حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ رَوْحِ بْنِ خُلَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، - يَعْنِي الْوَهْبِيَّ - حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دَلْهَمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبَّقِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ نَاسٌ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ يَا أَبَا ثَابِتٍ قَدْ نَزَلَتِ الْحُدُودُ لَوْ أَنَّكَ وَجَدْتَ مَعَ امْرَأَتِكَ رَجُلاً كَيْفَ كُنْتَ صَانِعًا قَالَ كُنْتُ ضَارِبَهُمَا بِالسَّيْفِ حَتَّى يَسْكُتَا أَفَأَنَا أَذْهَبُ فَأَجْمَعُ أَرْبَعَةَ شُهَدَاءَ فَإِلَى ذَلِكَ قَدْ قَضَى الْحَاجَةَ . فَانْطَلَقُوا فَاجْتَمَعُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَمْ تَرَ إِلَى أَبِي ثَابِتٍ قَالَ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَفَى بِالسَّيْفِ شَاهِدًا " . ثُمَّ قَالَ " لاَ لاَ أَخَافُ أَنْ يَتَتَايَعَ فِيهَا السَّكْرَانُ وَالْغَيْرَانُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى وَكِيعٌ أَوَّلَ هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ دَلْهَمٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبَّقِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَإِنَّمَا هَذَا إِسْنَادُ حَدِيثِ ابْنِ الْمُحَبَّقِ أَنَّ رَجُلاً وَقَعَ عَلَى جَارِيَةِ امْرَأَتِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْفَضْلُ بْنُ دَلْهَمٍ لَيْسَ بِالْحَافِظِ كَانَ قَصَّابًا بِوَاسِطَ .
Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan shu hadisni rivoyat qiladi. (Unda shunday deyilgan:) Odamlar Saʼd ibn Ubodaga: «Ey Abu Sobit, hadlar nozil boʻldi. Agar xotining bilan birga bir erkakni topib qolsang, qanday yoʻl tutar eding?», deyishdi. U: «Men ikkovini ovozlari oʻchgunicha (oʻlgunicha) qilich bilan urardim. Endi men borib toʻrtta guvoh toʻplaymanmi? U (vaqt)gacha esa (zinochi) hojatini chiqarib boʻlgan boʻladi-ku», dedi. Bas, ular ketib, Rasululloh ﷺning huzurlarida jam boʻlishdi va: «Ey Rasululloh, Abu Sobitning aytganini koʻrmadingizmi? U mana shunday, mana shunday dedi», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Qilich guvoh boʻlishga yetarlidir», dedilar. Soʻng: «Yoʻq, yoʻq! Men bunda mast va rashkchi (odam) izidan borib ketishidan qoʻrqaman», dedilar. Abu Dovud aytdi: Vakiʼ bu hadisning boshini Fazl ibn Dalhamdan, u Hasandan, u Qabisa ibn Hurʼ, u Salama ibn Muhabbaqdan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilgan. Bu esa Ibn Muhabbaqning «bir kishi xotinining choʻrisiga yaqinlik qildi» degan hadisining isnodidir. Abu Dovud aytdi: Fazl ibn Dalham hofiz (kuchli rovi) emas edi; u Vositda qassob edi.Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан шу ҳадисни ривоят қилади. (Унда шундай дейилган:) Одамлар Саъд ибн Убодага: «Эй Абу Собит, ҳадлар нозил бўлди. Агар хотининг билан бирга бир эркакни топиб қолсанг, қандай йўл тутар эдинг?», дейишди. У: «Мен икковини овозлари ўчгунича (ўлгунича) қилич билан урардим. Энди мен бориб тўртта гувоҳ тўплайманми? У (вақт)гача эса (зиночи) ҳожатини чиқариб бўлган бўлади-ку», деди. Бас, улар кетиб, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида жам бўлишди ва: «Эй Расулуллоҳ, Абу Собитнинг айтганини кўрмадингизми? У мана шундай, мана шундай деди», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Қилич гувоҳ бўлишга етарлидир», дедилар. Сўнг: «Йўқ, йўқ! Мен бунда маст ва рашкчи (одам) изидан бориб кетишидан қўрқаман», дедилар. Абу Довуд айтди: Вакиъ бу ҳадиснинг бошини Фазл ибн Далҳамдан, у Ҳасандан, у Қабиса ибн Ҳуръ, у Салама ибн Муҳаббақдан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилган. Бу эса Ибн Муҳаббақнинг «бир киши хотинининг чўрисига яқинлик қилди» деган ҳадисининг иснодидир. Абу Довуд айтди: Фазл ибн Далҳам ҳофиз (кучли рови) эмас эди; у Воситда қассоб эди.
