حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمُسَيَّبِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ خَرَجَ رَجُلاَنِ فِي سَفَرٍ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ وَلَيْسَ مَعَهُمَا مَاءٌ فَتَيَمَّمَا صَعِيدًا طَيِّبًا فَصَلَّيَا ثُمَّ وَجَدَا الْمَاءَ فِي الْوَقْتِ فَأَعَادَ أَحَدُهُمَا الصَّلاَةَ وَالْوُضُوءَ وَلَمْ يُعِدِ الآخَرُ ثُمَّ أَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ لِلَّذِي لَمْ يُعِدْ " أَصَبْتَ السُّنَّةَ وَأَجْزَأَتْكَ صَلاَتُكَ " . وَقَالَ لِلَّذِي تَوَضَّأَ وَأَعَادَ " لَكَ الأَجْرُ مَرَّتَيْنِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَغَيْرُ ابْنِ نَافِعٍ يَرْوِيهِ عَنِ اللَّيْثِ عَنْ عَمِيرَةَ بْنِ أَبِي نَاجِيَةَ عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَذِكْرُ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ لَيْسَ بِمَحْفُوظٍ وَهُوَ مُرْسَلٌ .
Muhammad ibn Ishoq al-Musayyabiy bizga shunday dedi: Abdulloh ibn Nofiʼ bizga al-Lays ibn Saʼddan, u Bakr ibn Savodadan, u Ato ibn Yasordan, u Abu Said al-Xudriydan xabar berdi. (Abu Said al-Xudriy roziyallohu anhu) dedi: Ikki kishi safarga chiqdi. Namoz vaqti kirdi, ularning yonida esa suv yoʻq edi. Shunda ular pok tuproq bilan tayammum qilib, namoz oʻqidilar. Soʻngra vaqt ichida suv topdilar. Ulardan biri namozi va tahoratini qaytadan qildi, ikkinchisi esa qaytarmadi. Keyin ular Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelib, bu haqda u zotga aytdilar. U zot qaytarmagan kishiga: «Sunnatga muvofiq ish qilibsan, namozing senga kifoya qilibdi», dedilar. Tahorat qilib, (namozni) qaytargan kishiga esa: «Senga ikki barobar ajr bor», dedilar. Abu Dovud dedi: Ibn Nofiʼdan boshqalar buni al-Laysdan, u Umayra ibn Abu Nojiyadan, u Bakr ibn Savodadan, u Ato ibn Yasordan, u Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qiladilar. Abu Dovud dedi: Bu hadisda Abu Said al-Xudriyning zikr qilinishi mahfuz (ishonchli) emas, balki u mursaldir.Муҳаммад ибн Ишоқ ал-Мусайябий бизга шундай деди: Абдуллоҳ ибн Нофиъ бизга ал-Лайс ибн Саъддан, у Бакр ибн Саводадан, у Ато ибн Ясордан, у Абу Саид ал-Худрийдан хабар берди. (Абу Саид ал-Худрий розияллоҳу анҳу) деди: Икки киши сафарга чиқди. Намоз вақти кирди, уларнинг ёнида эса сув йўқ эди. Шунда улар пок тупроқ билан таяммум қилиб, намоз ўқидилар. Сўнгра вақт ичида сув топдилар. Улардан бири намози ва таҳоратини қайтадан қилди, иккинчиси эса қайтармади. Кейин улар Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келиб, бу ҳақда у зотга айтдилар. У зот қайтармаган кишига: «Суннатга мувофиқ иш қилибсан, намозинг сенга кифоя қилибди», дедилар. Таҳорат қилиб, (намозни) қайтарган кишига эса: «Сенга икки баробар ажр бор», дедилар. Абу Довуд деди: Ибн Нофиъдан бошқалар буни ал-Лайсдан, у Умайра ибн Абу Ножиядан, у Бакр ибн Саводадан, у Ато ибн Ясордан, у Пайғамбар ﷺ дан ривоят қиладилар. Абу Довуд деди: Бу ҳадисда Абу Саид ал-Худрийнинг зикр қилиниши маҳфуз (ишончли) эмас, балки у мурсалдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ . زَادَ " وَلاَ تَنْتَقِبُ الْمَرْأَةُ الْحَرَامُ وَلاَ تَلْبَسُ الْقُفَّازَيْنِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَلَى مَا قَالَ اللَّيْثُ وَرَوَاهُ مُوسَى بْنُ طَارِقٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ مَوْقُوفًا عَلَى ابْنِ عُمَرَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَمَالِكٌ وَأَيُّوبُ مَوْقُوفًا وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْمَدِينِيُّ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " الْمُحْرِمَةُ لاَ تَنْتَقِبُ وَلاَ تَلْبَسُ الْقُفَّازَيْنِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْمَدِينِيُّ شَيْخٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ لَيْسَ لَهُ كَبِيرُ حَدِيثٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u kishi Paygʻambardan ﷺ shu maʼnoda yana rivoyat qilingan. Bunda quyidagi ziyoda bor: «Ehromdagi ayol yuziga niqob tutmaydi va qoʻlqop kiymaydi». Abu Dovud aytadi: Ushbu hadisni Hotim ibn Ismoil va Yahyo ibn Ayyub Muso ibn Uqbadan, u Nofeʼdan, al-Lays aytgani kabi rivoyat qilganlar. Uni Muso ibn Toriq Muso ibn Uqbadan Ibn Umarning soʻzi sifatida (mavquf) rivoyat qilgan. Shuningdek, uni Ubaydulloh ibn Umar, Molik va Ayyub mavquf qilib rivoyat qilganlar. Ibrohim ibn Said al-Madiniy esa Nofeʼdan, u Ibn Umardan, u Paygʻambardan ﷺ: «Ehromdagi ayol yuziga niqob tutmaydi va qoʻlqop kiymaydi», deb rivoyat qilgan. Abu Dovud aytadi: Ibrohim ibn Said al-Madiniy Madina ahlidan boʻlgan shayx boʻlib, uning koʻp hadisi yoʻq.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у киши Пайғамбардан ﷺ шу маънода яна ривоят қилинган. Бунда қуйидаги зиёда бор: «Эҳромдаги аёл юзига ниқоб тутмайди ва қўлқоп киймайди». Абу Довуд айтади: Ушбу ҳадисни Ҳотим ибн Исмоил ва Яҳё ибн Айюб Мусо ибн Уқбадан, у Нофеъдан, ал-Лайс айтгани каби ривоят қилганлар. Уни Мусо ибн Ториқ Мусо ибн Уқбадан Ибн Умарнинг сўзи сифатида (мавқуф) ривоят қилган. Шунингдек, уни Убайдуллоҳ ибн Умар, Молик ва Айюб мавқуф қилиб ривоят қилганлар. Иброҳим ибн Саид ал-Мадиний эса Нофеъдан, у Ибн Умардан, у Пайғамбардан ﷺ: «Эҳромдаги аёл юзига ниқоб тутмайди ва қўлқоп киймайди», деб ривоят қилган. Абу Довуд айтади: Иброҳим ибн Саид ал-Мадиний Мадина аҳлидан бўлган шайх бўлиб, унинг кўп ҳадиси йўқ.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، كِلاَهُمَا عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الشِّغَارِ . زَادَ مُسَدَّدٌ فِي حَدِيثِهِ قُلْتُ لِنَافِعٍ مَا الشِّغَارُ قَالَ يَنْكِحُ ابْنَةَ الرَّجُلِ وَيُنْكِحُهُ ابْنَتَهُ بِغَيْرِ صَدَاقٍ وَيَنْكِحُ أُخْتَ الرَّجُلِ وَيُنْكِحُهُ أُخْتَهُ بِغَيْرِ صَدَاقٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shigʻordan qaytardilar. Musaddad oʻz rivoyatida shuni ziyoda qildi: Men Nofega: «Shigʻor nima?» dedim. U: «Bir kishi (boshqa) kishining qiziga uylanadi va oʻz qizini unga mahrsiz nikohlab beradi; yana bir kishi (boshqa) kishining singlisiga uylanadi va oʻz singlisini unga mahrsiz nikohlab beradi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шиғордан қайтардилар. Мусаддад ўз ривоятида шуни зиёда қилди: Мен Нофега: «Шиғор нима?» дедим. У: «Бир киши (бошқа) кишининг қизига уйланади ва ўз қизини унга маҳрсиз никоҳлаб беради; яна бир киши (бошқа) кишининг синглисига уйланади ва ўз синглисини унга маҳрсиз никоҳлаб беради», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَيْمَنَ، مَوْلَى عُرْوَةَ يَسْأَلُ ابْنَ عُمَرَ وَأَبُو الزُّبَيْرِ يَسْمَعُ قَالَ كَيْفَ تَرَى فِي رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ حَائِضًا قَالَ طَلَّقَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَ عُمَرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَرَدَّهَا عَلَىَّ وَلَمْ يَرَهَا شَيْئًا وَقَالَ " إِذَا طَهُرَتْ فَلْيُطَلِّقْ أَوْ لِيُمْسِكْ " . قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَقَرَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ } فِي قُبُلِ عِدَّتِهِنَّ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ يُونُسُ بْنُ جُبَيْرٍ وَأَنَسُ بْنُ سِيرِينَ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَزَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ وَأَبُو الزُّبَيْرِ وَمَنْصُورٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ مَعْنَاهُمْ كُلُّهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ إِنْ شَاءَ طَلَّقَ وَإِنْ شَاءَ أَمْسَكَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَمَّا رِوَايَةُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ وَنَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ تَحِيضَ ثُمَّ تَطْهُرَ ثُمَّ إِنْ شَاءَ طَلَّقَ وَإِنْ شَاءَ أَمْسَكَ وَرُوِيَ عَنْ عَطَاءٍ الْخُرَاسَانِيِّ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ نَحْوُ رِوَايَةِ نَافِعٍ وَالزُّهْرِيِّ وَالأَحَادِيثُ كُلُّهَا عَلَى خِلاَفِ مَا قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ .
Abu Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Urvaning ozod qilingan quli Abdurrahmon ibn Aymanning Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan soʻrayotganini, Abu Zubayr ham tinglab turganini eshitdi. U: «Bir kishi xotinini hayzli holida taloq qilsa, bu haqda nima deysiz?» — dedi. (Ibn Umar) dedi: «Abdulloh ibn Umar Rasululloh ﷺ zamonlarida xotinini hayz koʻrgan holida taloq qildi. Shunda Umar (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Abdulloh ibn Umar xotinini hayz koʻrgan holida taloq qildi›, — dedi». Abdulloh dedi: «(Rasululloh ﷺ) uni menga qaytardilar va (bu taloqni) hech narsa (hisobiga) sanamadilar va: ‹Pok boʻlganida taloq qilsin yoki (oʻzida) ushlab tursin›, — dedilar». Ibn Umar dedi: Nabiy ﷺ {Ey Nabiy! Ayollarni taloq qilsangiz, ularni taloq qilingiz} (Taloq surasi 1) (oyatini) «iddalarining oldida (boshida)» (deb) oʻqidilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Ibn Umardan Yunus ibn Jubayr, Anas ibn Siyrin, Said ibn Jubayr, Zayd ibn Aslam, Abu Zubayr va Mansur Abu Voil orqali rivoyat qilganlar; ularning hammasining maʼnosi: Nabiy ﷺ unga, xotini pok boʻlguniga qadar uni qaytarib olishni, soʻngra istasa taloq qilishini, istasa ushlab turishini buyurganlar. Muhammad ibn Abdurrahmon ham Solimdan, u Ibn Umardan shunday rivoyat qilgan. Zuhriyning Solimdan va Nofeʼning Ibn Umardan rivoyatiga kelsak: Nabiy ﷺ unga, xotini pok boʻlguniga qadar uni qaytarib olishni, soʻngra (yana) hayz koʻrib, (yana) pok boʻlishini, soʻngra istasa taloq qilishini, istasa ushlab turishini buyurganlar (deb keladi). Ato al-Xurosoniydan, u Hasandan, u Ibn Umardan ham Nofeʼ va Zuhriyning rivoyatiga oʻxshash rivoyat qilingan. Barcha hadislar Abu Zubayr aytganiga xilof (oʻlaroq keladi).