حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ، يَقُولُ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ، وَلاَ بِالْقَصِيرِ، وَلاَ بِالأَبْيَضِ الأَمْهَقِ، وَلاَ بِالآدَمِ، وَلاَ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ، وَلاَ بِالسَّبْطِ، بَعَثَهُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً، فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ، وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ، وَتَوَفَّاهُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَى رَأْسِ سِتِّينَ سَنَةً، وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعَرَةً بَيْضَاءَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na haddan tashqari uzun boʻyli, na past boʻyli edilar; na koʻzni qamashtiradigan oppoq, na bugʻdoyrang edilar; sochlari na juda jingalak, na juda tekis edi. Alloh u zotni qirq yoshga toʻlganlarida (Paygʻambar qilib) yubordi. (U zot) Makkada oʻn yil, Madinada oʻn yil turdilar va Alloh u zotni oltmish yoshga toʻlganlarida vafot ettirdi. Bosh va soqollarida yigirmata oq tola yoʻq edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на ҳаддан ташқари узун бўйли, на паст бўйли эдилар; на кўзни қамаштирадиган оппоқ, на буғдойранг эдилар; сочлари на жуда жингалак, на жуда текис эди. Аллоҳ у зотни қирқ ёшга тўлганларида (Пайғамбар қилиб) юборди. (У зот) Маккада ўн йил, Мадинада ўн йил турдилар ва Аллоҳ у зотни олтмиш ёшга тўлганларида вафот эттирди. Бош ва соқолларида йигирмата оқ тола йўқ эди.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَصْرِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم رَبْعَةً، لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلا بِالْقَصِيرِ، حَسَنَ الْجِسْمِ، وَكَانَ شَعَرُهُ لَيْسَ بِجَعْدٍ، وَلا سَبْطٍ أَسْمَرَ اللَّوْنِ، إِذَا مَشَى يَتَكَفَّأُ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ oʻrta boʻyli edilar — uzun ham, kalta ham emas, badanlari chiroyli, rangi bugʻdoyrang edi. Sochlari juda jingalak ham, juda tekis ham emas edi. Yurganlarida (ozgina) chayqalib yurardilar.» Bu bobda Oisha, Baro, Abu Hurayra, Ibn Abbos, Abu Said, Jobir, Voil ibn Hujr va Ummu Honiydan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi bu yoʻldan, Humayd hadisidan, hasan sahih gʻaribdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ўрта бўйли эдилар — узун ҳам, калта ҳам эмас, баданлари чиройли, ранги буғдойранг эди. Сочлари жуда жингалак ҳам, жуда текис ҳам эмас эди. Юрганларида (озгина) чайқалиб юрардилар.» Бу бобда Оиша, Баро, Абу Ҳурайра, Ибн Аббос, Абу Саид, Жобир, Воил ибн Ҳужр ва Умму Ҳонийдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси бу йўлдан, Ҳумайд ҳадисидан, ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، رَجُلا مَرْبُوعًا، بَعِيدَ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ، عَظِيمَ الْجُمَّةِ إِلَى شَحْمَةِ أُذُنَيْهِ الْيُسْرَى، عَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ، مَا رَأَيْتُ شَيْئًا قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهُ‏.‏

