حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ بَايَعْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ. قَالَ عَلَى الْمَوْتِ.
(Yazid ibn Abu Ubayd aytdi:) Men Salama ibnul-Akvaʼga: «Hudaybiya kuni Rasululloh ﷺga nima ustiga bayʼat qildingiz?» dedim. U: «Oʻlim ustiga», dedi.(Язид ибн Абу Убайд айтди:) Мен Салама ибнул-Акваъга: «Ҳудайбия куни Расулуллоҳ ﷺга нима устига байъат қилдингиз?» дедим. У: «Ўлим устига», деди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ هَاشِمَ بْنَ الْقَاسِمِ، وَهِشَامًا، حَدَّثَاهُمْ قَالاَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَوَازِنَ - قَالَ - فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَتَضَحَّى وَعَامَّتُنَا مُشَاةٌ وَفِينَا ضَعَفَةٌ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ أَحْمَرَ فَانْتَزَعَ طَلَقًا مِنْ حِقْوِ الْبَعِيرِ فَقَيَّدَ بِهِ جَمَلَهُ ثُمَّ جَاءَ يَتَغَدَّى مَعَ الْقَوْمِ فَلَمَّا رَأَى ضَعَفَتَهُمْ وَرِقَّةَ ظَهْرِهِمْ خَرَجَ يَعْدُو إِلَى جَمَلِهِ فَأَطْلَقَهُ ثُمَّ أَنَاخَهُ فَقَعَدَ عَلَيْهِ ثُمَّ خَرَجَ يَرْكُضُهُ وَاتَّبَعَهُ رَجُلٌ مِنْ أَسْلَمَ عَلَى نَاقَةٍ وَرْقَاءَ هِيَ أَمْثَلُ ظَهْرِ الْقَوْمِ - قَالَ - فَخَرَجْتُ أَعْدُو فَأَدْرَكْتُهُ وَرَأْسُ النَّاقَةِ عِنْدَ وَرِكِ الْجَمَلِ وَكُنْتُ عِنْدَ وَرِكِ النَّاقَةِ ثُمَّ تَقَدَّمْتُ حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ وَرِكِ الْجَمَلِ ثُمَّ تَقَدَّمْتُ حَتَّى أَخَذْتُ بِخِطَامِ الْجَمَلِ فَأَنَخْتُهُ فَلَمَّا وَضَعَ رُكْبَتَهُ بِالأَرْضِ اخْتَرَطْتُ سَيْفِي فَأَضْرِبَ رَأْسَهُ فَنَدَرَ فَجِئْتُ بِرَاحِلَتِهِ وَمَا عَلَيْهَا أَقُودُهَا فَاسْتَقْبَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ مُقْبِلاً فَقَالَ " مَنْ قَتَلَ الرَّجُلَ " . فَقَالُوا سَلَمَةُ بْنُ الأَكْوَعِ . قَالَ " لَهُ سَلَبُهُ أَجْمَعُ " . قَالَ هَارُونُ هَذَا لَفْظُ هَاشِمٍ .
