وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيِبٍ، عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ عِرَاكٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدَّمِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ رَأَيْتُ مِرْكَنَهَا مَلآنَ دَمًا فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " امْكُثِي قَدْرَ مَا كَانَتْ تَحْبِسُكِ حَيْضَتُكِ ثُمَّ اغْتَسِلِي وَصَلِّي " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Habiba Rasululloh ﷺ dan (istihoza) qon(i) haqida soʻradi. Oisha dedi: Men uning togʻorasini qonga toʻla koʻrdim. Rasululloh ﷺ unga: «Hayzing seni (namozdan) toʻsib turadigan muddat qadar (namozni tark etib) tur; soʻng gʻusl qil va namoz oʻqi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Ҳабиба Расулуллоҳ ﷺ дан (истиҳоза) қон(и) ҳақида сўради. Оиша деди: Мен унинг тоғорасини қонга тўла кўрдим. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ҳайзинг сени (намоздан) тўсиб турадиган муддат қадар (намозни тарк этиб) тур; сўнг ғусл қил ва намоз ўқи», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ كَانَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ تُسْتَحَاضُ فَكَانَ زَوْجُهَا يَغْشَاهَا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ مُعَلَّى ثِقَةٌ . وَكَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لاَ يَرْوِي عَنْهُ لأَنَّهُ كَانَ يَنْظُرُ فِي الرَّأْىِ .
Ikrima (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U: «Ummu Habiba (roziyallohu anho)ga istihoza (toʻxtovsiz qon ketishi) boʻlardi, eri esa unga yaqinlik qilaverardi», dedi. Abu Dovud aytdi: Yahyo ibn Maʼin: «Muʼalla ishonchli (rovi)dir», dedi. Ahmad ibn Hanbal esa undan rivoyat qilmas edi, chunki u (oʻz) raʼyi bilan ish koʻrardi.Икрима (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У: «Умму Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)га истиҳоза (тўхтовсиз қон кетиши) бўларди, эри эса унга яқинлик қилаверарди», деди. Абу Довуд айтди: Яҳё ибн Маъин: «Муъалла ишончли (рови)дир», деди. Аҳмад ибн Ҳанбал эса ундан ривоят қилмас эди, чунки у (ўз) раъйи билан иш кўрарди.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ حُدَيْجٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، أَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ حَبِيبَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِي الثَّوْبِ الَّذِي كَانَ يُجَامِعُ فِيهِ قَالَتْ نَعَمْ إِذَا لَمْ يَرَ فِيهِ أَذًى .
Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺning zavjalari Umm Habibadan: «Rasululloh ﷺ oʻzi jimo qilgan kiyimida namoz oʻqirmidilar?» deb soʻradi. U: «Ha, agar unda biror nopoklik koʻrmasalar», dedi.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺнинг завжалари Умм Ҳабибадан: «Расулуллоҳ ﷺ ўзи жимо қилган кийимида намоз ўқирмидилар?» деб сўради. У: «Ҳа, агар унда бирор нопоклик кўрмасалар», деди.
حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ قُرَيْشٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ جَحْشٍ الَّتِي كَانَتْ تَحْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ شَكَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الدَّمَ فَقَالَ لَهَا " امْكُثِي قَدْرَ مَا كَانَتْ تَحْبِسُكِ حَيْضَتُكِ ثُمَّ اغْتَسِلِي " . فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ .
Oisha (roziyallohu anho) — Nabiy ﷺ ning zavjasi — dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Avfning nikohidagi Ummu Habiba bint Jahsh Rasululloh ﷺ ga (istihoza) qon(i)dan shikoyat qildi. Shunda (U Zot) unga: «Hayzing seni (namozdan) toʻsib turadigan muddat qadar (namozni tark etib) tur; soʻng gʻusl qil», dedilar. (Shundan keyin) u har namoz vaqtida gʻusl qilardi.Оиша (розияллоҳу анҳо) — Набий ﷺ нинг завжаси — дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Авфнинг никоҳидаги Умму Ҳабиба бинт Жаҳш Расулуллоҳ ﷺ га (истиҳоза) қон(и)дан шикоят қилди. Шунда (У Зот) унга: «Ҳайзинг сени (намоздан) тўсиб турадиган муддат қадар (намозни тарк этиб) тур; сўнг ғусл қил», дедилар. (Шундан кейин) у ҳар намоз вақтида ғусл қиларди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي أُخْتِي قَالَ " فَأَفْعَلُ مَاذَا " . قَالَتْ فَتَنْكِحُهَا . قَالَ " أُخْتَكِ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ " أَوَتُحِبِّينَ ذَاكَ " . قَالَتْ لَسْتُ بِمُخْلِيَةٍ بِكَ وَأَحَبُّ مَنْ شَرَكَنِي فِي خَيْرٍ أُخْتِي . قَالَ " فَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لِي " . قَالَتْ فَوَاللَّهِ لَقَدْ أُخْبِرْتُ أَنَّكَ تَخْطُبُ دُرَّةَ - أَوْ ذَرَّةَ شَكَّ زُهَيْرٌ - بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ . قَالَ " بِنْتَ أُمِّ سَلَمَةَ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ " أَمَا وَاللَّهِ لَوْ لَمْ تَكُنْ رَبِيبَتِي فِي حِجْرِي مَا حَلَّتْ لِي إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَاهَا ثُوَيْبَةُ فَلاَ تَعْرِضْنَ عَلَىَّ بَنَاتِكُنَّ وَلاَ أَخَوَاتِكُنَّ " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Umm Habiba (roziyallohu anho): «Ey Rasululloh, mening singlimga (uylanishga) ragʻbatingiz bormi?» dedi. U zot: «Nima qilay?» dedilar. U: «Unga uylansangiz», dedi. U zot: «Singlinggami?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Sen buni yoqtirasanmi?» dedilar. U: «Men sizga yolgʻiz xotin emasman (boshqa kundoshlarim bor), shu yaxshilikda menga sherik boʻladiganlarning eng yoqimlisi mening singlim boʻlishini istayman», dedi. U zot: «Albatta, u menga halol emas», dedilar. U: «Vallohi, menga sizning Abu Salamaning qizi Durra — yoki Zarra, buni roviy Zuhayr shubha qildi — ni xostgorlik qilayotganingiz xabar berilgan edi», dedi. U zot: «Umm Salamaning qizinimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ogoh boʻl, vallohi, agar u mening tarbiyamdagi oʻgay qizim boʻlmaganida ham, menga halol boʻlmas edi. Chunki u mening sut akamning qizidir — meni va uning otasini Suvayba emizgan. Shunday ekan, menga qizlaringiz va singillaringizni taklif qilmanglar», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо): «Эй Расулуллоҳ, менинг синглимга (уйланишга) рағбатингиз борми?» деди. У зот: «Нима қилай?» дедилар. У: «Унга уйлансангиз», деди. У зот: «Синглинггами?