al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻrta boʻyli, ikki yelkalari orasi keng, sochlari quloqlari yumshogʻigacha yetadigan quyuq sochli kishi edilar. Egnilarida qizil hulla (kiyim) bor edi. Men hech qachon u zotdan koʻra goʻzalroq biror narsani koʻrmaganman.ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўрта бўйли, икки елкалари ораси кенг, сочлари қулоқлари юмшоғигача етадиган қуюқ сочли киши эдилар. Эгниларида қизил ҳулла (кийим) бор эди. Мен ҳеч қачон у зотдан кўра гўзалроқ бирор нарсани кўрмаганман.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ‏:‏ مَا رَأَيْتُ مِنْ ذِي لِمَّةٍ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ أَحْسَنَ مِنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، لَهُ شَعَرٌ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ، بَعِيدُ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ، لَمْ يَكُنْ بِالْقَصِيرِ، وَلا بِالطَّوِيلِ‏.‏

Baro (roziyallohu anhu) aytdi: Men sochi yelkasiga tushib turgan, qizil hulla kiygan kishilardan Rasululloh ﷺdan koʻra koʻrkamroq birovni koʻrmaganman. U zotning sochlari yelkalariga urilib turardi, yelkalari orasi keng edi, na juda past, na juda baland edilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Jobir ibn Samura, Abu Rimsa va Abu Juhayfadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Баро (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен сочи елкасига тушиб турган, қизил ҳулла кийган кишилардан Расулуллоҳ ﷺдан кўра кўркамроқ бировни кўрмаганман. У зотнинг сочлари елкаларига урилиб турарди, елкалари ораси кенг эди, на жуда паст, на жуда баланд эдилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Жобир ибн Самура, Абу Римса ва Абу Жуҳайфадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ‏:‏ لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالطَّوِيلِ، وَلا بِالْقَصِيرِ، شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ، ضَخْمُ الرَّأْسِ، ضَخْمُ الْكَرَادِيسِ، طَوِيلُ الْمَسْرُبَةِ، إِذَا مَشَى تَكَفَّأَ تَكَفُّؤًا، كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ مِنْ صَبَبٍ، لَمْ أَرَ قَبْلَهُ، وَلا بَعْدَهُ مِثْلَهُ، صلى الله عليه وسلم‏.‏ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ، نَحْوَهُ، بِمَعْنَاهُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ na uzun, na past boʻyli emas edilar. Kaft va oyoqlari yoʻgʻon, boshlari katta, suyaklari yirik edi, koʻkraklaridan kindiklariga tomon ingichka tuk chizigʻi (masruba) bor edi. Yurganlarida goʻyo yuqoridan pastga tushayotgandek mayil bilan yurar edilar. Men u zotdan oldin ham, keyin ham u kabi (kishi)ni koʻrmadim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ на узун, на паст бўйли эмас эдилар. Кафт ва оёқлари йўғон, бошлари катта, суяклари йирик эди, кўкракларидан киндикларига томон ингичка тук чизиғи (масруба) бор эди. Юрганларида гўё юқоридан пастга тушаётгандек майил билан юрар эдилар. Мен у зотдан олдин ҳам, кейин ҳам у каби (киши)ни кўрмадим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَأَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَلِيمَةَ، وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ، قَالُوا‏:‏ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ اللهِ مَوْلَى غُفْرَةَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ مِنْ وَلَدِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ عَلِيٌّ إِذَا وَصَفَ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قَالَ‏:‏ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم بِالطَّوِيلِ الْمُمَّغِطِ، وَلا بِالْقَصِيرِ الْمُتَرَدِّدِ، وَكَانَ رَبْعَةً مِنَ الْقَوْمِ، لَمْ يَكُنْ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ، وَلا