حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ أَبُو مُسْلِمٍ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ قَالَ كَانَ أَهْلُ بَيْتٍ مِنَّا يُقَالُ لَهُمْ بَنُو أُبَيْرِقٍ بِشْرٌ وَبَشِيرٌ وَمُبَشِّرٌ وَكَانَ بَشِيرٌ رَجُلاً مُنَافِقًا يَقُولُ الشِّعْرَ يَهْجُو بِهِ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَنْحَلُهُ بَعْضَ الْعَرَبِ ثُمَّ يَقُولُ قَالَ فُلاَنٌ كَذَا وَكَذَا قَالَ فُلاَنٌ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا سَمِعَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَلِكَ الشِّعْرَ قَالُوا وَاللَّهِ مَا يَقُولُ هَذَا الشِّعْرَ إِلاَّ هَذَا الْخَبِيثُ أَوْ كَمَا قَالَ الرَّجُلُ وَقَالُوا ابْنُ الأُبَيْرِقِ قَالَهَا قَالَ وَكَانَ أَهْلُ بَيْتِ حَاجَةٍ وَفَاقَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالإِسْلاَمِ وَكَانَ النَّاسُ إِنَّمَا طَعَامُهُمْ بِالْمَدِينَةِ التَّمْرُ وَالشَّعِيرُ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا كَانَ لَهُ يَسَارٌ فَقَدِمَتْ ضَافِطَةٌ مِنَ الشَّامِ مِنَ الدَّرْمَكِ ابْتَاعَ الرَّجُلُ مِنْهَا فَخَصَّ بِهَا نَفْسَهُ وَأَمَّا الْعِيَالُ فَإِنَّمَا طَعَامُهُمُ التَّمْرُ وَالشَّعِيرُ فَقَدِمَتْ ضَافِطَةٌ مِنَ الشَّامِ فَابْتَاعَ عَمِّي رِفَاعَةُ بْنُ زَيْدٍ حِمْلاً مِنَ الدَّرْمَكِ فَجَعَلَهُ فِي مَشْرَبَةٍ لَهُ وَفِي الْمَشْرَبَةِ سِلاَحٌ وَدِرْعٌ وَسَيْفٌ فَعُدِيَ عَلَيْهِ مِنْ تَحْتِ الْبَيْتِ فَنُقِبَتِ الْمَشْرَبَةُ وَأُخِذَ الطَّعَامُ وَالسِّلاَحُ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَانِي عَمِّي رِفَاعَةُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي إِنَّهُ قَدْ عُدِيَ عَلَيْنَا فِي لَيْلَتِنَا هَذِهِ فَنُقِبَتْ مَشْرَبَتُنَا فَذُهِبَ بِطَعَامِنَا وَسِلاَحِنَا . قَالَ فَتَحَسَّسْنَا فِي الدَّارِ وَسَأَلْنَا فَقِيلَ لَنَا قَدْ رَأَيْنَا بَنِي أُبَيْرِقٍ اسْتَوْقَدُوا فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ وَلاَ نُرَى فِيمَا نُرَى إِلاَّ عَلَى بَعْضِ طَعَامِكُمْ . قَالَ وَكَانَ بَنُو أُبَيْرِقٍ قَالُوا وَنَحْنُ نَسْأَلُ فِي الدَّارِ وَاللَّهِ مَا نُرَى صَاحِبَكُمْ إِلاَّ لَبِيدَ بْنَ سَهْلٍ رَجُلٌ مِنَّا لَهُ صَلاَحٌ وَإِسْلاَمٌ فَلَمَّا سَمِعَ لَبِيدٌ اخْتَرَطَ سَيْفَهُ وَقَالَ أَنَا أَسْرِقُ فَوَاللَّهِ لَيُخَالِطَنَّكُمْ هَذَا السَّيْفُ أَوْ لَتُبَيِّنُنَّ هَذِهِ السَّرِقَةَ . قَالُوا إِلَيْكَ عَنْهَا أَيُّهَا الرَّجُلُ فَمَا أَنْتَ بِصَاحِبِهَا . فَسَأَلْنَا فِي الدَّارِ حَتَّى لَمْ نَشُكَّ أَنَّهُمْ أَصْحَابُهَا فَقَالَ لِي عَمِّي يَا ابْنَ أَخِي لَوْ أَتَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتَ ذَلِكَ لَهُ . قَالَ قَتَادَةُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنَّ أَهْلَ بَيْتٍ مِنَّا أَهْلَ جَفَاءٍ عَمَدُوا إِلَى عَمِّي رِفَاعَةَ بْنِ زَيْدٍ فَنَقَبُوا مَشْرَبَةً لَهُ وَأَخَذُوا سِلاَحَهُ وَطَعَامَهُ فَلْيَرُدُّوا عَلَيْنَا سِلاَحَنَا فَأَمَّا الطَّعَامُ فَلاَ حَاجَةَ لَنَا فِيهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " سَآمُرُ فِي ذَلِكَ " . فَلَمَّا سَمِعَ بَنُو أُبَيْرِقٍ أَتَوْا رَجُلاً مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ أَسِيرُ بْنُ عُرْوَةَ فَكَلَّمُوهُ فِي ذَلِكَ فَاجْتَمَعَ فِي ذَلِكَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الدَّارِ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ قَتَادَةَ بْنَ النُّعْمَانِ وَعَمَّهُ عَمَدَا إِلَى أَهْلِ بَيْتٍ مِنَّا أَهْلِ إِسْلاَمٍ وَصَلاَحٍ يَرْمُونَهُمْ بِالسَّرِقَةِ مِنْ غَيْرِ بَيِّنَةٍ وَلاَ ثَبْتٍ . قَالَ قَتَادَةُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَلَّمْتُهُ فَقَالَ " عَمَدْتَ إِلَى أَهْلِ بَيْتٍ ذُكِرَ مِنْهُمْ إِسْلاَمٌ وَصَلاَحٌ تَرْمِيهِمْ بِالسَّرِقَةِ عَلَى غَيْرِ ثَبْتٍ وَلاَ بَيِّنَةٍ " . قَالَ فَرَجَعْتُ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي خَرَجْتُ مِنْ بَعْضِ مَالِي وَلَمْ أُكَلِّمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَأَتَانِي عَمِّي رِفَاعَةُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي مَا صَنَعْتَ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ نَزَلَ الْقُرْآنُ : ( إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلاَ تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا ) بَنِي أُبَيْرِقٍ : ( وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ ) أَىْ مِمَّا قُلْتَ لِقَتَادَةَ : ( إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا * وَلاَ تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا * يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلاَ يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ ) إِلَى قَوْلِهِ : ( غَفُورًا رَحِيمًا ) أَىْ لَوِ اسْتَغْفَرُوا اللَّهَ لَغَفَرَ لَهُمْ : ( وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ ) إِلَى قَوْلِهِ : ( إِثْمًا مُبِينًا ) قَوْلُهُمْ لِلَبِيدٍ : وَلَوْلاَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ ) إِلَى قَوْلِهِ : ( فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا ) فَلَمَّا نَزَلَ الْقُرْآنُ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالسِّلاَحِ فَرَدَّهُ إِلَى رِفَاعَةَ فَقَالَ قَتَادَةُ لَمَّا أَتَيْتُ عَمِّي بِالسِّلاَحِ وَكَانَ شَيْخًا قَدْ عَسِيَ أَوْ عَشِيَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكُنْتُ أُرَى إِسْلاَمَهُ مَدْخُولاً فَلَمَّا أَتَيْتُهُ بِالسِّلاَحِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي هُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَعَرَفْتُ أَنَّ إِسْلاَمَهُ كَانَ صَحِيحًا فَلَمَّا نَزَلَ الْقُرْآنُ لَحِقَ بَشِيرٌ بِالْمُشْرِكِينَ فَنَزَلَ عَلَى سُلاَفَةَ بِنْتِ سَعْدِ ابْنِ سُمَيَّةَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ : ( وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا * إِنَّ اللَّهَ لاَ يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِيدًا ) فَلَمَّا نَزَلَ عَلَى سُلاَفَةَ رَمَاهَا حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ بِأَبْيَاتٍ مِنْ شِعْرِهِ فَأَخَذَتْ رَحْلَهُ فَوَضَعَتْهُ عَلَى رَأْسِهَا ثُمَّ خَرَجَتْ بِهِ فَرَمَتْ بِهِ فِي الأَبْطَحِ ثُمَّ قَالَتْ أَهْدَيْتَ لِي شِعْرَ حَسَّانَ مَا كُنْتَ تَأْتِينِي بِخَيْرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَهُ غَيْرَ مُحَمَّدِ بْنِ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيِّ . وَرَوَى يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ مُرْسَلٌ لَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ وَقَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ هُوَ أَخُو أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ لأُمِّهِ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ .