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Сен буни ёқтирасанми?» дедилар. У: «Мен сизга ёлғиз хотин эмасман (бошқа кундошларим бор), шу яхшиликда менга шерик бўладиганларнинг энг ёқимлиси менинг синглим бўлишини истайман», деди. У зот: «Албатта, у менга ҳалол эмас», дедилар. У: «Валлоҳи, менга сизнинг Абу Саламанинг қизи Дурра — ёки Зарра, буни ровий Зуҳайр шубҳа қилди — ни хостгорлик қилаётганингиз хабар берилган эди», деди. У зот: «Умм Саламанинг қизиними?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Огоҳ бўл, валлоҳи, агар у менинг тарбиямдаги ўгай қизим бўлмаганида ҳам, менга ҳалол бўлмас эди. Чунки у менинг сут акамнинг қизидир — мени ва унинг отасини Сувайба эмизган. Шундай экан, менга қизларингиз ва сингилларингизни таклиф қилманглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْدَانَ بْنِ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ أَبِي سُفْيَانَ قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ رَكَعَ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً فِي يَوْمِهِ وَلَيْلَتِهِ سِوَى الْمَكْتُوبَةِ بَنَى اللَّهُ لَهُ بِهَا بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ " .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim bir kun va kechada farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh unga shu bilan jannatda bir uy quradi», deganlarini eshitdim.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким бир кун ва кечада фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ унга шу билан жаннатда бир уй қуради», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَعْقِرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا
النَّضْرُ، - وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الْيَمَامِيُّ - حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ،
قَالَ كَانَ الْمُسْلِمُونَ لاَ يَنْظُرُونَ إِلَى أَبِي سُفْيَانَ وَلاَ يُقَاعِدُونَهُ فَقَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه
وسلم يَا نَبِيَّ اللَّهِ ثَلاَثٌ أَعْطِنِيهِنَّ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ عِنْدِي أَحْسَنُ الْعَرَبِ وَأَجْمَلُهُ أُمُّ
حَبِيبَةَ بِنْتُ أَبِي سُفْيَانَ أُزَوِّجُكَهَا قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَمُعَاوِيَةُ تَجْعَلُهُ كَاتِبًا بَيْنَ يَدَيْكَ
. قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَتُؤَمِّرُنِي حَتَّى أُقَاتِلَ الْكُفَّارَ كَمَا كُنْتُ أُقَاتِلُ الْمُسْلِمِينَ . قَالَ "
نَعَمْ " . قَالَ أَبُو زُمَيْلٍ وَلَوْلاَ أَنَّهُ طَلَبَ ذَلِكَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا أَعْطَاهُ ذَلِكَ
لأَنَّهُ لَمْ يَكُنْ يُسْئَلُ شَيْئًا إِلاَّ قَالَ " نَعَمْ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlar Abu Sufyonga (eʼtibor bilan) qaramas va uni yonlariga oʻtqazmas edilar. Shunda u Nabiy ﷺ ga: «Yo Nabiyalloh! Uchta narsani menga ato eting», — dedi. U zot: «Mayli», — dedilar. U: «Mening huzurimda arablarning eng goʻzali va eng chiroylisi — Abu Sufyonning qizi Ummu Habiba bor, men uni sizga turmushga beray», — dedi. U zot: «Mayli», — dedilar. U: «Muoviyani esa oʻz huzuringizda kotib qilib oling», — dedi. U zot: «Mayli», — dedilar. U: «Meni (qoʻshinga) amir qiling, toki men musulmonlarga qarshi jang qilganimdek, kofirlarga qarshi jang qilay», — dedi. U zot: «Mayli», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мусулмонлар Абу Суфёнга (эътибор билан) қарамас ва уни ёнларига ўтқазмас эдилар. Шунда у Набий ﷺ га: «Ё Набияллоҳ! Учта нарсани менга ато этинг», — деди. У зот: «Майли», — дедилар. У: «Менинг ҳузуримда арабларнинг энг гўзали ва энг чиройлиси — Абу Суфённинг қизи Умму Ҳабиба бор, мен уни сизга турмушга берай», — деди. У зот: «Майли», — дедилар. У: «Муовияни эса ўз ҳузурингизда котиб қилиб олинг», — деди. У зот: «Майли», — дедилар. У: «Мени (қўшинга) амир қилинг, токи мен мусулмонларга қарши жанг қилганимдек, кофирларга қарши жанг қилай», — деди. У зот: «Майли», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ عِنْدَ ابْنِ جَحْشٍ فَهَلَكَ عَنْهَا - وَكَانَ فِيمَنْ هَاجَرَ إِلَى أَرْضِ الْحَبَشَةِ - فَزَوَّجَهَا النَّجَاشِيُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ عِنْدَهُمْ .
Ibn Zubayr (roziyallohu anhumo) Ummu Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qildiki, u Ibn Jahshning (xotini) edi, (eri) vafot etdi — u Habasha yurtiga hijrat qilganlardan edi. Soʻng Najjoshiy uni Rasululloh ﷺga nikohlab berdi, holbuki u (Ummu Habiba) ularning yonida (Habashada) edi.Ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо) Умму Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдики, у Ибн Жаҳшнинг (хотини) эди, (эри) вафот этди — у Ҳабаша юртига ҳижрат қилганлардан эди. Сўнг Нажжоший уни Расулуллоҳ ﷺга никоҳлаб берди, ҳолбуки у (Умму Ҳабиба) уларнинг ёнида (Ҳабашада) эди.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قُلْتُ لِعَطَاءٍ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَرْكَعُ قَبْلَ الْجُمُعَةِ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً مَا بَلَغَكَ فِي ذَلِكَ قَالَ أَخْبَرَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ عَنْبَسَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ رَكَعَ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ سِوَى الْمَكْتُوبَةِ بَنَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ " .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir kun va kechada farz namozlaridan tashqari oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир кун ва кечада фарз намозларидан ташқари ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ،
عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْيَشْكُرِيِّ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ،
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ أَمْتِعْنِي بِزَوْجِي
رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِأَبِي أَبِي سُفْيَانَ وَبِأَخِي مُعَاوِيَةَ . قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم " قَدْ سَأَلْتِ اللَّهَ لآجَالٍ مَضْرُوبَةٍ وَأَيَّامٍ مَعْدُودَةٍ وَأَرْزَاقٍ مَقْسُومَةٍ لَنْ
يُعَجِّلَ شَيْئًا قَبْلَ حِلِّهِ أَوْ يُؤَخِّرَ شَيْئًا عَنْ حِلِّهِ وَلَوْ كُنْتِ سَأَلْتِ اللَّهَ أَنْ يُعِيذَكِ مِنْ عَذَابٍ
فِي النَّارِ أَوْ عَذَابٍ فِي الْقَبْرِ كَانَ خَيْرًا وَأَفْضَلَ " . قَالَ وَذُكِرَتْ عِنْدَهُ الْقِرَدَةُ قَالَ مِسْعَرٌ
وَأُرَاهُ قَالَ وَالْخَنَازِيرُ مِنْ مَسْخٍ فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَجْعَلْ لِمَسْخٍ نَسْلاً وَلاَ عَقِبًا وَقَدْ كَانَتِ
الْقِرَدَةُ وَالْخَنَازِيرُ قَبْلَ ذَلِكَ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Habiba: «Ey Alloh, meni erim Rasululloh ﷺ bilan, otam Abu Sufyon bilan va akam Muoviya bilan bahramand qilgin», — dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Sen Allohdan belgilangan ajallarni, sanab qoʻyilgan kunlarni va taqsim etilgan rizqlarni soʻrabsan. (Alloh) hech narsani oʻz vaqtidan oldin shoshirmaydi yoki hech narsani oʻz vaqtidan keyinga qoldirmaydi. Agar sen Allohdan seni doʻzaxdagi azobdan yoki qabrdagi azobdan saqlashini soʻraganingda, bu (sen uchun) yaxshiroq va afzalroq boʻlardi», — dedilar. (Roviy) dedi: U zotning huzurida maymunlar haqida gap ochildi. Misʼar dedi: Oʻylaymanki, u (roviy): «Va choʻchqalar (haqida ham gap boʻldi); ular masx qilingan (suvrati oʻzgartirilgan)lardanmi?» — dedi. Shunda u zot: «Albatta, Alloh masx qilinganlar uchun zurriyot ham, nasl ham qilmagan. Maymun va choʻchqalar esa bundan oldin ham bor edi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг завжалари Умм Ҳабиба: «Эй Аллоҳ, мени эрим Расулуллоҳ ﷺ билан, отам Абу Суфён билан ва акам Муовия билан баҳраманд қилгин», — деди. Шунда Набий ﷺ: «Сен Аллоҳдан белгиланган ажалларни, санаб қўйилган кунларни ва тақсим этилган ризқларни сўрабсан. (Аллоҳ) ҳеч нарсани ўз вақтидан олдин шоширмайди ёки ҳеч нарсани ўз вақтидан кейинга қолдирмайди. Агар сен Аллоҳдан сени дўзахдаги азобдан ёки қабрдаги азобдан сақлашини сўраганингда, бу (сен учун) яхшироқ ва афзалроқ бўларди», — дедилар. (Ровий) деди: У зотнинг ҳузурида маймунлар ҳақида гап очилди. Мисъар деди: Ўйлайманки, у (ровий): «Ва чўчқалар (ҳақида ҳам гап бўлди); улар масх қилинган (суврати ўзгартирилган)ларданми?» — деди. Шунда у зот: «Албатта, Аллоҳ масх қилинганлар учун зурриёт ҳам, насл ҳам қилмаган. Маймун ва чўчқалар эса бундан олдин ҳам бор эди», — дедилар.
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ تَحْتَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ جَحْشٍ فَمَاتَ بِأَرْضِ الْحَبَشَةِ فَزَوَّجَهَا النَّجَاشِيُّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَمْهَرَهَا عنه أَرْبَعَةَ آلاَفٍ وَبَعَثَ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ شُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ حَسَنَةُ هِيَ أُمُّهُ .
Urva (rahimahulloh) Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi: U Ubaydulloh ibn Jahshning nikohida edi. (Ubaydulloh) Habasha yerida vafot etdi. Shunda Najjoshiy uni Paygʻambar ﷺga nikohlab berdi va u zot nomidan unga toʻrt ming (dirham) mahr berdi hamda uni Shurahbil ibn Hasana bilan Rasululloh ﷺ huzuriga joʻnatdi. Abu Dovud aytdi: «Hasana — uning (Shurahbilning) onasidir».Урва (раҳимаҳуллоҳ) Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади: У Убайдуллоҳ ибн Жаҳшнинг никоҳида эди. (Убайдуллоҳ) Ҳабаша ерида вафот этди. Шунда Нажжоший уни Пайғамбар ﷺга никоҳлаб берди ва у зот номидан унга тўрт минг (дирҳам) маҳр берди ҳамда уни Шураҳбил ибн Ҳасана билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига жўнатди. Абу Довуд айтди: «Ҳасана — унинг (Шураҳбилнинг) онасидир».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ الطَّائِفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ، قَالَ قَدِمْتُ الطَّائِفَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَهُوَ بِالْمَوْتِ فَرَأَيْتُ مِنْهُ جَزَعًا فَقُلْتُ إِنَّكَ عَلَى خَيْرٍ . فَقَالَ أَخْبَرَتْنِي أُخْتِي أُمُّ حَبِيبَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ صَلَّى ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً بِالنَّهَارِ أَوْ بِاللَّيْلِ بَنَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ " . خَالَفَهُمْ أَبُو يُونُسَ الْقُشَيْرِيُّ .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim kunduzi yoki kechasi oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, Alloh azza va jalla unga jannatda bir uy quradi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кундузи ёки кечаси ўн икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаннатда бир уй қуради», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، - وَاللَّفْظُ لِحَجَّاجٍ -
قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ، حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ،
عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْيَشْكُرِيِّ، عَنْ مَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَتْ
أُمُّ حَبِيبَةَ اللَّهُمَّ مَتِّعْنِي بِزَوْجِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِأَبِي أَبِي سُفْيَانَ وَبِأَخِي
مُعَاوِيَةَ . فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّكِ سَأَلْتِ اللَّهَ لآجَالٍ مَضْرُوبَةٍ
وَآثَارٍ مَوْطُوءَةٍ وَأَرْزَاقٍ مَقْسُومَةٍ لاَ يُعَجِّلُ شَيْئًا مِنْهَا قَبْلَ حِلِّهِ وَلاَ يُؤَخِّرُ مِنْهَا شَيْئًا بَعْدَ
حِلِّهِ وَلَوْ سَأَلْتِ اللَّهَ أَنْ يُعَافِيَكِ مِنْ عَذَابٍ فِي النَّارِ وَعَذَابٍ فِي الْقَبْرِ لَكَانَ خَيْرًا لَكِ " .
قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْقِرَدَةُ وَالْخَنَازِيرُ هِيَ مِمَّا مُسِخَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه
وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمْ يُهْلِكْ قَوْمًا أَوْ يُعَذِّبْ قَوْمًا فَيَجْعَلَ لَهُمْ نَسْلاً وَإِنَّ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيرَ
كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ " .
حَدَّثَنِيهِ أَبُو دَاوُدَ، سُلَيْمَانُ بْنُ مَعْبَدٍ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بِهَذَا
الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " وَآثَارٍ مَبْلُوغَةٍ " . قَالَ ابْنُ مَعْبَدٍ وَرَوَى بَعْضُهُمْ " قَبْلَ حِلِّهِ "
. أَىْ نُزُولِهِ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umm Habiba: «Ey Alloh, meni erim Rasululloh ﷺ bilan, otam Abu Sufyon bilan va akam Muoviya bilan bahramand qilgin», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Sen Allohdan belgilangan ajallarni, bosib oʻtiladigan izlarni (qadamlarni) va taqsim etilgan rizqlarni soʻrabsan. (Alloh) ulardan hech narsani oʻz vaqtidan oldin shoshirmaydi va ulardan hech narsani oʻz vaqtidan keyinga qoldirmaydi. Agar sen Allohdan seni doʻzaxdagi azobdan va qabrdagi azobdan saqlashini soʻraganingda, bu sen uchun yaxshiroq boʻlardi», — dedilar. (Roviy) dedi: Bir kishi: «Yo Rasululloh! Maymun va choʻchqalar masx qilinganlardanmi (ulardan paydo boʻlganmi)?» — dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla bir qavmni halok qilib yoki bir qavmni azoblab, soʻngra ularga (maymun-choʻchqa) nasl qilib bermagan. Maymun va choʻchqalar esa bundan oldin ham bor edilar», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умм Ҳабиба: «Эй Аллоҳ, мени эрим Расулуллоҳ ﷺ билан, отам Абу Суфён билан ва акам Муовия билан баҳраманд қилгин», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен Аллоҳдан белгиланган ажалларни, босиб ўтиладиган изларни (қадамларни) ва тақсим этилган ризқларни сўрабсан. (Аллоҳ) улардан ҳеч нарсани ўз вақтидан олдин шоширмайди ва улардан ҳеч нарсани ўз вақтидан кейинга қолдирмайди. Агар сен Аллоҳдан сени дўзахдаги азобдан ва қабрдаги азобдан сақлашини сўраганингда, бу сен учун яхшироқ бўларди», — дедилар. (Ровий) деди: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ! Маймун ва чўчқалар масх қилинганларданми (улардан пайдо бўлганми)?» — деди. Шунда Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла бир қавмни ҳалок қилиб ёки бир қавмни азоблаб, сўнгра уларга (маймун-чўчқа) насл қилиб бермаган. Маймун ва чўчқалар эса бундан олдин ҳам бор эдилар», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ بَزِيعٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ النَّجَاشِيَّ، زَوَّجَ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ أَبِي سُفْيَانَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى صَدَاقٍ أَرْبَعَةِ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَكَتَبَ بِذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبِلَ .
Az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Najjoshiy Umm Habiba binti Abu Sufyonni toʻrt ming dirham mahr evaziga Rasululloh ﷺga nikohlab berdi va buni Rasululloh ﷺga (xat) yozib yubordi, u zot esa (nikohni) qabul qildilar.Аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Нажжоший Умм Ҳабиба бинти Абу Суфённи тўрт минг дирҳам маҳр эвазига Расулуллоҳ ﷺга никоҳлаб берди ва буни Расулуллоҳ ﷺга (хат) ёзиб юборди, у зот эса (никоҳни) қабул қилдилар.
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، ذَكْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي عَنْبَسَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّهُ، مَنْ صَلَّى فِي يَوْمٍ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً بُنِيَ لَهُ بَيْتٌ فِي الْجَنَّةِ .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Kim bir kunda oʻn ikki rakat namoz oʻqisa, unga jannatda bir uy quriladi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ким бир кунда ўн икки ракат намоз ўқиса, унга жаннатда бир уй қурилади.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، وَأُمَّ سَلَمَةَ ذَكَرَتَا كَنِيسَةً رَأَيْنَهَا بِالْحَبَشَةِ - فِيهَا تَصَاوِيرُ - لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أُولَئِكِ إِذَا كَانَ فِيهِمُ الرَّجُلُ الصَّالِحُ فَمَاتَ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا وَصَوَّرُوا فِيهِ تِلْكَ الصُّوَرَ أُولَئِكِ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Habiba va Ummu Salama Rasululloh ﷺ ga Habashada (Habashistonda) koʻrgan bir cherkovni — uning ichida suratlar bor edi — zikr qildilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, ular orasida bir solih kishi boʻlib, u vafot etsa, qabri ustiga masjid qurar va unga oʻsha suratlarni chizar edilar. Ular qiyomat kunida Allohning huzurida maxluqotning eng yomonidirlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Ҳабиба ва Умму Салама Расулуллоҳ ﷺ га Ҳабашада (Ҳабашистонда) кўрган бир черковни — унинг ичида суратлар бор эди — зикр қилдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, улар орасида бир солиҳ киши бўлиб, у вафот этса, қабри устига масжид қурар ва унга ўша суратларни чизар эдилар. Улар қиёмат кунида Аллоҳнинг ҳузурида махлуқотнинг энг ёмонидирлар», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ بِهَذِهِ الأَحَادِيثِ الثَّلاَثَةِ، قَالَتْ زَيْنَبُ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ حِينَ تُوُفِّيَ أَبُوهَا أَبُو سُفْيَانَ فَدَعَتْ بِطِيبٍ فِيهِ صُفْرَةٌ خَلُوقٌ أَوْ غَيْرُهُ فَدَهَنَتْ مِنْهُ جَارِيَةً ثُمَّ مَسَّتْ بِعَارِضَيْهَا ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ تُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " . قَالَتْ زَيْنَبُ وَدَخَلْتُ عَلَى زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ حِينَ تُوُفِّيَ أَخُوهَا فَدَعَتْ بِطِيبٍ فَمَسَّتْ مِنْهُ ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ تُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " . قَالَتْ زَيْنَبُ وَسَمِعْتُ أُمِّي أُمَّ سَلَمَةَ تَقُولُ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَتِي تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا وَقَدِ اشْتَكَتْ عَيْنَهَا أَفَنَكْحُلُهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ " . مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ " لاَ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرٌ وَقَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تَرْمِي بِالْبَعْرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ " . قَالَ حُمَيْدٌ فَقُلْتُ لِزَيْنَبَ وَمَا تَرْمِي بِالْبَعْرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ فَقَالَتْ زَيْنَبُ كَانَتِ الْمَرْأَةُ إِذَا تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا دَخَلَتْ حِفْشًا وَلَبِسَتْ شَرَّ ثِيَابِهَا وَلَمْ تَمَسَّ طِيبًا وَلاَ شَيْئًا حَتَّى تَمُرَّ بِهَا سَنَةٌ ثُمَّ تُؤْتَى بِدَابَّةٍ حِمَارٍ أَوْ شَاةٍ أَوْ طَائِرٍ فَتَفْتَضُّ بِهِ فَقَلَّمَا تَفْتَضُّ بِشَىْءٍ إِلاَّ مَاتَ ثُمَّ تَخْرُجُ فَتُعْطَى بَعْرَةً فَتَرْمِي بِهَا ثُمَّ تُرَاجِعُ بَعْدُ مَا شَاءَتْ مِنْ طِيبٍ أَوْ غَيْرِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْحِفْشُ بَيْتٌ صَغِيرٌ .
