Zayd ibn Arqam

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ إِيَاسِ بْنِ أَبِي رَمْلَةَ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، سَأَلَ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ أَشَهِدْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِيدَيْنِ قَالَ نَعَمْ صَلَّى الْعِيدَ مِنْ أَوَّلِ النَّهَارِ ثُمَّ رَخَّصَ فِي الْجُمُعَةِ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muoviya undan: «Rasululloh ﷺ bilan birga ikki hayitda hozir boʻlganmiding?» deb soʻradi. U: «Ha, u zot kunning avvalida hayit namozini oʻqidilar, soʻng jumaga ruxsat berdilar», dedi.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муовия ундан: «Расулуллоҳ ﷺ билан бирга икки ҳайитда ҳозир бўлганмидинг?» деб сўради. У: «Ҳа, у зот куннинг аввалида ҳайит намозини ўқидилар, сўнг жумага рухсат бердилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ لِزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُهْدِيَ لَهُ عُضْوُ صَيْدٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَلَمْ يَقْبَلْهُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Ato (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Zayd ibn Arqamga: «Nabiy ﷺga ihromda boʻlganlarida bir ov aʼzosi hadya qilingani va u zot uni qabul qilmaganlarini bilasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi.Ато (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Зайд ибн Арқамга: «Набий ﷺга иҳромда бўлганларида бир ов аъзоси ҳадя қилингани ва у зот уни қабул қилмаганларини биласанми?» деди. У: «Ҳа», деди.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى، وَسَمِعْتُ أَبَا عَاصِمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَدِمَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَذْكِرُهُ كَيْفَ أَخْبَرْتَنِي عَنْ لَحْمِ، صَيْدٍ أُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ حَرَامٌ قَالَ نَعَمْ أَهْدَى لَهُ رَجُلٌ عُضْوًا مِنْ لَحْمِ صَيْدٍ فَرَدَّهُ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّا لاَ نَأْكُلُ إِنَّا حُرُمٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zayd ibn Arqam keldi va Ibn Abbos unga eslatib: «Rasululloh ﷺga ihromda boʻlganlarida hadya qilingan ov goʻshti haqida menga nima aytgan eding?» dedi. U: «Ha, bir kishi u zotga bir boʻlak ov goʻshti hadya qildi, u zot esa uni qaytardilar va: ‹Biz yemaymiz, biz ihromdamiz›, dedilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зайд ибн Арқам келди ва Ибн Аббос унга эслатиб: «Расулуллоҳ ﷺга иҳромда бўлганларида ҳадя қилинган ов гўшти ҳақида менга нима айтган эдинг?» деди. У: «Ҳа, бир киши у зотга бир бўлак ов гўшти ҳадя қилди, у зот эса уни қайтардилар ва: ‹Биз емаймиз, биз иҳромдамиз›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، أَوِ ابْنِ أَبِي الْخَلِيلِ أَنَّ ثَلاَثَةَ، نَفَرٍ اشْتَرَكُوا فِي طُهْرٍ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا صَوَابٌ وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Salama ibn Kuhayl (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Shaʼbiyning Abul-Xalildan yoki Ibn Abul-Xalildan, uch kishi bir tuhr ichida (bir ayolga) sherik boʻlganini rivoyat qilganini eshitdim. Va u shunga oʻxshash rivoyatni keltirdi, ammo Zayd ibn Arqamni zikr qilmadi va uni (Paygʻambarga) nisbat bermadi. Abu Abdurrahmon aytdi: «Toʻgʻrisi shu. Allohu subhonahu va taolo bilguvchiroqdir».Салама ибн Куҳайл (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Шаъбийнинг Абул-Халилдан ёки Ибн Абул-Халилдан, уч киши бир туҳр ичида (бир аёлга) шерик бўлганини ривоят қилганини эшитдим. Ва у шунга ўхшаш ривоятни келтирди, аммо Зайд ибн Арқамни зикр қилмади ва уни (Пайғамбарга) нисбат бермади. Абу Абдурраҳмон айтди: «Тўғриси шу. Аллоҳу субҳонаҳу ва таоло билгувчироқдир».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، قَالَ بَاعَ شَرِيكٌ لِي وَرِقًا بِنَسِيئَةٍ فَجَاءَنِي فَأَخْبَرَنِي فَقُلْتُ، هَذَا لاَ يَصْلُحُ ‏.