حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ، وَعَبْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالا‏:‏ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنِ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَلْبَسُ خَاتَمَهُ فِي يَمِينِهِ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلالٍ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، نَحْوَهُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uzuklarini oʻng qoʻllariga taqar edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ узукларини ўнг қўлларига тақар эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ ، قَالَ : حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ، قَالَ : رَأَيْتُ ابْنَ أَبِي رَافِعٍ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ , فَقَالَ : رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ " .

Hammod ibn Salama (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Abu Rofiʼni oʻng qoʻliga uzuk taqib yurganini koʻrdim va undan bu haqda soʻradim. U: «Men Abdulloh ibn Jaʼfarni oʻng qoʻliga uzuk taqib yurganini koʻrdim», dedi. Abdulloh ibn Jaʼfar esa: «Nabiy ﷺ oʻng qoʻllariga uzuk taqar edilar», degan. (Abu Iso) aytdi: Muhammad ibn Ismoil (Buxoriy) aytdi: Bu — shu bobda rivoyat qilingan eng sahih narsadir.Ҳаммод ибн Салама (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Абу Рофиъни ўнг қўлига узук тақиб юрганини кўрдим ва ундан бу ҳақда сўрадим. У: «Мен Абдуллоҳ ибн Жаъфарни ўнг қўлига узук тақиб юрганини кўрдим», деди. Абдуллоҳ ибн Жаъфар эса: «Набий ﷺ ўнг қўлларига узук тақар эдилар», деган. (Абу Исо) айтди: Муҳаммад ибн Исмоил (Бухорий) айтди: Бу — шу бобда ривоят қилинган энг саҳиҳ нарсадир.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْفَضْلِ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ‏.‏

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ oʻng qoʻllariga uzuk taqar edilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ўнг қўлларига узук тақар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْخَطَّابِ زِيَادُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Banda taqdirning yaxshisiga ham, yomoniga ham iymon keltirmaguncha hamda oʻziga yetgan narsa undan adashib (oʻtib) ketmasligini, oʻzidan adashib (oʻtib) ketgan narsa esa unga yetmasligini bilmaguncha (toʻla) iymon keltirgan boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Uboda, Jobir va Abdulloh ibn Amrdan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Abdulloh ibn Maymunning hadisidan bilamiz. Abdulloh ibn Maymun esa munkarul-hadis (hadisi inkor qilingan)dir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда тақдирнинг яхшисига ҳам, ёмонига ҳам иймон келтирмагунча ҳамда ўзига етган нарса ундан адашиб (ўтиб) кетмаслигини, ўзидан адашиб (ўтиб) кетган нарса эса унга етмаслигини билмагунча (тўла) иймон келтирган бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Убода, Жобир ва Абдуллоҳ ибн Амрдан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Абдуллоҳ ибн Маймуннинг ҳадисидан биламиз. Абдуллоҳ ибн Маймун эса мункарул-ҳадис (ҳадиси инкор қилинган)дир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الصَّلتِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، قَالَ‏:‏ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ، يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ، وَلا إِخَالُهُ إِلا قَالَ‏:‏ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ‏.‏

As-Salt ibn Abdulloh ibn Navfal (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ni oʻng qoʻliga uzuk taqib yurganini koʻrdim. Va men uni (As-Saltni): «Men Rasululloh ﷺni oʻng qoʻllariga uzuk taqib yurganlarini koʻrdim», degan deb oʻylayman. Abu Iso aytdi: Muhammad ibn Ismoil (Buxoriy) aytdi: Muhammad ibn Ishoqning As-Salt ibn Abdulloh ibn Navfaldan (rivoyat qilgan) hadisi hasan sahih hadisdir.Ас-Салт ибн Абдуллоҳ ибн Навфал (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)ни ўнг қўлига узук тақиб юрганини кўрдим. Ва мен уни (Ас-Салтни): «Мен Расулуллоҳ ﷺни ўнг қўлларига узук тақиб юрганларини кўрдим», деган деб ўйлайман. Абу Исо айтди: Муҳаммад ибн Исмоил (Бухорий) айтди: Муҳаммад ибн Ишоқнинг Ас-Салт ибн Абдуллоҳ ибн Навфалдан (ривоят қилган) ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُفْيان، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ‏:‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ، وَجَعَلَ فَصَّهُ مِمَّا يَلِي كَفَّهُ، وَنَقَشَ فِيهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ، وَنَهَى أَنْ يَنْقُشَ أَحَدٌ عَلَيْهِ وَهُوَ الَّذِي سَقَطَ مِنْ مُعَيْقِيبٍ فِي بِئْرِ أَرِيسٍ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kumushdan uzuk yasatib, uning koʻzini kaftlari tomonga qaratdilar va unga «Muhammadun Rasululloh» deb naqsh oʻydirdilar hamda biror kishi unga oʻxshatib naqsh oʻyishini man qildilar. Bu oʻsha — Muʼayqibning qoʻlidan Aris qudugʻiga tushib ketgan uzuk edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кумушдан узук ясатиб, унинг кўзини кафтлари томонга қаратдилар ва унга «Муҳаммадун Расулуллоҳ» деб нақш ўйдирдилар ҳамда бирор киши унга ўхшатиб нақш ўйишини ман қилдилар. Бу ўша — Муъайқибнинг қўлидан Арис қудуғига тушиб кетган узук эди.