Humayd ibn Nofeʼ (rahimahulloh) Zaynab binti Abu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladiki, u (Humaydga) ushbu uch hadisni xabar qilib aytdi: Zaynab aytdi: Men Ummu Habibaning otasi Abu Sufyon vafot etganda uning oldiga kirdim. U sarigʻ rangli xaluq atridan yoki boshqasidan keltirishni soʻradi va undan bir choʻriga surtdi, soʻngra (uni) oʻzining ikki yonogʻiga tegizdi. Soʻngra: «Ollohga qasamki, menga atirning hojati yoʻq edi, faqat men Rasululloh ﷺ: ‹Ollohga va oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga, er(i ustida) toʻrt oyu oʻn kundan boshqada, biror oʻlik ustida uch kechadan ortiq aza tutishi halol emas›, deganlarini eshitganman», dedi. Zaynab aytdi: Yana men Zaynab binti Jahshning oldiga uning akasi vafot etganda kirdim. U atir keltirishni soʻrab, undan (oʻziga) surtdi. Soʻngra: «Ollohga qasamki, menga atirning hojati yoʻq edi, faqat men Rasululloh ﷺ minbar ustida turib: ‹Ollohga va oxirat kuniga iymon keltirgan ayolga, er(i ustida) toʻrt oyu oʻn kundan boshqada, biror oʻlik ustida uch kechadan ortiq aza tutishi halol emas›, deganlarini eshitganman», dedi. Zaynab aytdi: Men onam Ummu Salamani: «Bir ayol Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Ey Rasululloh, qizimning eri vafot etdi, uning koʻzi ogʻrib qoldi, unga surma qoʻysak boʻladimi?› dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Yoʻq›, dedilar», deganini eshitdim. (U zot buni) ikki yoki uch marta (takrorladilar), har safar: «Yoʻq», dedilar. Soʻngra Rasululloh ﷺ: «(Idda muddati) faqat toʻrt oyu oʻn kundir. Holbuki, johiliyatda sizlardan biringiz bir yil oʻtganda tezak otardi», dedilar. Humayd aytdi: Men Zaynabdan: «Bir yil oʻtganda tezak otish nima (degani)?» deb soʻradim. Zaynab aytdi: Ayolning eri vafot etganda, u kichik (past) bir kulbaga kirar, eng yomon kiyimlarini kiyar va bir yil oʻtguncha na atir, na biror narsaga qoʻl tegizmas edi. Soʻngra unga ulov — eshak yoki qoʻy yoki qush — keltirilar, u (oʻzini) shu bilan ishqalar (idda tugashini bildirar) edi. U qaysi narsa bilan ishqalasa, oʻsha kamdan-kam tirik qolardi. Soʻngra u chiqib, unga bir tezak berilar, u uni otib (irgʻitib) yuborar, soʻngra atirdan yoki boshqasidan xohlagan narsasini (yana) ishlatishni boshlar edi. Abu Dovud aytdi: Hifsh — kichik uy (kulba) demakdir.Ҳумайд ибн Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) Зайнаб бинти Абу Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қиладики, у (Ҳумайдга) ушбу уч ҳадисни хабар қилиб айтди: Зайнаб айтди: Мен Умму Ҳабибанинг отаси Абу Суфён вафот этганда унинг олдига кирдим. У сариғ рангли халуқ атридан ёки бошқасидан келтиришни сўради ва ундан бир чўрига суртди, сўнгра (уни) ўзининг икки ёноғига тегизди. Сўнгра: «Оллоҳга қасамки, менга атирнинг ҳожати йўқ эди, фақат мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Оллоҳга ва охират кунига иймон келтирган аёлга, эр(и устида) тўрт ою ўн кундан бошқада, бирор ўлик устида уч кечадан ортиқ аза тутиши ҳалол эмас›, деганларини эшитганман», деди. Зайнаб айтди: Яна мен Зайнаб бинти Жаҳшнинг олдига унинг акаси вафот этганда кирдим. У атир келтиришни сўраб, ундан (ўзига) суртди. Сўнгра: «Оллоҳга қасамки, менга атирнинг ҳожати йўқ эди, фақат мен Расулуллоҳ ﷺ минбар устида туриб: ‹Оллоҳга ва охират кунига иймон келтирган аёлга, эр(и устида) тўрт ою ўн кундан бошқада, бирор ўлик устида уч кечадан ортиқ аза тутиши ҳалол эмас›, деганларини эшитганман», деди. Зайнаб айтди: Мен онам Умму Саламани: «Бир аёл Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Эй Расулуллоҳ, қизимнинг эри вафот этди, унинг кўзи оғриб қолди, унга сурма қўйсак бўладими?› деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Йўқ›, дедилар», деганини эшитдим. (У зот буни) икки ёки уч марта (такрорладилар), ҳар сафар: «Йўқ», дедилар. Сўнгра Расулуллоҳ ﷺ: «(Идда муддати) фақат тўрт ою ўн кундир. Ҳолбуки, жоҳилиятда сизлардан бирингиз бир йил ўтганда тезак отарди», дедилар. Ҳумайд айтди: Мен Зайнабдан: «Бир йил ўтганда тезак отиш нима (дегани)?» деб сўрадим. Зайнаб айтди: Аёлнинг эри вафот этганда, у кичик (паст) бир кулбага кирар, энг ёмон кийимларини кияр ва бир йил ўтгунча на атир, на бирор нарсага қўл тегизмас эди. Сўнгра унга улов — эшак ёки қўй ёки қуш — келтирилар, у (ўзини) шу билан ишқалар (идда тугашини билдирар) эди. У қайси нарса билан ишқаласа, ўша камдан-кам тирик қоларди. Сўнгра у чиқиб, унга бир тезак берилар, у уни отиб (ирғитиб) юборар, сўнгра атирдан ёки бошқасидан хоҳлаган нарсасини (яна) ишлатишни бошлар эди. Абу Довуд айтди: Ҳифш — кичик уй (кулба) демакдир.
أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الْعَطَّارُ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَمَاعَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَعْيَنَ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ، قَالَ لَمَّا نُزِلَ بِعَنْبَسَةَ جَعَلَ يَتَضَوَّرُ فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ أَمَا إِنِّي سَمِعْتُ أُمَّ حَبِيبَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ رَكَعَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ قَبْلَ الظُّهْرِ وَأَرْبَعًا بَعْدَهَا حَرَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَحْمَهُ عَلَى النَّارِ " . فَمَا تَرَكْتُهُنَّ مُنْذُ سَمِعْتُهُنَّ .
