Ubodat ibn Somit

أَخْبَرَنَا الْمُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ - عَنْ سَلَمَةَ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدٍ، - وَقَدْ كَانَ يُدْعَى ابْنَ هُرْمُزَ - قَالَ جَمَعَ الْمَنْزِلُ بَيْنَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَبَيْنَ مُعَاوِيَةَ حَدَّثَهُمْ عُبَادَةُ، قَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الذَّهَبِ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ بِالْفِضَّةِ وَالتَّمْرِ بِالتَّمْرِ وَالْبُرِّ بِالْبُرِّ وَالشَّعِيرِ بِالشَّعِيرِ - قَالَ أَحَدُهُمَا وَالْمِلْحِ بِالْمِلْحِ وَلَمْ يَقُلْهُ الآخَرُ - إِلاَّ سَوَاءً بِسَوَاءٍ مِثْلاً بِمِثْلٍ - قَالَ أَحَدُهُمَا مَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى وَلَمْ يَقُلْهُ الآخَرُ - وَأَمَرَنَا أَنْ نَبِيعَ الذَّهَبَ بِالْفِضَّةِ وَالْفِضَّةَ بِالذَّهَبِ وَالْبُرَّ بِالشَّعِيرِ وَالشَّعِيرَ بِالْبُرِّ يَدًا بِيَدٍ كَيْفَ شِئْنَا ‏.‏

Ubodat ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni oltinni oltinga, kumushni kumushga, xurmoni xurmoga, bugʻdoyni bugʻdoyga, arpani arpaga (roviylardan biri: «tuzni tuzga» dedi, boshqasi buni aytmadi) sotishdan qaytardilar, magar teng-bab, misli-misliga boʻlsa (mustasno). (Ulardan biri: «Kim ziyoda qilsa yoki ziyoda olsa, batahqiq ribo qildi», dedi, boshqasi buni aytmadi.) Va bizga oltinni kumushga, kumushni oltinga, bugʻdoyni arpaga, arpani bugʻdoyga qoʻlma-qoʻl, xohlaganimizcha sotishni buyurdilar.Убодат ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни олтинни олтинга, кумушни кумушга, хурмони хурмога, буғдойни буғдойга, арпани арпага (ровийлардан бири: «тузни тузга» деди, бошқаси буни айтмади) сотишдан қайтардилар, магар тенг-баб, мисли-мислига бўлса (мустасно). (Улардан бири: «Ким зиёда қилса ёки зиёда олса, батаҳқиқ рибо қилди», деди, бошқаси буни айтмади.) Ва бизга олтинни кумушга, кумушни олтинга, буғдойни арпага, арпани буғдойга қўлма-қўл, хоҳлаганимизча сотишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالاَ جَمَعَ الْمَنْزِلُ بَيْنَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَبَيْنَ مُعَاوِيَةَ فَقَالَ عُبَادَةُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَبِيعَ الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ وَالْوَرِقَ بِالْوَرِقِ وَالْبُرَّ بِالْبُرِّ وَالشَّعِيرَ بِالشَّعِيرِ وَالتَّمْرَ بِالتَّمْرِ - قَالَ أَحَدُهُمَا وَالْمِلْحَ بِالْمِلْحِ وَلَمْ يَقُلِ الآخَرُ - إِلاَّ سَوَاءً بِسَوَاءٍ مِثْلاً بِمِثْلٍ - قَالَ أَحَدُهُمَا مَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى وَلَمْ يَقُلِ الآخَرُ - وَأَمَرَنَا أَنْ نَبِيعَ الذَّهَبَ بِالْوَرِقِ وَالْوَرِقَ بِالذَّهَبِ وَالْبُرَّ بِالشَّعِيرِ وَالشَّعِيرَ بِالْبُرِّ يَدًا بِيَدٍ كَيْفَ شِئْنَا فَبَلَغَ هَذَا الْحَدِيثُ مُعَاوِيَةَ فَقَامَ فَقَالَ مَا بَالُ رِجَالٍ يُحَدِّثُونَ أَحَادِيثَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ صَحِبْنَاهُ وَلَمْ نَسْمَعْهُ مِنْهُ ‏.‏ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ فَقَامَ فَأَعَادَ الْحَدِيثَ فَقَالَ لَنُحَدِّثَنَّ بِمَا سَمِعْنَاهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنْ رُغِمَ مُعَاوِيَةُ ‏.‏ خَالَفَهُ قَتَادَةُ رَوَاهُ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ عَنْ عُبَادَةَ ‏.‏