‏ فَقَالَ قَدْ وَاللَّهِ بِعْتُهُ فِي السُّوقِ وَمَا عَابَهُ عَلَىَّ أَحَدٌ فَأَتَيْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَنَحْنُ نَبِيعُ هَذَا الْبَيْعَ فَقَالَ ‏"‏ مَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ فَلاَ بَأْسَ وَمَا كَانَ نَسِيئَةً فَهُوَ رِبًا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِي ائْتِ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَأَتَيْتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizning oldimizga Madinaga kelganlarida, biz bu xil savdoni qilar edik. Shunda u zot: «Qoʻlma-qoʻl boʻlgani zarar qilmaydi, nasiyaga boʻlgani esa ribodir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизнинг олдимизга Мадинага келганларида, биз бу хил савдони қилар эдик. Шунда у зот: «Қўлма-қўл бўлгани зарар қилмайди, насияга бўлгани эса рибодир», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، وَعَامِرُ بْنُ مُصْعَبٍ، أَنَّهُمَا سَمِعَا أَبَا الْمِنْهَالِ، يَقُولُ سَأَلْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ وَزَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَقَالاَ كُنَّا تَاجِرَيْنِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَا نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّرْفِ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ كَانَ يَدًا بِيَدٍ فَلاَ بَأْسَ وَإِنْ كَانَ نَسِيئَةً فَلاَ يَصْلُحُ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida savdogar edik, shunda Allohning Paygʻambari ﷺdan pul almashtirish (sarf) haqida soʻradik. U zot: «Agar qoʻlma-qoʻl boʻlsa, zarar qilmaydi, agar nasiyaga boʻlsa, joiz emas», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида савдогар эдик, шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺдан пул алмаштириш (сарф) ҳақида сўрадик. У зот: «Агар қўлма-қўл бўлса, зарар қилмайди, агар насияга бўлса, жоиз эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حَبِيبٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْمِنْهَالِ، قَالَ سَأَلْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ عَنِ الصَّرْفِ، فَقَالَ سَلْ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَإِنَّهُ خَيْرٌ مِنِّي وَأَعْلَمُ ‏.‏ فَسَأَلْتُ زَيْدًا فَقَالَ سَلِ الْبَرَاءَ فَإِنَّهُ خَيْرٌ مِنِّي وَأَعْلَمُ فَقَالاَ جَمِيعًا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْوَرِقِ بِالذَّهَبِ دَيْنًا ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kumushni oltinga nasiyaga sotishdan qaytardilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кумушни олтинга насияга сотишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ كَانَ إِذَا قِيلَ لِزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ حَدِّثْنَا مَا، سَمِعْتَ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لاَ أُحَدِّثُكُمْ إِلاَّ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَنَا بِهِ وَيَأْمُرُنَا أَنْ نَقُولَ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَالْهَرَمِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ اللَّهُمَّ آتِ نَفْسِي تَقْوَاهَا وَزَكِّهَا أَنْتَ خَيْرُ مَنْ زَكَّاهَا أَنْتَ وَلِيُّهَا وَمَوْلاَهَا اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ نَفْسٍ لاَ تَشْبَعُ وَمِنْ قَلْبٍ لاَ يَخْشَعُ وَمِنْ عِلْمٍ لاَ يَنْفَعُ وَدَعْوَةٍ لاَ تُسْتَجَابُ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishiga: «Rasululloh ﷺdan eshitgan narsalaringni bizga aytib ber», deyilganda: «Sizlarga Rasululloh ﷺ oʻzlari bizga aytgan va bizni aytishga buyurgan narsadan boshqasini aytmayman», deb aytardilar. U zot bizni bunday deyishga buyurar edilar: «Allohumma, men Sendan ojizlikdan, dangasalikdan, baxillikdan, qoʻrqoqlikdan, qarilikdan va qabr azobidan panoh soʻrayman. Allohumma, nafsimga taqvosini ber va uni poklagin, Sen uni poklovchilarning eng yaxshisisan, Sen uning egasi va homiysisan. Allohumma, men Sendan toʻymaydigan nafsdan, boʻysunmaydigan qalbdan, foyda bermaydigan ilmdan va ijobat boʻlmaydigan duodan panoh soʻrayman.»Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У кишига: «Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсаларингни бизга айтиб бер», дейилганда: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺ ўзлари бизга айтган ва бизни айтишга буюрган нарсадан бошқасини айтмайман», деб айтардилар. У зот бизни бундай дейишга буюрар эдилар: «Аллоҳумма, мен Сендан ожизликдан, дангасаликдан, бахилликдан, қўрқоқликдан, қариликдан ва қабр азобидан паноҳ сўрайман. Аллоҳумма, нафсимга тақвосини бер ва уни поклагин, Сен уни покловчиларнинг энг яхшисисан, Сен унинг эгаси ва ҳомийсисан. Аллоҳумма, мен Сендан тўймайдиган нафсдан, бўйсунмайдиган қалбдан, фойда бермайдиган илмдан ва ижобат бўлмайдиган дуодан паноҳ сўрайман.»