حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَعَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالاَ وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ قَالَ أَحَدُهُمَا وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ . وَقَالَ أَحَدُهُمَا أَلَمْلَمَ قَالَ " فَهُنَّ لَهُمْ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِ أَهْلِهِنَّ مِمَّنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ وَمَنْ كَانَ دُونَ ذَلِكَ . - قَالَ ابْنُ طَاوُسٍ - مِنْ حَيْثُ أَنْشَأَ قَالَ وَكَذَلِكَ حَتَّى أَهْلُ مَكَّةَ يُهِلُّونَ مِنْهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ miqotlarni belgiladilar — deb shu maʼnodagi hadis aytildi. Ulardan biri: «Yaman ahli uchun Yalamlamni», dedi, yana biri: «Alamlamni», dedi. (U zot): «Bu (joylar) oʻsha (mintaqa) ahli uchun va haj hamda umra qilmoqchi boʻlib, oʻsha joylar orqali oʻtadigan boshqa mintaqa ahli uchun ham miqotdir. Kim ulardan beriroqda boʻlsa, — Ibn Tovus aytadi: — oʻzi (ehrom) boshlagan joydan (ehrom bogʻlaydi). Shunday, hatto Makka ahli ham oʻsha joydan ehrom bogʻlaydilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ миқотларни белгиладилар — деб шу маънодаги ҳадис айтилди. Улардан бири: «Яман аҳли учун Яламламни», деди, яна бири: «Аламламни», деди. (У зот): «Бу (жойлар) ўша (минтақа) аҳли учун ва ҳаж ҳамда умра қилмоқчи бўлиб, ўша жойлар орқали ўтадиган бошқа минтақа аҳли учун ҳам миқотдир. Ким улардан берироқда бўлса, — Ибн Товус айтади: — ўзи (эҳром) бошлаган жойдан (эҳром боғлайди). Шундай, ҳатто Макка аҳли ҳам ўша жойдан эҳром боғлайдилар», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ كَثِيرٍ، - يَعْنِي السَّعْدِيَّ - قَالَ صَلَّى إِلَى جَنْبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ فَكَانَ إِذَا سَجَدَ السَّجْدَةَ الأُولَى فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْهَا رَفَعَ يَدَيْهِ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ فَقُلْتُ لِوُهَيْبِ بْنِ خَالِدٍ فَقَالَ لَهُ وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ تَصْنَعُ شَيْئًا لَمْ أَرَ أَحَدًا يَصْنَعُهُ فَقَالَ ابْنُ طَاوُسٍ رَأَيْتُ أَبِي يَصْنَعُهُ وَقَالَ أَبِي رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَصْنَعُهُ وَلاَ أَعْلَمُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ .
Nazr ibn Kasir as-Saʼdiydan (rahimahulloh) rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Xayf masjidida Abdulloh ibn Tovus mening yonimda namoz oʻqidi. U birinchi sajdani qilib, undan boshini koʻtarganida, qoʻllarini yuzi roʻparasiga koʻtardi. Men buni gʻalati koʻrdim va Vuhayb ibn Xolidga aytdim. Shunda Vuhayb ibn Xolid unga: «Sen men hech kim qilmaganini koʻrmagan bir ishni qilyapsan», dedi. Ibn Tovus: «Men otamning shuni qilayotganini koʻrganman, otam esa: ‹Men Ibn Abbosning (roziyallohu anhumo) shuni qilayotganini koʻrganman›, degan edi», dedi. Va men faqat shuni bilamanki, u (Ibn Abbos): «Paygʻambar ﷺ shuni qilar edilar», degan.Назр ибн Касир ас-Саъдийдан (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилинади, у шундай деди: Хайф масжидида Абдуллоҳ ибн Товус менинг ёнимда намоз ўқиди. У биринчи саждани қилиб, ундан бошини кўтарганида, қўлларини юзи рўпарасига кўтарди. Мен буни ғалати кўрдим ва Вуҳайб ибн Холидга айтдим. Шунда Вуҳайб ибн Холид унга: «Сен мен ҳеч ким қилмаганини кўрмаган бир ишни қиляпсан», деди. Ибн Товус: «Мен отамнинг шуни қилаётганини кўрганман, отам эса: ‹Мен Ибн Аббоснинг (розияллоҳу анҳумо) шуни қилаётганини кўрганман›, деган эди», деди. Ва мен фақат шуни биламанки, у (Ибн Аббос): «Пайғамбар ﷺ шуни қилар эдилар», деган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ مَا كُنَّا نَرَى بِالْمُزَارَعَةِ بَأْسًا حَتَّى سَمِعْتُ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا . فَذَكَرْتُهُ لِطَاوُسٍ فَقَالَ قَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَنْهَ عَنْهَا وَلَكِنْ قَالَ " لأَنْ يَمْنَحَ أَحَدُكُمْ أَرْضَهُ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ عَلَيْهَا خَرَاجًا مَعْلُومًا " .