Salama (ibn al-Akvaʼ) (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga Havozin (qabilasi)ga qarshi gʻazotga chiqdim. Biz peshindan oldin (choshgohda) ovqatlanib oʻtirgan edik, koʻpchiligimiz piyoda va oramizda zaiflar bor edi, shu payt bir kishi qizil tuya minib keldi. U tuyaning beligidan bir arqon chiqarib, tuyasini oʻsha bilan bogʻladi, soʻng kelib qavm bilan birga ovqatlana boshladi. Qachonki ularning zaifligini va ulovlarining ozligini koʻrgach, shoshib tuyasiga chopib bordi, uni boʻshatdi, soʻng choʻktirib ustiga mindi, soʻng uni tepib (haydab) joʻnadi. Aslam (qabilasi)dan bir kishi qora-kulrang bir ona tuyada uning ortidan tushdi, u qavmning eng yaxshi ulovi edi». U dedi: «Men chopib chiqdim va unga yetib oldim. Ona tuyaning boshi (qochoqning) tuyasining sonida edi, men esa ona tuyaning soni yonida edim. Soʻng oldinga oʻtdim, toki tuyaning soni yoniga keldim, soʻng yana oldinga oʻtib, tuyaning jilovidan ushladim va uni choʻktirdim. U (tuya) tizzasini yerga qoʻyganda, men qilichimni sugʻurib uning (egasining) boshiga urdim, shunda boshi uchib tushdi. Soʻng men uning ulovini va ustidagi narsalarni yetaklab keldim. Rasululloh ﷺ odamlar bilan birga menga peshvoz chiqib: ‹U kishini kim oʻldirdi?›, dedilar. Ular: ‹Salama ibn al-Akvaʼ›, deyishdi. U zot: ‹Uning butun oʻljasi unga (Salamaga) tegishli›, dedilar». Horun: Bu Hoshimning lafzidir, dedi.Салама (ибн ал-Акваъ) (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳавозин (қабиласи)га қарши ғазотга чиқдим. Биз пешиндан олдин (чошгоҳда) овқатланиб ўтирган эдик, кўпчилигимиз пиёда ва орамизда заифлар бор эди, шу пайт бир киши қизил туя миниб келди. У туянинг белигидан бир арқон чиқариб, туясини ўша билан боғлади, сўнг келиб қавм билан бирга овқатлана бошлади. Қачонки уларнинг заифлигини ва уловларининг озлигини кўргач, шошиб туясига чопиб борди, уни бўшатди, сўнг чўктириб устига минди, сўнг уни тепиб (ҳайдаб) жўнади. Аслам (қабиласи)дан бир киши қора-кулранг бир она туяда унинг ортидан тушди, у қавмнинг энг яхши улови эди». У деди: «Мен чопиб чиқдим ва унга етиб олдим. Она туянинг боши (қочоқнинг) туясининг сонида эди, мен эса она туянинг сони ёнида эдим. Сўнг олдинга ўтдим, токи туянинг сони ёнига келдим, сўнг яна олдинга ўтиб, туянинг жиловидан ушладим ва уни чўктирдим. У (туя) тиззасини ерга қўйганда, мен қиличимни суғуриб унинг (эгасининг) бошига урдим, шунда боши учиб тушди. Сўнг мен унинг уловини ва устидаги нарсаларни етаклаб келдим. Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан бирга менга пешвоз чиқиб: ‹У кишини ким ўлдирди?›, дедилар. Улар: ‹Салама ибн ал-Акваъ›, дейишди. У зот: ‹Унинг бутун ўлжаси унга (Саламага) тегишли›, дедилар». Ҳорун: Бу Ҳошимнинг лафзидир, деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ بَايَعْتُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Unga: «Hudaybiya kuni Nabiy ﷺ ga qaysi narsa ustiga bayat qilgan edingiz?» deyilganda, u: «Oʻlim ustiga», dedi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Унга: «Ҳудайбия куни Набий ﷺ га қайси нарса устига баят қилган эдингиз?» дейилганда, у: «Ўлим устига», деди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، أَنَّهُ كَانَ يَأْتِي إِلَى سُبْحَةِ الضُّحَى فَيَعْمِدُ إِلَى الأُسْطُوَانَةِ دُونَ الْمُصْحَفِ فَيُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهَا فَأَقُولُ لَهُ أَلاَ تُصَلِّي هَا هُنَا وَأُشِيرُ إِلَى بَعْضِ نَوَاحِي الْمَسْجِدِ فَيَقُولُ إِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَتَحَرَّى هَذَا الْمُقَامَ .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zuho namozini oʻqigani kelar va mushafga yaqin ustunni moʻljallab, uning yonida namoz oʻqir edi. Men unga masjidning bir tomoniga ishora qilib: «Nega mana bu yerda oʻqimaysiz?» dedim. U: «Men Rasululloh ﷺ shu joyni ixtiyor qilganlarini koʻrganman», dedi.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зуҳо намозини ўқигани келар ва мушафга яқин устунни мўлжаллаб, унинг ёнида намоз ўқир эди. Мен унга масжиднинг бир томонига ишора қилиб: «Нега мана бу ерда ўқимайсиз?» дедим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ шу жойни ихтиёр қилганларини кўрганман», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ رَزِينٍ قَالَ: مَرَرْنَا بِالرَّبَذَةِ فَقِيلَ لَنَا: هَا هُنَا سَلَمَةُ بْنُ الأَكْوَعِ، فَأَتَيْنَاهُ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ، فَأَخْرَجَ يَدَيْهِ فَقَالَ: بَايَعْتُ بِهَاتَيْنِ نَبِيَّ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَأَخْرَجَ كَفًّا لَهُ ضَخْمَةً كَأَنَّهَا كَفُّ بَعِيرٍ، فَقُمْنَا إِلَيْهَا فَقَبَّلْنَاهَا.
