ الآخِرَةِ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u masjidimizga kelib: «Rasululloh ﷺ ni qanday namoz oʻqiyotganlarini koʻrgan boʻlsam, sizlarga koʻrsatib bermoqchiman», dedi. Soʻng u birinchi rakaatda oxirgi sajdadan boshini koʻtarganida oʻtirdi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у масжидимизга келиб: «Расулуллоҳ ﷺ ни қандай намоз ўқиётганларини кўрган бўлсам, сизларга кўрсатиб бермоқчиман», деди. Сўнг у биринчи ракаатда охирги саждадан бошини кўтарганида ўтирди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الْوَاسِطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، أَنَّهُ رَأَى مَالِكَ بْنَ الْحُوَيْرِثِ إِذَا صَلَّى كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ، وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ رَفَعَ يَدَيْهِ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ رَفَعَ يَدَيْهِ، وَحَدَّثَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَنَعَ هَكَذَا‏.‏

Abu Qiloba (Molik ibn Huvayrisdan) rivoyat qiladi: Men Molik ibn Huvayrisni takbir aytib ikki qoʻllarini koʻtargan holda koʻrdim — (namozni boshlayotganda, rukuʼda va rukuʼdan bosh koʻtarganda ham). Molik ibn Huvayris: «Rasululloh ﷺ shunday qilar edilar», — dedi.Абу Қилоба (Молик ибн Ҳувайрисдан) ривоят қилади: Мен Молик ибн Ҳувайрисни такбир айтиб икки қўлларини кўтарган ҳолда кўрдим — (намозни бошлаётганда, рукуъда ва рукуъдан бош кўтарганда ҳам). Молик ибн Ҳувайрис: «Расулуллоҳ ﷺ шундай қилар эдилар», — деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ يَأْتِينَا فَيَقُولُ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُصَلِّي فِي غَيْرِ وَقْتِ الصَّلاَةِ فَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السَّجْدَةِ الثَّانِيَةِ فِي أَوَّلِ الرَّكْعَةِ اسْتَوَى قَاعِدًا ثُمَّ قَامَ فَاعْتَمَدَ عَلَى الأَرْضِ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u bizning oldimizga kelib: «Sizlarga Rasululloh ﷺ ning namozlari haqida aytib bermayinmi?» derdi. Soʻng namoz vaqti boʻlmasa ham namoz oʻqirdi. U birinchi rakaatda ikkinchi sajdadan boshini koʻtarganida tinch oʻtirib olar, soʻng turayotganda yerga tayanardi.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у бизнинг олдимизга келиб: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺ нинг намозлари ҳақида айтиб бермайинми?» дерди. Сўнг намоз вақти бўлмаса ҳам намоз ўқирди. У биринчи ракаатда иккинчи саждадан бошини кўтарганида тинч ўтириб олар, сўнг тураётганда ерга таянарди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ يُرِينَا كَيْفَ كَانَ صَلاَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَذَاكَ فِي غَيْرِ وَقْتِ صَلاَةٍ، فَقَامَ فَأَمْكَنَ الْقِيَامَ، ثُمَّ رَكَعَ فَأَمْكَنَ الرُّكُوعَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَنْصَتَ هُنَيَّةً، قَالَ فَصَلَّى بِنَا صَلاَةَ شَيْخِنَا هَذَا أَبِي بُرَيْدٍ‏.‏ وَكَانَ أَبُو بُرَيْدٍ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السَّجْدَةِ الآخِرَةِ اسْتَوَى قَاعِدًا ثُمَّ نَهَضَ‏.‏

