Tamim ad-Doriy

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي رَوَّادٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا بَدُنَ قَالَ لَهُ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ أَلاَ أَتَّخِذُ لَكَ مِنْبَرًا يَا رَسُولَ اللَّهِ يَجْمَعُ - أَوْ يَحْمِلُ - عِظَامَكَ قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏ ‏.‏ فَاتَّخَذَ لَهُ مِنْبَرًا مِرْقَاتَيْنِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ semirib qolganlarida, Tamim ad-Doriy u zotga: «Yo Rasululloh, sizga vujudingizni koʻtarib turadigan bir minbar yasab bermaymi?» dedi. U zot: «Mayli», dedilar. Shunda u (Tamim) u zot uchun ikki pogʻonali minbar yasab berdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ семириб қолганларида, Тамим ад-Дорий у зотга: «Ё Расулуллоҳ, сизга вужудингизни кўтариб турадиган бир минбар ясаб бермайми?» деди. У зот: «Майли», дедилар. Шунда у (Тамим) у зот учун икки поғонали минбар ясаб берди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَهْمٍ مَعَ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ وَعَدِيِّ بْنِ بَدَّاءَ فَمَاتَ السَّهْمِيُّ بِأَرْضٍ لَيْسَ بِهَا مُسْلِمٌ فَلَمَّا قَدِمَا بِتَرِكَتِهِ فَقَدُوا جَامَ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ فَأَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ وُجِدَ الْجَامُ بِمَكَّةَ فَقَالُوا اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ تَمِيمٍ وَعَدِيٍّ فَقَامَ رَجُلاَنِ مِنْ أَوْلِيَاءِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَإِنَّ الْجَامَ لِصَاحِبِهِمْ ‏.‏ قَالَ فَنَزَلَتْ فِيهِمْ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

al-Hasan ibn Ali bizga aytib berdi: Yahyo ibn Odam bizga aytib berdi: Ibn Abu Zoida bizga Muhammad ibn Abulqosimdan, u Abdulmalik ibn Said ibn Jubayrdan, u otasidan, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan aytib berdi. U dedi: «Banu Sahmdan bir kishi Tamim ad-Doriy va Adiy ibn Baddo bilan birga (safarga) chiqdi. Sahmlik kishi musulmon yoʻq bir yerda vafot etdi. U ikkovi (uning) meros mulkini olib kelganlarida, oltin suvi yugurtirilgan kumush idishni topa olishmadi. Rasululloh ﷺ u ikkisiga qasam ichdirdilar. Soʻng oʻsha idish Makkada topildi va: ‹Buni biz Tamim va Adiydan sotib olganmiz›, ‒ deyishdi. Shunda sahmlik kishining merosxoʻrlaridan ikki kishi turib: ‹Bizning guvohligimiz u ikkisining guvohligidan haqliroqdir va idish bizning kishimiznikidir›, ‒ deb qasam ichdilar». U (Ibn Abbos) dedi: «Shunda ular haqida {Ey iymon keltirganlar! Birortangizga oʻlim hozir boʻlganda, sizlarning oranglardagi guvohlik...} oyati nozil boʻldi».ал-Ҳасан ибн Али бизга айтиб берди: Яҳё ибн Одам бизга айтиб берди: Ибн Абу Зоида бизга Муҳаммад ибн Абулқосимдан, у Абдулмалик ибн Саид ибн Жубайрдан, у отасидан, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан айтиб берди. У деди: «Бану Саҳмдан бир киши Тамим ад-Дорий ва Адий ибн Баддо билан бирга (сафарга) чиқди. Саҳмлик киши мусулмон йўқ бир ерда вафот этди. У иккови (унинг) мерос мулкини олиб келганларида, олтин суви югуртирилган кумуш идишни топа олишмади. Расулуллоҳ ﷺ у иккисига қасам ичдирдилар. Сўнг ўша идиш Маккада топилди ва: ‹Буни биз Тамим ва Адийдан сотиб олганмиз›, ‒ дейишди. Шунда саҳмлик кишининг меросхўрларидан икки киши туриб: ‹Бизнинг гувоҳлигимиз у иккисининг гувоҳлигидан ҳақлироқдир ва идиш бизнинг кишимизникидир›, ‒ деб қасам ичдилар». У (Ибн Аббос) деди: «Шунда улар ҳақида {Эй иймон келтирганлар! Бирортангизга ўлим ҳозир бўлганда, сизларнинг оранглардаги гувоҳлик...} ояти нозил бўлди».