Amr ibn Dinor aytadi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning: «Biz muzoraʼa (yer ijarasi)da hech qanday zarar (ziyon) koʻrmas edik, toki Rofiʼ ibn Xadij: ‹Rasululloh ﷺ undan qaytardilar›, deganini eshitganimgacha», deyayotganini eshitdim. Bas, men buni Tovusga zikr qildim. U dedi: «Menga Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): ‹Rasululloh ﷺ undan qaytarganlari yoʻq, balki: «Sizlardan biringizning yerini (birodariga) bepul berishi, undan maʼlum bir haq (ijara) olishidan koʻra yaxshiroqdir», deganlar›, dedi».Амр ибн Динор айтади: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг: «Биз музораъа (ер ижараси)да ҳеч қандай зарар (зиён) кўрмас эдик, токи Рофиъ ибн Хадиж: ‹Расулуллоҳ ﷺ ундан қайтардилар›, деганини эшитганимгача», деяётганини эшитдим. Бас, мен буни Товусга зикр қилдим. У деди: «Менга Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): ‹Расулуллоҳ ﷺ ундан қайтарганлари йўқ, балки: «Сизлардан бирингизнинг ерини (биродарига) бепул бериши, ундан маълум бир ҳақ (ижара) олишидан кўра яхшироқдир», деганлар›, деди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ شُفْعَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ أَبُو عَلِيٍّ اللُّؤْلُؤِيُّ أُرَاهُ - وَعَلَىَّ ثَوْبٌ مَصْبُوغٌ بِعُصْفُرٍ مُوَرَّدٍ فَقَالَ " مَا هَذَا " . فَانْطَلَقْتُ فَأَحْرَقْتُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا صَنَعْتَ بِثَوْبِكَ " . فَقُلْتُ أَحْرَقْتُهُ . قَالَ " أَفَلاَ كَسَوْتَهُ بَعْضَ أَهْلِكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ثَوْرٌ عَنْ خَالِدٍ فَقَالَ مُوَرَّدٌ وَطَاوُسٌ قَالَ مُعَصْفَرٌ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ meni koʻrdilar — Abu Ali al-Luʼluʼiy: «Menimcha, u: ustimda pushti zafaron bilan boʻyalgan bir kiyim bor edi, deb aytdi» dedi — va: «Bu nima?» dedilar. Shunda men ketib, uni yoqib yubordim. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Kiyimingni nima qilding?» dedilar. Men: «Uni yoqib yubordim» dedim. U zot: «Uni oilangdan birortasiga kiygazib qoʻymabsanmi?» dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Savr Xoliddan rivoyat qilib, «muvarrad (pushti)» dedi, Tovus esa «muʼasfar (zafaron rangli)» dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ мени кўрдилар — Абу Али ал-Луълуъий: «Менимча, у: устимда пушти зафарон билан бўялган бир кийим бор эди, деб айтди» деди — ва: «Бу нима?» дедилар. Шунда мен кетиб, уни ёқиб юбордим. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Кийимингни нима қилдинг?» дедилар. Мен: «Уни ёқиб юбордим» дедим. У зот: «Уни оилангдан бирортасига кийгазиб қўймабсанми?» дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Савр Холиддан ривоят қилиб, «муваррад (пушти)» деди, Товус эса «муъасфар (зафарон рангли)» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ رَجُلٍ، يُقَالُ لَهُ زِيَادٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا سَتَكُونُ فِتْنَةٌ تَسْتَنْظِفُ الْعَرَبَ قَتْلاَهَا فِي النَّارِ اللِّسَانُ فِيهَا أَشَدُّ مِنْ وَقْعِ السَّيْفِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ الأَعْجَمِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bir fitna boʻladiki, u arablarni supurib tashlaydi (qirib yuboradi); uning oʻldirilganlari doʻzaxdadir. Unda til qilich urishidan ham qattiqroqdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Savriy Laysdan, u Tovusdan, u al-Aʼjamdan rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бир фитна бўладики, у арабларни супуриб ташлайди (қириб юборади); унинг ўлдирилганлари дўзахдадир. Унда тил қилич уришидан ҳам қаттиқроқдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Саврий Лайсдан, у Товусдан, у ал-Аъжамдан ривоят қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ حَمَّادِ بْنِ طَلْحَةَ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطٌ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ حُمَيْدِ ابْنِ أُخْتِ، صَفْوَانَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ، قَالَ كُنْتُ نَائِمًا فِي الْمَسْجِدِ عَلَى خَمِيصَةٍ لِي ثَمَنُ ثَلاَثِينَ دِرْهَمًا فَجَاءَ رَجُلٌ فَاخْتَلَسَهَا مِنِّي فَأُخِذَ الرَّجُلُ فَأُتِيَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ بِهِ لِيُقْطَعَ . قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ أَنَقْطَعُهُ مِنْ أَجْلِ ثَلاَثِينَ دِرْهَمًا أَنَا أَبِيعُهُ وَأُنْسِئُهُ ثَمَنَهَا قَالَ " فَهَلاَّ كَانَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَأْتِيَنِي بِهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ زَائِدَةُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جُعَيْدِ بْنِ جُحَيْرٍ قَالَ نَامَ صَفْوَانُ . وَرَوَاهُ مُجَاهِدٌ وَطَاوُسٌ أَنَّهُ كَانَ نَائِمًا فَجَاءَ سَارِقٌ فَسَرَقَ خَمِيصَةً مِنْ تَحْتِ رَأْسِهِ . وَرَوَاهُ أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ فَاسْتَلَّهُ مِنْ تَحْتِ رَأْسِهِ فَاسْتَيْقَظَ فَصَاحَ بِهِ فَأُخِذَ . وَرَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ فَنَامَ فِي الْمَسْجِدِ وَتَوَسَّدَ رِدَاءَهُ فَجَاءَهُ سَارِقٌ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَأُخِذَ السَّارِقُ فَجِيءَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Safvon ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men masjidda oʻttiz dirham bahosidagi (junli) palosimning ustida uxlab yotgan edim. Bir kishi kelib uni mendan tortib oldi. Soʻng oʻsha kishi ushlanib, Rasululloh ﷺ ga keltirildi. (Rasululloh ﷺ) uni (qoʻlini) kestirishga buyurdilar. Men huzurlariga kelib: ‹Uni oʻttiz dirham uchun (qoʻlini) kesamizmi? Men uni oʻsha (oʻgʻri)ga sotib yuboraman va bahosini qarz qilib qoʻyaman›, dedim. (Rasululloh ﷺ): ‹Buni menga keltirishingdan oldin (qilsang) boʻlmasmidi?!