Umm Habiba (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qilib: Nabiy ﷺ shunday deganlar: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaat namoz oʻqisa, aziz va jalil Alloh uning gavdasini doʻzaxga harom qiladi». Anbasa oʻlim toʻshagida yotib, ogʻriqdan azoblanar edi. Unga bu haqda gapirilganda, u: «Men bularni eshitganimdan beri hech tark qilmadim», dedi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилиб: Набий ﷺ шундай деганлар: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаат намоз ўқиса, азиз ва жалил Аллоҳ унинг гавдасини дўзахга ҳаром қилади». Анбаса ўлим тўшагида ётиб, оғриқдан азобланар эди. Унга бу ҳақда гапирилганда, у: «Мен буларни эшитганимдан бери ҳеч тарк қилмадим», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهُمْ تَذَاكَرُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَرَضِهِ فَذَكَرَتْ أُمُّ سَلَمَةَ وَأُمُّ حَبِيبَةَ كَنِيسَةً . ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ular Rasululloh ﷺ ning huzurlarida u zotning kasalliklari (paytida oʻzaro) suhbatlashishdi. Shunda Ummu Salama va Ummu Habiba bir cherkovni zikr qilishdi. — Soʻng (rovi yuqoridagi hadis) kabisini zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Улар Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида у зотнинг касалликлари (пайтида ўзаро) суҳбатлашишди. Шунда Умму Салама ва Умму Ҳабиба бир черковни зикр қилишди. — Сўнг (рови юқоридаги ҳадис) кабисини зикр қилди.
أَخْبَرَنَا هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَيُّوبُ، - رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ - عَنِ الْقَاسِمِ الدِّمَشْقِيِّ، عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي أُخْتِي أُمُّ حَبِيبَةَ، زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ حَبِيبَهَا أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَهَا قَالَ " مَا مِنْ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ يُصَلِّي أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ بَعْدَ الظُّهْرِ فَتَمَسُّ وَجْهَهُ النَّارُ أَبَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ " .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sevimlisi Abul-Qosim ﷺ unga xabar berib: «Peshindan keyin toʻrt rakaat namoz oʻqigan har qanday moʻmin bandaning yuziga, Alloh xohlasa, doʻzax olovi hech qachon tegmaydi», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Севимлиси Абул-Қосим ﷺ унга хабар бериб: «Пешиндан кейин тўрт ракаат намоз ўқиган ҳар қандай мўмин банданинг юзига, Аллоҳ хоҳласа, дўзах олови ҳеч қачон тегмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مَرْوَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ، - قَالَ مَرْوَانُ وَكَانَ سَعِيدٌ إِذَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَقَرَّ بِذَلِكَ وَلَمْ يُنْكِرْهُ وَإِذَا حَدَّثَنَا بِهِ هُوَ لَمْ يَرْفَعْهُ - قَالَتْ مَنْ رَكَعَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ قَبْلَ الظُّهْرِ وَأَرْبَعًا بَعْدَهَا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَكْحُولٌ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَنْبَسَةَ شَيْئًا .
Umm Habiba (roziyallohu anho) shunday dedilar: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaat namoz oʻqisa, Alloh uni doʻzaxga harom qiladi». Abu Abdurrahmon aytdi: Makhul Anbasadan hech narsa eshitmagan.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо) шундай дедилар: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаат намоз ўқиса, Аллоҳ уни дўзахга ҳаром қилади». Абу Абдурраҳмон айтди: Макҳул Анбасадан ҳеч нарса эшитмаган.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ مُوسَى، يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، قَالَ لَمَّا نَزَلَ بِهِ الْمَوْتُ أَخَذَهُ أَمْرٌ شَدِيدٌ فَقَالَ حَدَّثَتْنِي أُخْتِي أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ أَبِي سُفْيَانَ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَافَظَ عَلَى أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ قَبْلَ الظُّهْرِ وَأَرْبَعٍ بَعْدَهَا حَرَّمَهُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَى النَّارِ " .
Umm Habiba binti Abu Sufyon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim peshindan oldin toʻrt rakaat va undan keyin toʻrt rakaatga rioya qilsa, Alloh taolo uni doʻzaxga harom qiladi», dedilar.Умм Ҳабиба бинти Абу Суфён (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким пешиндан олдин тўрт ракаат ва ундан кейин тўрт ракаатга риоя қилса, Аллоҳ таоло уни дўзахга ҳаром қилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ، عَنْ سَالِمِ بْنِ شَوَّالٍ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهَا أَنْ تُغَلِّسَ مِنْ جَمْعٍ إِلَى مِنًى .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga Muzdalifadan Minoga tong qorongʻusida joʻnab ketishni buyurdilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга Муздалифадан Минога тонг қоронғусида жўнаб кетишни буюрдилар.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ، - وَأُمُّهَا أُمُّ سَلَمَةَ زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ أَبِي سُفْيَانَ أَخْبَرَتْهَا أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْكِحْ أُخْتِي بِنْتَ أَبِي سُفْيَانَ . قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوَتُحِبِّينَ ذَلِكِ " . فَقُلْتُ نَعَمْ لَسْتُ لَكَ بِمُخْلِيَةٍ وَأَحَبُّ مَنْ يُشَارِكُنِي فِي خَيْرٍ أُخْتِي . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أُخْتَكِ لاَ تَحِلُّ لِي " . فَقُلْتُ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنَتَحَدَّثُ أَنَّكَ تُرِيدُ أَنْ تَنْكِحَ دُرَّةَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ . فَقَالَ " بِنْتُ أُمِّ سَلَمَةَ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ " وَاللَّهِ لَوْلاَ أَنَّهَا رَبِيبَتِي فِي حَجْرِي مَا حَلَّتْ لِي إِنَّهَا لاَبْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَا سَلَمَةَ ثُوَيْبَةُ فَلاَ تَعْرِضْنَ عَلَىَّ بَنَاتِكُنَّ وَلاَ أَخَوَاتِكُنَّ " .
Umm Habiba binti Abu Sufyon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, singlim Abu Sufyonning qizini nikohingizga oling›, dedim. Allohning Rasuli ﷺ: ‹Buni istaysanmi?›, dedilar. Men: ‹Ha, men sizga yolgʻiz egalik qilib turganim yoʻq, yaxshilikda menga sherik boʻladigan eng suyukli kishi — singlimdir›, dedim. Shunda Paygʻambar ﷺ: ‹Singling menga halol emas›, dedilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, Allohga qasamki, biz sizni Durra binti Abu Salamaga uylanmoqchi ekansiz deb gaplashardik›, dedim. U zot: ‹Umm Salamaning qizinimi?›, dedilar. Men: ‹Ha›, dedim. U zot: ‹Allohga qasamki, u mening tarbiyamdagi oʻgay qizim boʻlmaganida ham menga halol boʻlmasdi. Zero u mening sut ogʻamning qizidir. Suvayba meni ham, Abu Salamani ham emizgan. Bas, menga qizlaringizni ham, singillaringizni ham taklif qilmanglar›, dedilar», dedi.Умм Ҳабиба бинти Абу Суфён (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, синглим Абу Суфённинг қизини никоҳингизга олинг›, дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Буни истайсанми?›, дедилар. Мен: ‹Ҳа, мен сизга ёлғиз эгалик қилиб турганим йўқ, яхшиликда менга шерик бўладиган энг суюкли киши — синглимдир›, дедим. Шунда Пайғамбар ﷺ: ‹Синглинг менга ҳалол эмас›, дедилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, биз сизни Дурра бинти Абу Саламага уйланмоқчи экансиз деб гаплашардик›, дедим. У зот: ‹Умм Саламанинг қизиними?›, дедилар. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У зот: ‹Аллоҳга қасамки, у менинг тарбиямдаги ўгай қизим бўлмаганида ҳам менга ҳалол бўлмасди. Зеро у менинг сут оғамнинг қизидир. Сувайба мени ҳам, Абу Саламани ҳам эмизган. Бас, менга қизларингизни ҳам, сингилларингизни ҳам таклиф қилманглар›, дедилар», деди.