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَّرَ الْعِشَاءَ الآخِرَةَ ذَاتَ لَيْلَةٍ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ حَبَسَنِي حَدِيثٌ كَانَ يُحَدِّثُنِيهِ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ عَنْ رَجُلٍ كَانَ فِي جَزِيرَةٍ مِنْ جَزَائِرِ الْبَحْرِ فَإِذَا أَنَا بِامْرَأَةٍ تَجُرُّ شَعْرَهَا قَالَ مَا أَنْتِ قَالَتْ أَنَا الْجَسَّاسَةُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْقَصْرِ فَأَتَيْتُهُ فَإِذَا رَجُلٌ يَجُرُّ شَعْرَهُ مُسَلْسَلٌ فِي الأَغْلاَلِ يَنْزُو فِيمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ فَقُلْتُ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا الدَّجَّالُ خَرَجَ نَبِيُّ الأُمِّيِّينَ بَعْدُ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ أَطَاعُوهُ أَمْ عَصَوْهُ قُلْتُ بَلْ أَطَاعُوهُ ‏.‏ قَالَ ذَاكَ خَيْرٌ لَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Fotima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kechasi xufton namozini kechiktirdilar, soʻng chiqib shunday dedilar: «Meni Tamim Doriy menga aytib bergan bir hadis ushlab qoldi. U buni dengiz orollaridan biridagi orolda boʻlgan kishidan rivoyat qildi. Toʻsatdan u sochini sudrayotgan bir ayolga duch keldi. ‹Sen kimsan?› dedi. U: ‹Men Jassosaman. Anavi qasrga borgin›, dedi. Men unga keldim. Qarasam, sochini sudrayotgan, zanjirlar bilan kishanlangan, osmonu yer oʻrtasida sakrab turgan bir kishi turibdi. ‹Sen kimsan?› dedim. U: ‹Men Dajjolman. Ummiylarning paygʻambari chiqdimi endi?› dedi. ‹Ha›, dedim. U: ‹Unga itoat qildilarmi yoki isyon qildilarmi?› dedi. ‹Yoʻq, unga itoat qildilar›, dedim. U: ‹Bu ular uchun yaxshiroqdir›, dedi».Фотима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кечаси хуфтон намозини кечиктирдилар, сўнг чиқиб шундай дедилар: «Мени Тамим Дорий менга айтиб берган бир ҳадис ушлаб қолди. У буни денгиз оролларидан биридаги оролда бўлган кишидан ривоят қилди. Тўсатдан у сочини судраётган бир аёлга дуч келди. ‹Сен кимсан?› деди. У: ‹Мен Жассосаман. Анави қасрга боргин›, деди. Мен унга келдим. Қарасам, сочини судраётган, занжирлар билан кишанланган, осмону ер ўртасида сакраб турган бир киши турибди. ‹Сен кимсан?› дедим. У: ‹Мен Дажжолман. Уммийларнинг пайғамбари чиқдими энди?› деди. ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Унга итоат қилдиларми ёки исён қилдиларми?› деди. ‹Йўқ, унга итоат қилдилар›, дедим. У: ‹Бу улар учун яхшироқдир›, деди».