Ubodat ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni oltinni oltinga, kumushni kumushga, bugʻdoyni bugʻdoyga, arpani arpaga, xurmoni xurmoga (roviylardan biri: «tuzni tuzga» dedi, boshqasi aytmadi) sotishdan qaytardilar, magar teng-bab, misli-misliga boʻlsa (mustasno). (Ulardan biri: «Kim ziyoda qilsa yoki ziyoda olsa, batahqiq ribo qildi», dedi, boshqasi aytmadi.) Va bizga oltinni kumushga, kumushni oltinga, bugʻdoyni arpaga, arpani bugʻdoyga qoʻlma-qoʻl, xohlaganimizcha sotishni buyurdilar. Bu hadis Muoviyaga yetganida, u oʻrnidan turib: «Kishilarga nima boʻldiki, ular Rasululloh ﷺ dan hadislar aytadilar? Biz u zotga hamroh boʻlgan edik, ammo undan buni eshitmaganmiz», dedi. Bu esa Ubodat ibn Somitga yetganida, u oʻrnidan turib hadisni qaytadan aytdi va: «Rasululloh ﷺ dan eshitgan narsamizni, Muoviyaning burniga zil boʻlsa ham, albatta aytamiz», dedi.Убодат ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни олтинни олтинга, кумушни кумушга, буғдойни буғдойга, арпани арпага, хурмони хурмога (ровийлардан бири: «тузни тузга» деди, бошқаси айтмади) сотишдан қайтардилар, магар тенг-баб, мисли-мислига бўлса (мустасно). (Улардан бири: «Ким зиёда қилса ёки зиёда олса, батаҳқиқ рибо қилди», деди, бошқаси айтмади.) Ва бизга олтинни кумушга, кумушни олтинга, буғдойни арпага, арпани буғдойга қўлма-қўл, хоҳлаганимизча сотишни буюрдилар. Бу ҳадис Муовияга етганида, у ўрнидан туриб: «Кишиларга нима бўлдики, улар Расулуллоҳ ﷺ дан ҳадислар айтадилар? Биз у зотга ҳамроҳ бўлган эдик, аммо ундан буни эшитмаганмиз», деди. Бу эса Убодат ибн Сомитга етганида, у ўрнидан туриб ҳадисни қайтадан айтди ва: «Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган нарсамизни, Муовиянинг бурнига зил бўлса ҳам, албатта айтамиз», деди.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، - وَكَانَ بَدْرِيًّا وَكَانَ بَايَعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ يَخَافَ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لاَئِمٍ - أَنَّ عُبَادَةَ قَامَ خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ قَدْ أَحْدَثْتُمْ بُيُوعًا لاَ أَدْرِي مَا هِيَ أَلاَ إِنَّ الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ وَزْنًا بِوَزْنٍ تِبْرُهَا وَعَيْنُهَا وَإِنَّ الْفِضَّةَ بِالْفِضَّةِ وَزْنًا بِوَزْنٍ تِبْرُهَا وَعَيْنُهَا وَلاَ بَأْسَ بِبَيْعِ الْفِضَّةِ بِالذَّهَبِ يَدًا بِيَدٍ وَالْفِضَّةُ أَكْثَرُهُمَا وَلاَ تَصْلُحُ النَّسِيئَةُ أَلاَ إِنَّ الْبُرَّ بِالْبُرِّ وَالشَّعِيرَ بِالشَّعِيرِ مُدْيًا بِمُدْىٍ وَلاَ بَأْسَ بِبَيْعِ الشَّعِيرِ بِالْحِنْطَةِ يَدًا بِيَدٍ وَالشَّعِيرُ أَكْثَرُهُمَا وَلاَ يَصْلُحُ نَسِيئَةً أَلاَ وَإِنَّ التَّمْرَ بِالتَّمْرِ مُدْيًا بِمُدْىٍ حَتَّى ذَكَرَ الْمِلْحَ مُدًّا بِمُدٍّ فَمَنْ زَادَ أَوِ اسْتَزَادَ فَقَدْ أَرْبَى ‏.‏