بِالسَّبْطِ، كَانَ جَعْدًا رَجِلا، وَلَمْ يَكُنْ بِالْمُطَهَّمِ، وَلا بِالْمُكَلْثَمِ، وَكَانَ فِي وَجْهِهِ تَدْوِيرٌ، أَبْيَضُ مُشَرَبٌ، أَدْعَجُ الْعَيْنَيْنِ، أَهْدَبُ الأَشْفَارِ، جَلِيلُ الْمُشَاشِ وَالْكَتَدِ، أَجْرَدُ، ذُو مَسْرُبَةٍ، شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ، إِذَا مَشَى كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ فِي صَبَبٍ، وَإِذَا الْتَفَتَ الْتَفَتَ مَعًا، بَيْنَ كَتِفَيْهِ خَاتَمُ النُّبُوَّةِ، وَهُوَ خَاتَمُ النَّبِيِّينَ، أَجْوَدُ النَّاسِ صَدْرًا، وَأَصْدَقُ النَّاسِ لَهْجَةً، وَأَلْيَنُهُمْ عَرِيكَةً، وَأَكْرَمُهُمْ عِشْرَةً، مَنْ رَآهُ بَدِيهَةً هَابَهُ، وَمَنْ خَالَطَهُ مَعْرِفَةً أَحَبَّهُ، يَقُولُ نَاعِتُهُ‏:‏ لَمْ أَرَ قَبْلَهُ، وَلا بَعْدَهُ مِثْلَهُ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺni vasflaganda shunday derdi: «U zot juda choʻzilgan uzun ham, juda kalta past ham emas edilar, balki qavm orasida oʻrtacha boʻyli edilar. Sochlari na juda jingalak, na juda tekis edi, balki orasida andak jingalaklik bor edi. Tanalari na semiz seret, na yuzlari yumaloq edi; yuzlarida andak doʻngalaklik bor edi. Oqi qizillik bilan aralashgan oq yuzli, koʻzlari qop-qora, kipriklari uzun, yelka boshlari va elkalari yirik, badani tuksiz, koʻkragida masruba (tuk chizigʻi) bor edi. Kaft va oyoqlari yoʻgʻon edi. Yurganlarida goʻyo qiyalikdan tushayotgandek kuch bilan qadam tashlar edilar. Oʻgirilganlarida butun (badanlari) bilan oʻgirilar edilar. Ikki yelkalari orasida nubuvvat muhri bor edi, u zot paygʻambarlarning eng oxirgisi edilar. Odamlarning kafti eng saxiysi, koʻkragi eng kengi, tili eng rostgoʻyi, feʼli eng yumshogʻi, suhbati eng karami edilar. Uni birinchi koʻrgan kishi hayajonga tushardi, tanishib aralashgan kishi esa uni sevib qolardi. Uni vasflagan kishi: ‹Men u zotdan oldin ham, keyin ham u kabisini koʻrmaganman›, der edi». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, isnodi muttasil (uzluksiz) emas.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺни васфлаганда шундай дерди: «У зот жуда чўзилган узун ҳам, жуда калта паст ҳам эмас эдилар, балки қавм орасида ўртача бўйли эдилар. Сочлари на жуда жингалак, на жуда текис эди, балки орасида андак жингалаклик бор эди. Таналари на семиз серет, на юзлари юмалоқ эди; юзларида андак дўнгалаклик бор эди. Оқи қизиллик билан аралашган оқ юзли, кўзлари қоп-қора, киприклари узун, елка бошлари ва элкалари йирик, бадани туксиз, кўкрагида масруба (тук чизиғи) бор эди. Кафт ва оёқлари йўғон эди. Юрганларида гўё қияликдан тушаётгандек куч билан қадам ташлар эдилар. Ўгирилганларида бутун (баданлари) билан ўгирилар эдилар. Икки елкалари орасида нубувват муҳри бор эди, у зот пайғамбарларнинг энг охиргиси эдилар. Одамларнинг кафти энг сахийси, кўкраги энг кенги, тили энг ростгўйи, феъли энг юмшоғи, суҳбати энг карами эдилар. Уни биринчи кўрган киши ҳаяжонга тушарди, танишиб аралашган киши эса уни севиб қоларди. Уни васфлаган киши: ‹Мен у зотдан олдин ҳам, кейин ҳам у кабисини кўрмаганман›, дер эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, исноди муттасил (узлуксиз) эмас.