أَخْبَرَنَا وَهْبُ بْنُ بَيَانٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْكِحْ بِنْتَ أَبِي تَعْنِي أُخْتَهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَتُحِبِّينَ ذَلِكِ " . قَالَتْ نَعَمْ لَسْتُ لَكَ بِمُخْلِيَةٍ وَأَحَبُّ مَنْ شَرِكَتْنِي فِي خَيْرٍ أُخْتِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ ذَلِكَ لاَ يَحِلُّ " . قَالَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ تَحَدَّثْنَا أَنَّكَ تَنْكِحُ دُرَّةَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ . فَقَالَ " بِنْتُ أُمِّ سَلَمَةَ " . قَالَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ نَعَمْ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَوَاللَّهِ لَوْ أَنَّهَا لَمْ تَكُنْ رَبِيبَتِي فِي حَجْرِي مَا حَلَّتْ إِنَّهَا لاَبْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَا سَلَمَةَ ثُوَيْبَةُ فَلاَ تَعْرِضْنَ عَلَىَّ بَنَاتِكُنَّ وَلاَ أَخَوَاتِكُنَّ " .
Umm Habiba (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjalari — dan rivoyat qilinadiki, u: «Ey Allohning Rasuli, otamning qizini — yaʼni singlisini nazarda tutib — nikohingizga oling», dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Buni istaysanmi?», dedilar. U: «Ha, men sizga yolgʻiz egalik qilib turganim yoʻq, yaxshilikda menga sherik boʻlgan eng suyukli kishi — singlimdir», dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Bu halol emas», dedilar. Umm Habiba: «Ey Allohning Rasuli, Allohga qasamki, biz sizni Durra binti Abu Salamaga uylanmoqchi ekansiz deb gaplashdik», dedi. U zot: «Umm Salamaning qizinimi?», dedilar. Umm Habiba: «Ha», dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Allohga qasamki, agar u mening tarbiyamdagi oʻgay qizim boʻlmaganida ham halol boʻlmasdi. Zero u mening sut ogʻamning qizidir. Suvayba meni ham, Abu Salamani ham emizgan. Bas, menga qizlaringizni ham, singillaringizni ham taklif qilmanglar», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжалари — дан ривоят қилинадики, у: «Эй Аллоҳнинг Расули, отамнинг қизини — яъни синглисини назарда тутиб — никоҳингизга олинг», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Буни истайсанми?», дедилар. У: «Ҳа, мен сизга ёлғиз эгалик қилиб турганим йўқ, яхшиликда менга шерик бўлган энг суюкли киши — синглимдир», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бу ҳалол эмас», дедилар. Умм Ҳабиба: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, биз сизни Дурра бинти Абу Саламага уйланмоқчи экансиз деб гаплашдик», деди. У зот: «Умм Саламанинг қизиними?», дедилар. Умм Ҳабиба: «Ҳа», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳга қасамки, агар у менинг тарбиямдаги ўгай қизим бўлмаганида ҳам ҳалол бўлмасди. Зеро у менинг сут оғамнинг қизидир. Сувайба мени ҳам, Абу Саламани ҳам эмизган. Бас, менга қизларингизни ҳам, сингилларингизни ҳам таклиф қилманглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تَحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan ayol kishiga biror oʻlik uchun uch kundan ortiq motam tutishi halol emas, faqat eri uchun toʻrt oyu oʻn kun (motam tutadi)», deganini eshitdim.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган аёл кишига бирор ўлик учун уч кундан ортиқ мотам тутиши ҳалол эмас, фақат эри учун тўрт ою ўн кун (мотам тутади)», деганини эшитдим.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ بِهَذِهِ الأَحَادِيثِ الثَّلاَثَةِ، قَالَتْ زَيْنَبُ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَ أَبُوهَا أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ فَدَعَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِطِيبٍ فَدَهَنَتْ مِنْهُ جَارِيَةً ثُمَّ مَسَّتْ بِعَارِضَيْهَا ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تَحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " .
Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Zaynab bint Abu Salama aytadi: Otasi Abu Sufyon ibn Harb vafot etganida men Nabiy ﷺning zavjalari Umm Habiba huzuriga kirdim. Umm Habiba xushboʻy narsa keltirtirib, undan bir choʻriga surtdi, soʻng oʻz yuziga tekkizdi. Keyin: «Vallohi, menga xushboʻy narsaning hojati yoʻq, faqat men Rasululloh ﷺning: ‹Allohga va oxirat kuniga imon keltiradigan ayolga bir oʻlik ustida uch kechadan ortiq motam tutish halol emas, eri ustida esa toʻrt oyu oʻn kun tutadi›, deganlarini eshitganman», dedi.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Зайнаб бинт Абу Салама айтади: Отаси Абу Суфён ибн Ҳарб вафот этганида мен Набий ﷺнинг завжалари Умм Ҳабиба ҳузурига кирдим. Умм Ҳабиба хушбўй нарса келтиртириб, ундан бир чўрига суртди, сўнг ўз юзига теккизди. Кейин: «Валлоҳи, менга хушбўй нарсанинг ҳожати йўқ, фақат мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Аллоҳга ва охират кунига имон келтирадиган аёлга бир ўлик устида уч кечадан ортиқ мотам тутиш ҳалол эмас, эри устида эса тўрт ою ўн кун тутади›, деганларини эшитганман», деди.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ، أَنَّ امْرَأَةً، سَأَلَتْ أُمَّ سَلَمَةَ وَأُمَّ حَبِيبَةَ أَتَكْتَحِلُ فِي عِدَّتِهَا مِنْ وَفَاةِ زَوْجِهَا فَقَالَتْ أَتَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَتْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " قَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا أَقَامَتْ سَنَةً ثُمَّ قَذَفَتْ خَلْفَهَا بِبَعْرَةٍ ثُمَّ خَرَجَتْ وَإِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا حَتَّى يَنْقَضِيَ الأَجَلُ " .