Salama ibn al-Akwaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz ar-Rabaza degan joydan oʻtayotgan edik, bizga: «Mana shu yerda Salama ibn al-Akwaʼ bor», deyildi. Biz uning oldiga keldik va unga salom berdik. Shunda u ikki qoʻlini chiqarib: «Men shu ikki qoʻlim bilan Allohning Nabiysi ﷺga bayʼat qilganman», dedi. U tuyaning oyogʻidek katta kaftini chiqardi, biz esa oʻrnimizdan turib uni oʻpdik.Салама ибн ал-Акwаъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз ар-Рабаза деган жойдан ўтаётган эдик, бизга: «Мана шу ерда Салама ибн ал-Акwаъ бор», дейилди. Биз унинг олдига келдик ва унга салом бердик. Шунда у икки қўлини чиқариб: «Мен шу икки қўлим билан Аллоҳнинг Набийси ﷺга байъат қилганман», деди. У туянинг оёғидек катта кафтини чиқарди, биз эса ўрнимиздан туриб уни ўпдик.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَبْعَ غَزَوَاتٍ. فَذَكَرَ خَيْبَرَ وَالْحُدَيْبِيَةَ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ وَيَوْمَ الْقَرَدِ. قَالَ يَزِيدُ وَنَسِيتُ بَقِيَّتَهُمْ.
(Salama ibnul-Akvaʼ aytdi:) Men Paygʻambar ﷺ bilan yetti gʻazot qildim — va u Xaybar, Hudaybiya, Hunayn kuni va Qarad kunini zikr qildi. Yazid: «Qolganlarini (esimdan) unutdim», dedi.(Салама ибнул-Акваъ айтди:) Мен Пайғамбар ﷺ билан етти ғазот қилдим — ва у Хайбар, Ҳудайбия, Ҳунайн куни ва Қарад кунини зикр қилди. Язид: «Қолганларини (эсимдан) унутдим», деди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: (لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ) قَالَ جَابِرٌ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَنْ لاَ نَفِرَّ وَلَمْ نُبَايِعْهُ عَلَى الْمَوْتِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ وَابْنِ عُمَرَ وَعُبَادَةَ وَجَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ أَبُو سَلَمَةَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Allohning {Daraxt ostida senga bayʼat qilayotganlarida Alloh moʻminlardan rozi boʻldi} (Fath 18) degan oyati haqida: «Biz Rasululloh ﷺga qochmaslik uchun bayʼat qildik, ammo unga oʻlim uchun bayʼat qilmadik», dedi. Bu bobda Salama ibn al-Akvaʼ, Ibn Umar, Uboda va Jarir ibn Abdullohdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis Iso ibn Yunusdan, u al-Avzoiydan, u Yahyo ibn Abu Kasirdan — «Jobir ibn Abdulloh aytdi» tarzida ham rivoyat qilingan va unda Abu Salama zikr qilinmagan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Аллоҳнинг {Дарахт остида сенга байъат қилаётганларида Аллоҳ мўминлардан рози бўлди} (Фатҳ 18) деган ояти ҳақида: «Биз Расулуллоҳ ﷺга қочмаслик учун байъат қилдик, аммо унга ўлим учун байъат қилмадик», деди. Бу бобда Салама ибн ал-Акваъ, Ибн Умар, Убода ва Жарир ибн Абдуллоҳдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Исо ибн Юнусдан, у ал-Авзоийдан, у Яҳё ибн Абу Касирдан — «Жобир ибн Абдуллоҳ айтди» тарзида ҳам ривоят қилинган ва унда Абу Салама зикр қилинмаган.
