Voil ibn Hujr al-Hadramiy

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ وَهُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ فِيَّ وَاللَّهِ لَقَدْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ مِنَ الْيَهُودِ أَرْضٌ فَجَحَدَنِي فَقَدَّمْتُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلَكَ بَيِّنَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لاَ ‏.‏ فَقَالَ لِلْيَهُودِيِّ ‏"‏ احْلِفْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذًا يَحْلِفَ فَيَذْهَبَ بِمَالِي ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى‏:‏ ‏(‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً ‏)‏ ‏.‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي أُمَامَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ الأَنْصَارِيِّ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ‏.‏ وَحَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki bir musulmonning molini nohaqdan olib qoʻyish uchun yolgʻon qasam ichsa, Allohga gunohkor holida yoʻliqadi va Alloh unga gʻazablangan boʻladi», dedilar. Shunda Ashʼas ibn Qays: «Vallohi, bu men haqimda boʻlgan. Men bilan yahudiylardan boʻlgan bir kishi oʻrtasida bir yer (mojaroli) edi, u meni inkor qildi. Men uni Paygʻambar ﷺ huzuriga olib bordim. Rasululloh ﷺ menga: ‹Sening daliling bormi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq›, dedim. Shunda u zot yahudiyga: ‹Qasam ich›, dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, unday boʻlsa u qasam ichib, molimni olib ketadi-ku!› dedim. Shunda Alloh taolo: {Albatta, Allohga bergan ahdlari va qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar…} (Oli Imron 77) oyatini oxirigacha nozil qildi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Voil ibn Hujr, Abu Muso, Abu Umoma ibn Saʼlaba al-Ansoriy va Imron ibn Husayndan ham (rivoyatlar) bor. Ibn Masʼudning hadisi hasan sahih hadisdir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки бир мусулмоннинг молини ноҳақдан олиб қўйиш учун ёлғон қасам ичса, Аллоҳга гуноҳкор ҳолида йўлиқади ва Аллоҳ унга ғазабланган бўлади», дедилар. Шунда Ашъас ибн Қайс: «Валлоҳи, бу мен ҳақимда бўлган. Мен билан яҳудийлардан бўлган бир киши ўртасида бир ер (можароли) эди, у мени инкор қилди. Мен уни Пайғамбар ﷺ ҳузурига олиб бордим. Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Сенинг далилинг борми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ›, дедим. Шунда у зот яҳудийга: ‹Қасам ич›, дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, ундай бўлса у қасам ичиб, молимни олиб кетади-ку!› дедим. Шунда Аллоҳ таоло: {Албатта, Аллоҳга берган аҳдлари ва қасамларини арзон баҳога сотадиганлар…} (Оли Имрон 77) оятини охиригача нозил қилди», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Воил ибн Ҳужр, Абу Мусо, Абу Умома ибн Саълаба ал-Ансорий ва Имрон ибн Ҳусайндан ҳам (ривоятлар) бор. Ибн Масъуднинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ جَدَّتِهِ، عَنْ أَبِيهَا، سُوَيْدِ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ خَرَجْنَا نُرِيدُ رَسُولَ اللَّهِ وَمَعَنَا وَائِلُ بْنُ حُجْرٍ فَأَخَذَهُ عَدُوٌّ لَهُ فَتَحَرَّجَ الْقَوْمُ أَنْ يَحْلِفُوا وَحَلَفْتُ أَنَّهُ أَخِي فَخَلَّى سَبِيلَهُ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّ الْقَوْمَ تَحَرَّجُوا أَنْ يَحْلِفُوا وَحَلَفْتُ أَنَّهُ أَخِي قَالَ ‏"‏ صَدَقْتَ الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Muhammad an-Noqid bizga aytdiki, Abu Ahmad az-Zubayriy bizga aytdiki, Isroil bizga aytdiki, u Ibrohim ibn Abdul-Aʼlodan, u buvisidan, u esa otasi Suwayd ibn Hanzala (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ huzurlariga bormoqchi boʻlib yoʻlga chiqdik, biz bilan birga Voil ibn Hujr ham bor edi. Uni bir dushmani ushlab oldi. Odamlar qasam ichishdan choʻchidilar, men esa uning birodarim ekanini aytib qasam ichdim. Shunda u uni qoʻyib yubordi. Soʻng biz Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik va men u zotga, odamlar qasam ichishdan choʻchiganlarini, men esa uning birodarim ekanini aytib qasam ichganimni xabar berdim. U zot: ‹Rost aytibsan, musulmon musulmonning birodaridir›, dedilar».Амр ибн Муҳаммад ан-Ноқид бизга айтдики, Абу Аҳмад аз-Зубайрий бизга айтдики, Исроил бизга айтдики, у Иброҳим ибн Абдул-Аълодан, у бувисидан, у эса отаси Суwайд ибн Ҳанзала (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бормоқчи бўлиб йўлга чиқдик, биз билан бирга Воил ибн Ҳужр ҳам бор эди. Уни бир душмани ушлаб олди. Одамлар қасам ичишдан чўчидилар, мен эса унинг биродарим эканини айтиб қасам ичдим. Шунда у уни қўйиб юборди. Сўнг биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик ва мен у зотга, одамлар қасам ичишдан чўчиганларини, мен эса унинг биродарим эканини айтиб қасам ичганимни хабар бердим. У зот: ‹Рост айтибсан, мусулмон мусулмоннинг биродаридир›, дедилар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ جَدَّتِهِ، عَنْ أَبِيهَا، سُوَيْدِ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ خَرَجْنَا نُرِيدُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَمَعَنَا وَائِلُ بْنُ حُجْرٍ فَأَخَذَهُ عَدُوٌّ لَهُ فَتَحَرَّجَ النَّاسُ أَنْ يَحْلِفُوا فَحَلَفْتُ أَنَا أَنَّهُ أَخِي فَخَلَّى سَبِيلَهُ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّ الْقَوْمَ تَحَرَّجُوا أَنْ يَحْلِفُوا وَحَلَفْتُ أَنَا أَنَّهُ أَخِي فَقَالَ ‏"‏ صَدَقْتَ الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ ‏"‏ ‏.‏