Zaynab (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Ummu Salama va Ummu Habiba (roziyallohu anhumo)dan eri vafot etganidan soʻng iddasi paytida surma qoʻysa boʻladimi, deb soʻradi. U: «Bir ayol Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, u zotdan bu haqda soʻradi. Shunda u zot: ‹Sizlardan biringiz johiliyat davrida eri vafot etsa, bir yil (motam tutib) turar, soʻng orqasidan tezak otar, keyin (tashqariga) chiqar edi. Aslida esa u toʻrt oyu oʻn kundir, muddat tugaguncha›, dedilar», dedi.Зайнаб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Умму Салама ва Умму Ҳабиба (розияллоҳу анҳумо)дан эри вафот этганидан сўнг иддаси пайтида сурма қўйса бўладими, деб сўради. У: «Бир аёл Набий ﷺ ҳузурларига келиб, у зотдан бу ҳақда сўради. Шунда у зот: ‹Сизлардан бирингиз жоҳилият даврида эри вафот этса, бир йил (мотам тутиб) турар, сўнг орқасидан тезак отар, кейин (ташқарига) чиқар эди. Аслида эса у тўрт ою ўн кундир, муддат тугагунча›, дедилар», деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اسْتَفْتَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ جَحْشٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُسْتَحَاضُ فَقَالَ " إِنَّ ذَلِكِ عِرْقٌ فَاغْتَسِلِي ثُمَّ صَلِّي " . فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Umm Habiba binti Jahsh Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Yo Rasululloh, men istihoza koʻrayapman›, dedi. U zot: ‹Bu bir tomirdir, gʻusl qilib, soʻng namoz oʻqi›, dedilar. Shundan soʻng u har namozda gʻusl qilar edi.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Умм Ҳабиба бинти Жаҳш Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Ё Расулуллоҳ, мен истиҳоза кўраяпман›, деди. У зот: ‹Бу бир томирдир, ғусл қилиб, сўнг намоз ўқи›, дедилар. Шундан сўнг у ҳар намозда ғусл қилар эди.»
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدَّمِ - فَقَالَتْ عَائِشَةُ رَأَيْتُ مِرْكَنَهَا مَلآنَ دَمًا - فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " امْكُثِي قَدْرَ مَا كَانَتْ تَحْبِسُكِ حِيضَتُكِ ثُمَّ اغْتَسِلِي " .
وَأَخْبَرَنَا بِهِ قُتَيْبَةُ مَرَّةً أُخْرَى وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ جَعْفَرَ بْنَ رَبِيعَةَ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Umm Habiba Rasululloh ﷺdan qon haqida soʻradi. Oisha: «Men uning legani qonga toʻlganini koʻrdim», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Hayzing seni ushlab turadigan muddat qadar toʻxtab tur, soʻng gʻusl qil», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умм Ҳабиба Расулуллоҳ ﷺдан қон ҳақида сўради. Оиша: «Мен унинг легани қонга тўлганини кўрдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ҳайзинг сени ушлаб турадиган муддат қадар тўхтаб тур, сўнг ғусл қил», дедилар.
أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، - وَهُوَ ابْنُ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ أُسَامَةَ بْنِ الْهَادِ - عَنْ أَبِي بَكْرٍ، - وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ - عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ جَحْشٍ الَّتِي كَانَتْ تَحْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَنَّهَا اسْتُحِيضَتْ لاَ تَطْهُرُ فَذُكِرَ شَأْنُهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَتْ بِالْحِيضَةِ وَلَكِنَّهَا رَكْضَةٌ مِنَ الرَّحِمِ لِتَنْظُرْ قَدْرَ قُرْئِهَا الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُ لَهَا فَلْتَتْرُكِ الصَّلاَةَ ثُمَّ تَنْظُرْ مَا بَعْدَ ذَلِكَ فَلْتَغْتَسِلْ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Avfning nikohida boʻlgan Umm Habiba binti Jahsh istihoza koʻrar va pok boʻlmas edi. Uning holati Rasululloh ﷺga aytilganida, u zot: «Bu hayz emas, balki bachadondan kelayotgan bir zarbdir. U avval hayz koʻradigan muddati qadar namozni tark etsin, soʻng oʻsha muddatdan keyingisiga qarab, har namozda gʻusl qilsin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Авфнинг никоҳида бўлган Умм Ҳабиба бинти Жаҳш истиҳоза кўрар ва пок бўлмас эди. Унинг ҳолати Расулуллоҳ ﷺга айтилганида, у зот: «Бу ҳайз эмас, балки бачадондан келаётган бир зарбдир. У аввал ҳайз кўрадиган муддати қадар намозни тарк этсин, сўнг ўша муддатдан кейингисига қараб, ҳар намозда ғусл қилсин», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ ابْنَةَ جَحْشٍ، كَانَتْ تُسْتَحَاضُ سَبْعَ سِنِينَ فَسَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ إِنَّمَا هُوَ عِرْقٌ " . فَأَمَرَهَا أَنْ تَتْرُكَ الصَّلاَةَ قَدْرَ أَقْرَائِهَا وَحِيضَتِهَا وَتَغْتَسِلَ وَتُصَلِّيَ فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ عِنْدَ كُلِّ صَلاَةٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Binti Jahsh yetti yil davomida istihoza koʻrar edi. U Nabiy ﷺdan soʻraganida, u zot: «Bu hayz emas, balki u bir tomirdir», dedilar. Va u zot unga hayzi va odati muddati qadar namozni tark etib, soʻng gʻusl qilib namoz oʻqishni buyurdilar. Shundan soʻng u har namozda gʻusl qilar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бинти Жаҳш етти йил давомида истиҳоза кўрар эди. У Набий ﷺдан сўраганида, у зот: «Бу ҳайз эмас, балки у бир томирдир», дедилар. Ва у зот унга ҳайзи ва одати муддати қадар намозни тарк этиб, сўнг ғусл қилиб намоз ўқишни буюрдилар. Шундан сўнг у ҳар намозда ғусл қилар эди.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ، وَأُمَّ سَلَمَةَ ذَكَرَتَا كَنِيسَةً رَأَتَاهَا بِالْحَبَشَةِ فِيهَا تَصَاوِيرُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أُولَئِكَ إِذَا كَانَ فِيهِمُ الرَّجُلُ الصَّالِحُ فَمَاتَ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا وَصَوَّرُوا تِيكَ الصُّوَرَ أُولَئِكَ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Habiba va Ummu Salama Habashada koʻrgan bir cherkovni eslashdi, unda suratlar bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta ular orasida bir solih kishi boʻlib, u vafot etsa, uning qabri ustiga masjid qurar va oʻsha suratlarni chizar edilar. Ular qiyomat kunida Ollohning huzurida yaratilganlarning eng yomonidirlar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Ҳабиба ва Умму Салама Ҳабашада кўрган бир черковни эслашди, унда суратлар бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта улар орасида бир солиҳ киши бўлиб, у вафот этса, унинг қабри устига масжид қурар ва ўша суратларни чизар эдилар. Улар қиёмат кунида Оллоҳнинг ҳузурида яратилганларнинг энг ёмонидирлар», дедилар.