Ayyub (Abu Qilobadan) rivoyat qiladi: Abu Qiloba dedi: «Molik ibn Huvayris bizga Paygʻambar ﷺ ning namozini farz (jamoat) namoz vaqtlaridan boshqa paytlarda koʻrsatar edi. Bas, (bir kuni) u namozga turdi va mukammal qiyom (tik turib Qurʼon oʻqish) qildi, soʻng rukuʼ qilib, uni mukammal bajardi; soʻng boshini koʻtarib, biroz tik turdi». Abu Qiloba qoʻshimcha qildi: «Molik ibn Huvayris oʻsha koʻrsatishda bizning shu shayximiz Abu Yaziddek namoz oʻqidi». Abu Yazid ikkinchi sajdadan boshini koʻtarganda — turishdan oldin — (biroz) oʻtirar edi.Айюб (Абу Қилобадан) ривоят қилади: Абу Қилоба деди: «Молик ибн Ҳувайрис бизга Пайғамбар ﷺ нинг намозини фарз (жамоат) намоз вақтларидан бошқа пайтларда кўрсатар эди. Бас, (бир куни) у намозга турди ва мукаммал қиём (тик туриб Қуръон ўқиш) қилди, сўнг рукуъ қилиб, уни мукаммал бажарди; сўнг бошини кўтариб, бироз тик турди». Абу Қилоба қўшимча қилди: «Молик ибн Ҳувайрис ўша кўрсатишда бизнинг шу шайхимиз Абу Язиддек намоз ўқиди». Абу Язид иккинчи саждадан бошини кўтарганда — туришдан олдин — (бироз) ўтирар эди.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، أَنَّ مَالِكَ بْنَ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ لأَصْحَابِهِ أَلاَ أُنَبِّئُكُمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَذَاكَ فِي غَيْرِ حِينِ صَلاَةٍ، فَقَامَ، ثُمَّ رَكَعَ فَكَبَّرَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ، فَقَامَ هُنَيَّةً، ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ هُنَيَّةً، فَصَلَّى صَلاَةَ عَمْرِو بْنِ سَلِمَةَ شَيْخِنَا هَذَا‏.‏ قَالَ أَيُّوبُ كَانَ يَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ أَرَهُمْ يَفْعَلُونَهُ، كَانَ يَقْعُدُ فِي الثَّالِثَةِ وَالرَّابِعَةِ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَقَمْنَا عِنْدَهُ فَقَالَ ‏"‏ لَوْ رَجَعْتُمْ إِلَى أَهْلِيكُمْ صَلُّوا صَلاَةَ كَذَا فِي حِينِ كَذَا، صَلُّوا صَلاَةَ كَذَا فِي حِينِ كَذَا، فَإِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلْيُؤَذِّنْ أَحَدُكُمْ وَلْيَؤُمَّكُمْ أَكْبَرُكُمْ ‏"‏

Abu Qiloba (Molik ibn Huvayrisdan) rivoyat qiladi: Bir kuni Molik ibn Huvayris oʻz doʻstlariga: «Sizlarga Rasululloh ﷺ qanday namoz oʻqir edilar — koʻrsataymi?» — dedi. Bu farz (jamoat) namozlaridan birining vaqti emas edi. Bas, u (namozga) turdi, rukuʼ qilib takbir aytdi, soʻng boshini koʻtarib biroz turdi, soʻng sajda qilib, biroz boshini koʻtardi (biroz oʻtirdi). U bizning shu shayximiz Amr ibn Salamadek namoz oʻqidi. (Ayyub: «U (Amr) men odamlarni qilayotgan holda koʻrmagan bir ishni qilar edi — u uchinchi va toʻrtinchi rakat orasida oʻtirar edi», — dedi.) Molik ibn Huvayris: «Biz (Islomga kirgach) Paygʻambar ﷺ ning oldiga keldik va u zot bilan qoldik. U zot bizga: ‹Oilalaringiz oldiga qaytganingizda, falon namozni falon vaqtda, falon namozni falon vaqtda oʻqinglar; namoz vaqti kirsa, biringiz azon aytsin va eng kattangiz imomlik qilsin›, — dedilar», — dedi.Абу Қилоба (Молик ибн Ҳувайрисдан) ривоят қилади: Бир куни Молик ибн Ҳувайрис ўз дўстларига: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺ қандай намоз ўқир эдилар — кўрсатайми?» — деди. Бу фарз (жамоат) намозларидан бирининг вақти эмас эди. Бас, у (намозга) турди, рукуъ қилиб такбир айтди, сўнг бошини кўтариб бироз турди, сўнг сажда қилиб, бироз бошини кўтарди (бироз ўтирди). У бизнинг шу шайхимиз Амр ибн Саламадек намоз ўқиди. (Айюб: «У (Амр) мен одамларни қилаётган ҳолда кўрмаган бир ишни қилар эди — у учинчи ва тўртинчи ракат орасида ўтирар эди», — деди.) Молик ибн Ҳувайрис: «Биз (Исломга киргач) Пайғамбар ﷺ нинг олдига келдик ва у зот билан қолдик. У зот бизга: ‹Оилаларингиз олдига қайтганингизда, фалон намозни фалон вақтда, фалон намозни фалон вақтда ўқинглар; намоз вақти кирса, бирингиз азон айцин ва энг каттангиз имомлик қилсин›, — дедилар», — деди.