Suvayd ibn Hanzala (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺni izlab yoʻlga chiqdik, biz bilan birga Voil ibn Hujr ham bor edi. Uni dushmani ushlab oldi. Odamlar qasam ichishdan tortindilar, men esa uning akam ekaniga qasam ichdim. Shunda uni qoʻyib yuborishdi. Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik va men qavm qasam ichishdan tortinganini, men esa uning akam ekaniga qasam ichganimni u zotga aytdim. U zot: «Rost aytding. Musulmon musulmonning birodaridir», dedilar.Сувайд ибн Ҳанзала (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺни излаб йўлга чиқдик, биз билан бирга Воил ибн Ҳужр ҳам бор эди. Уни душмани ушлаб олди. Одамлар қасам ичишдан тортиндилар, мен эса унинг акам эканига қасам ичдим. Шунда уни қўйиб юборишди. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик ва мен қавм қасам ичишдан тортинганини, мен эса унинг акам эканига қасам ичганимни у зотга айтдим. У зот: «Рост айтдинг. Мусулмон мусулмоннинг биродаридир», дедилар.

قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ صَالِحٍ الأَسَدِيُّ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ سُفْيَانَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ ‏.‏

Abu Iso aytdi: Bizga Abu Bakr Muhammad ibn Abon hadis aytdi, (u dedi:) bizga Abdulloh ibn Numayr hadis aytdi, (u dedi:) bizga Alo ibn Solih al-Asadiy Salama ibn Kuhayldan, u Hujr ibn Anbasdan, u Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan Sufyonning Salama ibn Kuhayldan (qilgan rivoyati) hadisiga oʻxshash (qilib) hadis aytdi.Абу Исо айтди: Бизга Абу Бакр Муҳаммад ибн Абон ҳадис айтди, (у деди:) бизга Абдуллоҳ ибн Нумайр ҳадис айтди, (у деди:) бизга Ало ибн Солиҳ ал-Асадий Салама ибн Куҳайлдан, у Ҳужр ибн Анбасдан, у Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан Суфённинг Салама ибн Куҳайлдан (қилган ривояти) ҳадисига ўхшаш (қилиб) ҳадис айтди.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَبْعَةً لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ حَسَنَ الْجِسْمِ أَسْمَرَ اللَّوْنِ وَكَانَ شَعْرُهُ لَيْسَ بِجَعْدٍ وَلاَ سَبْطٍ إِذَا مَشَى يَتَكَفَّأُ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَالْبَرَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأُمِّ هَانِئٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ حُمَيْدٍ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ oʻrta boʻyli edilar — uzun ham, kalta ham emas, badanlari chiroyli, rangi bugʻdoyrang edi. Sochlari juda jingalak ham, juda tekis ham emas edi. Yurganlarida (ozgina) chayqalib yurardilar.» Bu bobda Oisha, Baro, Abu Hurayra, Ibn Abbos, Abu Said, Jobir, Voil ibn Hujr va Ummu Honiydan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi bu yoʻldan, Humayd hadisidan, hasan sahih gʻaribdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ўрта бўйли эдилар — узун ҳам, калта ҳам эмас, баданлари чиройли, ранги буғдойранг эди. Сочлари жуда жингалак ҳам, жуда текис ҳам эмас эди. Юрганларида (озгина) чайқалиб юрардилар.» Бу бобда Оиша, Баро, Абу Ҳурайра, Ибн Аббос, Абу Саид, Жобир, Воил ибн Ҳужр ва Умму Ҳонийдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси бу йўлдан, Ҳумайд ҳадисидан, ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَسْبَاطِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيُّ الْكُوفِيُّ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي مُوسَى وَالأَشَجِّ الْعَصَرِيِّ وَدَيْلَمَ وَمَيْمُونَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَقَيْسِ بْنِ سَعْدٍ وَالنُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَمُعَاوِيَةَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَقُرَّةَ الْمُزَنِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَكِلاَهُمَا صَحِيحٌ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», deyayotganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan hadisdir. Bunga oʻxshash (rivoyat) Abu Salamadan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan ham rivoyat qilingan va ikkalasi ham sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деяётганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ҳадисдир. Бунга ўхшаш (ривоят) Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ҳам ривоят қилинган ва иккаласи ҳам саҳиҳдир.