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ حُسَيْنًا الْمُعَلِّمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ شَرَاحِيلَ الشَّعْبِيُّ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ، قَالَتْ سَمِعْتُ مُنَادِيَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنَادِي أَنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةٌ ‏.‏ فَخَرَجْتُ فَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَضْحَكُ قَالَ ‏"‏ لِيَلْزَمْ كُلُّ إِنْسَانٍ مُصَلاَّهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَلْ تَدْرُونَ لِمَ جَمَعْتُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنِّي مَا جَمَعْتُكُمْ لِرَهْبَةٍ وَلاَ رَغْبَةٍ وَلَكِنْ جَمَعْتُكُمْ أَنَّ تَمِيمًا الدَّارِيَّ كَانَ رَجُلاً نَصْرَانِيًّا فَجَاءَ فَبَايَعَ وَأَسْلَمَ وَحَدَّثَنِي حَدِيثًا وَافَقَ الَّذِي حَدَّثْتُكُمْ عَنِ الدَّجَّالِ حَدَّثَنِي أَنَّهُ رَكِبَ فِي سَفِينَةٍ بَحْرِيَّةٍ مَعَ ثَلاَثِينَ رَجُلاً مِنْ لَخْمٍ وَجُذَامٍ فَلَعِبَ بِهِمُ الْمَوْجُ شَهْرًا فِي الْبَحْرِ وَأَرْفَئُوا إِلَى جَزِيرَةٍ حِينَ مَغْرِبِ الشَّمْسِ فَجَلَسُوا فِي أَقْرَبِ السَّفِينَةِ فَدَخَلُوا الْجَزِيرَةَ فَلَقِيَتْهُمْ دَابَّةٌ أَهْلَبُ كَثِيرَةُ الشَّعْرِ قَالُوا وَيْلَكِ مَا أَنْتِ قَالَتْ أَنَا الْجَسَّاسَةُ انْطَلِقُوا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ فِي هَذَا الدَّيْرِ فَإِنَّهُ إِلَى خَبَرِكُمْ بِالأَشْوَاقِ ‏.‏ قَالَ لَمَّا سَمَّتْ لَنَا رَجُلاً فَرِقْنَا مِنْهَا أَنْ تَكُونَ شَيْطَانَةً فَانْطَلَقْنَا سِرَاعًا حَتَّى دَخَلْنَا الدَّيْرَ فَإِذَا فِيهِ أَعْظَمُ إِنْسَانٍ رَأَيْنَاهُ قَطُّ خَلْقًا وَأَشَدُّهُ وَثَاقًا مَجْمُوعَةٌ يَدَاهُ إِلَى عُنُقِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَسَأَلَهُمْ عَنْ نَخْلِ بَيْسَانَ وَعَنْ عَيْنِ زُغَرَ وَعَنِ النَّبِيِّ الأُمِّيِّ قَالَ إِنِّي أَنَا الْمَسِيحُ وَإِنَّهُ يُوشِكُ أَنْ يُؤْذَنَ لِي فِي الْخُرُوجِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَإِنَّهُ فِي بَحْرِ الشَّامِ أَوْ بَحْرِ الْيَمَنِ لاَ بَلْ مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ مَا هُوَ ‏"‏ ‏.‏ مَرَّتَيْنِ وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ قِبَلَ الْمَشْرِقِ قَالَتْ حَفِظْتُ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Fotima bint Qays (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning «Namoz jamoatga toʻplanmoqda» deb nido qilayotgan munodisini eshitdim. Shunda chiqib, Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim. Rasululloh ﷺ namozni tugatgach, minbarga oʻtirdilar va kulib turib: «Har bir inson namoz oʻqigan joyida tursin», dedilar. Soʻng: «Sizlarni nima uchun toʻplaganimni bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchidir», dedilar. U zot: «Men sizlarni biror qoʻrqinch yoki ragʻbat uchun toʻplaganim yoʻq. Balki sizlarni shuning uchun toʻpladimki, Tamim Doriy nasroniy kishi edi. U kelib, baygʻat berdi va Islomni qabul qildi. U menga, men sizlarga Dajjol haqida aytib bergan narsaga muvofiq keladigan bir hadisni aytib berdi. U menga aytib berdiki, u Laxm va Juzom (qabilalaridan) boʻlgan oʻttiz kishi bilan dengizda kemaga mindi. Toʻlqin ularni bir oy davomida dengizda oʻynatdi. Quyosh botayotgan paytda bir orolga yetib keldilar. Kemaga eng yaqin (qayiqqa) oʻtirib, orolga kirdilar. Shunda ularni juni koʻp, tukli bir jonivor qarshi oldi. Ular: ‹Holingga voy, sen kimsan?