Qatoda ibn an-Nuʼmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizdan boʻlgan bir oila bor edi, ularni Banu Ubayriq deyilardi, ular Bishr, Bashir va Mubashshir edilar. Bashir munofiq kishi boʻlib, sheʼr aytib, u bilan Rasululloh ﷺ ashoblarini hajv qilar, soʻng uni baʼzi arablarga nisbat berib: «Falonchi shunday-shunday dedi, falonchi shunday-shunday dedi», deb qoʻyardi. Rasululloh ﷺ ashoblari bu sheʼrni eshitsalar: «Allohga qasamki, bu sheʼrni faqat shu xabis (kishi) aytadi», der va: «Buni Ibn al-Ubayriq aytgan», der edilar. U (oila) johiliyat ham, islom davrida ham hojatmand va kambagʻal oila edi. Madinada odamlarning taomi xurmo va arpa edi; kishi badavlat boʻlsa, Shomdan oziq-ovqat olib keluvchi karvon kelganda undan oq un sotib olib, oʻzigagina xos qilar, oila aʼzolarining taomi esa faqat xurmo va arpa boʻlar edi. Shomdan bir karvon keldi, amakim Rifoʼa ibn Zayd bir tuk oq un sotib olib, uni oʻzining bolaxonasiga qoʻydi; bolaxonada qurol-yarogʻ, sovut va qilich ham bor edi. Uy ostidan unga zarar yetkazildi: bolaxona teshildi va taom hamda qurol olib ketildi. Tong otganda amakim Rifoʼa oldimga kelib: «Ey jiyanim, bu kechamizda bizga tajovuz qilinibdi, bolaxonamiz teshilib, taomimiz va qurolimiz olib ketilibdi», dedi. Biz mahallada surishtirdik va soʻradik, bizga: «Banu Ubayriqlarning bu kecha oʻt yoqib (taom pishirayotganini) koʻrdik, koʻrgan-bilganimizcha bu faqat sizning taomingiz boʻlsa kerak», deyildi. Banu Ubayriqlar esa biz mahallada soʻrayotganimizda: «Allohga qasamki, biz sizning oʻgʻringiz faqat Labid ibn Sahl deb oʻylaymiz», dedilar. U bizdan boʻlgan, solih va islomli kishi edi. Labid buni eshitganda qilichini sugʻurib: «Men oʻgʻirlik qilarmidim? Allohga qasamki, yo bu qilich sizga aralashadi, yoki bu oʻgʻirlikni bayon qilasizlar», dedi. Ular: «Bundan qoʻl tort, ey kishi, sen uning egasi emassan», dedilar. Biz mahallada surishtiraverib, ularning oʻsha (oʻgʻirlik) egalari ekaniga shubha qilmaydigan boʻldik. Amakim menga: «Ey jiyanim, Rasululloh ﷺ huzurlariga borib, buni u zotga aytsang (qani edi)», dedi. Qatoda aytdi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga borib: «Bizdan boʻlgan zulmkor bir oila amakim Rifoʼa ibn Zaydning bolaxonasini teshib, qurolini va taomini olibdilar. Qurolimizni bizga qaytarsinlar, taomga esa hojatimiz yoʻq», dedim. Nabiy ﷺ: «Bu haqda (tekshirishni) amr qilaman», dedilar. Banu Ubayriqlar buni eshitishganda, ulardan Usayr ibn Urva degan bir kishi oldiga borib, u bilan bu xususda gaplashdilar; shunda mahalla ahlidan bir necha kishi yigʻilib: «Yo Rasululloh, Qatoda ibn an-Nuʼmon va