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا جُمَيْعُ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعِجْلِيُّ، إِمْلاءً عَلَيْنَا مِنْ كِتَابِهِ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ، مِنْ وَلَدِ أَبِي هَالَةَ زَوْجِ خَدِيجَةَ، يُكَنَى أَبَا عَبْدِ اللهِ، عَنِ ابْنٍ لأَبِي هَالَةَ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ‏:‏ سَأَلْتُ خَالِي هِنْدَ بْنَ أَبِي هَالَةَ، وَكَانَ وَصَّافًا، عَنْ حِلْيَةِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنَا أَشْتَهِي أَنْ يَصِفَ لِي مِنْهَا شَيْئًا أَتَعَلَّقُ بِهِ، فَقَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَخْمًا مُفَخَّمًا، يَتَلأْلأُ وَجْهُهُ، تَلأْلُؤَ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، أَطْوَلُ مِنَ الْمَرْبُوعِ، وَأَقْصَرُ مِنَ الْمُشَذَّبِ، عَظِيمُ الْهَامَةِ، رَجِلُ الشَّعْرِ، إِنِ انْفَرَقَتْ عَقِيقَتُهُ فَرَّقَهَا، وَإِلا فَلا يُجَاوِزُ شَعَرُهُ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ، إِذَا هُوَ وَفَّرَهُ، أَزْهَرُ اللَّوْنِ، وَاسِعُ الْجَبِينِ، أَزَجُّ الْحَوَاجِبِ، سَوَابِغَ فِي غَيْرِ قَرَنٍ، بَيْنَهُمَا عِرْقٌ، يُدِرُّهُ الْغَضَبُ، أَقْنَى الْعِرْنَيْنِ، لَهُ نُورٌ يَعْلُوهُ، يَحْسَبُهُ مَنْ لَمْ يَتَأَمَّلْهُ أَشَمَّ، كَثُّ اللِّحْيَةِ، سَهْلُ الْخدَّيْنِ، ضَلِيعُ الْفَمِ، مُفْلَجُ الأَسْنَانِ، دَقِيقُ الْمَسْرُبَةِ، كَأَنَّ عُنُقَهُ جِيدُ دُمْيَةٍ، فِي صَفَاءِ الْفِضَّةِ، مُعْتَدِلُ الْخَلْقِ، بَادِنٌ مُتَمَاسِكٌ، سَوَاءُ الْبَطْنِ وَالصَّدْرِ، عَرِيضُ الصَّدْرِ، بَعِيدُ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ، ضَخْمُ الْكَرَادِيسِ، أَنْوَرُ الْمُتَجَرَّدِ، مَوْصُولُ مَا بَيْنَ اللَّبَّةِ وَالسُّرَّةِ بِشَعَرٍ يَجْرِي كَالْخَطِّ، عَارِي الثَّدْيَيْنِ وَالْبَطْنِ مِمَّا سِوَى ذَلِكَ، أَشْعَرُ الذِّرَاعَيْنِ، وَالْمَنْكِبَيْنِ، وَأَعَالِي الصَّدْرِ، طَوِيلُ الزَّنْدَيْنِ، رَحْبُ الرَّاحَةِ، شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ، سَائِلُ الأَطْرَافِ أَوْ قَالَ‏:‏ شَائِلُ الأَطْرَافِ خَمْصَانُ الأَخْمَصَيْنِ، مَسِيحُ الْقَدَمَيْنِ، يَنْبُو عَنْهُمَا الْمَاءُ، إِذَا زَالَ، زَالَ قَلِعًا، يَخْطُو تَكَفِّيًا، وَيَمْشِي هَوْنًا، ذَرِيعُ الْمِشْيَةِ، إِذَا مَشَى كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ مِنْ صَبَبٍ، وَإِذَا الْتَفَتَ الْتَفَتَ جَمِيعًا، خَافِضُ الطَّرْفِ، نَظَرُهُ إِلَى الأَرْضِ، أَطْوَلُ مِنْ نَظَرِهِ إِلَى السَّمَاءِ، جُلُّ نَظَرِهِ الْمُلاحَظَةُ، يَسُوقُ أَصْحَابَهُ، وَيَبْدَأُ مَنْ لَقِيَ بِالسَّلامِ‏.‏

Hasan ibn Ali (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men tavsiflashga usta boʻlgan togʻam Hind ibn Abu Holadan Rasululloh ﷺ ning koʻrinishlari haqida soʻradim — men undan oʻzim yodda saqlaydigan biror narsani tasvirlab berishini istardim. U shunday dedi: Rasululloh ﷺ ulugʻvor va hurmatga sazovor zot edilar, yuzlari toʻlin oy kechasidagi oydek yarqirab nur sochardi. U zot oʻrta boʻyli kishidan uzunroq, haddan tashqari novcha kishidan pastroq edilar. Boshlari katta, sochlari toʻlqinsimon edi; agar sochlari oʻz-oʻzidan ajralsa, ajratib qoʻyardilar, aks holda uzaytirgan paytlarida sochlari quloqlari yumshogʻidan oshmasdi. Rangi nurli-yorugʻ, peshonasi keng edi. Qoshlari ingichka, yoysimon va toʻliq boʻlib, bir-biriga qoʻshilmagan (orasi ochiq) edi; ular orasida bir tomir boʻlib, gʻazablanganlarida boʻrtib chiqardi. Burunlari qirra, uni bir nur qoplab turardi; diqqat bilan qaramagan kishi burunlarini baland deb oʻylardi. Soqollari quyuq, yonoqlari silliq, ogʻizlari keng, tishlari orasi siyrak edi, koʻkraklaridan kindiklarigacha ingichka bir chiziq tuk oʻsib turardi. Boʻyinlari