Ubodat ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u xutba oʻqib turib shunday dedi: «Ey odamlar! Sizlar men bilmaydigan qandaydir savdolarni ixtiro qilibsizlar. Ogoh boʻlingki, oltin oltinga vaznma-vazn, yombisi ham, tangasi ham; kumush kumushga vaznma-vazn, yombisi ham, tangasi ham (sotiladi). Kumushni oltinga qoʻlma-qoʻl sotishning zarari yoʻq, kumush koʻproq boʻlsa ham; ammo nasiya (qarzga) toʻgʻri kelmaydi. Ogoh boʻlingki, bugʻdoy bugʻdoyga, arpa arpaga oʻlchovma-oʻlchov (sotiladi). Arpani bugʻdoyga qoʻlma-qoʻl sotishning zarari yoʻq, arpa koʻproq boʻlsa ham; ammo nasiya toʻgʻri kelmaydi. Ogoh boʻlingki, xurmo xurmoga oʻlchovma-oʻlchov (sotiladi)». Toki tuzni ham hovuchma-hovuch (deb) zikr qildi. «Bas, kim ziyoda qilsa yoki ziyoda talab qilsa, batahqiq ribo qildi».Убодат ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у хутба ўқиб туриб шундай деди: «Эй одамлар! Сизлар мен билмайдиган қандайдир савдоларни ихтиро қилибсизлар. Огоҳ бўлингки, олтин олтинга вазнма-вазн, ёмбиси ҳам, тангаси ҳам; кумуш кумушга вазнма-вазн, ёмбиси ҳам, тангаси ҳам (сотилади). Кумушни олтинга қўлма-қўл сотишнинг зарари йўқ, кумуш кўпроқ бўлса ҳам; аммо насия (қарзга) тўғри келмайди. Огоҳ бўлингки, буғдой буғдойга, арпа арпага ўлчовма-ўлчов (сотилади). Арпани буғдойга қўлма-қўл сотишнинг зарари йўқ, арпа кўпроқ бўлса ҳам; аммо насия тўғри келмайди. Огоҳ бўлингки, хурмо хурмога ўлчовма-ўлчов (сотилади)». Токи тузни ҳам ҳовучма-ҳовуч (деб) зикр қилди. «Бас, ким зиёда қилса ёки зиёда талаб қилса, батаҳқиқ рибо қилди».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ مُسْلِمٍ الْمَكِّيِّ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ تِبْرُهُ وَعَيْنُهُ وَزْنًا بِوَزْنٍ وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ تِبْرُهُ وَعَيْنُهُ وَزْنًا بِوَزْنٍ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ سَوَاءً بِسَوَاءٍ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَمَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى ‏"‏ ‏.‏ وَاللَّفْظُ لِمُحَمَّدٍ لَمْ يَذْكُرْ يَعْقُوبُ ‏"‏ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ ‏"‏ ‏.‏

Ubodat ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oltin oltinga, yombisi ham, tangasi ham, vaznma-vazn; kumush kumushga, yombisi ham, tangasi ham, vaznma-vazn; tuz tuzga, xurmo xurmoga, bugʻdoy bugʻdoyga, arpa arpaga teng-bab, misli-misliga (sotiladi). Bas, kim ziyoda qilsa yoki ziyoda olsa, batahqiq ribo qildi», dedilar.Убодат ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Олтин олтинга, ёмбиси ҳам, тангаси ҳам, вазнма-вазн; кумуш кумушга, ёмбиси ҳам, тангаси ҳам, вазнма-вазн; туз тузга, хурмо хурмога, буғдой буғдойга, арпа арпага тенг-баб, мисли-мислига (сотилади). Бас, ким зиёда қилса ёки зиёда олса, батаҳқиқ рибо қилди», дедилар.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ قَالَ إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا حَكِيمُ بْنُ جَابِرٍ، ح وَأَنْبَأَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَكِيمُ بْنُ جَابِرٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الذَّهَبُ الْكِفَّةُ بِالْكِفَّةِ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ يَعْقُوبُ ‏"‏ الْكِفَّةُ بِالْكِفَّةِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ إِنَّ هَذَا لاَ يَقُولُ شَيْئًا ‏.‏ قَالَ عُبَادَةُ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أُبَالِي أَنْ لاَ أَكُونَ بِأَرْضٍ يَكُونُ بِهَا مُعَاوِيَةُ إِنِّي أَشْهَدُ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ذَلِكَ ‏.‏

Ubodat ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni: «Oltin tarozida taroziga (teng boʻladi)», deb aytayotganlarini eshitdim. Shunda Muoviya: «Bu (kishi) hech narsa demayapti», dedi. Uboda esa: «Alloh haqqi, men Muoviya turgan yerda boʻlmasligimga parvo qilmayman. Men Rasululloh ﷺ ning shuni aytganlarini eshitganimga guvohlik beraman», dedi.Убодат ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Олтин тарозида тарозига (тенг бўлади)», деб айтаётганларини эшитдим. Шунда Муовия: «Бу (киши) ҳеч нарса демаяпти», деди. Убода эса: «Аллоҳ ҳаққи, мен Муовия турган ерда бўлмаслигимга парво қилмайман. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шуни айтганларини эшитганимга гувоҳлик бераман», деди.