amakisi bizdan boʻlgan islomli va solih bir oilani hech qanday dalil va isbotsiz oʻgʻirlikda aybladilar», dedilar. Qatoda aytdi: Men yana Rasululloh ﷺ huzurlariga borib, u zot bilan gaplashdim, shunda u zot: «Sen islom va solihligi zikr qilingan bir oilani hech qanday isbot va dalilsiz oʻgʻirlikda ayblaysanmi?» dedilar. Men qaytib keldim, koʻnglimda molimning bir qismidan ajralib boʻlsa-da, Rasululloh ﷺ bilan bu xususda gaplashmagan boʻlishimni orzu qildim. Soʻng amakim Rifoʼa oldimga kelib: «Ey jiyanim, nima qilding?» dedi. Men unga Rasululloh ﷺ menga aytgan gaplarini xabar berdim. U: «Yordam soʻraladigan Zot Allohdir», dedi. Koʻp oʻtmay Qurʼon nozil boʻldi: {Albatta, Biz senga, odamlar orasida Alloh koʻrsatgan (adolat) ila hukm qilishing uchun kitobni haq ila nozil qildik. Sen xoinlarga yon bosuvchi boʻlmagin} (Niso 105) — Banu Ubayriqlar haqida; {Allohdan magʻfirat soʻragin} — yaʼni Qatodaga aytgan gaping uchun; {Albatta Alloh kechiruvchi, rahmlidir. Oʻzlariga xiyonat qiladiganlar tarafidan tortishmagin, albatta Alloh xiyonatkor, gunohkor kimsani sevmas. Ular odamlardan yashirinadilar, Allohdan yashirinmaydilar} dan to {kechiruvchi, rahmli} degan soʻzigacha (Niso 106-110) — yaʼni Allohdan magʻfirat soʻraganlarida ularni kechirgan boʻlur edi; {Kim biror gunoh qilsa, uni faqat oʻz ziyoniga qilur} dan to {ochiq gunoh} degan soʻzigacha — Labidga aytgan gaplari haqida; {Agar senga Allohning fazli va rahmati boʻlmasa edi} dan to {tezda unga ulug ajr berurmiz} degan soʻzigacha. Qurʼon nozil boʻlgach, Rasululloh ﷺga qurol keltirildi va u zot uni Rifoʼaga qaytardilar. Qatoda aytdi: Men qurolni amakimga keltirganimda — u qari kishi boʻlib, johiliyatda koʻzi ojizlangan edi, men uning islomida nuqson bor deb oʻylardim — qurolni keltirganimda u: «Ey jiyanim, u Alloh yoʻliga (sadaqa)dir», dedi. Shunda men uning islomi toʻgʻri ekanini bildim. Qurʼon nozil boʻlgach, Bashir mushriklarga qoʻshilib ketdi va Sulofa bint Saʼd ibn Sumayyanikiga tushdi. Shunda Alloh: {Kim oʻziga hidoyat ravshan boʻlgandan keyin Rasulga qarshi chiqsa va moʼminlarning yoʻlidan boshqa yoʻlga ergashsa, uni yuzlangan tarafiga yuzlantirurmiz va jahannamga kiriturmiz. Naqadar yomon joy u! Albatta, Alloh Oʻziga sherik keltirilishini kechirmas va undan boshqa (gunohlarni) xohlagan kishisiga kechirur. Kim Allohga sherik keltirsa, batahqiq, uzoq yoʻlga adashibdi} (Niso 115-116) (oyatlarini) nozil qildi. U Sulofanikiga tushganda, Hasson ibn Sobit uni sheʼrining bir necha baytlari bilan xajv qildi; shunda u (Sulofa) uning yukini olib, boshiga qoʻydi-da, olib chiqib, Abthahga uloqtirdi va: «Sen menga Hassonning sheʼrini hadya qilding, hech qachon menga yaxshilik keltirmagan eding», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, uni Muhammad ibn Salama al-Harroniydan boshqa hech kim musnad qilganini bilmaymiz. Yunus ibn Bukayr va boshqa koʻp (rovilar) bu hadisni Muhammad ibn Ishoqdan, u Osim ibn Umar ibn Qatodadan mursal qilib rivoyat qilganlar va unda «u (Osim) otasidan, u bobosidan» degan (zanjirni) zikr qilmaganlar. Qatoda ibn an-Nuʼmon Abu Said al-Xudriyning onadan bir tugʻishgan akasidir, Abu Said al-Xudriyning ismi Saʼd ibn Molik ibn Sinondir.