حَدَّثَنَا قتيبة بن سعيد ‏,‏ حَدَّثَنَا حاتم بن إسماعيل ‏,‏ عن جَعْفَرٍ بن محمد ‏,‏ عن أبيه ‏,‏ قَالَ‏:‏ كان الحسن والحسين يتختمان في يسارهما‏.‏

Jaʼfar ibn Muhammad (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi, u aytdi: Hasan va Husayn (roziyallohu anhumo) uzukni chap qoʻllariga taqar edilar. Bu hadis hasan sahihdir.Жаъфар ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади, у айтди: Ҳасан ва Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо) узукни чап қўлларига тақар эдилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى وَهُوَ ابْنُ الطَّبَّاعِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ‏:‏ أَنَّهُ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينِهِ‏.‏ قال أبو عيسى: هذا حديث غريب لا نعرفه من حديث سعيد بن أبي عروبة عن قتادة عن أنس عن النبي صلى الله عليه وسلم نحو هذا إلا من هذا الوجه. وروى بعض أصحاب قتادة عن قتادة عن أنس بن مالك عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه كان يتختم في يساره هو حديث لا يصح أيضا.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan shuning mislini boshqa sanad bilan rivoyat qilinadi, faqat unda: «Shunda unga: ‹Yolgʻon aytding, sendan bundan ham yengilrogʻi soʻralgan edi›, — deyiladi», — deb keladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан шунинг мислини бошқа санад билан ривоят қилинади, фақат унда: «Шунда унга: ‹Ёлғон айтдинг, сендан бундан ҳам енгилроғи сўралган эди›, — дейилади», — деб келади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ الْمُحَارِبِيُّ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ‏:‏ اتَّخَذَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ، فَكَانَ يَلْبَسُهُ فِي يَمِينِهِ، فَاتَّخَذَ النَّاسُ خَوَاتِيمَ مِنْ ذَهَبٍ فَطَرَحَهُ صلى الله عليه وسلم، وَقَالَ‏:‏ لا أَلْبَسُهُ أَبدًا فَطَرَحَ النَّاسُ خَوَاتِيمَهُمْ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ oltindan uzuk yasatdilar va uni oʻng qoʻllariga taqdilar, soʻngra minbarga oʻtirib: «Men bu uzukni oʻng qoʻlimga taqib yurardim», dedilar. Soʻng uni tashlab yubordilar, odamlar ham oʻz uzuklarini tashlab yuborishdi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ali, Jobir, Abdulloh ibn Jaʼfar, Ibn Abbos, Oisha va Anasdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Umarning hadisi hasan sahih hadisdir. Bu hadis Nofiʼdan, undan Ibn Umardan boshqa vajh bilan ham shunga oʻxshash rivoyat qilingan, ammo unda uzukni oʻng qoʻliga taqqani zikr qilinmagan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ олтиндан узук ясатдилар ва уни ўнг қўлларига тақдилар, сўнгра минбарга ўтириб: «Мен бу узукни ўнг қўлимга тақиб юрардим», дедилар. Сўнг уни ташлаб юбордилар, одамлар ҳам ўз узукларини ташлаб юборишди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Али, Жобир, Абдуллоҳ ибн Жаъфар, Ибн Аббос, Оиша ва Анасдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Ибн Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Бу ҳадис Нофиъдан, ундан Ибн Умардан бошқа важҳ билан ҳам шунга ўхшаш ривоят қилинган, аммо унда узукни ўнг қўлига таққани зикр қилинмаган.