Абу Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Урванинг озод қилинган қули Абдурраҳмон ибн Айманнинг Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан сўраётганини, Абу Зубайр ҳам тинглаб турганини эшитди. У: «Бир киши хотинини ҳайзли ҳолида талоқ қилса, бу ҳақда нима дейсиз?» — деди. (Ибн Умар) деди: «Абдуллоҳ ибн Умар Расулуллоҳ ﷺ замонларида хотинини ҳайз кўрган ҳолида талоқ қилди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Абдуллоҳ ибн Умар хотинини ҳайз кўрган ҳолида талоқ қилди›, — деди». Абдуллоҳ деди: «(Расулуллоҳ ﷺ) уни менга қайтардилар ва (бу талоқни) ҳеч нарса (ҳисобига) санамадилар ва: ‹Пок бўлганида талоқ қилсин ёки (ўзида) ушлаб турсин›, — дедилар». Ибн Умар деди: Набий ﷺ {Эй Набий! Аёлларни талоқ қилсангиз, уларни талоқ қилингиз} (Талоқ сураси 1) (оятини) «иддаларининг олдида (бошида)» (деб) ўқидилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Ибн Умардан Юнус ибн Жубайр, Анас ибн Сийрин, Саид ибн Жубайр, Зайд ибн Аслам, Абу Зубайр ва Мансур Абу Воил орқали ривоят қилганлар; уларнинг ҳаммасининг маъноси: Набий ﷺ унга, хотини пок бўлгунига қадар уни қайтариб олишни, сўнгра истаса талоқ қилишини, истаса ушлаб туришини буюрганлар. Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ҳам Солимдан, у Ибн Умардан шундай ривоят қилган. Зуҳрийнинг Солимдан ва Нофеънинг Ибн Умардан ривоятига келсак: Набий ﷺ унга, хотини пок бўлгунига қадар уни қайтариб олишни, сўнгра (яна) ҳайз кўриб, (яна) пок бўлишини, сўнгра истаса талоқ қилишини, истаса ушлаб туришини буюрганлар (деб келади). Ато ал-Хуросонийдан, у Ҳасандан, у Ибн Умардан ҳам Нофеъ ва Зуҳрийнинг ривоятига ўхшаш ривоят қилинган. Барча ҳадислар Абу Зубайр айтганига хилоф (ўлароқ келади).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي بَعْضُ بَنِي أَبِي رَافِعٍ، مَوْلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنْ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ طَلَّقَ عَبْدُ يَزِيدَ - أَبُو رُكَانَةَ وَإِخْوَتِهِ - أُمَّ رُكَانَةَ وَنَكَحَ امْرَأَةً مِنْ مُزَيْنَةَ فَجَاءَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا يُغْنِي عَنِّي إِلاَّ كَمَا تُغْنِي هَذِهِ الشَّعْرَةُ . لِشَعْرَةٍ أَخَذَتْهَا مِنْ رَأْسِهَا فَفَرِّقْ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَأَخَذَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَمِيَّةٌ فَدَعَا بِرُكَانَةَ وَإِخْوَتِهِ ثُمَّ قَالَ لِجُلَسَائِهِ " أَتَرَوْنَ فُلاَنًا يُشْبِهُ مِنْهُ كَذَا وَكَذَا مِنْ عَبْدِ يَزِيدَ وَفُلاَنًا يُشْبِهُ مِنْهُ - كَذَا وَكَذَا " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِعَبْدِ يَزِيدَ " طَلِّقْهَا " . فَفَعَلَ ثُمَّ قَالَ " رَاجِعِ امْرَأَتَكَ أُمَّ رُكَانَةَ وَإِخْوَتِهِ " . فَقَالَ إِنِّي طَلَّقْتُهَا ثَلاَثًا يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " قَدْ عَلِمْتُ رَاجِعْهَا " . وَتَلاَ { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ } . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ نَافِعِ بْنِ عُجَيْرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ بْنِ رُكَانَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رُكَانَةَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ الْبَتَّةَ فَرَدَّهَا إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَصَحُّ لأَنَّ وَلَدَ الرَّجُلِ وَأَهْلَهُ أَعْلَمُ بِهِ أَنَّ رُكَانَةَ إِنَّمَا طَلَّقَ امْرَأَتَهُ الْبَتَّةَ فَجَعَلَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَاحِدَةً .
Ahmad ibn Solih bizga aytdi, bizga Abdurazzoq, bizga Ibn Jurayj xabar berdi, menga Nabiy ﷺning ozod qilgan qullaridan biri boʻlmish Abu Rofiʼning farzandlaridan biri Ibn Abbosning ozod qilgan quli Ikrimadan, u Ibn Abbosdan xabar berdi. U aytdi: Abdu Yazid — Rukona va uning birodarlarining otasi — Umm Rukonani taloq qildi va Muzayna (qabilasi)dan bir ayolga uylandi. (Umm Rukona) Nabiy ﷺning oldilariga kelib: «U mendan, mana shu bir tola soch (foydasi)dan boshqa, hech bir foyda bermaydi», deb boshidan bir tola sochni olib (koʻrsatdi va) «Meni undan ajrating», dedi. Nabiy ﷺni (gʻayrat) qamradi (gʻazablandilar) va Rukona hamda uning birodarlarini chaqirdilar. Soʻng yonlarida oʻtirganlarga: «Falonchini Abdu Yaziddan mana bunday-mana bunday oʻxshashini, falonchini esa undan mana bunday-mana bunday oʻxshashini koʻryapsizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. Nabiy ﷺ Abdu Yazidga: «Uni taloq qil», dedilar. U shunday qildi. Soʻng (u zot): «Xotining — Rukona va uning birodarlarining onasini qaytarib ol», dedilar. U: «Men uni uch marta taloq qildim, ey Rasululloh», dedi. (U zot): «Bildim, uni qaytarib ol», dedilar va: {Ey Nabiy! Ayollarni taloq qilsangiz, ularni iddalari (vaqti)da taloq qilinglar} (oyatini) tilovat qildilar. Abu Dovud aytdi: Nofiʼ ibn Ujayr hamda Abdulloh ibn Ali ibn Yazid ibn Rukonaning, otasidan, u bobosidan (rivoyat qilgan): Rukona xotinini batta (qatʼiy uzil-kesil) taloq qilgan edi, Nabiy ﷺ uni unga qaytarib berdilar, degan hadisi sahihroqdir. Chunki kishining farzandi va ahli uni (yaʼni oʻz otasini) yaxshiroq biladi — Rukona xotinini batta taloq qilgan, Nabiy ﷺ esa uni bir (taloq) deb qilgan edilar.Аҳмад ибн Солиҳ бизга айтди, бизга Абдураззоқ, бизга Ибн Журайж хабар берди, менга Набий ﷺнинг озод қилган қулларидан бири бўлмиш Абу Рофиънинг фарзандларидан бири Ибн Аббоснинг озод қилган қули Икримадан, у Ибн Аббосдан хабар берди. У айтди: Абду Язид — Рукона ва унинг биродарларининг отаси — Умм Руконани талоқ қилди ва Музайна (қабиласи)дан бир аёлга уйланди. (Умм Рукона) Набий ﷺнинг олдиларига келиб: «У мендан, мана шу бир тола соч (фойдаси)дан бошқа, ҳеч бир фойда бермайди», деб бошидан бир тола сочни олиб (кўрсатди ва) «Мени ундан ажратинг», деди. Набий ﷺни (ғайрат) қамради (ғазабландилар) ва Рукона ҳамда унинг биродарларини чақирдилар. Сўнг ёнларида ўтирганларга: «Фалончини Абду Язиддан мана бундай-мана бундай ўхшашини, фалончини эса ундан мана бундай-мана бундай ўхшашини кўряпсизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. Набий ﷺ Абду Язидга: «Уни талоқ қил», дедилар. У шундай қилди. Сўнг (у зот): «Хотининг — Рукона ва унинг биродарларининг онасини қайтариб ол», дедилар. У: «Мен уни уч марта талоқ қилдим, эй Расулуллоҳ», деди. (У зот): «Билдим, уни қайтариб ол», дедилар ва: {Эй Набий! Аёлларни талоқ қилсангиз, уларни иддалари (вақти)да талоқ қилинглар} (оятини) тиловат қилдилар. Абу Довуд айтди: Нофиъ ибн Ужайр ҳамда Абдуллоҳ ибн Али ибн Язид ибн Руконанинг, отасидан, у бобосидан (ривоят қилган): Рукона хотинини батта (қатъий узил-кесил) талоқ қилган эди, Набий ﷺ уни унга қайтариб бердилар, деган ҳадиси саҳиҳроқдир. Чунки кишининг фарзанди ва аҳли уни (яъни ўз отасини) яхшироқ билади — Рукона хотинини батта талоқ қилган, Набий