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ كُنْتُ آتِي مَعَ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ فَيُصَلِّي عِنْدَ الأُسْطُوَانَةِ الَّتِي عِنْدَ الْمُصْحَفِ. فَقُلْتُ يَا أَبَا مُسْلِمٍ أَرَاكَ تَتَحَرَّى الصَّلاَةَ عِنْدَ هَذِهِ الأُسْطُوَانَةِ. قَالَ فَإِنِّي رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَتَحَرَّى الصَّلاَةَ عِنْدَهَا.
Yazid ibn Ubayd (Salamadan) rivoyat qiladi: Men Salama ibn al-Akvaʼga hamroh boʻlardim; u Qurʼonlar saqlanadigan joy yonidagi ustun orqasida namoz oʻqir edi. Men: «Ey Abu Muslim, men seni doimo shu ustun orqasida namoz oʻqishga intilayotgan holda koʻraman», — dedim. U: «Men Rasululloh ﷺ ni doimo oʻsha ustun yonida namoz oʻqishga intilayotgan holda koʻrdim», — dedi.Язид ибн Убайд (Саламадан) ривоят қилади: Мен Салама ибн ал-Акваъга ҳамроҳ бўлардим; у Қуръонлар сақланадиган жой ёнидаги устун орқасида намоз ўқир эди. Мен: «Эй Абу Муслим, мен сени доимо шу устун орқасида намоз ўқишга интилаётган ҳолда кўраман», — дедим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни доимо ўша устун ёнида намоз ўқишга интилаётган ҳолда кўрдим», — деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَلَى أَىِّ شَيْءٍ بَايَعْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Yazid ibn Abu Ubayd: «Men Salama ibn al-Akvaʼga: ‹Hudaybiya kuni Rasululloh ﷺga nima ustiga bayʼat qildingiz?› dedim. U: ‹Oʻlim ustiga›, dedi», dedi. Bu hadis hasan sahihdir.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Язид ибн Абу Убайд: «Мен Салама ибн ал-Акваъга: ‹Ҳудайбия куни Расулуллоҳ ﷺга нима устига байъат қилдингиз?› дедим. У: ‹Ўлим устига›, деди», деди. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْمُهَلَّبِ بْنِ أَبِي صُفْرَةَ، عَمَّنْ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنْ بَيَّتَكُمُ الْعَدُوُّ فَقُولُوا: حم لاَ يُنْصَرُونَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ . وَهَكَذَا رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ مِثْلَ رِوَايَةِ الثَّوْرِيِّ وَرُوِيَ عَنْهُ عَنِ الْمُهَلَّبِ بْنِ أَبِي صُفْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً .
Muhallab ibn Abu Sufra (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺni eshitgan bir kishidan (rivoyat qiladiki), u zot: «Agar dushman sizlarga kechasi tusatdan hujum qilsa, ‹Ho Mim, ular yordam berilmaydilar (gʻolib boʻlmaydilar)›, deb aytinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Salama ibn al-Akvaʼdan ham (hadis) bor. Baʼzilar buni Abu Ishoqdan Savriyning rivoyati kabi rivoyat qilganlar. Undan Muhallab ibn Abu Sufradan, u Nabiy ﷺdan mursal koʻrinishda ham rivoyat qilingan.Муҳаллаб ибн Абу Суфра (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺни эшитган бир кишидан (ривоят қиладики), у зот: «Агар душман сизларга кечаси тусатдан ҳужум қилса, ‹Ҳо Мим, улар ёрдам берилмайдилар (ғолиб бўлмайдилар)›, деб айтинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Салама ибн ал-Акваъдан ҳам (ҳадис) бор. Баъзилар буни Абу Ишоқдан Саврийнинг ривояти каби ривоят қилганлар. Ундан Муҳаллаб ибн Абу Суфрадан, у Набий ﷺдан мурсал кўринишда ҳам ривоят қилинган.