› dedilar», deb aytdi. Abu Dovud aytdi: Uni Zoida ham Simokdan, u Juʼayd ibn Hujayrdan rivoyat qilib: «Safvon uxladi», degan. Mujohid va Tovus uni: «U uxlab yotganida bir oʻgʻri kelib uning boshi ostidan palosini oʻgʻirladi», deb rivoyat qilishgan. Abu Salama ibn Abdurahmon uni: «U (oʻgʻri) uni (palosini) boshi ostidan tortib oldi, shunda (Safvon) uygʻonib unga qarab baqirdi, soʻng u ushlandi», deb rivoyat qilgan. Zuhriy esa uni Safvon ibn Abdullohdan rivoyat qilib: «U masjidda uxlab, ridosini yostiq qilib oldi, soʻng huzuriga bir oʻgʻri kelib ridosini oldi, oʻgʻri ushlanib, Nabiy ﷺ ga keltirildi», degan.Сафвон ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен масжидда ўттиз дирҳам баҳосидаги (жунли) палосимнинг устида ухлаб ётган эдим. Бир киши келиб уни мендан тортиб олди. Сўнг ўша киши ушланиб, Расулуллоҳ ﷺ га келтирилди. (Расулуллоҳ ﷺ) уни (қўлини) кестиришга буюрдилар. Мен ҳузурларига келиб: ‹Уни ўттиз дирҳам учун (қўлини) кесамизми? Мен уни ўша (ўғри)га сотиб юбораман ва баҳосини қарз қилиб қўяман›, дедим. (Расулуллоҳ ﷺ): ‹Буни менга келтиришингдан олдин (қилсанг) бўлмасмиди?!› дедилар», деб айтди. Абу Довуд айтди: Уни Зоида ҳам Симокдан, у Жуъайд ибн Ҳужайрдан ривоят қилиб: «Сафвон ухлади», деган. Мужоҳид ва Товус уни: «У ухлаб ётганида бир ўғри келиб унинг боши остидан палосини ўғирлади», деб ривоят қилишган. Абу Салама ибн Абдураҳмон уни: «У (ўғри) уни (палосини) боши остидан тортиб олди, шунда (Сафвон) уйғониб унга қараб бақирди, сўнг у ушланди», деб ривоят қилган. Зуҳрий эса уни Сафвон ибн Абдуллоҳдан ривоят қилиб: «У масжидда ухлаб, ридосини ёстиқ қилиб олди, сўнг ҳузурига бир ўғри келиб ридосини олди, ўғри ушланиб, Набий ﷺ га келтирилди», деган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ مَنْ قُتِلَ . وَقَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قُتِلَ فِي عِمِّيَّا فِي رَمْىٍ يَكُونُ بَيْنَهُمْ بِحِجَارَةٍ أَوْ ضَرْبٍ بِالسِّيَاطِ أَوْ ضَرْبٍ بِعَصًا فَهُوَ خَطَأٌ وَعَقْلُهُ عَقْلُ الْخَطَإِ وَمَنْ قُتِلَ عَمْدًا فَهُوَ قَوَدٌ " . وَقَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ " قَوَدُ يَدٍ " . ثُمَّ اتَّفَقَا " وَمَنْ حَالَ دُونَهُ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَغَضَبُهُ لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ " . وَحَدِيثُ سُفْيَانَ أَتَمُّ .
