حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنِي أَبِي وَحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقَدِ اسْتَثْنَى فَلاَ حِنْثَ عَلَيْهِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفًا . وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رضى الله عنهما مَوْقُوفًا . وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ غَيْرَ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَكَانَ أَيُّوبُ أَحْيَانًا يَرْفَعُهُ وَأَحْيَانًا لاَ يَرْفَعُهُ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الاِسْتِثْنَاءَ إِذَا كَانَ مَوْصُولاً بِالْيَمِينِ فَلاَ حِنْثَ عَلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالأَوْزَاعِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror narsaga qasam ichib, ‹inshaalloh› desa, istisno qilibdi, demak unga hins (qasamni buzganlik gunohi) yoʻq», dedilar. Abu Iso aytdi: Ibn Umarning hadisi hasandir. Uni Ubaydulloh ibn Umar va boshqalar Nofedan, u Ibn Umardan mavquf (yaʼni Ibn Umarning oʻz soʻzi) sifatida rivoyat qilganlar. Solimdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan ham shunday mavquf rivoyat qilingan. Bu hadisni Ayyub Saxtiyoniydan boshqa hech kim marfuʼ (Nabiyga koʻtarib) rivoyat qilganini bilmaymiz. Ismoil ibn Ibrohim: Ayyub baʼzan uni marfuʼ qilar, baʼzan marfuʼ qilmas edi, degan. Nabiy ﷺning ashoblaridan va boshqalaridan boʻlgan koʻpchilik ilm ahlining amali shunga koʻradir, yaʼni istisno (inshaalloh deyish) qasamga ulangan boʻlsa, unga hins yoʻq. Bu Sufyon Savriy, Avzoiy, Molik ibn Anas, Abdulloh ibn Muborak, Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор нарсага қасам ичиб, ‹иншааллоҳ› деса, истисно қилибди, демак унга ҳинс (қасамни бузганлик гуноҳи) йўқ», дедилар. Абу Исо айтди: Ибн Умарнинг ҳадиси ҳасандир. Уни Убайдуллоҳ ибн Умар ва бошқалар Нофедан, у Ибн Умардан мавқуф (яъни Ибн Умарнинг ўз сўзи) сифатида ривоят қилганлар. Солимдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ҳам шундай мавқуф ривоят қилинган. Бу ҳадисни Айюб Сахтиёнийдан бошқа ҳеч ким марфуъ (Набийга кўтариб) ривоят қилганини билмаймиз. Исмоил ибн Иброҳим: Айюб баъзан уни марфуъ қилар, баъзан марфуъ қилмас эди, деган. Набий ﷺнинг ашобларидан ва бошқаларидан бўлган кўпчилик илм аҳлининг амали шунга кўрадир, яъни истисно (иншааллоҳ дейиш) қасамга уланган бўлса, унга ҳинс йўқ. Бу Суфён Саврий, Авзоий, Молик ибн Анас, Абдуллоҳ ибн Муборак, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.