حَدَّثَنَا هِشَامٌ أَبُو مَرْوَانَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - الْمَعْنَى - قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ زَارَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَنْزِلِنَا فَقَالَ " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . فَرَدَّ سَعْدٌ رَدًّا خَفِيًّا . قَالَ قَيْسٌ فَقُلْتُ أَلاَ تَأْذَنُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ ذَرْهُ يُكْثِرْ عَلَيْنَا مِنَ السَّلاَمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . فَرَدَّ سَعْدٌ رَدًّا خَفِيًّا ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . ثُمَّ رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاتَّبَعَهُ سَعْدٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ أَسْمَعُ تَسْلِيمَكَ وَأَرُدُّ عَلَيْكَ رَدًّا خَفِيًّا لِتُكْثِرَ عَلَيْنَا مِنَ السَّلاَمِ . قَالَ فَانْصَرَفَ مَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ لَهُ سَعْدٌ بِغِسْلٍ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ نَاوَلَهُ مِلْحَفَةً مَصْبُوغَةً بِزَعْفَرَانٍ أَوْ وَرْسٍ فَاشْتَمَلَ بِهَا ثُمَّ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ وَهُوَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ اجْعَلْ صَلَوَاتِكَ وَرَحْمَتَكَ عَلَى آلِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ " . قَالَ ثُمَّ أَصَابَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الطَّعَامِ فَلَمَّا أَرَادَ الاِنْصِرَافَ قَرَّبَ لَهُ سَعْدٌ حِمَارًا قَدْ وَطَّأَ عَلَيْهِ بِقَطِيفَةٍ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا قَيْسُ اصْحَبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ قَيْسٌ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ارْكَبْ " . فَأَبَيْتُ ثُمَّ قَالَ " إِمَّا أَنْ تَرْكَبَ وَإِمَّا أَنْ تَنْصَرِفَ " . قَالَ فَانْصَرَفْتُ . قَالَ هِشَامٌ أَبُو مَرْوَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ وَابْنُ سَمَاعَةَ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ مُرْسَلاً وَلَمْ يَذْكُرَا قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ .
Qays ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizning manzilimizga (tashrif buyurib) ziyorat qildilar va: ‹Assalomu alaykum va rahmatullohi›, dedilar. Saʼd (otam) past ovozda alik oldi. Men: ‹Rasululloh ﷺ ga (kirishga) izn bermaysizmi?› dedim. U: ‹Uni qoʻyaver, bizga koʻproq salom bersin›, dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ yana: ‹Assalomu alaykum va rahmatullohi›, dedilar. Saʼd yana past ovozda alik oldi. Keyin Rasululloh ﷺ yana: ‹Assalomu alaykum va rahmatullohi›, dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ qaytib ketdilar, Saʼd esa ularning ortidan borib: ‹Ey Rasululloh, men sizning salomingizni eshitardim-u, bizga koʻproq salom berishingiz uchun past ovozda alik olardim›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ u bilan birga qaytdilar. Saʼd ular uchun (yuvinishga) suv tayyorlashni buyurdi, ular gʻusl qildilar. Soʻng (Saʼd) ularga zaʼfaron yoxud vars bilan boʻyalgan bir choyshab uzatdi, ular unga oʻraldilar. Keyin Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtarib: ‹Allohim, Saʼd ibn Ubada xonadoniga Oʻz salovotlaringni va rahmatingni nasib qil›, dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ovqatdan (yedilar). Qaytmoqchi boʻlganlarida, Saʼd ularga ustiga gilam toʻshalgan eshakni yaqin keltirdi, Rasululloh ﷺ unga mindilar. Saʼd: ‹Ey Qays, Rasululloh ﷺ ga hamroh boʻl›, dedi. Rasululloh ﷺ menga: ‹Min›, dedilar. Men unamadim. Soʻng: ‹Yo minasan, yo (uyingga) qaytasan›, dedilar. Shunda men qaytdim».Қайс ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизнинг манзилимизга (ташриф буюриб) зиёрат қилдилар ва: ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи›, дедилар. Саъд (отам) паст овозда алик олди. Мен: ‹Расулуллоҳ ﷺ га (киришга) изн бермайсизми?› дедим. У: ‹Уни қўявер, бизга кўпроқ салом берсин›, деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ яна: ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи›, дедилар. Саъд яна паст овозда алик олди. Кейин Расулуллоҳ ﷺ яна: ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи›, дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ қайтиб кетдилар, Саъд эса уларнинг ортидан бориб: ‹Эй Расулуллоҳ, мен сизнинг саломингизни эшитардим-у, бизга кўпроқ салом беришингиз учун паст овозда алик олардим›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ у билан бирга қайтдилар. Саъд улар учун (ювинишга) сув тайёрлашни буюрди, улар ғусл қилдилар. Сўнг (Саъд) уларга заъфарон ёхуд варс билан бўялган бир чойшаб узатди, улар унга ўралдилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтариб: ‹Аллоҳим, Саъд ибн Убада хонадонига Ўз саловотларингни ва раҳматингни насиб қил›, дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ овқатдан (едилар). Қайтмоқчи бўлганларида, Саъд уларга устига гилам тўшалган эшакни яқин келтирди, Расулуллоҳ ﷺ унга миндилар. Саъд: ‹Эй Қайс, Расулуллоҳ ﷺ га ҳамроҳ бўл›, деди. Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Мин›, дедилар. Мен унамадим. Сўнг: ‹Ё минасан, ё (уйингга) қайтасан›, дедилар. Шунда мен қайтдим».