Қатода ибн ан-Нуъмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биздан бўлган бир оила бор эди, уларни Бану Убайриқ дейиларди, улар Бишр, Башир ва Мубашшир эдилар. Башир мунофиқ киши бўлиб, шеър айтиб, у билан Расулуллоҳ ﷺ ашобларини ҳажв қилар, сўнг уни баъзи арабларга нисбат бериб: «Фалончи шундай-шундай деди, фалончи шундай-шундай деди», деб қўярди. Расулуллоҳ ﷺ ашоблари бу шеърни эшитсалар: «Аллоҳга қасамки, бу шеърни фақат шу хабис (киши) айтади», дер ва: «Буни Ибн ал-Убайриқ айтган», дер эдилар. У (оила) жоҳилият ҳам, ислом даврида ҳам ҳожатманд ва камбағал оила эди. Мадинада одамларнинг таоми хурмо ва арпа эди; киши бадавлат бўлса, Шомдан озиқ-овқат олиб келувчи карвон келганда ундан оқ ун сотиб олиб, ўзигагина хос қилар, оила аъзоларининг таоми эса фақат хурмо ва арпа бўлар эди. Шомдан бир карвон келди, амаким Рифўа ибн Зайд бир тук оқ ун сотиб олиб, уни ўзининг болахонасига қўйди; болахонада қурол-яроғ, совут ва қилич ҳам бор эди. Уй остидан унга зарар етказилди: болахона тешилди ва таом ҳамда қурол олиб кетилди. Тонг отганда амаким Рифўа олдимга келиб: «Эй жияним, бу кечамизда бизга тажовуз қилинибди, болахонамиз тешилиб, таомимиз ва қуролимиз олиб кетилибди», деди. Биз маҳаллада суриштирдик ва сўрадик, бизга: «Бану Убайриқларнинг бу кеча ўт ёқиб (таом пишираётганини) кўрдик, кўрган-билганимизча бу фақат сизнинг таомингиз бўлса керак», дейилди. Бану Убайриқлар эса биз маҳаллада сўраётганимизда: «Аллоҳга қасамки, биз сизнинг ўғрингиз фақат Лабид ибн Саҳл деб ўйлаймиз», дедилар. У биздан бўлган, солиҳ ва исломли киши эди. Лабид буни эшитганда қиличини суғуриб: «Мен ўғирлик қилармидим? Аллоҳга қасамки, ё бу қилич сизга аралашади, ёки бу ўғирликни баён қиласизлар», деди. Улар: «Бундан қўл торт, эй киши, сен унинг эгаси эмассан», дедилар. Биз маҳаллада суриштиравериб, уларнинг ўша (ўғирлик) эгалари эканига шубҳа қилмайдиган бўлдик. Амаким менга: «Эй жияним, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб, буни у зотга айтсанг (қани эди)», деди. Қатода айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб: «Биздан бўлган зулмкор бир оила амаким Рифўа ибн Зайднинг болахонасини тешиб, қуролини ва таомини олибдилар. Қуролимизни бизга қайтарсинлар, таомга эса ҳожатимиз йўқ», дедим. Набий ﷺ: «Бу ҳақда (текширишни) амр қиламан», дедилар. Бану Убайриқлар буни эшитишганда, улардан Усайр ибн Урва деган бир киши олдига бориб, у билан бу хусусда гаплашдилар; шунда маҳалла аҳлидан бир неча киши йиғилиб: «Ё Расулуллоҳ, Қатода ибн ан-Нуъмон ва амакиси биздан бўлган исломли ва солиҳ бир оилани ҳеч қандай далил ва исботсиз ўғирликда айбладилар», дедилар. Қатода айтди: Мен яна Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб, у