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ جَاءَنَا مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ فَصَلَّى بِنَا فِي مَسْجِدِنَا هَذَا فَقَالَ إِنِّي لأُصَلِّي بِكُمْ، وَمَا أُرِيدُ الصَّلاَةَ، وَلَكِنْ أُرِيدُ أَنْ أُرِيَكُمْ كَيْفَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي‏.‏ قَالَ أَيُّوبُ فَقُلْتُ لأَبِي قِلاَبَةَ وَكَيْفَ كَانَتْ صَلاَتُهُ قَالَ مِثْلَ صَلاَةِ شَيْخِنَا هَذَا ـ يَعْنِي عَمْرَو بْنَ سَلِمَةَ ـ قَالَ أَيُّوبُ وَكَانَ ذَلِكَ الشَّيْخُ يُتِمُّ التَّكْبِيرَ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ عَنِ السَّجْدَةِ الثَّانِيَةِ جَلَسَ وَاعْتَمَدَ عَلَى الأَرْضِ، ثُمَّ قَامَ‏.‏

Ayyub (Abu Qilobadan) rivoyat qiladi: Abu Qiloba dedi: «Molik ibn Huvayris bizning oldimizga kelib, bizning shu masjidimizda imomlik qildi va: ‹Men sizlarga imomlik qilyapman, lekin (maqsadim) namoz oʻqish emas, balki Rasululloh ﷺ namozlarini qanday oʻqiganlarini sizlarga koʻrsatish›, — dedi». Men Abu Qilobadan: «Molik ibn Huvayrisning namozi qanday edi?» — deb soʻradim. U: «Bizning shu shayximiz — yaʼni Amr ibn Salamaning namozidek», — dedi. Oʻsha shayx takbirni toʻkis aytar va ikkinchi sajdadan boshini koʻtarganda biroz oʻtirar, soʻng yerga tayanib turar edi.Айюб (Абу Қилобадан) ривоят қилади: Абу Қилоба деди: «Молик ибн Ҳувайрис бизнинг олдимизга келиб, бизнинг шу масжидимизда имомлик қилди ва: ‹Мен сизларга имомлик қиляпман, лекин (мақсадим) намоз ўқиш эмас, балки Расулуллоҳ ﷺ намозларини қандай ўқиганларини сизларга кўрсатиш›, — деди». Мен Абу Қилобадан: «Молик ибн Ҳувайриснинг намози қандай эди?» — деб сўрадим. У: «Бизнинг шу шайхимиз — яъни Амр ибн Саламанинг намозидек», — деди. Ўша шайх такбирни тўкис айтар ва иккинчи саждадан бошини кўтарганда бироз ўтирар, сўнг ерга таяниб турар эди.