Tovus oʻz rivoyatida: «Kim oʻldirilsa…» dedi. Ibn Ubayd esa oʻz rivoyatida: Rasululloh ﷺ: «Kim odamlar orasida toshlar otish, qamchilar bilan urish yoki tayoq bilan urish chogʻidagi koʻr-koʻrona toʻqnashuvda oʻldirilsa, bu xatodir va uning diyati xato (qotillik) diyatidir. Kim qasddan oʻldirilsa, qasos vojibdir», dedilar. Ibn Ubayd: «Qoʻl qasosi (vojibdir)», dedi. Soʻng (ikki rivoyat) bir xil davom etadi: «Kim uning oʻrtasiga (kirib, qasosga) toʻsqinlik qilsa, unga Allohning laʼnati va gʻazabi boʻlsin, undan na nafl, na farz amal qabul qilinmaydi». Sufyonning hadisi toʻliqroqdir.Товус ўз ривоятида: «Ким ўлдирилса…» деди. Ибн Убайд эса ўз ривоятида: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким одамлар орасида тошлар отиш, қамчилар билан уриш ёки таёқ билан уриш чоғидаги кўр-кўрона тўқнашувда ўлдирилса, бу хатодир ва унинг дияти хато (қотиллик) диятидир. Ким қасддан ўлдирилса, қасос вожибдир», дедилар. Ибн Убайд: «Қўл қасоси (вожибдир)», деди. Сўнг (икки ривоят) бир хил давом этади: «Ким унинг ўртасига (кириб, қасосга) тўсқинлик қилса, унга Аллоҳнинг лаънати ва ғазаби бўлсин, ундан на нафл, на фарз амал қабул қилинмайди». Суфённинг ҳадиси тўлиқроқдир.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، - الْمَعْنَى - قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، سَمِعَ طَاوُسًا، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُخْبِرُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنَ الْجَنَّةِ . فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلاَمِهِ وَخَطَّ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى " . قَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ .
Musaddad bizga aytib berdi: Sufyon bizga aytib berdi. (Boshqa sanad bilan) Ahmad ibn Solih ham bizga aytib berdi — maʼno bir xil — u dedi: Bizga Sufyon ibn Uyayna aytib berdi, u Amr ibn Dinordan rivoyat qildi, u Tovusning shunday deyayotganini eshitdi: Men Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan xabar berayotganlarini eshitdim. U zot: «Odam bilan Muso (alayhimassalom) bahslashdilar. Muso: ‹Ey Odam, sen bizning otamizsan, bizni nasibasiz qoldirding va bizni jannatdan chiqarib yubording›, dedi. Odam: ‹Sen — Musosan, Alloh seni Oʻzining kalomi bilan saralab oldi va sen uchun Tavrotni Oʻz qoʻli bilan yozdi. (Shunday boʻla turib) meni Alloh mendan ustiga, meni yaratishidan qirq yil avval taqdir qilib qoʻygan ish uchun malomat qilyapsanmi?› dedi. Shunday qilib Odam Musoni (dalilda) yengdi», dedilar. Ahmad ibn Solih, Amrdan, u Tovusdan rivoyat qilib: «(Tovus) Abu Hurayradan eshitdi», dedi.Мусаддад бизга айтиб берди: Суфён бизга айтиб берди. (Бошқа санад билан) Аҳмад ибн Солиҳ ҳам бизга айтиб берди — маъно бир хил — у деди: Бизга Суфён ибн Уяйна айтиб берди, у Амр ибн Динордан ривоят қилди, у Товуснинг шундай деяётганини эшитди: Мен Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан хабар бераётганларини эшитдим. У зот: «Одам билан Мусо (алайҳимассалом) баҳслашдилар. Мусо: ‹Эй Одам, сен бизнинг отамизсан, бизни насибасиз қолдирдинг ва бизни жаннатдан чиқариб юбординг›, деди. Одам: ‹Сен — Мусосан, Аллоҳ сени Ўзининг каломи билан саралаб олди ва сен учун Тавротни Ўз қўли билан ёзди. (Шундай бўла туриб) мени Аллоҳ мендан устига, мени яратишидан қирқ йил аввал тақдир қилиб қўйган иш учун маломат қиляпсанми?› деди. Шундай қилиб Одам Мусони (далилда) енгди», дедилар. Аҳмад ибн Солиҳ, Амрдан, у Товусдан ривоят қилиб: «(Товус) Абу Ҳурайрадан эшитди», деди.