goʻyo kumushdek tiniq, goʻzal haykalning boʻynidek edi. Badan tuzilishlari mutanosib, toʻladan kelgan, ammo baquvvat edilar; qorin va koʻkraklari bir tekis, koʻkraklari keng, ikki yelkalari orasi keng, boʻgʻimlari yirik edi. Kiyimsiz qismlari nurli edi. Koʻkraklarining yuqorisidan kindiklarigacha chiziqdek tuk oʻsib, ularni bogʻlab turardi; bundan boshqa koʻkraklari va qorinlari tuksiz edi. Bilaklari, yelkalari va koʻkraklarining yuqori qismida tuk bor edi. Bilaklari uzun, kaftlari keng, kaft va oyoqlari toʻla, barmoqlari choʻzinchoq, oyoq kaftlarining oʻrtasi chuqur edi. Oyoqlari silliq boʻlib, ulardan suv sirgʻalib ketardi. Yurganlarida qadamni bardamlik bilan bosardilar, oldinga egilgandek qadam tashlardilar, vazminlik bilan yurardilar, qadamlari keng edi; yurganlarida goʻyo balandlikdan pastga tushayotgandek boʻlardilar. Oʻgirilganlarida butun tanalari bilan oʻgirilardilar. Koʻzlarini pastga tikardilar, yerga qarashlari osmonga qarashlaridan koʻra koʻproq edi; nazarlarining aksari eʼtiborli qarash edi. Sahobalarini oldilariga solib yurardilar va uchratgan kishiga birinchi boʻlib salom berardilar.Ҳасан ибн Али (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен тавсифлашга уста бўлган тоғам Ҳинд ибн Абу Ҳоладан Расулуллоҳ ﷺ нинг кўринишлари ҳақида сўрадим — мен ундан ўзим ёдда сақлайдиган бирор нарсани тасвирлаб беришини истардим. У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ улуғвор ва ҳурматга сазовор зот эдилар, юзлари тўлин ой кечасидаги ойдек ярқираб нур сочарди. У зот ўрта бўйли кишидан узунроқ, ҳаддан ташқари новча кишидан пастроқ эдилар. Бошлари катта, сочлари тўлқинсимон эди; агар сочлари ўз-ўзидан ажралса, ажратиб қўярдилар, акс ҳолда узайтирган пайтларида сочлари қулоқлари юмшоғидан ошмасди. Ранги нурли-ёруғ, пешонаси кенг эди. Қошлари ингичка, ёйсимон ва тўлиқ бўлиб, бир-бирига қўшилмаган (ораси очиқ) эди; улар орасида бир томир бўлиб, ғазабланганларида бўртиб чиқарди. Бурунлари қирра, уни бир нур қоплаб турарди; диққат билан қарамаган киши бурунларини баланд деб ўйларди. Соқоллари қуюқ, ёноқлари силлиқ, оғизлари кенг, тишлари ораси сийрак эди, кўкракларидан киндикларигача ингичка бир чизиқ тук ўсиб турарди. Бўйинлари гўё кумушдек тиниқ, гўзал ҳайкалнинг бўйнидек эди. Бадан тузилишлари мутаносиб, тўладан келган, аммо бақувват эдилар; қорин ва кўкраклари бир текис, кўкраклари кенг, икки елкалари ораси кенг, бўғимлари йирик эди. Кийимсиз қисмлари нурли эди. Кўкракларининг юқорисидан киндикларигача чизиқдек тук ўсиб, уларни боғлаб турарди; бундан бошқа кўкраклари ва қоринлари туксиз эди. Билаклари, елкалари ва кўкракларининг юқори қисмида тук бор эди. Билаклари узун, кафтлари кенг, кафт ва оёқлари тўла, бармоқлари чўзинчоқ, оёқ кафтларининг ўртаси чуқур эди. Оёқлари силлиқ бўлиб, улардан сув сирғалиб кетарди. Юрганларида қадамни бардамлик билан босардилар, олдинга эгилгандек қадам ташлардилар, вазминлик билан юрардилар, қадамлари кенг эди; юрганларида гўё баландликдан пастга тушаётгандек бўлардилар. Ўгирилганларида бутун таналари билан ўгирилардилар. Кўзларини пастга тикардилар, ерга қарашлари осмонга қарашларидан кўра кўпроқ эди; назарларининг аксари эътиборли қараш эди. Саҳобаларини олдиларига солиб юрардилар ва учратган кишига биринчи бўлиб салом берардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، يَقُولُ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم ضَلِيعَ الْفَمِ، أَشْكَلَ الْعَيْنِ، مَنْهُوسَ الْعَقِبِ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ tik turgan holda xutba qilar edilar, faqat bir oz oʻtirib, soʻng turar edilar», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ тик турган ҳолда хутба қилар эдилар, фақат бир оз ўтириб, сўнг турар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ أَشْعَثَ يَعْنِي ابْنَ سَوَّارٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ‏:‏ رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فِي لَيْلَةٍ إِضْحِيَانٍ، وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ، فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَإِلَى الْقَمَرِ، فَلَهُوَ عِنْدِي أَحْسَنُ مِنَ الْقَمَرِ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺni oydin bir kechada koʻrdim. Bas, men goh Rasululloh ﷺga, goh oyga qaray boshladim. U zotning ustida qizil hulla (kiyim) bor edi. Nogahon u zot menga oydan ham koʻra koʻrkamroq (chiroyliroq) koʻrindilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Ashʼasning hadisi sifatidagina bilamiz.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни ойдин бир кечада кўрдим. Бас, мен гоҳ Расулуллоҳ ﷺга, гоҳ ойга қарай бошладим. У зотнинг устида қизил ҳулла (кийим) бор эди. Ногаҳон у зот менга ойдан ҳам кўра кўркамроқ (чиройлироқ) кўриндилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Ашъаснинг ҳадиси сифатидагина биламиз.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرُّؤَاسِيُّ، عَنْ زُهَيْرٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ‏:‏ سَأَلَ رَجُلٌ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ‏:‏ أَكَانَ وَجْهُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ السَّيْفِ‏؟‏ قَالَ‏:‏ لا، بَلْ مِثْلَ الْقَمَرِ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan: «Rasululloh ﷺning yuzlari qilichga oʻxshaganmidi?» deb soʻradi. U: «Yoʻq, oyga oʻxshar edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан: «Расулуллоҳ ﷺнинг юзлари қиличга ўхшаганмиди?» деб сўради. У: «Йўқ, ойга ўхшар эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْمَصَاحِفِيُّ سُلَيْمَانُ بْنُ سَلْمٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِي الأَخْضَرِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم أَبْيَضَ كَأَنَّمَا صِيغَ مِنْ فِضَّةٍ، رَجِلَ الشَّعْرِ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ goʻyo kumushdan quyilgandek oq yuzli, toʻlqinsimon sochli edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ гўё кумушдан қуйилгандек оқ юзли, тўлқинсимон сочли эдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، قَالَ‏:‏ عُرِضَ عَلَيَّ الأَنْبِيَاءُ، فَإِذَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلامُ، ضَرْبٌ مِنَ الرِّجَالِ، كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ، وَرَأَيْتُ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ، فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ، وَرَأَيْتُ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلامُ، فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا صَاحِبُكُمْ، يَعْنِي نَفْسَهُ، وَرَأَيْتُ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلامُ، فَإِذَا أَقْرَبُ مَنْ رَأَيْتُ بِهِ شَبَهًا دِحْيَةُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga paygʻambarlar koʻrsatildi. Shunda Muso — erkaklardan (oʻrta) bir tip(da), goʻyo Shanuʼa erkaklaridan biri kabi (edi); Iso ibn Maryam — alayhissalom — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi Urva ibn Masʼud (edi); Ibrohim — Allohning salavotlari unga boʻlsin — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi sizlarning sohibingiz (yaʼni oʻzim edim); va Jibril — alayhissalom — ni koʻrdim — men koʻrgan(lar)dan unga eng oʻxshashi Dihya (edi)», dedilar. Ibn Rumhning rivoyatida: «Dihya ibn Xalifa» (deyilgan).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга пайғамбарлар кўрсатилди. Шунда Мусо — эркаклардан (ўрта) бир тип(да), гўё Шануъа эркакларидан бири каби (эди); Исо ибн Марям — алайҳиссалом — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши Урва ибн Масъуд (эди); Иброҳим — Аллоҳнинг салавотлари унга бўлсин — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши сизларнинг соҳибингиз (яъни ўзим эдим); ва Жибрил — алайҳиссалом — ни кўрдим — мен кўрган(лар)дан унга энг ўхшаши Диҳя (эди)», дедилар. Ибн Румҳнинг ривоятида: «Диҳя ибн Халифа» (дейилган).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، الْمَعْنَى وَاحِدٌ، قَالا‏:‏ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ أَبَا الطُّفَيْلِ، يَقُولُ‏:‏ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَا بَقِيَ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ أَحَدٌ رَآهُ غَيْرِي، قُلْتُ‏:‏ صِفْهُ لِي، قَالَ‏:‏ كَانَ أَبْيَضَ، مَلِيحًا، مُقَصَّدًا‏.‏

Abu Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni koʻrganman, yer yuzida u zotni mendan boshqa koʻrgan hech kim qolmagan. Unga: «U zotni menga tasvirlab bering», deyildi. U: «U zot oq yuzli, koʻrkam va oʻrta boʻyli edilar», dedi.Абу Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни кўрганман, ер юзида у зотни мендан бошқа кўрган ҳеч ким қолмаган. Унга: «У зотни менга тасвирлаб беринг», дейилди. У: «У зот оқ юзли, кўркам ва ўрта бўйли эдилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ الزُّهْرِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ابْنُ أَخِي مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم أَفْلَجَ الثَّنِيَّتَيْنِ، إِذَا تَكَلَّمَ رُئِيَ كَالنُّورِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ ثَنَايَاهُ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ravho degan joyda edilar. (Yoʻlda) bir guruh otliqlarga duch keldilar va ularga salom berib: «Bu qaysi qavm?» dedilar. Ular: «Musulmonlarmiz», dedilar. Soʻng (otliqlar): «Sizlar kimsizlar?» deyishdi. (Sahobalar): «Bu — Rasululloh ﷺ», deyishdi. Shunda bir ayol shoshib qoldi-da, bir bolaning bilagidan ushlab, uni kajavasidan koʻtarib chiqarib: «Yo Rasululloh, bu (bola) uchun ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, sen uchun ham ajr bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Равҳо деган жойда эдилар. (Йўлда) бир гуруҳ отлиқларга дуч келдилар ва уларга салом бериб: «Бу қайси қавм?» дедилар. Улар: «Мусулмонлармиз», дедилар. Сўнг (отлиқлар): «Сизлар кимсизлар?» дейишди. (Саҳобалар): «Бу — Расулуллоҳ ﷺ», дейишди. Шунда бир аёл шошиб қолди-да, бир боланинг билагидан ушлаб, уни кажавасидан кўтариб чиқариб: «Ё Расулуллоҳ, бу (бола) учун ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сен учун ҳам ажр бордир», дедилар.