ﷺ эса уни бир (талоқ) деб қилган эдилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، أَنَّ نَافِعًا، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ . قَالَ نَافِعٌ وَقَدْ أَرَانِي عَبْدُ اللَّهِ الْمَكَانَ الَّذِي يَعْتَكِفُ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَسْجِدِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunligida eʼtikof oʻtirar edilar. Nofiʼ aytdi: Abdulloh menga masjidda Rasululloh ﷺ eʼtikof oʻtiradigan joyni koʻrsatib bergan edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунлигида эътикоф ўтирар эдилар. Нофиъ айтди: Абдуллоҳ менга масжидда Расулуллоҳ ﷺ эътикоф ўтирадиган жойни кўрсатиб берган эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ ثَلاَثَةٌ فِي سَفَرٍ فَلْيُؤَمِّرُوا أَحَدَهُمْ " . قَالَ نَافِعٌ فَقُلْنَا لأَبِي سَلَمَةَ فَأَنْتَ أَمِيرُنَا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi safarda boʻlsa, ulardan birini amir qilib tayinlasinlar», dedilar. Nofiʼ aytadi: Shunda biz Abu Salamaga: «Sen bizning amirimizsan», dedik.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши сафарда бўлса, улардан бирини амир қилиб тайинласинлар», дедилар. Нофиъ айтади: Шунда биз Абу Саламага: «Сен бизнинг амиримизсан», дедик.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ، قَالَ كَتَبْتُ إِلَى نَافِعٍ أَسْأَلُهُ عَنْ دُعَاءِ الْمُشْرِكِينَ، عِنْدَ الْقِتَالِ فَكَتَبَ إِلَىَّ أَنَّ ذَلِكَ كَانَ فِي أَوَّلِ الإِسْلاَمِ وَقَدْ أَغَارَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ وَهُمْ غَارُّونَ وَأَنْعَامُهُمْ تُسْقَى عَلَى الْمَاءِ فَقَتَلَ مُقَاتِلَتَهُمْ وَسَبَى سَبْيَهُمْ وَأَصَابَ يَوْمَئِذٍ جُوَيْرِيَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ حَدَّثَنِي بِذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ وَكَانَ فِي ذَلِكَ الْجَيْشِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا حَدِيثٌ نَبِيلٌ رَوَاهُ ابْنُ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ وَلَمْ يُشْرِكْهُ فِيهِ أَحَدٌ .
Ibn Avn (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Nofeʼga jang paytida mushriklarni (Islomga) chaqirish haqida soʻrab xat yozdim. U menga shunday deb yozdi: Bu Islomning dastlabki davrida boʻlgan edi. Allohning Nabiysi ﷺ Banu Mustaliqqa, ular gʻofil holatda turib, chorvalari suvga sugʻorilayotgan paytda hujum qildilar. Bas, ularning jangchilarini oʻldirdilar va (xotin-bolalarini) asir oldilar. Oʻsha kuni Juvayriya binti Horisni ham asir oldilar. Buni menga Abdulloh aytib berdi, u oʻsha qoʻshinda boʻlgan edi. Abu Dovud aytdi: Bu zoʻr (nodir) hadisdir, uni Ibn Avn Nofeʼdan rivoyat qilgan va unda hech kim unga sherik boʻlmagan.Ибн Авн (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Нофеъга жанг пайтида мушрикларни (Исломга) чақириш ҳақида сўраб хат ёздим. У менга шундай деб ёзди: Бу Исломнинг дастлабки даврида бўлган эди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ Бану Мусталиққа, улар ғофил ҳолатда туриб, чорвалари сувга суғорилаётган пайтда ҳужум қилдилар. Бас, уларнинг жангчиларини ўлдирдилар ва (хотин-болаларини) асир олдилар. Ўша куни Жувайрия бинти Ҳорисни ҳам асир олдилар. Буни менга Абдуллоҳ айтиб берди, у ўша қўшинда бўлган эди. Абу Довуд айтди: Бу зўр (нодир) ҳадисдир, уни Ибн Авн Нофеъдан ривоят қилган ва унда ҳеч ким унга шерик бўлмаган.
حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ سُهَيْلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي زَائِدَةَ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ غُلاَمًا، لاِبْنِ عُمَرَ أَبَقَ إِلَى الْعَدُوِّ فَظَهَرَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَرَدَّهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى ابْنِ عُمَرَ وَلَمْ يُقْسَمْ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ غَيْرُهُ رَدَّهُ عَلَيْهِ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Ibn Umarning bir quli qochib dushman tomonga oʻtib ketgan edi. Soʻng musulmonlar ular ustidan gʻolib keldilar. Rasululloh ﷺ uni Ibn Umarga qaytarib berdilar, u (oʻlja sifatida) taqsim qilinmadi. Abu Dovud aytadi: Boshqasi: «Uni unga Xolid ibn al-Valid qaytarib berdi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ибн Умарнинг бир қули қочиб душман томонга ўтиб кетган эди. Сўнг мусулмонлар улар устидан ғолиб келдилар. Расулуллоҳ ﷺ уни Ибн Умарга қайтариб бердилар, у (ўлжа сифатида) тақсим қилинмади. Абу Довуд айтади: Бошқаси: «Уни унга Холид ибн ал-Валид қайтариб берди», деди.
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ عُتْبَةَ الدِّمَشْقِيُّ، قَالَ قَالَ الْوَلِيدُ - يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ - حَدَّثْتُ ابْنَ الْمُبَارَكِ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قُلْتُ وَكَذَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ لاَ تَعْدِلْ مَنْ سَمَّيْتَ بِمَالِكٍ هَكَذَا أَوْ نَحْوَهُ يَعْنِي مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ .
Validdan — yaʼni ibn Muslimdan — rivoyat qilinadi, u aytdi: Men bu hadisni Ibnul-Muborakka aytib berdim va: «Shuningdek, bizga Ibn Abu Farva ham Nofeʼdan rivoyat qildi» dedim. U (Ibnul-Muborak): «Sen nomlarini aytgan kishilaringni Molik bilan teng qila olmaysan» — shunday yoki shunga oʻxshash dedi — yaʼni Molik ibn Anasni (nazarda tutdi).Валиддан — яъни ибн Муслимдан — ривоят қилинади, у айтди: Мен бу ҳадисни Ибнул-Муборакка айтиб бердим ва: «Шунингдек, бизга Ибн Абу Фарва ҳам Нофеъдан ривоят қилди» дедим. У (Ибнул-Муборак): «Сен номларини айтган кишиларингни Молик билан тенг қила олмайсан» — шундай ёки шунга ўхшаш деди — яъни Молик ибн Анасни (назарда тутди).
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَرِيَّةٍ فَبَلَغَتْ سُهْمَانُنَا اثْنَىْ عَشَرَ بَعِيرًا وَنَفَّلَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعِيرًا بَعِيرًا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ بُرْدُ بْنُ سِنَانٍ عَنْ نَافِعٍ مِثْلَ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَرَوَاهُ أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ مِثْلَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ وَنُفِّلْنَا بَعِيرًا بَعِيرًا . لَمْ يَذْكُرِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم .
Musaddad bizga aytib berdi, Yahyo bizga Ubaydullohdan aytib berdi, u: Nofeʼ menga aytib berdi, dedi. U Abdulloh (ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi. U dedi: Rasululloh ﷺ bizni bir saryya tarkibida joʻnatdilar. Bizning ulushimiz oʻn ikkitadan tuyaga yetdi va Rasululloh ﷺ bizga birtadan tuyani nafl qilib berdilar. Abu Dovud dedi: Buni Burd ibn Sinon Nofeʼdan Ubaydulloh hadisi kabi rivoyat qildi. Ayyub ham buni Nofeʼdan xuddi shunday rivoyat qildi, faqat u: «Bizga birtadan tuya nafl qilib berildi», dedi va Nabiy ﷺ ni zikr qilmadi.Мусаддад бизга айтиб берди, Яҳё бизга Убайдуллоҳдан айтиб берди, у: Нофеъ менга айтиб берди, деди. У Абдуллоҳ (ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир сарйя таркибида жўнатдилар. Бизнинг улушимиз ўн иккитадан туяга етди ва Расулуллоҳ ﷺ бизга биртадан туяни нафл қилиб бердилар. Абу Довуд деди: Буни Бурд ибн Синон Нофеъдан Убайдуллоҳ ҳадиси каби ривоят қилди. Айюб ҳам буни Нофеъдан худди шундай ривоят қилди, фақат у: «Бизга биртадан туя нафл қилиб берилди», деди ва Набий ﷺ ни зикр қилмади.