Xabbob ibn al-Aratt

حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي الدَّهْمَاءِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ شُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْجِرَاحَاتُ يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ ‏"‏ احْفِرُوا وَأَوْسِعُوا وَأَحْسِنُوا وَادْفِنُوا الاِثْنَيْنِ وَالثَّلاَثَةَ فِي قَبْرٍ وَاحِدٍ وَقَدِّمُوا أَكْثَرَهُمْ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏ فَمَاتَ أَبِي فَقُدِّمَ بَيْنَ يَدَىْ رَجُلَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ خَبَّابٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ ‏.‏ وَأَبُو الدَّهْمَاءِ اسْمُهُ قِرْفَةُ بْنُ بُهَيْسٍ أَوْ بَيْهَسٍ ‏.‏

Hishom ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u dedi: Uhud kuni Rasululloh ﷺga yaralar (koʻpligidan) shikoyat qilindi. Shunda u zot: «Qabr qazinglar, keng va chiroyli qilinglar, bir qabrga ikki-uchtadan (shahidni) dafn qilinglar va ular ichida Qurʼonni koʻproq bilganini oldinga oʻtkazinglar», dedilar. Otam vafot etgan edi, u ikki kishining oldiga (qoʻyib) oʻtkazildi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Xabbob, Jobir va Anasdan (ham hadislar bor). Bu hadis hasan sahihdir. Sufyon as-Savriy va boshqalar bu hadisni Ayyubdan, u Humayd ibn Hiloldan, u Hishom ibn Omirdan rivoyat qilishgan. Abu Dahmoning ismi Qirfa ibn Buhays yoki Bayhasdir.Ҳишом ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у деди: Уҳуд куни Расулуллоҳ ﷺга яралар (кўплигидан) шикоят қилинди. Шунда у зот: «Қабр қазинглар, кенг ва чиройли қилинглар, бир қабрга икки-учтадан (шаҳидни) дафн қилинглар ва улар ичида Қуръонни кўпроқ билганини олдинга ўтказинглар», дедилар. Отам вафот этган эди, у икки кишининг олдига (қўйиб) ўтказилди. Абу Исо айтди: Бу бобда Хаббоб, Жобир ва Анасдан (ҳам ҳадислар бор). Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Суфён ас-Саврий ва бошқалар бу ҳадисни Айюбдан, у Ҳумайд ибн Ҳилолдан, у Ҳишом ибн Омирдан ривоят қилишган. Абу Даҳмонинг исми Қирфа ибн Буҳайс ёки Байҳасдир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ، قَالَ أَتَيْنَا خَبَّابًا نَعُودُهُ وَقَدِ اكْتَوَى سَبْعَ كَيَّاتٍ فَقَالَ لَقَدْ تَطَاوَلَ مَرَضِي وَلَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَمَنَّوُا الْمَوْتَ ‏"‏ ‏.‏ لَتَمَنَّيْتُ وَقَالَ ‏"‏ يُؤْجَرُ الرَّجُلُ فِي نَفَقَتِهِ كُلِّهَا إِلاَّ التُّرَابَ أَوْ قَالَ فِي الْبِنَاءِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Xabbob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, (Horisa ibn Muzarrib shunday dedi): «Biz Xabbobning oldiga uni koʻrgani keldik, u badaniga yetti joydan dogʻ bostirgan edi. U: ‹Kasalligim choʻzilib ketdi. Agar men Rasululloh ﷺning: ‹Oʻlimni tilamanglar›, deyayotganlarini eshitmaganimda, albatta (oʻlimni) tilagan boʻlardim›, dedi. Yana u: ‹Rasululloh ﷺ: ‹Kishi barcha xarajati uchun ajr oladi, tuproq — yoki qurilish — uchun (qilingan)idan boshqa›, dedilar›, dedi». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Хаббоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, (Ҳориса ибн Музарриб шундай деди): «Биз Хаббобнинг олдига уни кўргани келдик, у баданига етти жойдан доғ бостирган эди. У: ‹Касаллигим чўзилиб кетди. Агар мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ўлимни тиламанглар›, деяётганларини эшитмаганимда, албатта (ўлимни) тилаган бўлардим›, деди. Яна у: ‹Расулуллоҳ ﷺ: ‹Киши барча харажати учун ажр олади, тупроқ — ёки қурилиш — учун (қилинган)идан бошқа›, дедилар›, деди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ سَمِعْتُ خَبَّابَ بْنَ الأَرَتِّ، يَقُولُ جِئْتُ الْعَاصِيَ بْنَ وَائِلٍ السَّهْمِيَّ أَتَقَاضَاهُ حَقًّا لِي عِنْدَهُ فَقَالَ لاَ أُعْطِيكَ حَتَّى تَكْفُرَ بِمُحَمَّدٍ ‏.‏ فَقُلْتُ لاَ حَتَّى تَمُوتَ ثُمَّ تُبْعَثَ ‏.‏ قَالَ وَإِنِّي لَمَيِّتٌ ثُمَّ مَبْعُوثٌ فَقُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ لِي هُنَاكَ مَالاً وَوَلَدًا فَأَقْضِيكَ ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏:‏ ‏(‏ أَرَأَيْتَ الَّذِي كَفَرَ بِآيَاتِنَا وَقَالَ لأُوتَيَنَّ مَالاً وَوَلَدًا ‏)‏ الآيَةَ ‏.‏ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Xabbob ibn al-Aratt (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Os ibn Voil as-Sahmiyga uning zimmasidagi haqimni undirish uchun keldim. U: «Toki Muhammadga kufr keltirmaguningcha senga (haqingni) bermayman», dedi. Men: «Yoʻq, hatto sen oʻlib, soʻng qayta tirilsang ham (kufr keltirmayman)», dedim. U: «Men oʻlib, soʻng qayta tirilamanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «U yerda menda mol va bola boʻladi, oʻshanda senga (haqingni) toʻlayman», dedi. Shunda {Bizning oyatlarimizga kufr keltirgan va: ‹Albatta, menga mol va bola berilur›, degan kimsani koʻrdingmi?} (Maryam 77) degan oyat nozil boʻldi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Хаббоб ибн ал-Аратт (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Ос ибн Воил ас-Саҳмийга унинг зиммасидаги ҳақимни ундириш учун келдим. У: «Токи Муҳаммадга куфр келтирмагунингча сенга (ҳақингни) бермайман», деди. Мен: «Йўқ, ҳатто сен ўлиб, сўнг қайта тирилсанг ҳам (куфр келтирмайман)», дедим. У: «Мен ўлиб, сўнг қайта тириламанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «У ерда менда мол ва бола бўлади, ўшанда сенга (ҳақингни) тўлайман», деди. Шунда {Бизнинг оятларимизга куфр келтирган ва: ‹Албатта, менга мол ва бола берилур›, деган кимсани кўрдингми?} (Марям 77) деган оят нозил бўлди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.