› dedilar. U: ‹Men Jassosaman. Anavi ibodatxonadagi kishining oldiga boringlar, chunki u sizlardan xabar olishga juda intizordir›, dedi». (Tamim) aytdi: «U bizga bir kishini aytganda, uning shaytona boʻlishidan qoʻrqib qoldik. Shunda shoshilib (yoʻlga) tushdik va ibodatxonaga kirdik. Qarasak, unda biz hech qachon koʻrmagan, gavdasi eng ulkan va eng mahkam bogʻlangan, qoʻllari boʻyniga jamlangan bir inson bor edi». Soʻng u hadisni zikr qildi. Va (Dajjol) ulardan Baysan xurmolari haqida, Zugʻar buloqi haqida va ummiy paygʻambar haqida soʻradi. (Soʻng) u: «Albatta, men Masihman. Yaqinda menga chiqishga izn beriladi», dedi. Nabiy ﷺ: «Albatta, u Shom dengizida yoki Yaman dengizidadir. Yoʻq, balki u sharq tomonidandir», deb ikki marta aytdilar va qoʻllari bilan sharq tomonga ishora qildilar. (Fotima) aytdi: «Buni men Rasululloh ﷺdan yod oldim». Va u hadisni (toʻla) keltirdi.Фотима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг «Намоз жамоатга тўпланмоқда» деб нидо қилаётган мунодисини эшитдим. Шунда чиқиб, Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим. Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатгач, минбарга ўтирдилар ва кулиб туриб: «Ҳар бир инсон намоз ўқиган жойида турсин», дедилар. Сўнг: «Сизларни нима учун тўплаганимни биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчидир», дедилар. У зот: «Мен сизларни бирор қўрқинч ёки рағбат учун тўплаганим йўқ. Балки сизларни шунинг учун тўпладимки, Тамим Дорий насроний киши эди. У келиб, байғат берди ва Исломни қабул қилди. У менга, мен сизларга Дажжол ҳақида айтиб берган нарсага мувофиқ келадиган бир ҳадисни айтиб берди. У менга айтиб бердики, у Лахм ва Жузом (қабилаларидан) бўлган ўттиз киши билан денгизда кемага минди. Тўлқин уларни бир ой давомида денгизда ўйнатди. Қуёш ботаётган пайтда бир оролга етиб келдилар. Кемага энг яқин (қайиққа) ўтириб, оролга кирдилар. Шунда уларни жуни кўп, тукли бир жонивор қарши олди. Улар: ‹Ҳолингга вой, сен кимсан?› дедилар. У: ‹Мен Жассосаман. Анави ибодатхонадаги кишининг олдига боринглар, чунки у сизлардан хабар олишга жуда интизордир›, деди». (Тамим) айтди: «У бизга бир кишини айтганда, унинг шайтона бўлишидан қўрқиб қолдик. Шунда шошилиб (йўлга) тушдик ва ибодатхонага кирдик. Қарасак, унда биз ҳеч қачон кўрмаган, гавдаси энг улкан ва энг маҳкам боғланган, қўллари бўйнига жамланган бир инсон бор эди». Сўнг у ҳадисни зикр қилди. Ва (Дажжол) улардан Байсан хурмолари ҳақида, Зуғар булоқи ҳақида ва уммий пайғамбар ҳақида сўради. (Сўнг) у: «Албатта, мен Масиҳман. Яқинда менга чиқишга изн берилади», деди. Набий ﷺ: «Албатта, у Шом денгизида ёки Яман денгизидадир. Йўқ, балки у шарқ томонидандир», деб икки марта айтдилар ва қўллари билан шарқ томонга ишора қилдилар. (Фотима) айтди: «Буни мен Расулуллоҳ ﷺдан ёд олдим». Ва у ҳадисни (тўла) келтирди.