зот билан гаплашдим, шунда у зот: «Сен ислом ва солиҳлиги зикр қилинган бир оилани ҳеч қандай исбот ва далилсиз ўғирликда айблайсанми?» дедилар. Мен қайтиб келдим, кўнглимда молимнинг бир қисмидан ажралиб бўлса-да, Расулуллоҳ ﷺ билан бу хусусда гаплашмаган бўлишимни орзу қилдим. Сўнг амаким Рифўа олдимга келиб: «Эй жияним, нима қилдинг?» деди. Мен унга Расулуллоҳ ﷺ менга айтган гапларини хабар бердим. У: «Ёрдам сўраладиган Зот Аллоҳдир», деди. Кўп ўтмай Қуръон нозил бўлди: {Албатта, Биз сенга, одамлар орасида Аллоҳ кўрсатган (адолат) ила ҳукм қилишинг учун китобни ҳақ ила нозил қилдик. Сен хоинларга ён босувчи бўлмагин} (Нисо 105) — Бану Убайриқлар ҳақида; {Аллоҳдан мағфират сўрагин} — яъни Қатодага айтган гапинг учун; {Албатта Аллоҳ кечирувчи, раҳмлидир. Ўзларига хиёнат қиладиганлар тарафидан тортишмагин, албатта Аллоҳ хиёнаткор, гуноҳкор кимсани севмас. Улар одамлардан яширинадилар, Аллоҳдан яширинмайдилар} дан то {кечирувчи, раҳмли} деган сўзигача (Нисо 106-110) — яъни Аллоҳдан мағфират сўраганларида уларни кечирган бўлур эди; {Ким бирор гуноҳ қилса, уни фақат ўз зиёнига қилур} дан то {очиқ гуноҳ} деган сўзигача — Лабидга айтган гаплари ҳақида; {Агар сенга Аллоҳнинг фазли ва раҳмати бўлмаса эди} дан то {тезда унга улуг ажр берурмиз} деган сўзигача. Қуръон нозил бўлгач, Расулуллоҳ ﷺга қурол келтирилди ва у зот уни Рифўага қайтардилар. Қатода айтди: Мен қуролни амакимга келтирганимда — у қари киши бўлиб, жоҳилиятда кўзи ожизланган эди, мен унинг исломида нуқсон бор деб ўйлардим — қуролни келтирганимда у: «Эй жияним, у Аллоҳ йўлига (садақа)дир», деди. Шунда мен унинг исломи тўғри эканини билдим. Қуръон нозил бўлгач, Башир мушрикларга қўшилиб кетди ва Сулофа бинт Саъд ибн Сумайяникига тушди. Шунда Аллоҳ: {Ким ўзига ҳидоят равшан бўлгандан кейин Расулга қарши чиқса ва мўминларнинг йўлидан бошқа йўлга эргашса, уни юзланган тарафига юзлантирурмиз ва жаҳаннамга киритурмиз. Нақадар ёмон жой у! Албатта, Аллоҳ Ўзига шерик келтирилишини кечирмас ва ундан бошқа (гуноҳларни) хоҳлаган кишисига кечирур. Ким Аллоҳга шерик келтирса, батаҳқиқ, узоқ йўлга адашибди} (Нисо 115-116) (оятларини) нозил қилди. У Сулофаникига тушганда, Ҳассон ибн Собит уни шеърининг бир неча байтлари билан хажв қилди; шунда у (Сулофа) унинг юкини олиб, бошига қўйди-да, олиб чиқиб, Абтҳаҳга улоқтирди ва: «Сен менга Ҳассоннинг шеърини ҳадя қилдинг, ҳеч қачон менга яхшилик келтирмаган эдинг», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, уни Муҳаммад ибн Салама ал-Ҳарронийдан бошқа ҳеч ким муснад қилганини билмаймиз. Юнус ибн Букайр ва бошқа кўп (ровилар) бу ҳадисни Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Осим ибн Умар ибн Қатодадан мурсал қилиб ривоят қилганлар ва унда «у (Осим) отасидан, у бобосидан» деган (занжирни) зикр қилмаганлар. Қатода ибн ан-Нуъмон Абу Саид ал-Худрийнинг онадан бир туғишган акасидир, Абу Саид ал-Худрийнинг исми Саъд ибн Молик ибн Синондир.